Phát tri n d ch v cho thuê tài chính Vi t Namể ị ụ ở ệ
PHÁT TRI N D CH V CHO THUÊ TÀI CHÍNH VI T NAMỂ Ị Ụ Ở Ệ
Ph n 1: ầ
C S LÝ LU N V CHO THUÊ TÀI CHÍNHƠ Ở Ậ Ề
1.1 Khái ni mệ
Cho thuê là m t giao d ch h p đ ng gi a hai ch th - bên ch s h u tài s n vàộ ị ợ ồ ữ ủ ể ủ ở ữ ả
bên s d ng tài s n. Trong đó, bên ch s h u tài s n - bên cho thuê chuy n giao tài s nử ụ ả ủ ở ữ ả ể ả
cho bên đi thuê s d ng trong m t th i gian nh t đ nh và bên s d ng ph i thanh toánử ụ ộ ờ ấ ị ử ụ ả
ti n thuê cho bên ch s h u tài s n.ề ủ ở ữ ả
Cho thuê tài chính là ho t đ ng tín d ng trung và dài h n, thông qua vi c cho thuêạ ộ ụ ạ ệ
máy móc, thi t b , ph ng ti n v n chuy n và các đ ng s n khác trên c s h p đ ngế ị ươ ệ ậ ể ộ ả ơ ở ợ ồ
cho thuê gi a bên cho thuê và bên thuê. Bên cho thuê cam k t mua máy móc, thi t b ,ữ ế ế ị
ph ng ti n v n chuy n và các đ ng s n khác theo yêu c u c a bên thuê và n m giươ ệ ậ ể ộ ả ầ ủ ắ ữ
quy n s h u đ i v i các tài s n cho thuê. Bên thuê s d ng tài s n thuê và thanh toánề ở ữ ố ớ ả ử ụ ả
ti n thuê trong su t th i h n thuê đã đ c hai bên th a thu n.ề ố ờ ạ ượ ỏ ậ
Khi k t thúc th i h n thuê, bên thuê đ c quy n l a ch n mua l i tài s n thuêế ờ ạ ượ ề ự ọ ạ ả
ho c ti p t c thuê theo các đi u ki n đã th a thu n trong h p đ ng cho thuê tài chính.ặ ế ụ ề ệ ỏ ậ ợ ồ
T ng s ti n thuê m t lo i tài s n quy đ nh t i h p đ ng cho thuê tài chính, ít nh t ph iổ ố ề ộ ạ ả ị ạ ợ ồ ấ ả
t ng đ ng v i giá tr c a tài s n đó t i th i đi m ký h p đ ng.ươ ươ ớ ị ủ ả ạ ờ ể ợ ồ
Theo quy đ nh c a y ban tiêu chu n k toán qu c t , b t c m t giao d ch choị ủ Ủ ẩ ế ố ế ấ ứ ộ ị
thuê nào th a mãn ít nh t m t trong b n tiêu chu n sau đây đ u đ c g i là cho thuê tàiỏ ấ ộ ố ẩ ề ượ ọ
chính:
oQuy n s h u tài s n đ c chuy n giao khi ch m d t th i h n h p đ ng.ề ở ữ ả ượ ể ấ ứ ờ ạ ợ ồ
oH p đ ng có quy đ nh quy n ch n mua.ợ ồ ị ề ọ
oTh i h n h p đ ng b ng ph n l n th i gian ho t đ ng c a tài s n.ờ ạ ợ ồ ằ ầ ớ ờ ạ ộ ủ ả
oHi n giá c a các kho n ti n thuê l n h n ho c g n b ng giá tr c a tài s nệ ủ ả ề ớ ơ ặ ầ ằ ị ủ ả
thuê
1.2 B n ch t c a cho thuê tài chínhả ấ ủ
3.1.
Cho thuê tài chính là m t ho t đ ng tín d ngộ ạ ộ ụ
:
GVHD: PGS. TS Tr m Th Xuân H ng ầ ị ươ Trang 1
Phát tri n d ch v cho thuê tài chính Vi t Namể ị ụ ở ệ
Tín d ng là m t giao d ch v tài s n (ti n ho c hàng hóa) gi a bên cho vay (ngânụ ộ ị ề ả ề ặ ữ
hàng hay đ nh ch tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghi p và các ch thị ế ệ ủ ể
khác), trong đó bên cho vay chuy n ti p tài s n cho bên đi vay s d ng trong m t th iể ế ả ử ụ ộ ờ
gian nh t đ nh theo th a thu n, bên đi vay có trách nhi m hoàn tr vô đi u ki n v n g cấ ị ỏ ậ ệ ả ề ệ ố ố
và lãi cho bên cho vay khi đ n h n thanh toán.ế ạ
Trong giao d ch cho thuê tài chính, bên cho thuê chuy n giao tài s n th c (nhà ,ị ể ả ự ở
văn phòng làm vi c, máy móc thi t b …) cho bên thuê s d ng trong m t th i gian nh tệ ế ị ử ụ ộ ờ ấ
đ nh. Trong quá trình s d ng tài s n, bên thuê ph i thanh toán ti n thuê đ nh kỳ cho đ nị ử ụ ả ả ề ị ế
khi h t h n h p đ ng. Kho n ti n thuê bao g m hai ph n: ph n v n g c và lãi. Do đó, cóế ạ ợ ồ ả ề ồ ầ ầ ố ố
th th y đây là b n ch t c a m t giao d ch tín d ng.ể ấ ả ấ ủ ộ ị ụ
Bên c nhạ đó, đ i v i h p đ ng cho thuê thanh toán m t ph n sau khi ch m d tố ớ ợ ồ ộ ầ ấ ứ
h p đ ng thuê, ti n lãi đ c thanh toán đ y đ trong quá trình s d ng v n, nh ng v nợ ồ ề ượ ầ ủ ử ụ ố ư ố
g c ch a hoàn tr đ y đ . Tr ng h p này có ba các gi i quy t và đ c quy đ nh trongố ư ả ầ ủ ườ ợ ả ế ượ ị
h p đ ng.ợ ồ
oNg i thuê đ ng ý mua tài s n: ph n v n g c đã đ c hoàn tr d i d ng ti nườ ồ ả ầ ố ố ượ ả ướ ạ ề
thanh toán mua tài s n.ả
oNg i mua mu n thuê ti p tài s n: ph n v n g c đ c hoàn tr d i d ng thanhườ ố ế ả ầ ố ố ượ ả ướ ạ
toán ti n thuê trong th i gian h p đ ng cho thuê đ c gia h n.ề ờ ợ ồ ượ ạ
oNg i đi thuê không mu n thuê ti p tài s n: ph n v n g c đ c hoàn tr d iườ ố ế ả ầ ố ố ượ ả ướ
d ng hi n v t, t c là tài s n thuê mua.ạ ệ ậ ứ ả
Trong b t kỳ m t tr ng h p nào đi n a thì nguyên t c hoàn tr c a tín d ng luônấ ộ ườ ợ ữ ắ ả ủ ụ
luôn đ c b o đ m; ti n thuê và giá tr tài s n th ng l n h n giá tr tài s n ban đ u ,ượ ả ả ề ị ả ườ ớ ơ ị ả ầ
đây chính là s trao đ i tài s n không ngang giá - b n ch t c a m t quan h tín d ng. Đóự ổ ả ả ấ ủ ộ ệ ụ
g i là ti n lãi mà ng i cho vay đ c h ng ngoài giá tr ban đ u c a tín d ng.ọ ề ườ ượ ưở ị ầ ủ ụ
Nh v y trong cho thuê tài chính luôn luôn đ m b o ba nguyên t c, c a m t h pư ậ ả ả ắ ủ ộ ợ
đ ng tín d ng đó là tính kỳ h n, tính hoàn tr và tính lãi su t.ồ ụ ạ ả ấ
3.2.
Cho thuê tài chính là m t ho t đ ng tín d ng trung và dài h nộ ạ ộ ụ ạ
:
Trong giao d ch cho thuê tài chính, nhà cho thuê v n n m gi quy n s h u tài s nị ẫ ắ ữ ề ở ữ ả
và vì th h là ng i qu n lý tài s n cho thuê. Đ h p th c hóa hành vi này, các nhà choế ọ ườ ả ả ể ợ ứ
GVHD: PGS. TS Tr m Th Xuân H ng ầ ị ươ Trang 2
Phát tri n d ch v cho thuê tài chính Vi t Namể ị ụ ở ệ
thuê ph i ti n hành các th t c đăng ký và c p gi y ch ng nh n quy n s h u, đăng kýả ế ủ ụ ấ ấ ứ ậ ề ở ữ
tài s n giao d ch đ m b o…đi u này s phát sinh nhi u lo i chi phí. N u tài tr b ngả ị ả ả ề ẽ ề ạ ế ợ ằ
nh ng tài s n có giá tr th p và th i gian ng n s khó th c hi n đ c vì chi phí qu n lýữ ả ị ấ ờ ắ ẽ ự ệ ượ ả
s r t cao và ng i đi thuê s khó ch p nh n. Ng c l i, n u tài tr trung và dài h n v iẽ ấ ườ ẽ ấ ậ ượ ạ ế ợ ạ ớ
tài s n có giá tr cao, tu i th cao thì t tr ng chi phí qu n lý tính trên giá tr tài s n sả ị ổ ọ ỷ ọ ả ị ả ẽ
th p h n.ấ ơ
Cho thuê tài chính là m t ho t đ ng tín d ng trung và dài h n vì nó v a đ m b oộ ạ ộ ụ ạ ừ ả ả
ba nguyên t c c a m t ho t đ ng tín d ng đó là tính kỳ h n, tính hoàn tr và tính lãi su t,ắ ủ ộ ạ ộ ụ ạ ả ấ
m t khác th i h n thuê dài (th i h n trên 60% th i gian h u d ng c a s n ph m thuê tàiặ ờ ạ ờ ạ ờ ữ ụ ủ ả ẩ
chính).
Nh v y, tài tr trung và dài h n d i hình th c cho thuê tài chính là m t yêu c uư ậ ợ ạ ướ ứ ộ ầ
khách quan xu t phát t nhu c u và l i ích c a các ch th trong n n kinh t .ấ ừ ầ ợ ủ ủ ể ề ế
1.3 L i ích c a cho thuê tài chínhợ ủ
1.3.1.
Đ i v i n n kinh t :ố ớ ề ế
B n ch t c a ho t đ ng cho thuê tài chính là hình th c c p tín d ng trung và dàiả ấ ủ ạ ộ ứ ấ ụ
h n, th tr ng cho thuê tài chính cũng là m t th tr ng v n, th tr ng này di n ra cácạ ị ườ ộ ị ườ ố ị ườ ễ
ho t đ ng trao đ i mua bán quy n s d ng các ngu n tài chính trung và dài h n theoạ ộ ổ ề ử ụ ồ ạ
nh ng ph ng th c giao d ch nh t đ nh. Nh v y, cho thuê tài chính hay th tr ng choữ ươ ứ ị ấ ị ư ậ ị ườ
thuê tài chính đã góp m t ph n gi i quy t bài toán v v n cho n n kinh t .ộ ầ ả ế ề ố ề ế
Cho thuê tài chính g n ch t v i vi c trang b , đ i m i máy móc, công ngh và mắ ặ ớ ệ ị ổ ớ ệ ở
r ng s n xu t đ c bi t là trong lĩnh v c s n xu t c a các ngành công nghi p v a và nh .ộ ả ấ ặ ệ ự ả ấ ủ ệ ừ ỏ
Phát tri n t t th tr ng cho thuê tài chính s giúp các doanh nghi p đ i m i côngể ố ị ườ ẽ ệ ổ ớ
ngh , nâng cao năng su t c a doanh nghi p cũng nh c a toàn n n kinh t .ệ ấ ủ ệ ư ủ ề ế
Đ c bi t, thông qua hình th c cho thuê tài chính có th thu hút m t l ng v n l nặ ệ ứ ể ộ ượ ố ớ
t dân c thông qua hình th c huy đ ng v n trung và dài h n ho c liên doanh v i n cừ ư ứ ộ ố ạ ặ ớ ướ
ngoài đ t o ra kênh d n v n t bên ngoài vào cho n n kinh t .ể ạ ẫ ố ừ ề ế
1.3.2.
Đ i v i bên cho thuê:ố ớ
Đ i v i bên cho thuê, vi c ra đ i và áp d ng ph ng th c tài tr cho thuê tài chínhố ớ ệ ờ ụ ươ ứ ợ
không ph i là lo i hình thay th các ph ng th c tài tr c đi n nh cho vay trung và dàiả ạ ế ươ ứ ợ ổ ể ư
GVHD: PGS. TS Tr m Th Xuân H ng ầ ị ươ Trang 3
Phát tri n d ch v cho thuê tài chính Vi t Namể ị ụ ở ệ
h n b ng ti n, mà nó là hình th c tài tr b sung nh m t o đi u ki n cho các đ nh ch tàiạ ằ ề ứ ợ ổ ằ ạ ề ệ ị ế
chính đa d ng hóa danh m c s n ph mạ ụ ả ẩ , m r ng khách hàng và nâng cao năng l c c nhở ộ ự ạ
tranh. Đ ng trên góc đ ng i cho thuê ph ng th c tài tr này có m t s l i ích so v iứ ộ ườ ươ ứ ợ ộ ố ợ ớ
lo i tài tr khác nh sau: ạ ợ ư
oBên cho thuê v i t cách là s h u ch v m t pháp lý và n m quy n s d ng, vìớ ư ở ữ ủ ề ặ ắ ề ử ụ
v y h đ c quy n qu n lý và ki m soát tài s n theo các đi u kho n c a h p đ ng thuê.ậ ọ ượ ề ả ể ả ề ả ủ ợ ồ
Trong tr ng h p bên đi thuê không thanh toán ti n thuê đúng h n thì bên cho thuê đ cườ ợ ề ạ ượ
thu h i tài s n, đ ng th i bu c bên đi thuê ph i b i th ng các thi t h i. ồ ả ồ ờ ộ ả ồ ườ ệ ạ
oTrong tr ng h p bên đi thuê b pháườ ợ ị s n thì tài s n cho thuê tài chính không b phátả ả ị
mãi, bên cho thuê thu h i l i đ c. ồ ạ ượ
oĐ i t ng tài tr đ c th c hi n d i d ng tài s n c th g n li n v i m c đíchố ượ ợ ượ ự ệ ướ ạ ả ụ ể ắ ề ớ ụ
kinh doanh c a bên đi thuê, vì v y m c đích s d ng v n đ c đ m b o, t đó t o ti nủ ậ ụ ử ụ ố ượ ả ả ừ ạ ề
đ đ hoàn tr ti n thuê đúng h n (do đó ít r i ro).ề ể ả ề ạ ủ
1.3.3.
Đ i v i bên đi thuêố ớ
:
Thông th ng đ i v i các kho n v n vay trung và dài h n, các ngân hàng th ngườ ố ớ ả ố ạ ươ
m i luôn đòi h i tài s n đ m b o ( th ch p ho c c m c ) và ch cho vay t i đa là 80%ạ ỏ ả ả ả ế ấ ặ ầ ố ỉ ố
t ng chi phí th c hi n d án, nh ng v i kênh cho thuê tài chính, doanh nghi p ch ngổ ự ệ ự ư ớ ệ ẳ
nh ng không c n ký qu đ m b o hay tài s n th ch p mà còn có th đ c tài tr đ nữ ầ ỹ ả ả ả ế ấ ể ượ ợ ế
100% v n đ u t . Lãi su t hoàn toàn d a trên s th a thu n c a 2 bên.ố ầ ư ấ ự ự ỏ ậ ủ
Tài s n thuê tài chính n m trên B ng cân đ i k toán do đó làm cho B ng cân đ iả ằ ả ố ế ả ố
đ p h n trong m t nhà đ u t .ẹ ơ ắ ầ ư
Kênh tín d ng này cũng cho phép doanh nghi p đ c hoàn toàn ch đ ng trongụ ệ ượ ủ ộ
vi c l a ch n máy móc thi t b , nhà cung c p, cũng nh m u mã ch ng lo i phù h p v iệ ự ọ ế ị ấ ư ẫ ủ ạ ợ ớ
yêu c u c a doanh nghi p mình. Ngoài ra n u doanh nghi p đã l đ u t mua tài s n màầ ủ ệ ế ệ ỡ ầ ư ả
thi u v n l u đ ng thì v n có th bán l i cho công ty cho thuê tài chính và sau đó công tyế ố ư ộ ẫ ể ạ
s cho doanh nghi p thuê l i. Nh v y doanh nghi p v a có v n l u đ ng cho ho t đ ngẽ ệ ạ ư ậ ệ ừ ố ư ộ ạ ộ
s n xu t kinh doanh mà v n đ c s d ng tài s n.ả ấ ẫ ượ ử ụ ả
K t thúc th i h n thuê, doanh nghi p có ba quy n l a ch n, m t là tr l i tài s nế ờ ạ ệ ề ự ọ ộ ả ạ ả
thuê (do máy móc l c h u không còn phù h p v i đi u ki n ho t đ ng kinh doanh), thạ ậ ợ ớ ề ệ ạ ộ ứ
GVHD: PGS. TS Tr m Th Xuân H ng ầ ị ươ Trang 4
Phát tri n d ch v cho thuê tài chính Vi t Namể ị ụ ở ệ
hai là ti p t c thuê tài s n, th ba là đ c quy n u tiên mua l i tài s n v i giá tr danhế ụ ả ứ ượ ề ư ạ ả ớ ị
nghĩa th p h n giá tr th c t c a tài s n t i th i đi m mua l i.ấ ơ ị ự ế ủ ả ạ ờ ể ạ
Th t c đi thuê đ n gi n, linh ho t nhanh g n h n đi vay vì b t đ c th i gianủ ụ ơ ả ạ ọ ơ ớ ượ ờ
làm th t c th ch p, b o lãnh. ủ ụ ế ấ ả
Giúp cho bên đi thuê tránh đ cượ r i ro v tính l c h u và l i th i c a tài s n, đ củ ề ạ ậ ỗ ờ ủ ả ặ
bi t đ i v i nh ng thi t b có t c đ phát tri n nhanh, nh ngành công nghi p máy tínhệ ố ớ ữ ế ị ố ộ ể ư ệ
ch ng h n. Ngoài ra bên đi thuê còn nh n đ c s t v n mi n phí t bên cho thuê. ẳ ạ ậ ượ ự ư ấ ễ ừ
Ho t đ ng cho thuê tài chính s t o kh năng d tr các ngu n tín d ng cho t ngạ ộ ẽ ạ ả ự ữ ồ ụ ươ
lai c a doanh nghi p cũng nh giúp doanh nghi p v t qua đ c nh ng giai đo n khóủ ệ ư ệ ượ ượ ữ ạ
khăn v tài chính tr c m t. Nh v y doanh nghi p v a có tài s n đ s d ng l i v a cóề ướ ắ ư ậ ệ ừ ả ể ử ụ ạ ừ
v n l u đ ng đ kinh doanh.ố ư ộ ể
1.3.4.
L i ích đ i v i c bên đi thuê và bên cho thuê:ợ ố ớ ả
L i ích t t m ch n thu : Đây là m t u đi m vô cùng quan tr ng. Tài s n choợ ừ ấ ắ ế ộ ư ể ọ ả
thuê tài chính v n thu c quy n s h u c a bên cho thuê nên bên cho thuê đ c phép kh uẫ ộ ề ở ữ ủ ượ ấ
hao tài s n đó, làm gi m thu thu nh p ph i n p. M t khác, bên đi thuê ph i tr chi phíả ả ế ậ ả ộ ặ ả ả
thuê, chi phí đó đ c kh u tr tr c thu nên cũng làm gi m thu thu nh p mà doanhượ ấ ừ ướ ế ả ế ậ
nghi p ph i n p. Nh v y c hai bên đ u có l i.ệ ả ộ ư ậ ả ề ợ
1.4 Các lo i hình cho thuê tài chínhạ
1.4.1. Cho thuê tài chính 2 bên
Theo ph ng th c này, tr c khi th c hi n nghi p v cho thuê, tài s n cho thuê đãươ ứ ướ ự ệ ệ ụ ả
thu c quy n s h u c a bên cho thuê b ng cách mua tài s n ho c t xây d ng. Hình th cộ ề ở ữ ủ ằ ả ặ ự ự ứ
này th ng do các công ty b t đ ng s n và các công ty s n xu t máy móc thi t b th cườ ấ ộ ả ả ấ ế ị ự
hi n.Quy trình cho thuê tài chính 2 bên nh sau:ệ ư
GVHD: PGS. TS Tr m Th Xuân H ng ầ ị ươ Trang 5
Bên cho thuê Bên đi thuê
2A
1
2B