intTypePromotion=3

Phương pháp khám tuyến giáp (Kỳ 1)

Chia sẻ: Barbie Barbie | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
59
lượt xem
7
download

Phương pháp khám tuyến giáp (Kỳ 1)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đại cương. 1.1. Giải phẫu học tuyến giáp: Tuyến giáp nằm ở giữa về phía trước và dưới cổ. Tuyến giáp gồm 2 thuỳ nối với nhau bằng eo tuyến. Thuỳ tuyến giáp có hình kim tự tháp 3 cạnh, đáy quay xuống dưới với chiều cao 6 cm, rộng 3 cm, dày 2 cm. Khối lượng tuyến giáp khoảng chừng 20 - 30 gram. Bình thường, tuyến giáp bị cơ ức đòn chũm che lấp, không sờ thấy. Tuyến giáp có liên hệ mật thiết với các mạch máu, dây thần kinh quặt ngược và các tuyến cận giáp. Động...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phương pháp khám tuyến giáp (Kỳ 1)

  1. Phương pháp khám tuyến giáp (Kỳ 1) 1. Đại cương. 1.1. Giải phẫu học tuyến giáp: Tuyến giáp nằm ở giữa về phía trước và dưới cổ. Tuyến giáp gồm 2 thuỳ nối với nhau bằng eo tuyến. Thuỳ tuyến giáp có hình kim tự tháp 3 cạnh, đáy quay xuống dưới với chiều cao 6 cm, rộng 3 cm, dày 2 cm. Khối lượng tuyến giáp khoảng chừng 20 - 30 gram. Bình thường, tuyến giáp bị cơ ức đòn chũm che lấp, không sờ thấy. Tuyến giáp có liên hệ mật thiết với các mạch máu, dây thần kinh quặt ngược và các tuyến cận giáp. Động mạch và tĩnh mạch giáp trên ở cực trên các thuỳ, động mạch giáp dưới đi vào mặt sau của thuỳ. Mặt sau tuyến giáp còn liên quan đến bó mạch-thần kinh cổ. 1.2. Sinh lý học tuyến giáp: 1.2.1. Hormon tuyến giáp:
  2. Tuyến giáp tiết ra 2 loại hormon: hormon có chứa iod bao gồm thyroxin (T4), triiodothyronin (T3) và thyrocanxitonin do các tế bào C cận nang tiết ra. Các hormon tuyến giáp có chứa iod được tổng hợp từ nguồn iod ngoại lai (thức ăn) và tái sử dụng iod nội sinh, mặt khác, bằng cách tổng hợp thyroglobulin (TG) là một protein phức tạp. TG được coi như là nơi dự trữ hormon giáp của cơ thể, hoạt động của nó chịu sự chỉ huy của hormon hướng tuyến giáp TSH của tuyến yên. Quá trình sinh tổng hợp hormon giáp (T3, T4) trải qua các bước: - Bắt giữ iodur tại tuyến giáp. - Hữu cơ hoá iod. - Kết đôi các iodotyrozin hình thành các iodothyronin. - Giải phóng T3, T4 được dự trữ ở trong phân tử TG nằm trong các nang tuyến. - Khử iod hoá các iodotyrozin và tái sử dụng iodur. 1.2.2. Tác dụng sinh lý của hormon tuyến giáp: Các hormon chứa iod có 2 tác dụng chính đó là kích thích sự phát triển tế bào, tổ chức và có vai trò chủ yếu trong quá trình chuyển hoá ở các cơ quan.
  3. Những hormon này rất cần thiết cho sự tăng trưởng, đặc biệt là của hệ xương và thần kinh trung ương. Hormon giáp làm tăng cung lượng tim giống như tác dụng của các catecholamin, ảnh hưởng đến sự co bóp của ruột, điều khiển sự co của cơ. Hormon giáp còn tác dụng gián tiếp tới sự tái tạo hồng cầu. Hormon tuyến giáp có vai trò chủ yếu trong quá trình sinh nhiệt lượng, làm tăng nhiệt lượng bằng cách tăng tiêu thụ ôxy. Đối với lipid, hormon giáp kích thích quá trình tổng hợp của chúng nhất là sự huy động và sự thoái biến của các chất này. Hormon giáp cũng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hoá glucid, protein, nước và điện giải. Hormon giáp làm tăng sự chuyển hoá canxi, phospho ở xương và cơ. 1.3. Sự điều chỉnh tiết hormon tuyến giáp: Quá trình tổng hợp và giải phóng hormon tuyến giáp chịu sự kiểm soát của TSH. Sự tiết hormon này hoạt động theo cơ chế kiểm soát ngược “feed back”. Trong tình trạng sinh lý, khi hormon giáp giảm, TSH tăng lên và ngược lại. 2. Phương pháp khám tuyến giáp. Tuyến giáp nằm nông nhất so với các tuyến nội tiết khác, cho nên khi tuyến hơi to đã có thể sờ và nhìn thấy được. 2.1. Khám tuyến giáp:
  4. Khám tuyến giáp được thực hiện bằng các phương pháp: nhìn, sờ, đo và nghe. + Nhìn: Bình thường, tuyến giáp không nhìn thấy được, khi tuyến giáp to lên có thể nhìn thấy và khi người bệnh nuốt có thể nhìn thấy tuyến giáp di động lên trên theo nhịp nuốt. Nhìn có thể đánh giá sơ bộ về hình thái, kích thước, tuyến giáp to toàn bộ hay một phần. Nếu tuyến giáp đang bị viêm cấp có thể nhìn thấy do da trên mặt tuyến đỏ. + Sờ và đo tuyến giáp. Người bệnh ở tư thế ngồi thoải mái, ở nơi đủ ánh sáng. Đầu hơi cúi về phía trước để làm chùng cơ phía trước giáp trạng. Hơi nâng cằm lên để mở rộng vùng giáp trạng cho dễ sờ. Ngón cái và ngón trỏ của thầy thuốc đè vào giữa khí quản và cơ ức-đòn- chũm, sau đó bảo người bệnh nuốt sẽ thấy tuyến giáp di động theo nhịp nuốt và đẩy ngón tay người khám; hoặc dùng hai tay, một tay để ở ranh giới giữa khí quản và cơ ức-đòn chũm, một tay để ngoài cơ ức-đòn-chũm, tay ngoài đẩy vào, tay trong sờ nắn từng thùy của tuyến.
  5. Khi sờ nắn có thể xác định: - Thể tích và giới hạn của tuyến. - Mật độ của tuyến: mềm hay chắc. - Mặt tuyến nhẵn hay gồ ghề. - Thể to của tuyến: lan toả, nhân hay hỗn hợp. Nếu là nhân thì một hay nhiều nhân. Nếu tuyến giáp bị viêm có thể thấy đau và nóng khi sờ. Nếu là bướu mạch khi sờ có thể thấy rung mưu tâm thu. Để theo dõi sự thay đổi độ lớn của tuyến, người ta có thể đo tuyến giáp trạng. Dùng một thước dây đo vòng qua chỗ phình ra to nhất của tuyến. Định kỳ kiểm tra lại để đánh giá sự thay đổi của tuyến giáp. Tùy độ lớn của tuyến giáp mà người ta xác định độ to theo nhiều cách phân loại khác nhau. Bảng 16. Phân loại độ to của tuyến giáp theo Tổ chức Y tế Thế giới. Độ Đặc điểm O Không sờ thấy bướu tuyến giáp.
  6. IA Bướu sờ nắn được: mỗi thuỳ tuyến giáp to hơn đốt một ngón cái của người bệnh. IB Bướu sờ nắn được: khi ngửa đầu ra sau nhìn thấy tuyến giáp to. II Bướu nhìn thấy được: tuyến giáp to nhìn thấy ở tư thế bình thường & ở gần. III Bướu lớn làm biến dạng cổ: bướu tuyến giáp rất lớn, nhìn thấy dù ở xa. + Nghe. Có thể nghe trên tuyến giáp. Nếu là bướu mạch, nghe có thể thấy tiếng thổi tâm thu hay tiếng thổi liên tục. Tiếng thổi nghe rõ ở các cực trên của thùy nơi mạch máu to đi vào tuyến; khi nằm tiếng thổi nghe rõ hơn khi ngồi. Cơ chế tạo ra tiếng thổi trên tuyến giáp bao gồm: - Tốc độ dòng máu tăng. - Trên tuyến giáp xuất hiện nhiều mạch máu tân tạo. - Các shunt động-tĩnh mạch ở trên tuyến giáp mở ra.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản