C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
Đc l p – T do – H nh phúcộ ậ ự ạ
B c S n, ngày 1 tháng 11 năm 2016ắ ơ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
Năm 2016
I. TÊN SÁNG KI N:Ế
Rèn kĩ năng th c hành môn sinh h c cho h c sinh l p 7.ự ọ ọ ớ
II. LÝ DO CH NỌ SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
1. Lý do ch quanủ
Môn sinh h c ọv a có đc thù c a m t môn khoa h c t nhiên v i nh ng ừ ặ ủ ộ ọ ự ớ ữ
h th ng lý thuy t t ng quát, v i nh ng bài t p t ng đi ph c t p v a mang ệ ố ế ổ ớ ữ ậ ươ ố ứ ạ ừ
đcặ thù c a m t môn khoa h c th c nghi m, có s k t h p ch t ch gi a lý ủ ộ ọ ự ệ ự ế ợ ặ ẽ ữ
thuy t và th c nghi m. c p đ THCS, đó là s k t h p gi aế ự ệ Ở ấ ộ ự ế ợ ữ h th ng lý ệ ố
thuy t và h th ng bài ế ệ ố
th c hành v n d ng t ng ng.ự ậ ụ ươ ứ
Môn sinh h cọ là b môn khoa h c th c nghi m, nghĩa là t nh ng đi u ộ ọ ự ệ ừ ữ ề
m t th y, tai nghe, h c sinh s rút ra nh ng k t lu n khoa h c, t đó phát tri n ắ ấ ọ ẽ ữ ế ậ ọ ừ ể
thành khái ni m đc thù c a b môn. ệ ặ ủ ộ Th c hành trong h c t p đã góp ph n hình ự ọ ậ ầ
thành và phát tri n các khái ni m. Trong khi h c sinh ti n hành th c hành, các ể ệ ọ ế ự
em có th phát hi n các đc đi m v hình thái, gi i ph u, cũng nh các ch c ể ệ ặ ể ề ả ẫ ư ứ
năng. S phát hi n đó có ý nghĩa c ng c nh ng d u hi u c a khái ni m đã ự ệ ủ ố ữ ấ ệ ủ ệ
đc h c trong bài lý thuy t, có khi là nh ng d u hi u m i ch a đ c p đn.ượ ọ ế ữ ấ ệ ớ ư ề ậ ế
Tr c đây n c ta, đc bi t là c p THCS vi c g n gi a lý thuy t vàướ ở ướ ặ ệ ở ấ ệ ắ ữ ế
th c nghi m ít đc chú tr ng, r t nhi u bài th c hành b b qua do v y đi v iự ệ ượ ọ ấ ề ự ị ỏ ậ ố ớ
r t nhi u h c sinh, vi c h c môn Sinh ch đn thu n là h c thu c lòng m tấ ề ọ ệ ọ ỉ ơ ầ ọ ộ ộ
“m ” lý thuy t nên d gây nhàm chán và khô khan, th m chí là r t khó hi u.ớ ế ễ ậ ấ ể
2. Lý do khách quan
- Th c hành là c h i đ rèn luy n các k năng c a b môn, góp ph n ự ơ ộ ể ệ ỹ ủ ộ ầ
hình thành k năng nghiên c u khoa h c. Qua th c hành h c sinh đc rèn luy nỹ ứ ọ ự ọ ượ ệ
đ s d ng thành th o các ph ng ti n thí nghi m nh kính lúp, kính hi n vi, ể ử ụ ạ ươ ệ ệ ư ể
b đ m ….. Bi t m và quan sát c u t o trong c a 1 s lo i đng v t đi n ộ ồ ổ ế ổ ấ ạ ủ ố ạ ộ ậ ể
hình; t p t ch c các thí nghi m nghiên c u ho t đng s ng c a th c v t, bi t ậ ổ ứ ệ ứ ạ ộ ố ủ ự ậ ế
v n d ng ki n th c vào th c t cu c s ng, góp ph n giáo d c k thu t h ng ậ ụ ế ứ ự ế ộ ố ầ ụ ỹ ậ ướ
nghi p cho các em.ệ
- Đc tr ng c a môn sinh h c là th c hành, thí nghi m. Đi v i ch ngặ ư ủ ọ ự ệ ố ớ ươ
trình sinh h c THCS đc bi t l p 6, l p 7 và l p 8 ọ ặ ệ ở ớ ớ ớ vôùi m c tiêu c th làụ ụ ể
nh m hình thành h c sinh nh ng hi u bi t v th gi i đng v t, th gi i th cằ ở ọ ữ ể ế ề ế ớ ộ ậ ế ớ ự
v t, con ng i v i m i quan h m t thi t gi a các đng v t,ậ ườ ớ ố ệ ậ ế ữ ộ ậ thöïc vaät và vai
trò c a chúng đi v i đi s ng con ng i, qua đó góp ph n giáo d c t t ng,ủ ố ớ ờ ố ườ ầ ụ ư ưở
tình c m, lòng yêu quý ý th c b o v thiên nhiên, b o v các loài đng v t.ả ứ ả ệ ả ệ ộ ậ
Th c hành còn có ý nghĩa phát huy vai trò ch đng trong h c t p, rèn luy n tríự ủ ộ ọ ậ ệ
thông minh, b i d ng năng l c t duy cho h c sinh. Trong khi th c hành h cồ ưỡ ự ư ọ ứ ọ
sinh đc t mình nghiên c u kh o sát đng th c v t, t l c t ch c và quan sátượ ự ứ ả ộ ứ ậ ự ự ổ ứ
k t qu thí nghi m, vì v y có ý nghĩa tăng c ng tính t l c cho h c sinh. M tế ả ệ ậ ườ ự ự ọ ặ
khác, h c sinh ph i rèn luy n các tháo tác t duy so sánh, phân tích, t ng h p ….ọ ả ệ ư ổ ợ
nên có tác d ng b i d ng trí thông minh. ụ ồ ưỡ
- Chính vì th , đi u c p thi t nh t hi n nay c a giáo d c THCS là ph iế ề ấ ế ấ ệ ủ ụ ả
nhanh chóng thay đi các ph ng pháp gi ng d y v a k th a nh ng u đi mổ ươ ả ạ ừ ế ừ ữ ư ể
c a ph ng pháp truy n th ng v a đi m i v nhi u m t nh : Đi m i cáchủ ươ ề ố ừ ổ ớ ề ề ặ ư ổ ớ
s dùng đ dung d y h c, đi m i cách xây d ng bàiử ồ ạ ọ ổ ớ ự giaûng, ng i d y v i vaiườ ạ ớ
trò h ng d n g i m , giúp ng i h c t tìm tòi khám phá th gi i đng v t tướ ẫ ợ ở ườ ọ ự ế ớ ộ ậ ừ
đó hình thành ng i h c tinh th n ch đng tích c c và đy sáng t o trongở ườ ọ ầ ủ ộ ự ầ ạ
quá trình h c t p b môn sinh h c l p. ọ ậ ộ ọ ớ
- Năm h c 2015 - 2016 nhà tr ng Thành l p đi h c sinh tham gia h i thiọ ườ ậ ộ ọ ộ
thí nghi m th c hành môn sinh c p huy n đt gi i nh t toàn đoàn, tham gia h iệ ự ấ ệ ạ ả ấ ộ
thi thí nghi m th c hành môn sinh c p t nh đt gi i khuy n khích. ệ ự ấ ỉ ạ ả ế Xu t phát tấ ừ
th c t đó, b n thân tôi ự ế ả ti p t c nghiên c u và ng d ng đ tài sáng ki nế ụ ứ ứ ụ ề ế Rèn kĩ
năng th c hành môn sinh h c cho h c sinh l p 7 ự ọ ọ ớ trong quá trình d y h c Sinhạ ọ
h c ọt i nhà tr ngạ ườ
III. TH C TR NGỰ Ạ
1. Thuaän lôïi:
- Tr ng THCS Th Tr n là m t tr ng chu n Qu c Gia n m trung tâmườ ị ấ ộ ườ ẩ ố ằ ở
đa bàn Th Tr n. H c sinh đc gia đình t o đi u ki n thu n l i cho vi c h c.ị ị ấ ọ ượ ạ ề ệ ậ ợ ệ ọ
- Trong h i đng giáo d c nhà tr ng có 4 giáo viên gi ng d y môn sinhộ ồ ụ ườ ả ạ
h c nên r t thu n l i trong vi c trao đi kinh nghi m. Giáo viên có trình đ đtọ ấ ậ ợ ệ ổ ệ ộ ạ
chu n tr lên m n v ng chu n ki n th c kĩ năng nên truy n th đy đ ki nẩ ở ắ ữ ẩ ế ứ ề ụ ầ ủ ế
th c theo chu n ki n th c kĩ năng.ứ ẩ ế ứ
- Nhà tr ng có trang b phòng th c hành, d ng c th c hành, tranh nhườ ị ự ụ ụ ự ả
đ dùng d y h c, máy chi u, tivi t ng đi thu n ti n. Bên c nh đó giáo viênồ ạ ọ ế ươ ố ậ ệ ạ
đã có nhi u c g ng trong vi c t làm đ dùng và s d ng đ dùng nh m minhề ố ắ ệ ự ồ ử ụ ồ ằ
h a cho nh ng ti t h c.ọ ữ ế ọ
- Trong nhà tr ng có nhi u h c sinh yêu thích môn h c, thích nghiên c uườ ề ọ ọ ứ
thí nghi m th c hành môn sinh.ệ ự
2. Khó khăn
Th c tr ng c a vi c h ng d n h c sinh trong nh ng ti t thí nghi m th cự ạ ủ ệ ướ ẫ ọ ữ ế ệ ự
hành g p nh ng khó khăn nh :ặ ữ ư
- Đ dùng thí nghi m ch a đy đồ ệ ư ầ ủ
- Đ dùng thí nghi m lâu năm nên đã xu ng c pồ ệ ố ấ
- M t nhi u th i gian chu n bấ ề ờ ẩ ị
- Chu n b cho 1 ti t lên l p t n kém (Phi u bài t p, m u v t..)ẩ ị ế ớ ố ế ậ ẫ ậ
- Theo ñaëc tröng boä moân, söï chuaån bò do hoïc sinh töï laøm ôû nhaø,
giaùo vieân khoâng theå theo saùt neân nhieàu maãu vaät chuaån bò chöa
ñaït yeâu caàu.
- Soá löôïng hoïc sinh trong lôùp ñoâng, hoïc löïc khoâng ñoàng ñeàu.
- Thaxxo taùc thí nghieäm chöa linh hoaït neân raát maát
thôøi gian.
- Caùc hình aûnh, tranh aûnh, phim aûnh veà thí nghieäm
hieän nay coøn raát haïn cheá ñoái vôùi boä Moân Sinh.
- Tröôøng chöa coù vöôøn sinh hoïc ñeå giuùp hoïc sinh laøm
thí nghieäm thöïc haønh.
IV. N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI M:Ộ Ế Ệ
1. Nh ng nh n đnh v bài th c hành.ữ ậ ị ề ự
Boä moân sinh hoïc ôû tröôøng THCS coù töø lôùp 6 ñeán
lôùp 9. Moät trong nhöõng kieán thöùc quan troïng cuûa boä
moân naøy laø GV phaûi phaùt huy kó naêng quan saùt thí
nghieäm thöïc haønh cuûa hoïc sinh.
Töø thöïc traïng caàn thieát phaûi coù söï ñoåi môùi trong
phöông phaùp daïy – hoïc ñeå phaùt huy tính tích cöïc cuûa
ngöôøi hoïc. Vôùi kinh nghieäm giaûng daïy cuûa baûn thaân, qua
hoïc taäp, trao ñoåi vôùi ñoàng nghieäp t ổ toâi ñöa ra moät soá
yù kieán trong giaûng daïy sinh hoïc coù söû duïng thí nghieäm
thöïc haønh maø cuï theå laø höôùng daãn hoïc sinh tieán haønh
thí nghieäm khi nghieân cöùu taøi lieäu môùi ñaït hieäu quaû cao.
Cuï theå laø:
* Giáo viên:
- Giáo viên c n xác đnh rõ ti t th c hành mình d y thu c lo i bài th cầ ị ế ự ạ ộ ạ ự
hành nào, t đó phát huy u đi m nh c đi m và h n ch khuy t đi m c aừ ư ể ượ ể ạ ế ế ể ủ
t ng lo i bài th c hành này.ừ ạ ự
- Đ ti t th c hành thành công thì khâu chu n b đóng vai trò c c k quanể ế ự ẩ ị ự ỳ
tr ng. giáo viên c n c th hóa nhi m v c a th y và trò đ chu n b cho t t,ọ ầ ụ ể ệ ụ ủ ầ ể ẩ ị ố
t chu n b m u v t đn chu n b đ dùng th c hành. ừ ẩ ị ẫ ậ ế ẩ ị ồ ự
- Toå chöùc hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh, phaân coâng hôïp lí
- Keát hôïp hôïp lí caùc phöông tieän daïy hoïc.
- Cu i cùng là các b c ti n hành gi th c hành ph i theo m t quy trình ố ướ ế ờ ự ả ộ
h p lý, nghiêm túc.ợ Giaùo vieân linh hoaït trong phöông phaùp
daïy vaø hoïc, trong chuaån bò phöông tieän vaø boá trí thí
nghieäm.
* H c sinh:ọ
- Hoïc sinh naém baét ñöôïc muïc ñích thí nghieäm nhoùm
hoïc sinh laøm thí nghieäm quan saùt hieän töôïng giaûi
thích hieän töôïng ruùt ra keát luaän.
* M t s yêu c u khi th c hi n:ộ ố ầ ự ệ
- D ng c th c hành đy đ.ụ ụ ự ầ ủ
- C n chú ý đc đi m ho t đng theo mùa c a đng v t, th c v t… đ cóầ ặ ể ạ ộ ủ ộ ậ ự ậ ể
k ho ch ch đng chu n b m u v t.ế ạ ủ ộ ẩ ị ẫ ậ
- Đ đm b o yêu c u rèn luy n k năng cho h c sinh c n c g ng th cể ả ả ầ ệ ỹ ọ ầ ố ắ ự
hi n theo nhóm nh , c đnh trong c năm h c đ có th quay vòng nhi m vệ ỏ ố ị ả ọ ể ể ệ ụ
c a các thành viên trong nhóm qua các ti t th c hành khác nhau.ủ ế ự
- Trong quá trình h c sinh ti n hành th c hành, giáo viên yêu c u các emọ ế ự ầ
c t g n sách v , đ dùng h c t p, tránh đ b a bãi trên bàn.ấ ọ ở ồ ọ ậ ể ừ
- C n chú ý phân ph i th i gian cho các ho t đng th c hành h p lý đầ ố ờ ạ ộ ự ợ ể
đm b o h c sinh làm h t n i dung th c hành. Mu n v y giáo viên c n làm th ,ả ả ọ ế ộ ự ố ậ ầ ử
đc đc th i gian c a t ng ho t đng, trên c s đó khi th c hi n trên l p,ượ ượ ờ ủ ừ ạ ộ ơ ở ự ệ ớ
giáo viên theo dõi th i gian đ nh c nh h c sinh th c hi n.ờ ể ắ ở ọ ự ệ
