Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b môn Hóa h c 9 t i tr ng Trung h c c s ườ ơ
L ng Th Vinh, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.ươ ế
Ph n th nh t: M ĐU
I. ĐT V N Đ
Làm thuê hay kh i nghi p đ làm ch !
"Kh i nghi p" là m t trong nh ng cách th c mang tính b n v ng đc u tiên đ ượ ư
giáo d c con ng i, đc bi t k đn nh ng ng i tr tu i. Theo đó khi n n kinh t đt ườ ế ườ ế
n c phát tri n kéo theo th tr ng lao đng có nh ng bi n đi l n. ướ ườ ế Trong 10 năm tr l i
đây, k t th i đi m Internet bùng n , nhi u công vi c tr nên l i th i. M t s lĩnh v c
10 năm tr c còn n m trong top ngh nghi p c ao thì nay b ng m t giá. ướ ướ Các công vi c
chân tay, l p đi l p l i s d n d n bi n m t ho c b thay th b i trí tu nhân t o, ế ế
blockchain, nh ng công vi c mang tính nh n th c, t ng tác, giao ti p, t duy ph n bi n ươ ế ư
và sáng t o s phát tri n. Hàng lo t lĩnh v c đang t bi n đi đ t n t i. Song song v i ế
quá trình này là lên ngôi c a hàng trăm ngành ngh m i nh ngh Digital, vi t ng d ng ư ế
đi n tho i, nhà cung c p streaming, vi c freelance online, ch t o s n ph m th m m , ...ế
Tuy nhiên không ai ch c ch n r ng 10 năm n a nh ng ngh nghi p này có ti p t c duy trì ế
tính b n v ng hay s l i đc thay th b i nh ng ngành ngh khác hay không. Đi u này ượ ế
càng ch ng t t m quan tr ng c a kh i nghi p và giáo d c kh i nghi p, b i giáo d c
kh i nghi p chính là cách gi i quy t hi u qu nh t nh m kh c ph c s b p bênh, nh ng ế
bi n đi ph c t p trong th tr ng lao đng.ế ườ
Theo nghiên c u do tr ng kinh doanh Harvard công b m i đây đc th c hi nườ ượ
b i Vi n Qu n lý Sloan (MIT) t i M cho th y t 19 đn 20ế tu i là đ tu i vàng đ b t
đu kh i nghi p , khi đó anh còn có s c kh e, còn có th i gian và còn nhi u c h i phía ơ
tr c, đ đng d y và làm l i t t c và đ tu i ướ thành công nhi u nh t là 45 . Giáo d c
kh i nghi p b t đu s m giúp các hình thành các t ch t quan tr ng c a nhà kh i nhi p,
giáo d c kh i nghi p t THCS s t o ti n đ v tinh th n cho h c sinh chu n v b c ướ
vào con đng kh i nghi p phía tr c. ườ ướ
Kh ng đnh giáo d c kh i nghi p là đúng đn và mang tính c p thi t trong n n giáo ế
d c, tuy nhiên nhìn chung trên đa bàn huy n Krông Ana vi c giáo d c kh i nghi p trong
tr ng THCS và các v n đ liên quan ch a th t s đc đu t , chú tr ng. H c sinh h uườ ư ượ ư
h t m i ch đc làm quen v i môn h ng nghi p đ làm quen v i các ngành ngh hi nế ượ ướ
t i ch ch a phát huy đc tính tiên phong, sáng t o, đi đu mà giáo d c kh i nghi p ư ượ
mang t i.
Trong nh ng năm g n đây khi tham gia các cu c thi khu v c và qu c t (Toán h c, ế
V t lý, Hóa h c, Sinh h c, Tin h c, c vua, robotcom…) h c sinh Vi t Nam luôn mang v
thành tích t t, đt nhi u gi i cao, tuy v y trên th c t lao đng Vi t Nam v n ch a đc ế ư ượ
đánh giá cao, đó là nh ng l h ng v giao ti p, k năng trong quá trình đào t o. Đa s các ế
b n có thành tích t t th ng đc các công ty n c ngoài tuy n d ng, đào t o nâng cao ư ượ ướ
đ ph c v cho l i ích c a chính h , r t ít nh ng h c sinh có tuy duy kh i nghi p và sáng
l p t tài nguyên n c nhà. B giáo d c Vi t Nam cũng đã đa ra các đnh h ng trong ướ ư ướ
năm 2018-2019 b ng nhi u hình th c khuy n khích h c sinh sinh viên tham gia các cu c ế
thi sáng t o, cu c thi khoa h c k thu t, các ch ng trình kh i nghi p tr đ tìm ki m ươ ế
nhân tài cho Qu c Gia. Tuy đc nh c đn nhi u, nh ng h c sinh, sinh viên v n còn ượ ế ư
nh m t ng kh i nghi p là lao vào kinh doanh, buôn bán, bán đc nhi u thì g i đó là ưở ượ
Giáo viên: Võ Th H ng Năm h c: 2018-20191
Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b môn Hóa h c 9 t i tr ng Trung h c c s ườ ơ
L ng Th Vinh, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.ươ ế
kh i nghi p thành công; th m chí có nh ng b n h c sinh m i h c l p 6,7 đã tranh th
kinh doanh đ ăn, qu n áo và g i đó là kh i nghi p. H c sinh có nhu c u giáo d c kh i
nghi p, các em đang c n m t ngu n thông tin chính th ng, đ tránh hi u sai, đi sai h ng ướ
khi còn ng i trên gh nhà tr ng và không ai có th đáp ng t t h n là nhà giáo d c, là ế ườ ơ
giáo viên đang gi ng d y các em.
Th i gian nghiên c u, th c hi n đ tài Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i
nghi p, trong b môn Hóa h c 9, t i tr ng Trung h c c s L ng Th Vinh, huy n ườ ơ ươ ế
Krông Ana, t nh Đăk Lăk” b t đu t năm 2016, đ tài đã g t hái đc m t s thành công ư
nh t đnh khi áp d ng cho đi t ng h c sinh l p 9 t i tr ng THCS L ng Th Vinh, ượ ườ ươ ế
Huyện Krông Ana, tuy nhiên còn nhi u thi u sót, nhi u đi m c n s a đi, b sung. Ngoài ế
mong mu n chia s , m r ng ph m vi áp d ng c a đ tài, tôi mong ng i đc b qua các ườ
sai sót, đóng góp ý t ng, ý ki n đ tôi ti p t c hoàn thi n đ tài. ưở ế ế
Hình 1: Th t ng chính ph đc bi t ướ
chú tr ng t i các ch ng trình kh i nghi p ươ Hình 2: Ch ng trình kh i nghi p thuươ
hút nhi u nhà kh i nghi p tr trên truy n
hình.
II. M c đích (m c tiêu) nghiên c u:
M c đích c a đ tài là
- Giúp h c sinh hi u đúng v kh i nghi p, giúp các em t phát hi n đam mê, có
nhi u ý t ng sáng t o phát tri n ngh nghi p t ng lai d a vào chính s đam mê, yêu ưở ươ
thích c a b n thân.
- Đ tài đa ra m t s ph ng pháp, bi n pháp giáo d c m t s k năng m m nh ư ươ ư
kh năng sũy nghĩ theo h ng sáng t o, rèn luy n kh năng quan sát, t duy, đàm phán, ướ ư
giao ti p,…ế
- Giúp h c sinh phát tri n s t tin, có kh năng ch p nh n m o hi m m t cách có
tính toán, dám nghĩ dám làm không ng i th t b i.
- Giúp giáo viên có ph ng pháp đnh h ng cho h c sinh v giáo d c tinh th n kh iươ ướ
nghi p; Giáo viên có s thay đi trong d y h c; Suy nghĩ c i m h n, ti n b h n và b t ơ ế ơ
k p xu th giáo d c toàn di n hi n nay. ế
Giáo viên: Võ Th H ng Năm h c: 2018-20192
Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b môn Hóa h c 9 t i tr ng Trung h c c s ườ ơ
L ng Th Vinh, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.ươ ế
Ph n th 2: Gi i quy t v n đ ế
I. C s lí lu n c a đ tàiơ
Kh i nghi p t c là b n đã p m t công vi c kinh doanh riêng, th ng thì b n s ườ
thành l p m t doanh nghi p mà t i đó b n là ng i qu n lý, là ng i sáng l p ho c đng ườ ườ
sáng l p. Vi c cung c p nh ng s n ph m m i, d ch v m i hay th m chí kinh doanh
nh ng m t hàng đã có m t trên th tr ng nh ng theo ý t ng có riêng mình... đu đc ườ ư ưở ượ
g i là kh i nghi p. Kh i nghi p mang l i r t nhi u giá tr cho b n thân cũng nh nhi u ư
l i ích cho xã h i, cho ng i lao đng. ườ
Đi v i cá nhân theo đu i vi c kh i nghi p, ho t đng này giúp h t o ra công
vi c, thu nh p cho chính mình mà không ph i b t đu t vi c đi làm thuê. H đc t do ượ
trong công vi c, và n u công ty c a h phát tri n t t thì ngu n thu nh p c a h có th ế
cao g p nhi u l n so v i thu nh p do đi làm thuê mang l i. Đi v i xã h i và n n kinh t ế
thì các công ty kh i nghi p t o ra thêm nhi u công ăn vi c làm. Đi u này giúp đt n c ướ
gi i quy t tình tr ng th t nghi p, t o ra ngu n thu nh p cho ng i lao đng nuôi s ng ế ườ
b n thân và gia đình.
Kh i nghi p thành công gián ti p góp ph n n đnh xã h i, gi m thi u các t n n ế
xã h i do th t nghi p gây ra nh tr m c p, bài b c, đua xe, ma túy... Kh i nghi p cũng ư
góp ph n gi m áp l c lên n n kinh t , tr c p xã h i, đa đt n c ngày càng phát tri n. ế ư ướ
B GD&ĐT khuy n khíchế các tr ng THCS, THPT và trung tâm giáo d c nghườ
nghi p - giáo d c th ng xuyên chú tr ng khai thác t t các đi u ki n d y h c: đi ngũ ườ
giáo viên, c s v t ch t, thi t b đ xây d ng k ho ch và t ch c ho t đng giáo d cơ ế ế
g n v i th c ti n s n xu t, kinh doanh đa ph ng; ch đng ph i h p v i các c s ươ ơ
s n xu t, kinh doanh đa ph ng. M i tr ng th hi n c th các n i dung giáo d c, ươ ườ
ho t đng phù h p v i đi u ki n th c ti n c a đn v tr ng, đi t ng h c sinh và đáp ơ ườ ượ
ng m c tiêu kh i nghi p. Đi v i c p THCS, s ti p t c t ch c d y ngh ph thông. ế
Trong đó, chú tr ng đi m i ph ng pháp d y h c, đa d ng hóa hình th c t ch c d y ươ
h c, n i dung d y h c g n v i th c ti n s n xu t, kinh doanh đa ph ng nh : chăn ươ ư
nuôi heo, gia c m, làm v n, s a ch a xe g n máy, đi n dân d ng, tin h c… Đng th i, ườ
k t h p t ch c các ho t đng tr i nghi m sáng t o, nghiên c u khoa h c k thu t nh mế
góp ph n đnh h ng ngh nghi p và phát tri n năng l c c a ướ các nhà kh i nghi p trong
t ng lai.ươ
Trong h th ng các môn h c tr ng THCS, m ườ ôn Hoá h c gi m t vai trò quan
tr ng trong vi c hình thành và phát tri n t duy c a h c sinh ư , rèn luy n các k năng m m
nh ho t đng nhóm, th c hành thí nghi m, t ch c ho t đng, giao ti p... và nhi u kư ế
năng m m trong giáo d c kh i nghi p khác.
Giáo viên: Võ Th H ng Năm h c: 2018-20193
Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b môn Hóa h c 9 t i tr ng Trung h c c s ườ ơ
L ng Th Vinh, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.ươ ế
Các nhà kh i nghi p không ph i t d ng "sinh ra" mà h tr ng thành thông qua ư ưở
nh ng tr i nghi m trong cu c đi, có th thông qua giáo d c hình thành. Giáo d c kh i
nghi p là trau d i s khát khao và năng l c th c hi n , kh i d y và rèn luy n tơ inh th n
kh i nghi p t khóa h c kh i nghi p c b n ơ đn vi c đào t oế nhân s đc l p các
n c trên th gi i. ướ ế Kh i nghi p liên quan t i kh năng m t cá nhân có th chuy n hóa
các ý t ng thành hành đng. Nó bao g m s sáng t o, s đi m i và ch u đng r i ro,ưở
cũng nh kh năng xây d ng và qu n lý các d án đ đt đc m c tiêu đ ra. Đi u nàyư ượ
giúp h tr m i ng i trong cu c s ng hàng ngày t i nhà và trong xã h i, làm cho ng i ườ ườ
lao đng nh n th c h n v môi tr ng công vi c c a h và có kh năng n m b t c h i ơ ườ ơ
t t h n, và cung c p n n t ng cho các nhà kh i nghi p có th t o ra m t ho t đng xã ơ
h i hay th ng mai ươ . Thông qua giáo d c kh i nghi p ng i ườ h c còn có đc nhi u kượ i nế
th c c t l i khác nhau.
Giáo d c kh i nghi p nh m tìm ra nh ng cá nhân, đc bi t là l p tr , k c nh ng ư
ng i dám nghĩ dám làm có mong mu n tr thành nhà kh i nghi p ho c nh ng ng i cóườ ư
t t ng kh i nghi p có th đóng góp vào s phát tri n kinh t và c ng đng b n v ng.ư ưở ế
Thúc đy tinh th n kh i nghi p thông qua giá o d c và h c t p
Kh i nghi p có 3 lo i. Lo i th nh t ch y u nh c v s t o ra nh n th c, và có ế
m c tiêu giáo d c ng i h cườ các v n đ v k năng, thi t l p các v n đ lý thuy t ế ế . Lo i
th hai, t p trung v hu n luy n cho các nhà kh i nghi p có hoài bãi cho ngh nghi p t
làm ch mà m c tiêu khuy n khích ng i tham gia xây d ng và đi u hành doanh nghi p ế ườ
do chính h đi u hành ; Kh i nghi p kinh doanh và "b t đu quá trình kinh doanh" s là ví
d c a lo i th hai v hu n luy n kh i nghi p này. Lo i th 3, giáo d c trong doanh
nghi p, bao g m đào t o qu n tr cho các nhà kh i nghi p đã thành l p công ty và t p
trung đm b o quá trình m r ng và phát tri n kinh doanh.
H u h t giáo d c kh i nghi p t p trung THPT đn Đi h c, tuy nhiên nhà giáo ế ế
d c đã có th c b n đa lo i th nh t vào quá trình gi ng d y b môn THCS. B i ơ ư
theo nghiên c u m i nh t c a Landstrom và Sexton, hai nhà kinh doanh và nghiên c u lĩnh
v c kinh doanh n i ti ng thu c đi h c Lund, Th y Đi n ế nói r ng tr em c n đc h c ượ
kh i nghi p t khi còn nh . Vì v y giáo d c kh i nghi p nên đc b t đu khi khi càng ượ
tr càng t t. Đi u này t o ti n đ t t cho h c sinh, chu n b cho b c ti n dài giáo d c ướ ế
kh i nghi p ph thông, đi h c, sau đi h c.
Ngoài ra h u h t t t c các nhà nghiên c u v lĩnh v c ế giáo d c kh i nghi p đu
nói r ng m i quan h gi a giao d c kh i nghi p và ho t đng kh i nghi p là m t giai
đo n th i gian dài gi a h c t p giáo d c và ho t đng sau đó (K t qu đc công b b iế ượ
y ban Châu Âu - European Commission 2008).
Ngoài các k năng c b n nh ho t đng nhóm, th c hành, so sánh, phân tích, ... ơ ư
M t s k năng m m có th phát tri n thêm qua giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b
môn Hóa h c 9 nh : ư
+ Kĩ năng lên k ho chế
Đ có th b t đu kh i nghi p, b n c n trang b cho mình kĩ năng lên k ho ch. ế
Lên k ho ch m t cách c th , h p lí là b c kh i đu t t đp c a b t kì vi c gì. Bi tế ướ ế
cách h th ng và chi n l c hóa tr c khi th c hi n s giúp b n d dàng ti n lên t i cái ế ượ ướ ế
đích thành công.
Giáo viên: Võ Th H ng Năm h c: 2018-20194
Kinh nghi m l ng ghép giáo d c tinh th n kh i nghi p trong b môn Hóa h c 9 t i tr ng Trung h c c s ườ ơ
L ng Th Vinh, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.ươ ế
+ K năng đàm phán
Đàm phán là m t kĩ năng quan tr ng trong kinh doanh. Có nh ng tình hu ng đòi h i
b n ph i th t khéo léo, đ có th khi n cu c đàm phán đt đc k t qu khi n các bên ế ượ ế ế
tham gia đu hài lòng. Nh ng ng i thành công đu s h u kĩ năng đàm phám đáng kinh ườ
ng c, và ng c l i, n u b n bi t cách đàm phán t t, b n cũng s s m tr nên thành công. ượ ế ế
+ Đánh giá t ng quát
Nhìn nh n m i th th t t ng quát, tránh nh ng cách đánh giá phi m di n hay m t ế
chi u, vì chúng có th là nh ng lí do d n b n đn th t b i. ế Vi c đánh giá bao quát m i
th s giúp b n phát hi n ra nh ng đi m m u ch t c a v n đ, t đó, b n có th v n
d ng t t đ đt đc k t qu cao trong công vi c. ượ ế
+ Kĩ năng qu n lí
Khi b t đu kh i nghi p, b n s ph i ch p nh n là ng i đi u hành c a c m t ườ
h th ng. M i r i ro đu có th x y ra n u b n không làm t t vai trò qu n lí c a mình. ế
Đ m i th v n hành th t suông s , b n c n ph i th t khéo léo. Hãy tích lũy th t nhi u
kinh nghi m v cách qu n lí, đ áp d ng th t t t vào đi ngũ c a b n.
+ Không ng ng h c h i và bi t cách ch p nh n th t b i ế
Luôn h c h i đ tích lũy là bí quy t đn gi n nh t c a thành công. N u b n luôn ế ơ ế
ch u khó c p nh p nh ng ki n th c m i, b n s không ng ng phát tri n và đi lên. ế H c
sinh cũng ph i bi t ế ch p nh n nh ng th t b i , th t b i cũng đc coi là c h i đ b n rútơ
kinh nghi m và h c h i thêm.
II. Th c tr ng v n đ nghiên c u
Trong giai đo n tăng tr ng nh hi n nay, tình tr ng th t nghi p tr i dài, đc bi t ưở ư
là khi tinh th n kh i nghi p kinh doanh trong gi i tr đc nh c đn th ng xuyên, s ượ ế ườ
hình thành giáo d c kh i nghi p trong ph m vi qu c gia đang đi m t v i các khó khăn
th thách nh : C s h t ng còn kém và l c h u cho quá trình gi ng d y, nghiên c u. ư ơ
C s h t ng này ngoài tính v t ch t còn có th bao g m khung ch ng trình sách giáoơ ươ
khoa, kh năng th c hi n các ho t đng giáo d c kh i nghi p; Văn hóa t ch c, hành vi
t ch c nh ng ho t đng g n v i th c ti n, tinh th n giáo d c kh i nghi p c a giáo viên
đc bi t c a giáo viên THCS ch a cao, nh t là nhi u giáo viên ch a tâm huy t trong vi c ư ư ế
khích l các sáng ki n c a h c sinh, óc sáng t o và vi c h c t p. ế
Giáo viên: Võ Th H ng Năm h c: 2018-20195