SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG PHONG – TRƯỜNG THPT KIM LIÊN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
TÍCH HỢP CÁC BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN SỨC KHỎE CỦA CON
NGƯỜI ĐỂ PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19 TRONG GIẢNG DẠY
PHẦN CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT,
SINH HỌC 11THPT.
Môn Sinh học
Tác giả:
1. Hoàng Thị Châu – Trường THPT Lê Hồng Phong
Số điện thoại: 0949.148.225
2. Phan Thị Hồng – Trường THPT Kim Liên
Số điện thoại: 0979.371.336
Nghệ An, tháng 03 năm 2022
Phần I – Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
“Sức khỏe là vàng” nên con người chúng ta cần có nhiều biện pháp để rèn luyện
sức khỏe; đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi đại dịch COVID-19 đang bùng nổ,
virus SARS- CoV-2 đã lấy đi bao tính mạng của con người; để phòng chống dịch
COVID-19 thì sức khỏe của con người là vũ khí tối ưu nhất.
Với phần CHVC và NL ở ĐV chương trình SH 11 chúng ta nắm được quá trình
tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn và cân bằng nội môi của ĐV, quan trọng hơn là hiểu rõ
các quá trình đó ở cơ thể con người.
Mặt khác, chúng ta cũng phần nào biết được sự tác động của virus SARS-CoV-2
lên các cơ quan và hệ cơ quan tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn của con người, phá vỡ
cân bằng nội môi làm ảnh hưởng lớn tới sức khỏe con người. Do đó, việc đưa ra
các biện pháp rèn luyện tăng sức khỏe ở người để phòng chống dịch COVID-19 trở
nên cấp thiết.
Vì những lí do trên mà chúng tôi lựa chọn đề tài “Tích hợp các biện pháp rèn
luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng
dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT”
2. Mục đich và phạm vi nghiên cứu
- Mục đích:
+ HS tìm hiểu các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống
dịch COVID-19 khi học phần CHVC và NL ở ĐV.
+ HS chủ động, tích cực rèn luyện các biện pháp để tăng sức khỏe của bản thân,
tập trung học tập hiệu quả hơn trong giai đoạn khó khăn chịu ảnh hưởng lớn của
đại dịch SARS- CoV 2.
+ Phát huy năng lực tự chủ, tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải
quyết vấn đề và sáng tạo; đặc biệt vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn của
HS.
- Phạm vi nội dung: Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người
để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và
năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT.
- Phạm vi thực nghiệm: Chúng tôi tiến hành thực nghiệm tại
trường
THPT
Lê Hồng Phong, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An; trường THPT Kim Liên,
huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An và một số trường THPT trong địa bàn tỉnh Nghệ
An.
3. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, điều tra, tham vấn chuyên gia, thực nghiệm
sư phạm, thống kê toán học
4.Dự kiến những đóng góp mới của đề tài
- Xác định các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch
COVID-19 và vận dụng nguyên tắc, và quy trình dạy học tích hợp để tích hợp các
biện pháp đó vào phần CHVC và NL ở ĐV, sinh học 11 trong quá trình dạy học.
- Xây dựng rubrics đánh giá dạy học tích hợp
- Đưa ra hệ thống bài tập tình huống, câu hỏi để tích hợp các biện pháp rèn luyện
sức khỏe để phòng chống dịch COVID-19 khi dạy học phần CHVC và NL ở ĐV,
sinh học 11.
Phần II – Nội dung nghiên cứu
A. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
1. Cơ sở lí luận của đề tài
1.1. Khái niệm tích hợp
Tích hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Khái niệm tích
hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất, sự nhất thể hóa đưa tới một đối
tượng mới như là một thể thống nhất chứ không phải là phép cộng giản đơn những
thuộc tính của các thành phần.
Tích hợp có hai tính chất cơ bản liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn
nhau là tính liên kết và tính toàn vẹn. Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kĩ
năng chỉ được cộng lại, không có sự liên kết, tác động, phối hợp với nhau trong
lĩnh hội nội dung hay giải quyết một vấn đề, giải quyết một tình huống nào đó.
1.2. Khái niệm dạy học tích hợp
Trong lý luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có
hệ thống ở những mức độ khác nhau các kiến thức, các kĩ năng thuộc các môn học
khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất dựa trên
cơ sở các mối liên hệ lí luận và thưc tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc
các hợp phần của bộ môn đó. Quá trình học tập góp phần hình thành ở HS những
năng lực rõ ràng, góp phần hình thành và phát triển tư duy cho HS năng lực này là
hoạt động phức tạp đòi hỏi sự tích hợp các kiến thức và kĩ năng để giải quyết
những tình huống cụ thể.
1.3. Sự cần thiết của việc dạy học “Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe
của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển
hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT”
Dựa trên bối cảnh toàn ngành giáo dục đang thực hiện đổi mới chương trình,
nội dung và phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá với mục tiêu giáo dục toàn
diện, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, phát huy năng lực nhận thức và tư
duy khoa học của học sinh. Tại nhiều trường, nhiều giáo viên đã và đang tích cực
thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người
học.
Để đáp ứng được phương pháp “Dạy học sinh học gắn với thực tiễn bộ môn
theo hướng dạy học tích cực” thì phải nói đến vị trí, vai trò của các ứng dụng sinh
học trong thực tiễn cuộc sống hàng ngày. Nếu các kiến thức thực tiễn được sử dụng
theo đúng mục đích sẽ là nguồn học sinh khai thác, tìm tòi phát hiện kiến thức,
giúp phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, phát huy năng lực nhận thức và tư
duy khoa học sinh học.
Trong thời điểm dịch COVID-19 bùng phát mạnh ảnh hưởng rất lớn tới sức
khỏe, tính mạng của con người, nên cần nắm các biện pháp rèn luyện sức khỏe của
con người để phòng chống dịch và để HS hiểu rõ và vận dụng các biện pháp này
trong thực tiễn thì cần tích hợp các biện pháp thông qua quá trình học các kiến thức
về tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn, cân bằng nội môi của cơ thể con người.
2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
2.1. Thực tiễn của đời sống con người chịu ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19
2.1.1. Đại dịch COVID-19 với sức khỏe tinh thần
“Sức khỏe tinh thần là trạng thái khỏe mạnh, trong đó mỗi cá nhân nhận biết
được khả năng của bản thân, có thể ứng phó với sự căng
thẳng thông thường, làm việc hiệu quả và đóng góp cho cộng đồng” (theo tổ
chức Y tế Thế giới - 2019). Một sức khỏe tinh thần tốt sẽ dẫn đến hành vi có
ích, các mối quan hệ tốt đẹp với người khác, và khả năng thích nghi với thay đổi và
nghịch cảnh. Sức khỏe tinh thần bị tác động tiêu cực khi xuất hiện những tổn
thương tâm lý, đặc trưng bởi sự thay đổi trong suy nghĩ, tâm
trạng, hành vi như căng thẳng, lo âu, ức chế hoặc suy giảm chức năng tinh
thần.
Ngay từ khi đại dịch COVID-19 lan rộng sang nhiều châu lục, Tổ chức Y tế
Thế giới đã cảnh báo các quốc gia cần chú ý hơn đến sức khỏe, bệnh lý tinh thần
của người dân, khi không chỉ người cao tuổi, người trưởng thành mà cả trẻ em, vị
thành niên với nguy cơ khủng hoảng tinh thần rất cao. Con người cảm thấy căng
thẳng, bồn chồn, chán nản, mất hứng thú, cô đơn, bất lực, sợ hãi, lo lắng bị nhiễm
bệnh và có thể dẫn đến tâm trạng suy sụp. Ảnh hưởng của đại dịch không trực
tiếp mà thông qua nhiều kênh khác nhau tác động đến sức khỏe tinh thần (Hình 1).