Thuốc chữa viêm khớp dạng
thấp tái phát
Các vị trí khớp bị viêm.
Viêm khớp dạng thấp (VKDT) là một bệnh khớp tiến triển kéo dài,
đánh dấu bởi các đợt tái phát viêm nhiều khớp. Bệnh nhân thường sưng đau
nhiều khớp, gây đau đớn làm mất tạm thời khả năng sinh hoạt hằng ngày và
lao động... Mục tiêu điều trị trong giai đoạn này là chống viêm, giảm đau,
phục hồi khả năng vận động của khớp.
Thuốc giảm đau
Đầu tiên là dùng các thuốc giảm đau. Các thuốc giảm đau có thể tác dụng
lên vị trí đau ở ngoại vi, tức là lên các đầu mút thần kinh tại khớp, hay có tác dụng
trung ương, lên não bộ. Các thuốc giảm đau hay dùng là thuốc giảm đau thông
thường như paracetamol, efferalgan codein, nhưng cũng có thể dùng aspirin. Tuy
nhiên, khi dùng aspirin cần chú ý đến tác dụng phụ gây tổn thương dạ dày của
thuốc. Do vậy, bệnh nhân VKDT không nên tự ý dùng aspirin nếu không có ý kiến
của bác sĩ. Ngoài ra có cả các thuốc mới được dùng như tramadol, topalgic. Thuốc
giảm đau chứa morphin chỉ được sử dụng rất hãn hữu trong VKDT. Có thể dùng
thuốc giảm đau liên tục, còn sau này chỉ cần dùng thuốc khi đau. Trong trường
hợp chờ đợi bác sĩ, khi bị đau khớp cần để cho khớp đau được nghỉ ngơi, chườm
lạnh khớp và dùng thuốc giảm đau đơn thuần như paracetamol.
Thuốc chống viêm không steroid
Có rất nhiều thuốc chống viêm không steroid hiện nay có mặt trên thị
trường với các dạng bào chế khác nhau như thuốc tiêm bắp, viên, viên nang, gel
hay cream bôi ngoài da như felden, voltaren... Tuy nhiên, do chúng có tác dụng
phụ nguy hiểm lên dạ dày như loét dạ dày nên tuyệt đối không kết hợp các thuốc
chống viêm không steroid với nhau và với aspirin, và không bao giờ được dùng
vượt quá liều cho phép. Thuốc cũng tăng độc tính khi bệnh nhân đồng thời uống
rượu hay hút thuốc lá. Một yếu tố nguy cơ khác là stress, ví dụ khi bệnh nhân phải
phẫu thuật chẳng hạn. Ở một số bệnh nhân yếu ớt như người cao tuổi, tiền sử loét
dạ dày tá tràng, cần phải bổ sung thêm một số thuốc bao bọc niêm mạc dạ dày khi
dùng các thuốc này. Hiện nay có một số thuốc có tác dụng chọn lọc giảm đau,
chống viêm nhưng ít có tác dụng phụ lên dạ dày như celebrex là một giải pháp
điều trị rất tốt trong những trường hợp này. Ngoài ra, cần chú ý phát hiện một số
tác dụng phụ của thuốc như tăng huyết áp, hen phế quản, dị ứng thuốc (nổi ban
ngoài da). Đối với mỗi thuốc cần chú ý đến thời điểm thuốc bắt đầu có tác dụng và
thời gian tác dụng của thuốc kéo dài trong bao lâu. Có thể chọn loại thuốc dùng
nhiều lần trong ngày nếu thời gian tác dụng ngắn (từ 4-8 giờ) hay thuốc dùng một
lần trong ngày vì có tác dụng kéo dài trong 24 giờ. Ngoài ra, một loại thuốc có
thời gian tác dụng ngắn cũng có thể kéo dài thời gian tác dụng khi dùng dạng
thuốc phóng thích chậm. Cần phải uống thuốc với một cốc nước đầy, trong bữa ăn.
Thuốc chống viêm chứa corticoid
Nhóm này cũng thường hay được dùng cho các bệnh nhân rất đau và viêm
nhiều khớp. Chỉ xét đến tăng liều corticoid khi đã làm tất cả các biện pháp khác
như điều trị không dùng thuốc, nghỉ ngơi, dùng thuốc giảm đau. Khi dùng, có thể
áp dụng các biện pháp sau: hoặc tăng liều thuốc đường uống, hoặc tiêm truyền
đường tĩnh mạch, hoặc tiêm khớp. Một biện pháp điều trị có hiệu quả nữa là hút
dịch và tiêm khớp bằng thuốc chứa corticoid như depomedrol, diprospan. Thuốc
có thể làm giảm đau tại khu vực viêm, có tác dụng chống viêm tại chỗ, dừng lại
tiến triển của bệnh và làm chậm quá trình tăng sinh bệnh lý của tế bào màng hoạt
dịch khớp.
Các biện pháp khác
Ngoài các biện pháp dùng thuốc có thể dùng các biện pháp không dùng
thuốc. Ví dụ, giảm đau bằng lạnh hay nóng. Áp nóng hay lạnh tuỳ theo tình trạng
viêm khớp là các biện pháp cụ thể nhưng ít tốn kém, không nguy hiểm và dễ làm.
Áp lạnh lên trên khớp nóng tức là đang rất viêm có thể làm giảm đau. Áp nóng lên
khớp đang đau nhưng ít viêm có thể làm giảm đau khớp mạn tính, còn tồn tại sau
đợt viêm tiến triển. Để áp lạnh, đơn giản nhất là dùng túi chườm đá. Có thể dùng
miếng đắp nhiệt, giải phóng lạnh hay nóng khi làm lạnh hay làm nóng trước khi sử
dụng. Đó là các túi chứa chất gelatin có thể hấp thu nóng hay lạnh trong khoảng
10 phút và sau đó giải phóng vào trong khớp đau trong khoảng 1 giờ. Có thể đặt
túi trong tủ lạnh hay trong chảo nước nóng. Hoặc có thể tắm bồn nước ấm vào
buổi sáng để giảm cứng khớp buổi sáng và giảm đau vào cuối ngày. Ngâm nước
nóng, ngâm bùn, áp paraffin, dụng cụ điện, siêu âm có thể làm ấm mô và giảm
đau. Tuy nhiên, không nên sử dụng dụng cụ điện hay siêu âm vì mất nhiều thời
gian và tác dụng ít. Để giảm đau không dùng thuốc, bệnh nhân VKDT còn cần trợ
giúp kỹ thuật. Đó là các dụng cụ giúp bệnh nhân trong các sinh hoạt hàng ngày
như: vệ sinh, mặc quần áo, hoạt động dọn dẹp nhà cửa; trong nghề nghiệp như:
kéo lò xo, mở nắp chai bằng điện... Người bệnh cần chọn giày mềm, nhẹ hay đôi
khi cần đặt riêng giày cho các ngón chân bị biến dạng.