Trẻ sơ sinh suy dinh dưỡng trong tử cung
(Webtretho) Trẻ sơ
sinh suy dinh dưỡng
hay chậm tăng trưởng
trong tửcung là trẻ khi
sinh ra giảm về cân
nặng và tầm vóc, trẻ bị
suy dinh dưỡng ngay
từ khi còn là bào thai.
Tại các nước đang phát
triển, 70% trẻ có cân
nặng thấp lúc sinh ra là
trẻ suy dinh dưỡng
trong tử cung.
Thai nhẹ cân hay nhỏ về kích thước thường là do
chậm tăng trưởng, trừ hai trường hợp mẹ bị tiểu
đường và bất đồng nhóm máu Rhérus. Nhưng thai
nhẹ cân cũng có thể do yếu tố di truyền. Ngoài ra, khi
quá ngày, thai cũng có thể bị suy thai trường diễn
nhưng thường không nhẹ cân.
Cần phân biệt:
- Sơ sinh thiếu tháng (tuổi thai dưới 38 tuần) có cân
nặng dưới 2500g:
+ Là những trẻ có chiều dài và trọng lượng lúc sinh
tương ứng với tuổi thai.
+ Thiếu tháng tương đối là những trẻ sinh ra chưa đủ
tháng, có phối hợp với chậm tăng trưởng trong tử
cung, trên lâm sàng có thể phân biệt rõ với loại trên.
- Trẻ gần đủ tháng hoặc đủ tháng (tuổi thai từ 38 – 42
tuần) nhưng có sự chậm tăng trưởng trong tử cung:
có cân nặng dưới 2500g hoặc có thể trên 2500g, có
dấu hiệu lâm sàng rõ rệt, nhẹ cân hoặc suy thoái
bánh nhau.
- Trẻ già tháng (tuổi thai ≥ 42 tuần) có kết hợp với
chậm tăng trưởng trong tử cung với biểu hiện lâm
sàng rõ của suy thoái bánh nhau, có cân nặng trên
2500g. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp cân
nặng có thể dưới 2500g (suy dinh dưỡng nặng, rất
khó nuôi dưỡng). Loại trẻ này có tỷ lệ tử vong cao và
có khi tử vong ngay khi còn nằm trong bụng mẹ.
♣ Sinh lý bệnh:
Suy dinh dưỡng trong tử cung là nguồn gốc của suy
thai trường diễn, thai kém phát triển hoặc chậm tăng
trưởng trong tử cung.
- Cơ chế gây suy dinh dưỡng trong tử cung:
Dinh dưỡng bào thai phụ thuộc vào các điều kiện liên
qua đến sự chuyển tải chất dinh dưỡng từ mẹ đến
bánh nhau, sự trao đổi chất tại nhau, sự hấp thu và
chuyển hóa của thai nhi. Do đó cơ chế gây suy dinh
dưỡng bào thai có thể có nhiều nguồn gốc khác
nhau:
+ Trước nhau: gồm những xáo trộn tuần hoàn của
mẹ, có thể ở tại chỗ, tại vùng hoặc toàn thân (rối loạn
cơn go tử cung, tụt huyết áp, thiếu máu, suy tim, suy
hô hấp…).
+ Tại bánh nhau: gồm những thay đổi ở màng, trao
đổi của bánh nhau về diện tích, bề dày màng, tính
thấm của màng trong những thai kỳ có bệnh lý (cao
huyết áp, thai quá ngày, tiền sản giật…).
+ Sau nhau: gồm những bất thường ở dây rốn (sa
dây rốn, dây rốn thắt nút, dây rốn bị chèn ép, những
bất thường bẩm sinh…) hoặc ở thai nhi (thiếu máu do
mẹ mất máu trong nhau tiền đạo, nhau bong non
hoặc huyết tán trong bất đồng nhóm máu Rhérus…).
- Ảnh hưởng của suy dinh dưỡng lên sự tăng trưởng
của thai: Bao gồm những ảnh hưởng về trọng lượng
và kích thước.
Sự tăng trưởng của thai gồm ba thời kỳ:
- Thời kỳ tăng sinh - nghĩa là tăng số lượng tế bào.
Nếu suy dinh dưỡng xảy ra vào thời kỳ này sẽ làm
thai rất nhỏ (vì số tế bào rất ít), thường đưa đến sẩy
thai.
- Thời kỳ phì đại tế bào (mặc dù tế bào vẫn tiếp tục
tăng số lượng nhưng với mức độ chậm lại, chủ yếu là
tế bào to ra). Nếu suy dinh dưỡng xảy ra trong thời kỳ
này thì số tế bào không giảm mấy nhưng kích thước
tế bào giảm đáng kể.
- Thời kỳ phì đại tế bào đơn thuần. Suy dinh dưỡng
xảy ra trong thời kỳ này sẽ làm giảm kích thước tế
bào một cách nghiêm trọng.
Tất cả tình trạng suy dinh dưỡng đều gây ra tình
trạng thai còi. Tuy nhiên, sự còi này không liên quan
