VỀ TRUYỆN NGẮN " THUỐC" CỦA LỖ TẤN
1.Trung Quốc vốn là một đất nước có truyền thống văn hoá lâu đời, có những thời kỳ
đạt đến đinh cao của văn minh nhân loại (Đời Đường). Nhưng Trung Quốc "đi trước
về sau", chế độ phong kiến kéo dài cùng với sự xâm lược và chia cát của các nước đế
quốc (Nga, Nhật, Anh, Pháp, Đức,...) đã biến Trung Quốc thành một nước nửa phong
kiến nửa thuộc địa, ốm yếu, què quặt, lạc hậu và ngày càng lụn bại.
Trong hoàn cảnh ấy, tuyệt đại bộ phận nhân dân Trung Quốc lại ngu muội, lạc
hậu. Trình độ về mọi mặt giữa Trung Quốc và các nước phương Tây có sự chênh
lệch cực lớn. Tuy nhiên, cũng có một bộ phận nhân dân Trung Quốc đứng dậy đấu
tranh, song mọi cuộc vận động và phong trào cách mạng diến ra trong suốt thời kỳ cận
hiện đại đều lần lượt thất bại. (Cách mạng Tân Hợi(1911), tuy có lật đổ triều đình
Mãn Thanh, đưa lại cho đất nước một cái tên mới là "Trung Hoa dân quốc" , song tổ
chức nền tảng của XH không đổi, "thay thang mà không thay thuốc"). XH Trung
Quốc vẫn là một "con bệnh trầm trọng", cần phải có một liều "thuốc"mới để chữa trị.
2. Lỗ Tấn (1881 - 1936), là một trong những nhân vật đi tiên phong, tìm mọi cách để
giúp cho đất nước Trung Quốc thức tỉnh, tiến kịp trào lưu tiến bộ của nhân loại. Thời
kỳ đầu ông chưa phải là người cộng sản, tuy vậy, trước những thất bại liên tiếp của
các cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc thời cận đại, ông vẫn tin tưởng có một
ngày nhân dân Trung Quốc sẽ tìm ra con đường tự giải phóng ( đường là gì? Là dẫm
mãi chân lên chỗ không có đương mà thành, là phát quang chỗ lắm gai góc mà mở
ra. Trước kia vốn đã có đường, sau này mãi mãi cũng phải có đường - Con đường
của sự sống).
Với niềm tin như thế, Lỗ Tấn hăm hở đi vào các ngành khoa học tự nhiên vì
nghĩ rằng khoa học tự nhiên có thể giúp Trung Quốc xoá bỏ tình trạng nghèo nàn lạc
hậu. song sau lần xem phim ở trường Đại học y khoa Tiên Đài tại Nhật bản, thấy
cảnh người Trung Quốc bị lính Nhật chặt đầu để uy hiếp mà những người Trung Quốc
đứng quanh đó vãn thờ ơ, ông giật mình mà nghĩ rằng, "dân mà ngu muội, hèn nhát
thì dù thân thể có khoẻ mạnh cũng chỉ có thể làm thứ người mà người ta đưa ra chém
đàu thị chúng và là thứ người đứng xem cuộc thị chúng vô vị thế kia mà thôi", nên
trước hết phải biến đổi tinh thần của họ, mà muốn vậy, không gì bằng văn nghệ. Và
thế là ông bỏ học y mà chuyển sang hoạt động văn nghệ.
Bởi động cơ hoạt động văn nghệ trong thời kỳ đầu là vậy nên ở các tác phẩm thời kỳ
này, ông đều chọn những con người bất hạnh trong xã hội bệnh tật làm đối tượng
miêu tả, với mục đích lôi hết bệnh tật của họ ra, làm cho mọi người chú ý, tìm cách
chạy chữa. Ngòi bút của ông thường lạnh lùng song ẩn sau đó là một tấm lòng nhan
hậu, một niềm thương xót bao la của người cầm bút đối với những con bệnh.
3. Truyện ngắn Thuốc trước hết phê phán tập quán chữa bệnh phản khoa học (dùng
bánh bao tẩm màu người để chữa bệnh lao - một trong những biểu hiện của tình trạng
mê muội của nhân dân Trung Quốc trong xã hội cũ (Dầu rằng Trung Quốc cũng là đất
nước có nền y học cổ truyền nổi tiếng). Ngay bố của Lỗ Tấn cũng, con nhà quan mà
cũng phải chết bởi uống phải những vị vị thuốc vớ vẩn của các thầy lang băm: "mía
chịu sương ba năm" "dế một đôi - đúng một đôi". . . Lỗ Tấn học y cũng vì mong
muốn sau này chữa bệnh cho dân để họ không còn phải chết oan nhưn bố ông. Lỗ
Tấn đã hoà lệ, đã mang những đau xót của chính mình để viết về cái chết oan của bé
Thuyên.
Truyện còn có một chủ đề khác, khó nhận ra hơn: Không chỉ phê phán sự dốt
nát về khoa học, lạc hậu về chính trị của quần chúng, Lỗ Tấn còn phê phán sự thoát li
quần chúng của các chiến sĩ cách mạng vì quần chúng chỉ có thể giác ngộ khi có sự
dẫn dắt của các chiến sĩ tiên phong.
Từ sự triển khai hai chủ đề trên, có thể thâu tóm ý nghĩa khái quát của tác
phẩm: Cần phải có một thứ thuốc khác với chiếc bánh bao tẩm máu - thứ thuốc vừa
chữa những căn bệnh hiểm nghèo của cơ thể vừa chữa những bệnh tật về tinh thần cho
toàn xã hội.
Truyện có bốn phần:
Phần 1: Đi mua thuốc
Câu chuyện diễn ra vào một đêm thu, trăng đã lặn nhưng mặt trời chưa mọc...
Vợ chồng lão Hoa Thuyên cẩn thận gói ghém những đồng tiền mà họ chắt chiu, dành
dụm bấy lâu để đi mua thuốc về chữa bệnh lao cho con trai họ. "Lão cầm lấy , bỏ vào
túi áo, tay run run, vuỗt hai lần phía ngoài túi. . . Trởi lạnh hơn trong nhà nhiều ,
nhưng lão cảm thấy sảng khoái, như bỗng dưng mình trẻ lại và ai cho phép thần
thông cải tử hoàn sinh. . . Trong tâm trí lão, việc đi mua thuốc hẳn là một việc rất hệ