Chương 4

Hiệu quả kinh tế của Hiệu quả kinh tế của hoạt động ngoại thương

Hiệu quả kinh tế của hoạt động ngoại thương

I. Khái niệm, phân loại hiệu quả kinh tế hoạt động ngoại

thương

II. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế ngoại

thương

III. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu hiệu quả kinh tế III. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu hiệu quả kinh tế

hoạt động ngoại thương

IV. Những biện pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả kinh tế

ngoại thương

I. Khái niệm, phân loại hiệu quả kinh tế hoạt động ngoại thương

1.1. Khái niệm • KN: Hiệu quả kinh tế là một phạm trù so sánh thể hiện mối

quan hệ giữa cái phải bỏ ra và cái thu về được.

• Phân biệt Hiệu quả và Kết quả •

Hiệu quả KTNT = Kết quả đầu ra Chi phí đầu vào Chi phí đầu vào

• Hai yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi ngoại thương:

– Sự khác nhau giữa chi phí sx dân tộc và chi phí sx quốc tế phản ánh mức chi phí trung bình của các nước khác nhau trên thế giới

– Hiệu quả ngoại thương xuất hiện trên cơ sở sự khác

nhau về chi phí sản xuất trong nước của các hàng hóa khác nhau

1.2. Phân loại hiệu quả kinh tế ngoại thương

• Hiệu quả kinh tế cá biệt và hiệu quả kinh tế xã hội của

thương của từng DN, từng thương vụ, mặt hàng => thể hiện ở doanh lợi hiện ở doanh lợi

– Hiệu quả kinh tế xã hội: những đóng góp của hoạt động ngoại thương vào việc phát triển nhiều mặt kinh tế xã hội

nền kinh tế quốc dân – Hiệu quả kinh tế cá biệt: thu được từ hoạt động ngoại

1.2. Phân loại hiệu quả kinh tế ngoại thương

• Hiệu quả chi phí bộ phận và chi phí tổng hợp

– Quy luật giá trị: – Chi phí bỏ ra: Chi phí lao động xã hội, cụ thể

• Giá thành sx (NVL, nhân công, bao bì,U ) • Giá thành sx (NVL, nhân công, bao bì,U ) • Chi phí ngoài sx (NCPT, vận chuyển, bảo quản, thuế ) – Nguồn gốc hiệu quả KTNT: từ kết quả và chi phí

sx trong nước

1.2. Phân loại hiệu quả kinh tế ngoại thương

• Hiệu quả tuyệt đối và hiệu quả so sánh

– Mục đích xác định hiệu quả

• Thể hiện và đánh giá trình độ sd các loại chi phí • Phân tích, luận chứng về kinh tế để tìm phương án

– Hiệu quả tuyệt đối: mức lợi ích thu được trên

lượng chi phí bỏ ra

– Hiệu quả so sánh: so sánh các chỉ tiêu hiệu

quả tuyệt đối các phương án với nhau • 2 chỉ tiêu trên vừa quan hệ chặt chẽ vừa độc lập

tốt nhất tốt nhất

tương đối

II. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả KTNT

2.1. Tiêu chuẩn hiệu quả KTNT • Hiệu quả KT thể hiện ở 2 mặt:

– Lượng: mối tương quan giữa kết quả và chi phí – Chất: tiết kiệm lao động xã hội, tăng NSLĐXH, phát triển kinh tế xã hội => Tiêu chuẩn của hiệu phát triển kinh tế xã hội => Tiêu chuẩn của hiệu quả

• Hiệu quả xuất phát từ lợi ích của xã hội, DN và người lao động => những lợi ích về mặt kinh tế, chính trị, xã hội

• Tiêu chuẩn hiệu quả KTNT biểu hiện gián

tiếp qua một hệ thống chỉ tiêu

2.2. Hệ thống chỉ tiêu hiệu quả KTNT

(cid:1) Chỉ tiêu tổng hợp

HQNT =

NV NP

Nv : Thu nhập quốc dân được sử dụng Np : Thu nhập quốc dân được sx ra

• HQNT >1: Ngoại thương làm tăng thu nhập quốc dân • HQNT <1: Ngoại thương làm giảm thu nhập quốc dân

Ý nghĩa: Ý nghĩa: – Chỉ tiêu điều kiện thương mại

Tc =

:

Px1 Px0

Pn1 Pn0

Tc: Điều kiện thương mại x, n: Chỉ số giá xuất khẩu, nhập khẩu 1, 0: Thời kỳ tính toán và thời kỳ gốc

• Tc >1: cải thiện các mối quan hệ trao đổi • Tc <1: hủy hoại các mối quan hệ trao đổi

Ý nghĩa:

2.2. Hệ thống chỉ tiêu hiệu quả KTNT

(cid:1) Các chỉ tiêu biểu hiện hiệu quả cụ thể của các hoạt động XNK

• Chỉ tiêu lợi nhuận XK, NK • Chỉ tiêu so sánh giá XNK so với giá quốc tế • Chỉ tiêu so sánh DTXK với giá thành XK trong nước (tính ra tiền

VN)

• Chỉ tiêu so sánh DTNK với chi phí NK (tính ra tiền VN) • Chỉ tiêu so sánh giá cả NK giữa các khu vực thị trường và giữa

các thương nhân các thương nhân

• Chỉ tiêu hiệu quả XNK kết hợp tính cho cả nước hay từng dịch

vụ đổi hàng riêng lẻ

(cid:1) Giá trị tiền tệ:

• Quy đổi ra USD để so sánh với giá quốc tế • Tính ra đồng VN theo tỷ giá hiện hành liên ngân hàng để so

sánh với chi phí NK và DTXK trong nước

(cid:1) Phương thức thanh toán:

• XNK trả tiền ngay: không tính đến lãi suất tín dụng • XNK trả tiền sau: tính đến lãi suất tín dụng

III. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu hiệu quả kinh tế hoạt động ngoại thương

– Giá thành XK (CPxk) – Giá thành NK (CPnk)

3.1. Xác định một số chỉ tiêu hiệu quả tài chính hoạt động kinh

doanh XNK

• Đánh giá các tỷ lệ sinh lời: • Đánh giá các tỷ lệ sinh lời:

– Tỷ suất ngoại tệ xuất khẩu

– Tỷ suất ngoại tệ nhập khẩu

RXK = DT XK (ngoại tệ) CPXK (nội tệ)

RNK = DT NK (nội tệ) CPNK (ngoại tệ)

Lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận

• Lợi nhuận:

LN = DT – CP

LN phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nỗ lực của DN, các yếu tố

đầu vào, thuế, biến động thị trườngU

• Tỷ suất lợi nhuận:

Tính theo giá thành Tính theo vốn kinh Tính theo Tính theo Tính theo giá thành doanh thu (hiệu quả của một đơn vị chi phí )

Tính theo vốn kinh doanh (hệ số sinh lời của vốn)

Pz = Pv = Pdt = LN CP LN Vcđ + Vlđ LN DT

Lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận

• Thời gian hoàn vốn: khoảng thời gian mà vốn đầu tư bỏ ra

có thể thu hồi được nhờ lợi nhuận và khấu hao cơ bản thu

được hàng năm.

CT:

• Vdt: Tổng lượng vốn đầu tư hàng năm

• Kc: Mức khấu hao cơ bản hàng năm

• Tv càng ngắn hiệu quả càng cao

• Hệ số hoàn vốn đầu tư

Tv = Vdt P + Kc

E = = 1 Tv LN + Kc Vdt

3.2. Hiệu quả tài chính của hoạt động ngoại thương trong điều kiện có tín dụng

(cid:1) Một số khái niệm

(cid:2) Lãi tức (cid:2) Lãi suất

(cid:1) Đánh giá hiệu quả tài chính các hợp đồng mua bán chịu

(cid:2) Lãi tức đơn: Tính theo vốn gốc mà không tính thêm lãi tích

lũy phát sinh ở các thời điểm trước đó:

(cid:2) Lãi tức ghép: Lãi của thời kỳ trước được cộng vào vốn gốc

để tính lãi cho thời kỳ sau

• Tổng vốn và lãi tại thời điểm t (Giá trị tương lai):

I = V . i . t I = V . i . t

• Lãi tích lũy đến thời điểm t: It = Vt – V = V. (1+i)t – V

Vt = V . (1+i)t

= Vi + Vi2 + Vi3 +U+ Vit

3.2. Hiệu quả tài chính của hoạt động ngoại thương trong điều kiện có tín dụng

(cid:1) Đánh giá hiệu quả tài chính hoạt động kinh doanh bằng

phương pháp hiện giá

• Giá trị hiện tại (hiện giá)

- Giá trị của đồng tiền thay đổi theo thời gian, theo lãi suất

- Ta chỉ xét đến trường hợp lãi tức ghép

V = Vt (1+i)t

3.2. Hiệu quả tài chính của hoạt động ngoại thương trong điều kiện có tín dụng

Ví dụ 1:

Có số liệu về công ty X như sau:

- Doanh thu lô hàng xuất khẩu: $ 500000

- Chi phí sản xuất và dịch vụ thương mại: $ 370000

Yêu cầu:

- Công ty X có nên bán chịu hay không nếu thời gian thanh

toán là 3 năm, lãi suất 8%/năm và hiệu quả vốn kinh tế

quốc dân (Kv) là 10%.

3.2. Hiệu quả tài chính của hoạt động ngoại thương trong điều kiện có tín dụng

Ví dụ 2:

Quý II/2010, Doanh nghiệp X xuất được lô hàng gia công

hàng điện tử.

- DN X sẽ nhận được khoản thanh toán $450000 nếu khách - DN X sẽ nhận được khoản thanh toán $450000 nếu khách

hàng thanh toán ngay.

- Trong trường hợp bán chịu, sau 4 năm DN X sẽ nhận được

khoản thanh toán là $500000.

Hỏi: DN X có nên bán chịu hay không biết lãi suất chiết khấu

là 12%/năm?

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

(cid:1) Sự khác nhau giữa xác định hiệu quả tài chính và hiệu quả

kinh tế xã hội:

Hiệu quả tài chính

Hiệu quả kinh tế xã hội

• Vĩ mô • Toàn xã hội • Tối đa phúc lợi xã hội

• Vi mô • DN • Tối đa lợi nhuận (Tài

chính)

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

• Phân biệt lợi nhuận tài chính – lợi nhuận kinh tế

- Lợi nhuận tài chính (Lợi nhuận kế toán) = Tổng

doanh thu tài chính - Tổng chi phí tài chính doanh thu tài chính - Tổng chi phí tài chính

- Lợi nhuận kinh tế = Tổng doanh thu – Tổng chi phí

kinh tế

= Lợi nhuận kế toán - chi phí cơ

hội – chi phí chìm

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

• Quan điểm về tiền lương, thuế, trợ giá, bù giá

Doanh nghiệp Xã hội

Thu nhập Chi phí Thu nhập Chi phí Thu nhập Chi phí Thu nhập Chi phí

√ √

Tiền lương Thuế √ √

√ √

Trợ giá – bù giá

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

(cid:1) Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế - xã hội

• Xác định giá trị hàng hóa gia tăng

Giá trị gia tăng trực tiếp = Lãi ròng + Lương + Thuế Giá trị gia tăng trực tiếp = Lãi ròng + Lương + Thuế

- Trợ giá, bù giá

• Hiệu quả kinh tế của vốn

Giá trị gia tăng

=Hv

Vốn kinh doanh bình quân

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

• Tăng thu và tiết kiệm ngoại tệ

Tăng thu ngoại tệ = Thu ngoại tệ do xuất khẩu – Chi phí

ngoại tệ cho nhập khẩu

Tiết kiệm ngoại tệ = Chi phí ngoại tệ nếu nhập khẩu –

Chi phí ngoại tệ cần nhập khẩu

Rt =

Hc Ht

Tỷ giá hối đoái thực tế:

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

Ví dụ: Doanh nghiệp X có doanh thu xuất khẩu một lô hàng

trị giá 7 triệu USD. Để có được khoản doanh thu này, DN

đã phải chi ra 0,8 triệu USD để mua vât tư sản xuất sản

phẩm xuất khẩu. Tổng chi phí xuất khẩu hết 100000 triệu

VNĐ. Lãi suất chiết khấu tiền Việt là 8%/năm, tiền đô la

Mỹ là 5%/năm. Tỷ giá hối đoái do ngân hàng VCB công

bố là 16000/USD.

Hỏi: DN X có tiết kiệm được ngoại tệ không?

3.3. Xác định hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động kinh doanh ngoại thương

• Mức đóng góp vào ngân sách nhà nước (A)

Mức đóng góp vào ngân sách nhà nước

=A

Tổng vốn bình quân Tổng vốn bình quân

3.4. Phân tích, đánh giá, lựa chọn phương án kinh

doanh (Giáo trình)

4. Các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế ngoại

thương

IV. Các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế ngoại thương

(cid:1) Nghiên cứu môi trường quốc tế của doanh nghiệp

• Môi trường kinh doanh quốc tế

• Môi trường kinh tế của nước khách hàng

• Môi trường chính trị, luật pháp của nước khách hàng

• Môi trường văn hóa

(cid:1) Đánh giá thực trạng tiềm năng của doanh nghiệp

• Đánh giá các nguồn tiềm năng của doanh nghiệp

• Đánh giá tốc độ tăng trưởng và biến động doanh lợi

IV. Các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế ngoại thương

(cid:1) Chỉ quyết định kinh doanh ở thị trường nước ngoài sau

khi đã có đủ thông tin

(cid:1) Xác định chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

• Xác định quy mô và địa bàn hoạt động của doanh

nghiệp

• Quyết định phương pháp xâm nhập thị trường

• Quyêt định cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp

IV. Các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế ngoại thương

(cid:1) Tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông

qua việc đổi mới, hoàn thiện cơ chế chính sách (cid:1) Đào tạo, xây dựng đội ngũ các nhà kinh doanh giỏi