intTypePromotion=1

Bài tiểu luận môn Lịch sử sự nghiệp bảo tồn - bảo tàng: Những điểm mới của Luật di sản văn hóa Việt Nam

Chia sẻ: Tran Ngoc Cuc | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:17

0
182
lượt xem
35
download

Bài tiểu luận môn Lịch sử sự nghiệp bảo tồn - bảo tàng: Những điểm mới của Luật di sản văn hóa Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài tiểu luận môn Lịch sử sự nghiệp bảo tồn - bảo tàng: Những điểm mới của Luật di sản văn hóa Việt Nam trình bày những thành tựu đạt được sau 7 năm thực hiện Luật di sản, những điểm mới của Luật di sản văn hóa Việt Nam so với các văn bản pháp lý trước đó, nội dung cụ thể của Luật di sản, những tác dụng của Luật di sản văn hóa trong việc bảo vệ và phát huy Di sản văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài tiểu luận môn Lịch sử sự nghiệp bảo tồn - bảo tàng: Những điểm mới của Luật di sản văn hóa Việt Nam

  1. BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA TP.HỒ CHÍ MINH --- .. --- BÀI TIỂU LUẬN MÔN: LỊCH SỬ SỰ NGHIỆP BẢO TỒN – BẢO TÀNG GVHD: NGUYỄN THU HÀ Họ và Tên: Trần Ngọc Cúc MSSV: 1250111002 Lớp: ĐH Bảo Tàng 6 1
  2. Câu 1: N êu những điểm mới của luật Di sản Văn Hóa Việt Nam so với các văn bản pháp lý trước đó. ? Câu 2: P  hân tích những tác dụng của luật Di sản Văn Hóa trong việc bảo vệ và phát huy Di Sản Văn Hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay. ? B ài làm Câu 1: N hững điểm mới của luật Di Sản Văn Hóa Việt Nam so với các văn bản pháp lý trước đó. Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10; Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa số 28/2001/QH10. Ngày 18 tháng 6 năm 2009, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội Khóa XII, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa đã được Quốc hội thông qua. Ngày 29 tháng 6 năm 2009, Chủ tịch nước đã ký Lệnh công bố Luật này (Lệnh số 08/2009/L - CTN) và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2010. I. LỜI NÓI ĐẦU Trong những năm qua, Luật di sản văn hóa năm 2001 đã đi vào cuộc sống, tác động tích cực đến các hoạt động văn hóa, xã hội trong quá trình xây dựng và phát tri ển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phù hợp với yêu cầu b ảo v ệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước. II. THÀNH TỰU ĐẠT ĐƯỢC 2
  3. Sau hơn 7 năm thực hiện, Luật di sản văn hóa cơ bản đã đạt được các mục tiêu, yêu cầu đề ra khi ban hành Luật, cụ thể là: - Nhận thức của cán bộ và các tầng lớp nhân dân về quyền lợi, trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đã được nâng lên rõ rệt. - Luật di sản văn hóa cùng hệ thống pháp luật hiện hành về di sản văn hóa đã tạo điều kiện và cơ hội cho các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở nước ta ngày càng thu hút được sự tham gia tích cực của toàn xã hội, đ ồng thời tranh thủ được sự ủng hộ có hiệu quả của cộng đồng quốc tế. - Đến nay, tổ chức UNESCO đã công nhận 05 di sản văn hóa và thiên nhiên c ủa Việt Nam là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 02 di sản văn hóa phi vật th ể c ủa Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; tính đến tháng 02 năm 2009 trong số 4 vạn di tích trên toàn quốc đã kiểm kê, có 3.018 di tích đã đ ược x ếp hạng di tích quốc gia và 5.347 di tích được xếp hạng di tích cấp t ỉnh. Đ ồng thời, t ừ năm 2001 đến nay, đã có 1.456 di tích được đầu tư chống xuống cấp, tu bổ ở các mức độ khác nhau bằng nguồn kinh phí của Chương trình mục tiêu quốc gia. Các lễ hội diễn ra tại di tích đã được gắn với giáo dục truyền thống văn hóa, thu hút khách du lịch. Hệ thống bảo tàng Việt Nam đã được mở rộng, bao gồm 126 đơn vị, trong đó có 08 bảo tàng tư nhân; đây là nơi lưu giữ và trưng bày hơn 2,8 triệu tài liệu, hiện vật - những di sản văn hóa quý giá của dân tộc; - Hệ thống tổ chức về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đ ược củng cố, từng bước mở rộng và hoàn thiện. - Sự nghiệp bảo tồn di sản văn hóa dân tộc đã phát huy có hiệu quả đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội; trực tiếp góp phần xây d ựng n ền văn hóa Vi ệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và quảng bá hình ảnh đất nước trên thế giới. B ên cạnh những kết quả đạt được, Luật di sản văn hóa hiện hành còn bộc lộ một số hạn chế ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ và phát huy giá tr ị di sản văn hóa trong tình hình hiện nay, cụ thể là: 3
  4. - Một số quy định bộc lộ những hạn chế, bất cập, như các quy định về việc lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể tại (Điều 18); quy định về việc cấp giấy phép khai quật khẩn cấp tại (Điều 38); quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các bảo tàng tại (Điều 48) và quy định về thủ tục và thẩm quyền quyết định thành lập bảo tàng tại (Điều 50). - Một số quy định còn chưa rõ, nên việc thực thi kém hiệu quả, như quy định về việc tôn vinh và chính sách đãi ngộ đối với các nghệ nhân tại (Điều 26); quy đ ịnh v ề bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích tại (Điều 34). - Luật còn thiếu quy đ ịnh đ ể bảo v ệ và phát huy giá tr ị di s ản văn hóa có d ấu hiệu là di tích và danh th ắng đã ki ểm kê nh ưng ch ưa đ ược x ếp h ạng. - Một số quy định chưa tương thích với các văn bản pháp luật khác như: Quy định về việc Nhà nước tôn vinh và có chính sách đãi ngộ đối với các "nghệ nhân, nghệ sĩ" (Điều 26) nhưng ở Luật thi đua, khen thưởng (Điều 65) quy định danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" chỉ phong tặng cho các "cá nhân có nhiều năm trong nghề, kế tục, giữ gìn, sáng tạo và phát triển ngành nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống", không điều chỉnh tới các cá nhân có công đối với việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể ở các lĩnh vực khác. Chính vì những hạn chế nêu trên. Vì vậy cần sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa để tạo cơ sở pháp lý tiếp tục thực hiện chủ tr ương, đ ường l ối của Đảng đối với việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, xây d ựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là rất cần thiết. II. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT DI SẢN VĂN HÓA VIỆT NAM SO VỚI CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ TRƯỚC ĐÓ. 1. BỐ CỤC CỦA LUẬT Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa gồm 4 Điều: - Điều 1. Quy định về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa - Bao gồm 25 khoản, thể hiện việc sửa đổi, bổ sung các Điều 4, 13, 17, 18, 21, 25, 26, 4
  5. 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 41, 42, 47, 48, 50 và quy định bãi bỏ Điều 35 (vì nội dung Điều này đã được quy định tại Điều 34 mới), bổ sung Điều 41a (Quy định về bảo vật quốc gia). - Điều 2. Quy định về việc thay thế một số cụm từ trong các điều khoản của Luật di sản văn hóa (thay thế cụm từ “Bộ Văn hóa - Thông tin” bằng cụm từ “Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch” và thay thế cụm từ “văn hóa - thông tin” bằng c ụm từ “văn hóa, thể thao và du lịch” cho phù hợp với tên gọi cơ quan hành chính hiện nay; thay thế cụm từ “sở hữu toàn dân” bằng cụm từ “sở hữu nhà nước” cho phù hợp với quy định tại Bộ Luật dân sự năm 2005). - Điều 3. Quy định về việc sửa đổi, bổ sung Điều 65 của Luật thi đua, khen thưởng (quy định danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” để tặng cho cá nhân có công bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể và tiêu chuẩn của các cá nhân được xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú”). - Điều 4. Quy định về việc thi hành Luật. 2. NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA LUẬT 2.1. Đối tượng điều chỉnh của Luật - Các tổ chức, cá nhân Việt Nam có hoạt động liên quan đến việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của Việt Nam. - Các tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động liên quan đến việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của Việt Nam. 2.2. Phạm vi điều chỉnh của Luật Luật này có phạm vi điều chỉnh tới tất cả các lĩnh vực hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của Việt Nam, bao gồm các đối tượng chính sau đây: di sản văn hóa phi vật thể; di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; hoạt động bảo tàng. 2.3. Những quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di 5
  6. sản văn hóa a) Sửa đổi, bổ sung một số khái niệm liên quan đến lĩnh vực di sản văn hóa - Sửa đổi khái niệm “Di sản văn hóa phi vật thể” (khoản 1 Điều 4) - khái niệm mới là: “1. Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác.” - Bổ sung 02 khái niệm: “Kiểm kê di sản văn hóa” (khoản 14 Điều 4) và “Yếu tố gốc cấu thành di tích” (khoản 15 Điều 4), cụ thể: “14. Kiểm kê di sản văn hóa là hoạt động nhận diện, xác định giá trị và lập danh mục di sản văn hóa. 15. Yếu tố gốc cấu thành di tích là yếu tố có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, thể hiện đặc trưng của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh.” - Sửa đổi, bổ sung nội dung khái niệm về “Bảo tàng” thuộc Điều 47 và chuyển thành khoản 16 Điều 4, cụ thể: “16. Bảo tàng là thiết chế văn hóa có chức năng sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu, trưng bày, giới thiệu di sản văn hóa, bằng chứng vật chất về thiên nhiên, con người và môi trường sống của con người, nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập, tham quan và hưởng thụ văn hóa của công chúng.” b) Về lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể - Bổ sung quy định cụ thể về các biện pháp bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (Điều 17). Theo đó, Điều 17 được sửa đổi, bổ sung như sau: “Điều 17 6
  7. Nhà nước bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể thông qua các biện pháp sau đây: 1. Tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, phân loại di sản văn hóa phi vật thể; 2. Tổ chức truyền dạy, phổ biến, xuất bản, trình diễn và phục dựng các loại hình di sản văn hóa phi vật thể; 3. Khuyến khích và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ, truyền dạy và giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể; 4. Hướng dẫn nghiệp vụ bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể theo đề nghị của tổ chức, cá nhân nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể; 5. Đầu tư kinh phí cho hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di s ản văn hóa phi vật thể, ngăn ngừa nguy cơ làm mai một, thất truyền di sản văn hóa phi vật thể.” - Quy định về việc kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể và lựa chọn di sản văn hóa phi vật thể của các địa phương để đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đồng thời cấp giấy chứng nhận cho các di sản văn hóa phi vật thể này (Điều 18). Di sản văn hóa phi vật thể là những giá trị tinh thần thiêng liêng, gắn bó mật thiết với mỗi cộng đồng, làm nên bản sắc của cộng đồng. Việc so sánh di sản văn hóa phi v ật thể của cộng đồng này với cộng đồng khác để xếp hạng chúng theo giá trị và tầm ảnh hưởng là rất khó thực hiện, đồng thời cũng không phù hợp với nguyên tắc tôn trọng đa dạng văn hoá. Điều 12 Công ước UNESCO 2003 chỉ quy định việc l ập các danh mục thống kê. Theo tinh thần này, Luật đã quy định việc lập Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và cấp chứng nhận di sản được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia để đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, đồng thời đảm bảo phù hợp với tinh thần của Công ước UNESCO 2003. - Bổ sung quy định cụ thể về các biện pháp bảo vệ và phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam (Điều 21). - Bổ sung quy định cụ thể về các biện pháp bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa của các lễ hội truyền thống (Điều 25). - Bổ sung quy định cụ thể về việc tôn vinh và chính sách đãi ngộ của nhà nước 7
  8. đối với các cá nhân hoạt động trên lĩnh vực bảo vệ và phát huy giá tr ị di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời quy định việc Chính phủ ban hành chính sách đãi ngộ cụ thể đối với các đối tượng này (Điều 26). Điều 26 Luật di sản văn hóa năm 2001 có quy đ ịnh về việc nhà nước tôn vinh và có chính sách đãi ngộ đối với các cá nhân hoạt động trên lĩnh vực bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, nhưng chưa xác định cụ thể các hình thức tôn vinh và các chính sách đãi ngộ cụ thể đối với các nghệ nhân, nên không có tính khả thi trong thực tiễn đời sống. Vì vậy, cùng với việc sửa đổi, bổ sung Điều 26 như trên, Luật này còn sửa đổi, bổ sung Điều 65 Luật thi đua khen thưởng, nhằm đảm bảo việc tôn vinh, đãi ngộ các nghệ nhân có cơ sở pháp lý đ ể triển khai trong thực tiễn, không dừng lại ở những quy định có tính “khẩu hiệu”. c) Về lĩnh vực di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh - Bổ sung quy định cụ thể về tiêu chí xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh, cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt (Điều 29), bổ sung quy định về thẩm quyền xếp hạng di tích (Điều 30), thủ tục xếp hạng di tích (Điều 31) nhằm tạo điều kiện cho các địa phương chủ động hơn trong việc lập kế hoạch và triển khai lập hồ sơ xếp hạng di tích, đồng thời đưa việc xếp hạng di tích vào n ền nếp, đảm bảo yêu cầu khoa học hơn. - Sửa đổi, bổ sung quy định về việc xác định khu vực bảo vệ di tích và yêu c ầu cụ thể đối với việc bảo vệ các khu vực bảo vệ của di tích (Điều 32). Trong thực tiễn thực hiện Luật di sản văn hóa năm 2001, việc xác định khu vực bảo vệ đã có lúc làm khó cho việc tôn tạo, phát huy và gắn di tích với phát triển kinh tế - xã hội (trước đây, do quy định khu vực bảo vệ I phải được “bảo vệ nguyên trạng” nên đã có quan niệm cứng nhắc rằng: bảo vệ nguyên trạng thì phải giữ nguyên, không được làm gì; theo đó, tu bổ di tích cũng là làm mất đi nguyên trạng. Nay quy định cụ thể khu vực bảo vệ I phải được bảo vệ nguyên trạng về mặt bằng và không gian cho chính xác hơn. Đồng thời, Luật này cũng bổ sung quy định khu vực bảo vệ II của di tích bao gồm cả khu vực “tiếp giáp” di tích để việc khoanh vùng bảo vệ di tích phù hợp với thực tiễn, vì không phải di tích nào cũng có thể có khu vực II bao quanh khu vực I nh ư quy đ ịnh trước đây). Những sửa đổi, bổ sung lần này đã làm rõ hơn yêu cầu bảo vệ, thẩm quyền xử lý của các cấp chính quyền đối với các khu vực bảo vệ, làm rõ hơn nguyên tắc ứng xử 8
  9. trong công tác bảo vệ di sản văn hóa. - Bổ sung quy định về phạm vi điều chỉnh của Luật này đối với các đ ối tượng có tiêu chí là di tích và danh thắng (như quy định tại Điều 28) mà đã được Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh đưa vào danh mục kiểm kê di tích của địa phương (Điều 33). Như vậy, theo quy định của Luật này, đối tượng di tích và danh thắng được quản lý đã mở rộng hơn, qua đó, đặt cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ tối đa các di sản văn hóa của đất nước, cụ thể bổ sung khoản 4, Điều 33 như sau: “4. Các công trình xây dựng, địa điểm, cảnh quan thiên nhiên, khu vực thiên nhiên có tiêu chí như quy định tại Điều 28 của Luật này, đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đưa vào danh mục kiểm kê di tích của địa phương, được bảo vệ theo quy định của Luật này. Ít nhất 5 năm một lần, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức rà soát và quy ết đ ịnh đưa ra khỏi danh mục kiểm kê di tích của địa phương các công trình xây dựng, địa điểm, cảnh quan thiên nhiên, khu vực thiên nhiên không đủ tiêu chuẩn xếp hạng di tích.” - Bổ sung quy định về các yêu cầu cụ thể đối với hoạt động bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, trong đó nhấn mạnh quan điểm các hoạt động này đều phải đảm bảo “giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích”; đồng thời bổ sung quy đ ịnh v ề vi ệc lập dự án, công bố dự án tu bổ, bảo quản, phục hồi di tích, việc yêu c ầu các t ổ ch ức và cá nhân lập và thực hiện dự án bảo tồn di tích phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề và giấy phép hành nghề, đồng thời bổ sung quy định về việc giao “Chính phủ quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập, phê duyệt quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích” (Điều 34) nhằm tháo gỡ các khó khăn trong hoạt động bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích, vì đây là lĩnh vực hoạt động có tính đặc thù, khác với việc xây dựng cơ bản. - Bổ sung quy định về việc lập, phê duyệt, công bố quy hoạch khảo cổ ở cấp tỉnh và việc xây dựng, cải tạo các công t rình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại các địa điểm thuộc quy hoạch khảo cổ, đồng thời quy định cụ thể về nguồn kinh phí cấp cho việc thăm dò, khai quật khảo cổ tại các địa điểm thuộc dự án xây dựng, cải tạo công trình mới (Điều 37), nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ các địa điểm, di tích 9
  10. khảo cổ, đồng thời tạo điều kiện cho các chủ đầu tư khi triển khai các dự án phát triển kt - xh có thể chủ động tính toán các biện pháp phối hợp để bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh. - Quy định về việc phân cấp cho Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh cấp giấy phép khai quật khảo cổ khẩn cấp (Điều 38). - Bổ sung một điều mới (Điều 41a) quy định về tiêu chí xếp hạng và việc bảo vệ, phát huy giá trị đối với bảo vật quốc gia. - Bổ sung quy định về quyền của các chủ sở hữu di vật, cổ vật đã đăng ký, đồng thời bổ sung quy định về việc xã hội hóa hoạt động giám định cổ vật (Điều 42) nhằm nâng cao tính khả thi của việc giám định, đăng ký di vật, cổ vật, khuy ến khích việc đăng ký di vật, cổ vật của các chủ sở hữu. - Sửa đổi, bổ sung quy định về việc phân loại bảo tàng (Điều 47), đ ồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về việc phân cấp thẩm quyền quyết định thành l ập hoặc cấp phép hoạt động của các bảo tàng (Điều 50). - Sửa đổi, bổ sung quy định về nhiệm vụ của các bảo tàng (Điều 48) nhằm nhấn mạnh nhiệm vụ của các bảo tàng đối với việc tổ chức giới thiệu các di sản văn hóa phi vật thể và tổ chức các dịch vụ phục vụ khách tham quan phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của bảo tàng. - Đặc biệt, việc sửa đổi, bổ sung Điều 65 của Luật thi đua, khen thưởng, với quy định xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” cho cá nhân có công bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể, đồng thời quy đ ịnh c ụ th ể tiêu chí xét tặng hai danh hiệu trên cho các cá nhân đã thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho việc động viên, khen thưởng kịp thời đối với các cá nhân có đóng góp đặc bi ệt trong lĩnh vực bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể (Điều 65 của Luật thi đua, khen thưởng trước đây quy định các danh hiệu cao quý trên chỉ dành đ ể xét tặng cho các đối tượng hoạt động trong nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống - đây chỉ là một đối tượng cụ thể, có phạm vi hẹp, trong tổng thể lĩnh vực di s ản văn hóa phi vật thể vốn rất rộng lớn). 10
  11. IV: KẾT LUẬN Như vậy, những điểm mới của luật Di Sản Văn Hóa về nội dung đã được sửa đổi, bổ sung tại một số điều của Luật di sản văn hóa đã phản ánh một bước chuyển biến rõ rệt, tích cực về nhận thức và quyết tâm của chúng ta trên hành trình bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, được thể hiện cụ thể qua việc tạo lập một hành lang pháp luật rộng mở, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động trên lĩnh vực này phát triển. Những nội dung được sửa đổi, bổ sung đó vừa đảm bảo sự tiếp cận những nhận thức mới về khoa học bảo tồn di sản văn hóa của quốc tế và tuân thủ những điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia, vừa đảm bảo phù hợp thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Điều đó đảm bảo tính khả thi cao của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa. 11
  12. Câu 2: P  hân tích những tác dụng của luật Di sản Văn Hóa trong việc bảo vệ và phát huy Di Sản Văn Hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay. ? I. LỜI NÓI ĐẦU Khi xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng ta xác định Di Sản Văn Hóa có vị trí quan trọng góp phần tạo nên giá trị của một nền văn hóa. Tại Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) đã khẳng định: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ s ở đ ể sáng t ạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa. Hết sức coi trọng bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống (bác học và dân gian), văn hóa cách mạng, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể”. (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 BCH Trung ương khoá VIII, Nxb.CTQG, H, 1998, tr.63) Khái niệm Có nhiều khái niệm, định nghĩa về thuật ngữ “Bảo tồn” và “Phát huy” nhưng để làm rõ hơn khái niệm về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, ta có thể hiểu nh ư sau: Bảo tồn di sản (heritage preservation) được hiểu như là các nỗ lực nhằm bảo vệ và giữ gìn sự tồn tại của di sản theo dạng thức vốn có của nó. Phát huy di sản ( heritage promotion) có nghĩa là những hành động nhằm đưa di sản văn hóa vào trong thực tiễn xã hội, coi đó như là nguồn nội lực, tiềm năng góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội, mang lại những lợi ích vật chất và tinh thần cho con người, thể hiện tính mục tiêu của văn hóa đối với sự phát triển của xã hội. II. TÁC DỤNG CỦA LUẬT DI SẢN VĂN HÓA TRONG VIỆC BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY. Sau 15 năm triển khai thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc. Các cấp, các ngành, các địa phương đã đạt được một số kết quả quan trọng. 12
  13. Đó là: T hứ nhất: công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị quyết của Đảng, văn bản quản lý của Nhà nước về di sản văn hóa được coi trọng. Các cơ quan hữu quan đã từng bước hoàn thiện các văn bản pháp lý về bảo tồn, phát huy di sản. Sau khi Luật Di sản văn hóa ra đời, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du l ịch) phối hợp với các bộ, ban, ngành biên soạn tài liệu và chỉ đạo Sở Văn hóa - Thông tin các tỉnh, thành phố tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến về Luật này và các văn bản dưới luật với nhiều hình thức khác nhau, như: mở các lớp tập huấn, tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu trên sóng phát thanh, truyền hình, phát hành hàng vạn ấn phẩm Luật Di sản văn hóa và văn bản hướng dẫn thi hành cho các địa phương, đơn vị trực tiếp thực hiện. T hứ hai: việc bảo tồn các di tích được triển khai có hiệu quả. Tổ chức nghiên cứu xếp hạng di tích là việc xác lập cơ sở khoa học và pháp lý cho việc bảo v ệ và phát huy giá trị di tích. Đến nay đã có 7 di sản Văn hóa và Thiên nhiên Th ế gi ới đ ược UNESCO vinh danh, gồm: Quần thể di tích Huế (1993). Vịnh Hạ Long (1994, 2000). Khu Phố cổ Hội An (1999). Khu di tích Chăm - Mỹ Sơn (1999). Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (2003). Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội (2010). Thành Nhà Hồ (2011). Ngày 12-11-2011, Vịnh Hạ Long đã được Tổ chức New Open World vinh danh là một trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới. Từ năm 2009 đến nay, 34 di tích đ ược Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Sau 15 năm, đã có thêm 978 di tích được xếp hạng cấp quốc gia đưa tổng số di tích quốc gia là 3.174 và 7.484 di tích cấp tỉnh, thành phố. Đã có 45 di tích c ủa dân t ộc Khmer, 45 di tích của dân tộc Hoa, chủ yếu là các chùa, hội quán, 21 di tích và cụm di tích của dân tộc Chăm, và 95 di tích của các dân tộc thiểu số khác, như: Hrê, Co, Tày, Nùng, Thái, Mường, Mnông, Ê Đê, Vân Kiều… Được xếp hạng di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh. Số di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh đã được xếp hạng quốc gia cho đến năm 2012 là: 481 di tích/1.468 di tích lịch sử/3.174 tổng số di tích xếp hạng quốc gia. Di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh đã được xếp hạng cấp tỉnh, thành phố đến năm 2012 là: 2.305 di tích/7.484 di tích. Ngoài ra, việc tu bổ di tích trong giai đoạn hiện nay vẫn chủ yếu là ưu tiên cho việc chống xuống cấp, sau đó là tu bổ rồi mới đến tôn tạo, xây mới. Nhà nước quan tâm đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chống xuống cấp và tu bổ di tích. Cụ th ể là: Từ năm 2001- 2005, đã hỗ trợ 51,835 tỷ đồng cho việc chống xuống cấp 533 lượt di 13
  14. tích. Từ năm 2006 - 2010, đã hỗ trợ 1,474,470 tỷ đồng cho việc chống xuống cấp 1,218 lượt di tích. Từ năm 2011 - 2013, đã hỗ trợ 1149,500 tỷ đồng cho việc chống xuống cấp 904 l ượt di tích. Trong số các di tích cấp quốc gia đó, một số được tu bổ lớn (đ ại tu), s ố còn l ại chủ yếu được hỗ trợ để chống xuống cấp, tiến hành thực nghiệm chống mối mọt bằng phương pháp sinh học cho 94 di tích của 16 tỉnh, thành phố (năm 2006: 15 di tích; năm 2007: 21 di tích; năm 2008: 26 di tích; năm 2009: 32 di tích). Kết quả thực nghiệm cho thấy, việc chống mối mọt bằng phương pháp sinh học đã cho kết quả tốt. Các di tích lịch sử cách mạng thời đại Hồ Chí Minh cấp quốc gia luôn được quan tâm. Từ 2006 - 2012, đã có 462 lượt di tích được tu bổ, tôn tạo với t ổng kinh phí: 538,310 tỷ đồng, trong đó có các cụm di tích cách mạng lớn đã và đang được đầu tư tu bổ, tôn tạo như: di tích lịch sử Điện Biên Phủ; cụm di tích ATK tỉnh Cao Bằng, cụm di tích ATK tỉnh Bắc Kạn, cụm di tích ATK tỉnh Tuyên Quang, cụm di tích ATK tỉnh Bắc Giang, cụm di tích ATK tỉnh Lạng Sơn, cụm di tích ATK tỉnh Thái Nguyên, khu di tích Pắc Bó tỉnh Cao Bằng, khu đệ tứ chiến khu cách mạng Đông Triều, nhà tù Hòa Bình, Sơn La, hệ thống di tích đường mòn Hồ Chí Minh, khu di tích Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, chiến thắng Vàm Cái Sình, Đền thờ Bác Hồ, chiến thắng Tầm Vu, Khu di tích nhà mồ Ba Trúc, Mộ đồng bào An Lộc, chiến thắng Tầm Vu, Ban An ninh miền… Số kinh phí đầu tư cho tu bổ di sản thế giới được thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa từ năm 2006 - 2012 là: 211,3 tỷ đồng, trong đó, Cố đô Huế: 136 tỷ đồng; Phố Cổ Hội An: 54,8 tỷ đồng; Mỹ Sơn: 10,5 tỷ đồng. Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa còn bố trí số kinh phí hơn 16 t ỷ đ ồng cho việc triển khai Dự án thực nghiệm tu bổ đình Chu Quyến. T hứ ba: các ngành, các cấp đã chú trọng, phát huy tốt các giá trị di tích lịch sử văn hoá. Hệ thống bảo tàng gồm 135 bảo tàng, trong đó có 120 bảo tàng công lập (thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, một số tỉnh, thành và các bộ, ngành) và 15 b ảo tàng ngoài công lập. Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, các bảo tàng đã sưu tầm, lưu giữ, từng bước phát huy giá trị được gần 3 triệu tài liệu, hiện vật, trong đó có nhiều hi ện vật quý hiếm và bảo vật quốc gia (hiện tại, đã có 30 hiện vật và nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận bảo vật quốc gia). Đã có 88 bảo tàng trong tổng số 120 bảo tàng công lập ở Việt Nam đã được xếp hạng (gồm: 14 bảo tàng hạng I; 59 bảo tàng hạng II; 15 bảo tàng hạng III). Hệ thống bảo tàng đã hình thành một đội ngũ cán bộ chuyên môn đông đảo, được đào tạo có hệ thống, với hơn 2.300 cán bộ bảo tàng, trong đó hơn 1.800 người có trình độ đại học, hơn 200 người đ ạt trình đ ộ trên đại học, có một số Giáo sư và Phó Giáo sư. Lượng khách tham quan bảo tàng tăng, từ 3 triệu lượt khách (năm 2006) lên 5 triệu lượt khách (năm 2011). Về di sản văn hóa phi vật thể, đến năm 2012, Việt Nam đã có 7 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại 14
  15. gồm: Nhã nhạc - Nhạc Cung đình Việt Nam (2003). Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên (2005). Dân ca Quan họ Bắc Ninh (2009). Hát Ca trù - Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp (2009). Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc (2010). Hát Xoan Phú Thọ - Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp (2011). Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ (2012). Và 3 di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới của UNESCO gồm: Mộc bản triều Nguyễn (2009). Bia đá các khoa thi tiến sĩ triều Lê - Mạc (1442-1779) tại Văn Miếu (Hà Nội) (2010). Mộc bản kinh Phật chùa Vĩnh Nghiêm (2012)). Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: Trong năm 2011 và 2012, 74 hồ s ơ khoa h ọc di sản văn hóa phi vật thể của 24 tỉnh, thành phố đã được xây dựng đ ể đ ề nghị đ ưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngày 27-12-2012, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã quyết định công bố Danh mục di sản văn hóa phi v ật th ể quốc gia (đợt 1), gồm 33 di sản văn hóa phi vật thể. Việc xếp hạng, đầu tư tu bổ tôn tạo di tích, nhất là các di tích cách mạng kháng chiến đã góp phần không nhỏ trong việc giáo dục cho các thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước của dân tộc về bản sắc văn hóa dân tộc, về tính cố kết cộng đồng, phát huy truyền thống hiếu học của từng dòng họa... Thông qua công tác trưng bày và tuyên truyền giáo dục, hệ thống các bảo tàng đã ngày càng khẳng định vị thế của mình trong hệ thống thiết chế văn hóa của đất nước, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, ý thức giữ gìn, tự hào và tôn vinh bản sắc văn hóa của dân tộc, đồng thời đáp ứng nhu cầu phổ biến kiến thức khoa học và nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của công chúng. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đ ược tuyên truy ền khá sâu rộng đến các tầng lớp nhân dân. Người dân đã ý thức được tầm quan trọng và lợi ích của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể do cha ông để lại để nâng cao mức sống cả về vật chất và tinh thần cho chính mình. Nhờ đó, nhiều hoạt động, dự án liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể đã và đang được triển khai dưới hình thức xã hội hóa, huy động được tiềm năng trí tuệ, nguồn nhân l ực cũng nh ư v ật chất và tài chính của cộng đồng, các tổ chức xã hội trong nước và quốc tế đóng góp, tham gia. T uy vậy: Do nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan nên công tác bảo tồn di sản văn hóa (kể cả vật thể lẫn phi vật thể) chưa được như mong muốn. Tình trạng di tích bị xuống cấp nghiêm trọng còn diễn ra ở nhiều địa phương. Việc tu bổ, tôn t ạo tùy tiện làm biến dạng di tích thường xảy ra, nhất là các di tích có nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước. Việc mất cắp di vật, cổ vật chưa được ngăn chặn kịp thời. Một số nơi có đông khách tham quan đã khai thác di tích một cách bừa bãi dẫn tới việc di tích bị xuống cấp nghiêm trọng. Bên cạnh đó, công tác quy hoạch, nghiên cứu giá trị di sản 15
  16. chưa được chú ý đúng mức, còn xuất hiện tình trạng đua nhau xây dựng hồ sơ xin xếp hạng di tích… dẫn tới những quan niệm chưa đúng về giá trị thực của di sản văn hóa dân tộc. Hệ lụy là, nhiều nơi nhân dân còn thờ ơ với chính di sản của cha ông, quê hương, đất nước mình. III. GIẢI PHÁP Để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay. Hay trong sự nghiệp xây dựng đất nước thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế chúng ta cần có những giải pháp. Đó là: Trước hết: phải nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về di sản văn hóa của các đơn vị trong ngành. Tập trung đầu tư cho việc xây dựng và ban hành kịp th ời các văn bản quy phạm pháp luật về di sản văn hóa. Chỉ đạo các địa phương, các ngành xây dựng kế hoạch, dự án để triển Quy hoạch phát triển hệ thống bảo tàng Việt Nam đến năm 2020 và Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh đến năm 2020. Hai là: tiếp tục triển khai có hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa, trong đó duy trì và mở rộng các mục tiêu về phát triển sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Tiến tới đầu tư có chiều sâu, đầu tư hoàn chỉnh từ tu bổ di tích gốc tới tôn tạo cảnh quan, cải tạo và xây dựng hạ tầng kỹ thuật để nâng cao khả năng đón khách ở các di tích, nhất là các di tích có tiềm năng du lịch. Ba là: củng cố, hoàn thiện hệ thống thiết chế ngành di sản văn hóa, đặc biệt là việc củng cố, kiện toàn bộ máy quản lý di tích; tập trung đầu tư xây dựng nguồn l ực con người đảm bảo cho sự phát triển của ngành. Đồng thời quan tâm tới việc xây dựng cơ chế chính sách phù hợp, tạo điều kiện tốt nhất cho việc thực thi các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Bốn là: tăng cường đầu tư, lồng ghép gắn kết chặt chẽ hơn nữa các chương trình, kế hoạch, giữa bảo tồn văn hóa với du lịch, giữa văn hóa, thể thao và du lịch với giao thông, ngoại giao, giữa Trung ương với địa phương… N ăm là: chú trọng công tác xã hội hóa, phát huy vai trò của cộng đồng và xã hội trong việc bảo vệ di sản văn hóa. Tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc hợp tác, giao l ưu văn hóa, tranh thủ các nguồn lực nhằm giới thiệu, quảng bá và bảo vệ di sản văn hóa dân tộc. IV: KẾT LUẬN Những thành tựu bước đầu trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) là động lực, niềm 16
  17. tin để toàn Đảng, toàn dân cùng đoàn kết, phát huy mạnh mẽ các nguồn lực trong xã hội nhằm bảo vệ và phát huy tinh hoa văn hóa của dân tộc Việt Nam. 17

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản