intTypePromotion=3

Báo cáo: Rà soát, phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo tỉnh Trà Vinh

Chia sẻ: Hoang Van Long | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:75

0
92
lượt xem
7
download

Báo cáo: Rà soát, phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo tỉnh Trà Vinh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu của báo cáo là: Rà soát, phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo tỉnh Trà Vinh nhằm nâng cao thu nhập và lợi nhuận toàn chuỗi, góp phần phát triển ổn định và bền vững chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo nói chung, nâng cao thu nhập cho hộ trồng lúa nói riêng, đặc biệt là hộ nghèo và cận nghèo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo: Rà soát, phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo tỉnh Trà Vinh

  1. UBND TỈNH TRÀ VINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ DỰ ÁN AMD TRÀ VINH VIỆN NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN  ĐBSCL BÁO CÁO   RÀ SOÁT, PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VÀ XÂY DỰNG  KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN CHUỖI GIÁ TRỊ  NGÀNH HÀNG LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH Nhóm nghiên cứu: Võ Thị Thanh Lộc (Nhóm trưởng) Nguyễn Văn Nhiều Em Sản phẩm “Lúa Trà Vinh” Trương Hồng Võ Tuấn Kiệt Huỳnh Hữu Thọ Đoàn Minh Vương Lâm Huôn Nguyễn Thị Kim Thoa
  2. Cần Thơ, tháng 2 ­ 2016
  3. MỤC LỤC Trang  DANH MỤC BẢNG                                                                                                                                                          ......................................................................................................................................................      ii  DANH MỤC HÌNH                                                                                                                                                           .......................................................................................................................................................      ii  DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT                                                                                                                                            ........................................................................................................................................       iii  TÓM TẮT                                                                                                                                                                          ......................................................................................................................................................................       iv RÀ SOÁT, PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH      PHÁT TRIỂN CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH    HÀNG LÚA GẠO                    TỈNH TRÀ VINH                                                                                                             .........................................................................................................      1  I. GIỚI THIỆU                                                                                                                                                                   ...............................................................................................................................................................      1  II. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU                                                                                                                                          ......................................................................................................................................      2  II.1 Mục tiêu chung                                                                                                                                                        ....................................................................................................................................................      2  II.2 Mục tiêu cụ thể                                                                                                                                                       ...................................................................................................................................................      2  III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                                                                                                                               ...........................................................................................................................      2  III.1 Phương pháp tiếp cận                                                                                                                                            ........................................................................................................................................      2  III.2 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu và quan sát mẫu                                                                                          ......................................................................................     2  III.3 Cỡ mẫu và phương pháp chọn quan sát mẫu                                                                                                       ...................................................................................................      4  III.4 Phương pháp thu thập dữ liệu                                                                                                                               ...........................................................................................................................      5  III.5 Phương pháp phân tích dữ liệu                                                                                                                              ..........................................................................................................................      6  IV. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN                                                                                                                                      ..................................................................................................................................      6 KHẢO SÁT, RÀ SOÁT, PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO    TỈNH TRÀ VINH ĐẾN NĂM 2015                                                                                                                                  ..............................................................................................................................      7  1.1 TẦM NHÌN VỀ NGÀNH HÀNG LÚA GẠO ĐẾN NĂM 2015 CỦA TỈNH                                                             .........................................................     7  1.2 CÁC CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH ĐàPHÊ DUYỆT                  ..............     7  1.3 ĐÁNH GIÁ CỤ THỂ CÁC GÓI CÔNG VIỆC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH      10 ..         1.3.1 Đánh giá của các Sở Ban ngành tỉnh Trà Vinh                                                                                                   ...............................................................................................       10  1.3.1.1 Quy hoạch vùng sản xuất (gói số 1)                                                                                                           .......................................................................................................       10  1.3.1.2 Thành lập các THT, HTX (gói số 2)                                                                                                            ........................................................................................................       11  1.3.1.3 Cải thiện chất lượng lúa, gạo (gói số 4)                                                                                                    ................................................................................................       12  1.3.1.4 Cải tiến công nghệ sau thu hoạch (gói số 5)                                                                                              ..........................................................................................      12  1.3.1.5 Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường (gói số 9):                                                                       ...................................................................      14  1.3.2 Đánh giá chi tiết các hoạt động đến năm 2015                                                                                                  ..............................................................................................      14  PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH NĂM 2015                                                                   ...............................................................      23  2.1 MÔ TẢ CHUỖI GIÁ TRỊ GẠO TỈNH TRÀ VINH                                                                                                   ...............................................................................................       23  2.1.1 Sơ đồ chuỗi giá trị gạo                                                                                                                                       ...................................................................................................................................       23  2.1.2 Mô tả các tác nhân chuỗi giá trị lúa gạo                                                                                                             .........................................................................................................       24  2.1.2.1 Nông dân sản xuất lúa                                                                                                                                 .............................................................................................................................       24  2.1.2.2 Thương lái lúa                                                                                                                                              ..........................................................................................................................................       39  2.1.2.3 Nhà máy xay xát                                                                                                                                           .......................................................................................................................................       41  2.1.2.4 Công ty tiêu thụ lúa gạo                                                                                                                               ...........................................................................................................................       43  2.1.2.5 Đại lý bán sỉ/lẻ gạo                                                                                                                                     .................................................................................................................................       44  2.1.3 Phân tích kinh tế chuỗi giá trị gạo tỉnh Trà Vinh                                                                                               ...........................................................................................      44  2.1.3.1 Phân tích giá trị gia tăng theo kênh thị trường                                                                                             .........................................................................................      44  2.1.3.2 Phân tích tổng hợp kinh tế chuỗi giá trị gạo tỉnh Trà Vinh                                                                        ....................................................................       46  V. PHÂN TÍCH SWOT CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH                                                                      ..................................................................       49  1. Chiến lược đột phá                                                                                                                                                  ..............................................................................................................................................       49  2. Chiến lược điều chỉnh                                                                                                                                             .........................................................................................................................................       55  3. Chiến lược thích ứng                                                                                                                                               ...........................................................................................................................................       55  4. Chiến lược phòng thủ                                                                                                                                              ..........................................................................................................................................       56  VI. NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY TRONG NĂM 2016                                                                                         .....................................................................................      57  VII. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ                                                                                                                           .......................................................................................................................       58  VII1. Kết luận                                                                                                                                                                  ..............................................................................................................................................................       58  TÀI LIỆU THAM KHẢO                                                                                                                                                ............................................................................................................................................       61  PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH ĐÁP VIÊN                                                                                                                         .....................................................................................................................       63  PHỤ LỤC 2: THÔNG TIN CHUNG NÔNG DÂN                                                                                                         .....................................................................................................       68 i
  4. DANH MỤC BẢNG Trang  Bảng I.1: Cơ sở chọn địa bàn nghiên cứu                                                                                                                         .....................................................................................................................      4  Bảng I.2: Cơ cấu quan sát mẫu                                                                                                                                         ....................................................................................................................................      5  Bảng 1.1: Đánh giá các chỉ tiêu theo gói công việc                                                                                                        ....................................................................................................       15 ̉  Bang 2.1: Cơ câu giông lúa theo vu  ́ ́ ̣ ............................................................................................................................                                                                                                                                       26  Bảng 2.2: Cơ câu giá thành 1kg lúa t ́ ươi và hiệu quả sản xuất lúa                                                                              ..........................................................................      27  Bảng 2.3: Cơ câu giá thành và hi ́ ệu quả sản xuất theo vụ lúa và quy mô                                                                    ................................................................      28  Bảng 2.4: Hiệu quả sản xuất lúa TB trên 1ha                                                                                                                ............................................................................................................       29  Bảng 2.5: Sự tham gia các lớp tập huấn của nông dân                                                                                                  ..............................................................................................      30  Bảng 2.6: Rủi ro và đánh giá các loại rủi ro của nông hộ                                                                                             .........................................................................................      32  Bảng 2.7: Thu nhập trung bình nông hộ trồng lúa                                                                                                         .....................................................................................................       34  Bảng 2.8: Chi tiêu của nông hộ năm 2015                                                                                                                      .................................................................................................................       35  Bảng 2.9: Hoạt động bán lúa của thương lái                                                                                                                 .............................................................................................................       40  Bảng 2.10: Đối tượng bán của nhà máy xay xát                                                                                                            ........................................................................................................       42  Bảng 2.11: Hoạt động bán lúa của Công ty                                                                                                                    ................................................................................................................       43  Bảng 2.12: Phân tích giá trị gia tăng theo kênh thị trường                                                                                              ..........................................................................................       45  Bảng 2.13: Phân tích tổng hợp kinh tế chuỗi giá trị gạo                                                                                               ...........................................................................................      46  Bảng 2.14: Tỷ suất lợi nhuận toàn chuỗi giá trị lúa gạo tỉnh Trà Vinh                                                                        ....................................................................      47  Bảng I.3: Ma trận SWOT và các giải pháp chiến lược                                                                                                  ..............................................................................................      53 DANH MỤC HÌNH Trang  Hình 2.1 Sơ đồ chuỗi giá trị gạo tỉnh Trà Vinh năm 2015                                                                                             .........................................................................................       23  Hình 2.2: Hoạt động vay vốn của nông dân                                                                                                                   ...............................................................................................................       31 ii
  5. DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN BĐKH Biến đổi khí hậu BVTV Bảo vệ thực vật Cty Công ty DN  Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa Đ Đồng ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐX Đông Xuân EVFTA Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Châu Âu GAP Thực hành nông nghiệp tốt HT Hè Thu HTX Hợp tác xã KH&ĐT Kế hoạch và đầu tư KIP Phương pháp phỏng vấn người am hiểu LMHTX Liên minh hợp tác xã LT Lương thực LT­TV Lương thực Trà Vinh MOE Sai số cho phép ND Nông dân  NMXX Nhà máy xay xát NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn PCT Phó chủ tịch Sở CT Sở Công thương SRI Mô hình thâm canh lúa cải tiến SWOT Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức SX Sản xuất TĐ Thu Đông THT Tổ hợp tác Tp. HCM Thành phố Hồ Chí Minh TPP  Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương UBND Uỷ ban nhân dân VTNN Vật tư nông nghiệp iii
  6. TÓM TẮT   Trà Vinh là tỉnh có diện tích trồng lúa năm 2015 là 237.321 ha với sản lượng đạt  1,35 triệu tấn, đứng thứ 6 vùng đồng bằng sông Cửu Long sau Kiên Giang, An Giang,  Đồng Tháp, Long An và Sóc Trăng. So với 5 tỉnh đứng đầu về sản xuất lúa của vùng,   tỉnh Trà Vinh ít lợi thế  cạnh tranh hơn về  nhiều mặt, chẳng hạn thiếu vùng nguyên  liệu lúa có thương hiệu, thiếu hệ  thống sấy, xay xát và lau bóng hiện đại tại địa   phương. Lúa chủ yếu bán qua thương lái (85,9%) để  đưa đi tiêu thụ  ở  Tiền Giang và  Long An, nơi tập trung nhiều hệ thống xay xát hiện đại để  xuất khẩu, thiếu các mô  hình liên kết kinh doanh giữa nông dân và công ty xuất khẩu lúa gạo mang tính ổn định   và bền vững về lâu dài; bất lợi hơn về nguồn nước ngọt so với các tỉnh khác; và rủi ro   do biến đổi khí hậu cao. Vì những lý do cơ  bản này việc nghiên cứu nhằm   rà soát,  phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị  ngành hàng lúa gạo   tỉnh Trà Vinh để  nâng cao thu nhập và lợi nhuận toàn chuỗi, góp phần phát triển  ổn  định và bền vững chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo nói chung, nâng cao thu nhập cho hộ  trồng lúa nói riêng, đặc biệt là hộ nghèo và cận nghèo là rất cần thiết. Nghiên cứu dựa   trên Lý thuyết chuỗi giá trị  của Kaplinsky và Morris (2001), phương pháp tiếp cận  chuỗi giá trị  toàn cầu của GTZ Eschborn (2007) và tạo ra chuỗi giá trị  tốt hơn cho   người nghèo (M4P, 2008) và bộ công cụ phân tích chuỗi giá trị của Võ Thị Thanh Lộc   và Nguyễn Phú Son (2013) cùng với 191 quan sát mẫu bao gồm các tác nhân và nhà hỗ  trợ chuỗi lúa gạo tỉnh Trà Vinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều hỗ trợ từ địa phương để  thay đổi giống  theo nhu cầu thị  trường, khắc phục thủy lợi, tạo liên kết trong sản xuất tuy mức độ  còn thấp, năng suất và sản lượng tăng qua các năm, hiệu quả kinh tế sản xuất lúa khá  cao. Tuy nhiên, để sản xuất và tiêu thụ lúa có hiệu quả cao hơn, ổn định và bền vững   về lâu dài, nhóm nghiên cứu đã đề xuất 4 chiến lược gồm 12 giải pháp chiến lược và  19 hoạt động nâng cấp, đặc biệt là 8 hoạt động của chiến lược đột phá nhằm phát   triển liên kết kinh doanh nông dân – công ty. iv
  7. RÀ SOÁT, PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH  PHÁT TRIỂN CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH HÀNG LÚA GẠO  TỈNH TRÀ VINH I. GIỚI THIỆU Trà Vinh là tỉnh duyên hải vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có khí hậu   nhiệt đới gió mùa với nền nhiệt độ cao và ổn định nên thuận lợi cho sản xuất nông  nghiệp và thuỷ sản. Thật vậy, kinh tế của tỉnh Trà Vinh chủ  yếu dựa vào các ngành   hàng này.  Cụ  thể, diện tích đất nông nghiệp của tỉnh năm 2015 khoảng 148.024ha  (chiếm 63,2% tổng diện tích đất tự  nhiên của tỉnh). Theo số  liệu của Cục Thống kê  tỉnh và Sở Nông nghiệp và PTNT, năm 2015 hầu hết các chỉ tiêu chính của ngành tăng   không nhiều, thậm chí giảm so với năm 2014. Giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp   (theo giá so sánh 1994) tăng 0,82%; trong đó nông nghiệp tăng 1,88%, thuỷ  sản giảm  1,08% và lâm nghiệp giảm 2,65%. Riêng diện tích gieo trồng lúa (3 vụ, 2 vụ  và 1 vụ  kết hợp nuôi thuỷ sản) trong năm 2015 là 237.321 ha, với sản lượng đạt 1,35 triệu tấn  và năng suất trung bình 5,73 tấn/ha. Trà Vinh là tỉnh có diện tích trồng lúa chiếm 5,6%  tổng diện tích trồng lúa của vùng ĐBSCL, đứng thứ  6 sau Kiên Giang, An Giang,   Đồng Tháp, Long An và Sóc Trăng. Mặc dù diện tích, năng suất và sản lượng lúa của   Trà Vinh năm 2015 đều tăng so với các năm trước nhưng những năm gần đây  ảnh  hưởng của biến đổi khí hậu làm lượng mưa ít, chịu ảnh hưởng của gió chướng, thuỷ  triều cao gây ngập úng và hạn hán cục bộ làm ảnh hưởng lớn đến sản xuất lúa, nhất  là vụ hè thu. Ngoài ra, nguồn nước trực tiếp cung cấp cho Trà Vinh là từ sông Tiền và  sông Hậu thông qua dự án thuỷ lợi Nam Măng Thít nhưng vẫn thiếu nước ngọt vào  mùa khô, một phần do ảnh hưởng của thuỷ triều và xâm nhập mặn.  Ngoài ra, so với 5 tỉnh đứng đầu về  sản xuất lúa của vùng ĐBSCL, tỉnh Trà  Vinh ít lợi thế cạnh tranh hơn về nhiều mặt, chẳng hạn như thiếu vùng nguyên liệu  lúa có thương hiệu như  ST và Tài Nguyên Châu Hưng của Sóc Trăng; Nàng Hương   Chợ Đào, Tài Nguyên Chợ Đào, nàng Hoa và RVT của Long An; Jasmine và Jamonica  của An Giang; VĐ20, Jasmine và gạo hữu cơ Ngọc Đỏ hương dứa của Đồng Tháp; và   5.000­7.000 ha Jasmine được liên kết tiêu thụ ổn định của Kiên Giang; Trà Vinh thiếu  cụm xay xát chế biến lớn của các tác nhân sau nông dân như  các tỉnh khác; thiếu các  mô hình liên kết kinh doanh giữa nông dân và công ty xuất khẩu lúa gạo mang tính ổn   định và bền vững về lâu dài; bất lợi hơn về nguồn nước ngọt so với các tỉnh khác; và  rủi ro do biến đổi khí hậu cao. Vì những lý do này nên sản xuất lúa và tiêu thụ lúa gạo   hiện tại của Trà Vinh còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như nắng nóng kéo   dài, lượng mưa ít làm thiếu nước cục bộ và gây thiệt hại trên nhiều diện tích, đặc biệt  lúa vụ Hè Thu; nông dân thiếu vốn sản xuất; giá nguyên liệu, các loại vật tư đầu vào  duy trì ở mức cao, trong khi giá bán lúa không ổn định; việc liên kết trong sản xuất và  tiêu thụ  lúa gạo còn nhiều khó khăn đã tác động mạnh đến hoạt động sản xuất, kinh  doanh của ngành hàng lúa gạo. Mặc dù trong thời gian qua có nhiều chính sách hỗ trợ  1
  8. phát triển nông nghiệp, nông thôn của tỉnh cũng như sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và  hỗ trợ của các ngành, các cấp trong việc tổ chức triển khai thực hiện Đề án tái cơ cấu  ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị  gia tăng và phát triển bền vững nhưng   việc thu hút đầu tư  và liên kết kinh doanh còn rất hạn chế. Do vậy, việc “ Rà soát,   phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị  ngành hàng lúa   gạo tỉnh Trà Vinh” là rất cần thiết, đặc biệt là các giải pháp đột phá nhằm tăng thu   nhập và hiệu quả ngành hàng lúa gạo của tỉnh. II. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU II.1 Mục tiêu chung Rà soát, phân tích, đánh giá và xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi giá trị ngành  hàng lúa gạo tỉnh Trà Vinh nhằm nâng cao thu nhập và lợi nhuận toàn chuỗi, góp phần   phát triển  ổn định và bền vững chuỗi giá trị  ngành hàng lúa gạo nói chung, nâng cao  thu nhập cho hộ trồng lúa nói riêng, đặc biệt là hộ nghèo và cận nghèo. II.2 Mục tiêu cụ thể Rà soát, phân tích và đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tỉnh  Trà Vinh đến năm 2015 Phân tích chuỗi giá trị lúa gạo tỉnh Trà Vinh năm 2015 Đề  xuất kế  hoạch nâng cấp chuỗi giá trị  lúa gạo tỉnh Trà Vinh từ  năm   2016 III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU III.1 Phương pháp tiếp cận Lý thuyết chuỗi giá trị  của Kaplinsky và Morris (2001), phương pháp tiếp cận  chuỗi giá trị  toàn cầu của GTZ Eschborn (2007) và tạo ra chuỗi giá trị  tốt hơn cho  người nghèo (M4P, 2008) và bộ công cụ phân tích chuỗi giá trị của Võ Thị Thanh Lộc   và Nguyễn Phú Son (2013) được ứng dụng để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu của  đề tài. III.2 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu và quan sát mẫu Tiêu chí chọn vùng nghiên cứu là huyện và xã có diện tích và sản lượng lúa lớn  năm 2015, sau đó kết hợp với hai tiêu chí xã có ảnh hưởng biến đổi khí hậu và tỷ  lệ  hộ nghèo và cận nghèo cao được ưu tiên chọn. Theo tiêu chí diện tích và sản lượng lúa   thì 4 huyện có diện tích và sản lượng lúa đại diện 68,7% cho tỉnh Trà Vinh là huyện   Càng Long, Châu Thành, Trà Cú và Cầu kè. Kết hợp với hai tiêu chí xã có ảnh hưởng  biến đổi khí hậu và tỷ  lệ  hộ nghèo và cận nghèo của 7 huyện trong vùng dự  án thì 6   xã được chọn làm địa bàn nghiên cứu bao gồm xã Huyền Hội, Mỹ Chánh, Đa Lộc, Tân  Hiệp, Đại An và Châu Điền. Các tiêu chí trên được cụ thể trong Bảng I.1 dưới đây: 2
  9. 3
  10. Bảng I.1: Cơ sở chọn địa bàn nghiên cứu 2014 2015 Xã có  S  Diện tích  Diện   %hộ  ảnh  Sản  Sản  hưởng  T  Huyện/Xã gieo  tích gieo  nghèo  lượng  lượng  BĐKH T trồng  trồng  & CN  (tấn) (ha) (ha) (ha) I Huyện Càng Long Xã Bình Phú  4,165  23,755  4,097  24,618   27,9  2 Xã Huyền Hội 7,200  44,640  7,200  47,520   29,5  3 Xã Phương Thạnh 3,900  21,645  3,900  22,113   35,4  II Huyện Châu Thành 24,100  139,356  24,065  147,346    1 Xã Mỹ Chánh 5,655  34,311  5,655  36,333   41,3  X 2 Xã Đa Lộc 7,040  37,756  7,040  42,240   48,0  3 Xã Lương Hoà 3,035  17,360  3,005  16,707   30,4  4 Xã Song Lộc 7,350  44,829  7,350  46,789   34,6  5 Xã Hoà Lợi 1,020  5,100  1,015  5,278   35,1  III Huyện Trà Cú 10,858  57,344  10,939  59,577    1 Xã Thanh Sơn 2,272  11,999  2,355  12,325    2 Xã An Quãng Hữu 2,451  13,483  2,448  14,528    3 Xã Tân Hiệp 5,330  28,203  5,366  29,040   43,3  4 Xã Đại An 804  3,660  771  3,683   36,8  X IV Cầu Kè         1 Phong Phú 5,550  36,445  5,452  37,782    2 Châu Điền 6,528  42,432  6,448  42,556  35,6 X 3 Hoà Ân 3,665  22,357  3,630  23,595    4 Phong Thạnh 5,814  38,954  5,812  40,104    5 Hoà Tân 1,580  9,767  1,710  10,325    Nguồn: Dự án AMD Trà Vinh, 2015 III.3 Cỡ mẫu và phương pháp chọn quan sát mẫu Phương pháp xác định cỡ mẫu dựa vào đặc tính dữ  liệu. Cách xác định này phụ  thuộc vào ba yếu tố: (1) Độ biến động của dữ liệu, (2) Độ tin cậy trong nghiên cứu và  (3) sai số cho phép ­ MOE. Công thức tính như sau: 4
  11. [ p (1 p )] 2        n =  Z /2 MOE 2 Trong đó: ­ Độ biến động dữ liệu:  V = p(1­ p) => max         p – p2   => max        1 – 2p = 0                 p = 0,5 => p(1­p) = 0,25      ­ Chọn độ tin cậy trong nghiên cứu là 95%, suy ra α = 5% = 0,05          và α/2 = 0,025, tra bảng phân phối Z ta có   Z 0,025  = 1,96      ­ Chọn sai số cho phép MOE là 10%, ta có: n = 96 Vậy cỡ mẫu ít nhất phải là 96. Trong nghiên cứu này, cỡ mẫu 230 là rất phù hợp   cho thống kê suy rộng từ mẫu cho tổng thể. Cỡ mẫu quan sát là 230 bao gồm tất cả các tác nhân tham gia chuỗi  (nông dân,  thương lái, NMXX, đại lý bán sỉ/lẻ  và công ty), nhà hỗ  trợ  chuỗi và đại biểu dự  hội  thảo. Phương pháp chọn quan sát mẫu đối với nông dân trồng lúa là phương pháp phi  ngẫu nhiên có điều kiện (hộ có trồng và bán lúa ít nhất 7 năm), các tác nhân sau nông  dân được chọn theo phương pháp liên kết chuỗi (Bảng I.2). Bảng I.2: Cơ cấu quan sát mẫu  Số quan  STT Đối tượng Phương pháp sát mẫu* 1 Nông dân 112 Phương pháp phi ngẫu nhiên có điều kiện 2 Thương lái 9 Phương pháp theo liên kết chuỗi*** 3 NMXX 11 Phương pháp theo liên kết chuỗi 4 Công ty 7 Phương pháp theo liên kết chuỗi 5 Đại lý sỉ/lẻ 7 Phương pháp theo liên kết chuỗi 6 Nhà hỗ trợ 15 Phỏng vấn KIP 7 Đại biểu hội thảo 69 Tổ chức ngày 19/02/2016 tại Trà Vinh Tổng cộng 230 (*) Xem danh sách chi tiết trong phụ lục 1   (***) Phỏng vấn người sau theo kết quả người trước, thí dụ nông dân bán cho thương lái nào thì tìm   người đó phỏng vấn tiếp … III.4 Phương pháp thu thập dữ liệu ­ Dữ liệu thứ cấp:  Số  liệu thứ  cấp được thu thập từ  các báo cáo thống kê của các sở/ban ngành  của tỉnh có liên quan; các báo cáo hàng năm, thống kê hàng năm và những định hướng  5
  12. kế hoạch trong tương lai liên quan đến sản xuất và tiêu thụ lúa gạo; tài liệu dự án, báo   cáo sơ kết chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo của tỉnh đã phê duyệt. Các tài liệu  hội thảo, công trình nghiên cứu của các Viện/Trường; tài liệu tham khảo của Trung  tâm học liệu trường Đại học Cần Thơ và một số trang Web có liên quan đến lĩnh vực   lúa gạo trên mạng internet… ­  Dữ liệu sơ cấp: Sử dụng phương pháp phỏng vấn người am hiểu (KIP) bằng bảng hỏi bán cấu  trúc đối với nhóm đối tượng là các tác nhân hỗ trợ/thúc đẩy của các sở ban ngành. Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp với bảng hỏi cấu trúc đối với tất cả  tác nhân tham gia chuỗi (nông dân, thương lái, NMXX, đại lý bán sỉ/lẻ và công ty). Phỏng vấn sâu tổ trưởng THT sản xuất lúa Hội thảo cấp tỉnh góp ý hoàn chỉnh kế hoạch nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo III.5 Phương pháp phân tích dữ liệu Để  đạt được các mục tiêu nghiên cứu các phương pháp phân tích dưới đây được sử  dụng: Phân tích SWOT toàn chuỗi ngành hàng Phân tích lợi ích chi phí Phân tích rủi ro theo chuỗi cung ứng của Steve (2008) Phân tích chuỗi giá trị theo cách tiếp cận toàn cầu của GTZ (2007) Bộ  công cụ  phân tích chuỗi giá trị  của Võ Thị  Thanh Lộc và Nguyễn Phú Son  (2013) Kiểm định T­test sự  khác biệt số  trung bình giữa hai nhóm hộ  có diện tích lúa  trên 1ha và dưới 1ha. Phương pháp cross­tab để kiểm định mối quan hệ giữa việc tham gia tập huấn   và năng suất theo quy mô. IV. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN Kết quả và thảo luận của báo cáo sẽ chia làm 2 phần: Phần 1 liên quan đến kết quả “Khảo sát, rà soát, phân tích và đánh giá chiến   lược nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo tỉnh Trà Vinh đến năm 2015”. Phần 2 bao gồm kết quả “Phân tích chuỗi giá trị lúa gạo năm 2015 của tỉnh   Trà Vinh”, kết hợp với kết quả Phần 1  từ đó đề xuất các giải pháp chiến lược nâng   cấp chuỗi giá trị lúa gạo tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới. Chú ý: Phần 1 và Phần 2 có cấu trúc và format riêng để dễ theo dõi: 6
  13. PHẦN 1 KHẢO SÁT, RÀ SOÁT, PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CHIẾN LƯỢC  NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH ĐẾN NĂM 2015 Qua nghiên cứu chuỗi giá trị lúa gạo tỉnh Trà Vinh năm 2015 cùng với dữ liệu thứ cấp   của các Sở/ban ngành của tỉnh, nhóm nghiên cứu tiến hành đánh giá chung về tầm nhìn   và các chiến lược cũng như  đánh giá cụ  thể  11 hoạt động nâng cấp chuỗi giá trị  lúa   gạo tỉnh đã phê duyệt. 1.1 TẦM NHÌN VỀ NGÀNH HÀNG LÚA GẠO ĐẾN NĂM 2015 CỦA TỈNH Đến năm 2015, tỉnh Trà Vinh là tỉnh xuất khẩu gạo chất lượng cao và nông dân  trong tỉnh được liên kết hoàn toàn với thị trường và nâng cao lợi nhuận cho nông hộ. Đánh giá chung về  tầm nhìn:  Sở  Kế  hoạch và Đầu tư  đã phối hợp với Sở  Nông  nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng Đề  án tái cơ  cấu ngành nông nghiệp theo  hướng gia tăng giá trị  và phát triển bền vững, tham mưu ban hành chính sách khuyến   khích doanh nghiệp đầu tư  vào lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn theo Nghị  định số  210 của Chính phủ (Quyết định số 04/2015/QĐ­UBND ngày 13/2/2015). Mặc dù hàng  năm hỗ  trợ  giống lúa chất lượng cao cho khoảng 34.000 ha, đầu tư  sản xuất giống   khoảng 300 ha, đến nay có hơn 75% diện tích sử  dụng giống lúa chất lượng cao và   gần 60% sử dụng giống xác nhận. Tuy nhiên, hiện nay (2015) diện tích trồng lúa chất   lượng cao đạt yêu cầu xuất khẩu đến các thị trường khó tính là không đáng kể. Nông   dân mới được liên kết đầu vào bởi vài công ty và chỉ  liên kết đầu ra với công ty LT­ TV, chiếm 0,2% (# 3.000 tấn năm 2015) trong tổng sản lượng lúa của tỉnh. Lúa Trà   Vinh chủ  yếu bán qua thương lái (85,9%). Lợi nhuận người trồng lúa chỉ  nâng cao  đáng kể đối với các nhóm THT/HTX có liên kết đầu vào và làm theo quy trình kỹ thuật   của công ty. Ngoài ra, các chương trình, kế  hoạch thực hiện tái cơ  cấu kinh tế  nhìn   chung chưa được chú ý tận dụng thế  mạnh, lợi thế  cạnh tranh của ngành, của địa  phương; chưa chú ý triệt để  đến tái cơ  cấu liên quan đến việc tổ  chức lại sản xuất   các chuỗi cung  ứng sản phẩm có lợi thế  cạnh tranh của địa phương, sản xuất nông   nghiệp còn nhỏ  lẻ, tự  phát, chưa gắn kết với thị  trường (thiếu liên kết kinh doanh),   khả năng cạnh tranh về giá, về chất lượng chưa cao. 1.2 CÁC CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ  LÚA GẠO TỈNH TRÀ   VINH ĐàPHÊ DUYỆT 1. Tạo liên kết thị trường có hiệu quả cho tất các các tác nhân trong chuỗi 2. Hỗ trợ việc tự tổ chức có hiệu quả của nông dân 7
  14. 3. Nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu 4. Cải tiến các quy trình, công nghệ canh tác và sau thu hoạch 5. Thu hút đầu tư nước ngoài và tăng cường chế biến để nâng cao giá trị gia  tăng của chuỗi 6. Xây dựng và quảng bá nhãn hiệu lúa gạo 7. Đảm bảo sự hỗ trợ có hiệu quả và điều phối tốt giữa tất cả các sở ban  ngành có liên quan Đánh giá chung về các chiến lược: Chiến lược (1) Tạo liên kết thị trường có hiệu quả cho tất các các tác nhân trong   chuỗi:  Đến năm 2015 tổng diện tích  có liên kết đầu vào  chỉ  chiếm 9,8% tổng diện  tích trồng lúa của THT/HTX (3.589 ha/36.653ha) và chỉ  khoảng 1,5% tổng diện tích  trồng lúa của tỉnh; Riêng liên kết đầu ra chỉ hơn 500 ha (khoảng 3.000 tấn lúa), chiếm  khoảng 0,2% tổng sản lượng lúa của tỉnh. Tuy tỷ  lệ  liên kết kinh doanh (cả  đầu vào  lẫn đầu ra) không cao nhưng lợi nhuận có tăng lên so với không liên kết. Theo kết quả  phỏng vấn THT thì liên kết làm theo quy trình kỹ thuật của công ty thì năng suất cao   hơn 500kg/ha và chi phí giảm 2­3 triệu đồng/ha. Do vậy, cần tăng cường liên kết kinh  doanh giữa THT/HTX – Công ty trên địa bàn tỉnh. Chiến lược (2), (3) và (4) Hỗ trợ việc tự tổ chức có hiệu quả của nông dân, nâng   cao chất lượng và cải tiến quy trình canh tác:  Có rất nhiều hỗ  trợ  từ  phía chính  quyền địa phương các cấp về giống, cải thiện các công trình thuỷ lợi trọng điểm phục  vụ  đa mục tiêu phát triển kinh tế  và  ứng phó với biến đổi khí hậu , thành lập mới  THT/HTX, chuyển đổi diện tích sản xuất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ngắn ngày   kết hợp nuôi thuỷ  sản, vận hành, điều tiết các cống giữ  ngọt, ngăn mặn phù hợp,  chính sách tổ chức và hỗ trợ xây dựng cánh đồng lớn, cơ giới hoá... Tuy nhiên, đổi mới về  công nghệ  còn chậm, sức cạnh tranh không cao. Việc   triển khai thực hiện liên kết, hợp tác, xây dựng cánh đồng lớn còn khó khăn, bước đầu   chỉ mới xây dựng được mô hình mẫu trên lúa với diện tích không lớn (trên 3.300 ha) và   chỉ  liên kết được đầu vào; việc gắn kết với các doanh nghiệp tiêu thụ  sản phẩm   không đáng kể. Thực hiện kế hoạch chuyển đổi diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả  sang trồng cây hàng năm khác, kết hợp nuôi thuỷ sản còn chậm và chưa đạt yêu cầu.  Trong khi đó, việc sản xuất tự  phát như  trồng cam sành trên đất lúa, nuôi cá lóc tràn   lan gây ô nhiễm môi trường và phá vỡ  quy hoạch, khó quản lý. Ứng dụng khoa học,  công nghệ  mới trong sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế  biến sau thu ho ạch còn  chậm, chất lượng sản phẩm không cao, đưa vào thị trường chủ yếu ở dạng thô, thiếu  8
  15. sức cạnh tranh, không nâng cao được chuỗi giá trị  các ngành hàng thế  mạnh.   Chất  lượng, hiệu quả hoạt động của hợp tác xã và tổ hợp tác còn nhiều mặt yếu kém ; chưa  chủ  động, còn trông chờ  vào sự  hỗ  trợ  của nhà nước.   Riêng công tác nhà nước về  giống, vật tư  đầu vào cho sản xuất, chất lượng nông sản, thuỷ  sản, vệ  sinh an toàn  thực phẩm còn nhiều hạn chế, yếu kém và lúng túng. Vẫn còn tình trạng lạm dụng   thuốc trừ sâu. Tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp qua kết quả kiểm   tra, đánh giá chưa đạt yêu cầu còn cao và chậm được cải thiện. Hơn nữa,  khu vực  nông nghiệp, nông thôn vốn có nhiều rủi ro... nên doanh nghiệp ít mạnh dạng đầu tư. Chiến lược (5): Thu hút đầu tư nước ngoài và tăng cường chế biến để nâng cao   giá trị gia tăng.  Tỉnh đã mời được 08 doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nông nghiệp,  nông thôn với tổng vốn đầu tư  khoảng 130 tỷ  đồng; 05 doanh nghiệp đầu tư  xây  dựng;  6 cơ  sở  giết mổ  gia súc, gia cầm tập trung ;  2 doanh nghiệp đầu tư  sản xuất  giống thuỷ sản; 01 doanh nghiệp đầu tư trồng rừng; 05 doanh nghiệp đăng ký và đang  làm thủ tục chuẩn bị đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi và sản xuất trồng trọt với vốn đầu   tư  khoảng 65 tỷ đồng. Ngoài ra, còn có 23 doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết, xây  dựng cánh đồng lớn (Báo cáo Sở Công Thương, 2015). Tuy nhiên, đến năm 2015, tỉnh   chưa thu hút được vốn đầu tư  nước ngoài cũng như trong nước về việc xây dựng hệ  thống dây chuyền chế biến lúa gạo chất lượng cao từ  khâu sấy lúa – xay xát – đánh   bóng – tách màu – đóng gói – kho dự trữ và xuất khẩu. Chiến lược (6): Xây dựng và quảng bá nhãn hiệu lúa gạo . Cuối năm 2011, Sở  Khoa học – Công nghệ triển khai thực hiện dự án tạo lập, quản lý và phát triển nhãn   hiệu chứng nhận “Châu Điền” cho sản phẩm gạo hữu cơ sinh học. Tổ chức 02 cuộc   hội thảo liên kết thị  trường cho cánh đồng mẫu lớn tại huyện Tiểu Cần và Cầu Kè.  Kết quả  tiếp tục ký kết hợp đồng liên kết đầu vào với các công ty, doanh nghiệp  (Công ty thuốc BVTV An Giang, Công ty phân bón Bình Điền, tổ  giống Chín Táo…)  cung cấp giống, phân, thuốc cho nông dân đến cuối vụ  thu hồi.  Sở  Công thương và  Công ty lương thực Trà Vinh xây dựng kế hoạch thu mua lúa hàng hoá trong dân đạt  chuẩn xuất khẩu theo hợp đồng, tránh tình trạng thiệt thòi cho nông dân khi lúa rớt giá.  Tuy nhiên, hiện nay (2015) Tỉnh chưa thực hiện được và cũng không thể  thực hiện   được nhãn hiệu khi chưa có vùng nguyên liệu chuẩn cho việc xuất khẩu. Cũng lưu ý   rằng nhãn hiệu và thương hiệu lúa gạo thuộc về giống lúa và công ty xuất khẩu trực   tiếp làm nên nhãn hiệu và thương hiệu; tên địa phương (Tỉnh/huyện/xã) chỉ  phục vụ  truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý. Vì vậy, rất cần chính sách kêu gọi công ty đầu tư  xây dựng vùng nguyên liệu cũng như  xây dựng hệ  thống chế  biến hoàn chỉnh, từ  đó   tăng tính khả thi khi xây dựng nhãn hiệu và thương hiệu về lâu dài. Chiến lược (7): Đảm bảo sự hỗ trợ có hiệu quả và điều phối tốt giữa tất cả các   sở ban ngành có liên quan.  Trong hai năm 2010 và 2011, rất nhiều cuộc họp và hội thảo giữa các Sở  Ban   ngành tỉnh Trà Vinh để thống nhất kế hoạch và trách nhiệm nâng cấp chuỗi giá trị  lúa   9
  16. gạo của tỉnh. Theo sơ kết năm 2011 của tỉnh, có rất nhiều hoạt động được thực hiện   liên quan đến quy hoạch vùng sản xuất, thành lập THT/HTX, cải thiện chất lượng lúa  gạo, cải thiện công nghệ sau thu hoạch, phát triển thị  trường (xem phần 3 bên dưới).   Tuy nhiên, cho đến nay (2015) các Sở/ban ngành có phối hợp tổ  chức hội nghị  thành  lập HTX trên mô hình cánh đồng lớn. Phối hợp với cơ  quan Thường trực phía Nam  Liên minh HTX Việt Nam, Công ty Cổ  phần Vật tư  tổng hợp và phân bón Hoá sinh   (thuộc Bộ  Quốc phòng) tổ  chức hội thảo triển khai chương trình “Hỗ  trợ  cung  ứng   vật tư  nông nghiệp tập trung qua HTX”  cho các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh,  với 30 đại biểu là Giám đốc HTX, Tổ trưởng THT trên lĩnh vực nông nghiệp tham dự,   tham dự  nghiệm thu máy sấy lúa do Công ty giống cây trồng Miền Nam hỗ  trợ  cho   HTX nông nghiệp Nhị  Trường. Cùng với một số  Sở  ngành, chính quyền địa phương  bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn cho khu vực kinh tế tập thể, làm việc thành lập HTX  theo mô hình kiểu mới; xây dựng mô hình để  tổ  chức tập huấn về kỹ thuật, liên kết   thị  trường theo kế  hoạch xây dựng mô hình. Tiếp và làm việc với Liên minh HTX  thành phố  Hồ  Chí Minh đến trao đổi, học tập mô hình, giao lưu kinh tế hàng hoá tại  tỉnh Trà Vinh. Tuy nhiên, một số Sở/ban ngành có nhận xét “Sự phối hợp giữa các ngành, các  cấp trong triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn  có lúc thiếu  chặt chẽ  và  chưa đồng bộ. Vai trò quản lý nhà nước của cơ  quan chuyên ngành và   chính quyền các cấp chưa được phát huy đúng mức”, “một số  hoạt động chưa thể  triển khai trong thực tiễn do thiếu tính khả  thi trong liên kết hỗ  trợ  và chỉ  trên giấy   tờ”. Riêng nhóm nghiên cứu thấy rằng, kế  hoạch được tỉnh và các sở  ban ngành  thảo luận rất thấu đáo, phân công rõ ràng và có cơ  quan chịu trách nhiệm và cơ  quan   phối hợp nhưng việc thực hiện còn chậm do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan   liên quan đến kinh phí cũng như một số gói công việc đưa ra chưa có cơ sở thực tiễn   qua nghiên cứu để  đề  xuất, ngay cả  việc đầu tư  phát triển THT/HTX còn trùng lắp  giữa các sở ban ngành với nhau nên hiệu quả đạt chưa cao hoặc hoạt động không thể  thực hiện được như mô tả cụ thể các phần tiếp theo dưới đây.  1.3 ĐÁNH GIÁ CỤ  THỂ  CÁC GÓI CÔNG VIỆC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ  LÚA GẠO TỈNH TRÀ VINH 1.3.1 Đánh giá của các Sở Ban ngành tỉnh Trà Vinh Theo sơ  kết đánh giá của các Sở/ban ngành tỉnh trong 10 tháng đầu tiên thực  hiện các chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo năm 2011, một số gói công việc đã   tiến hành về  Quy hoạch sản xuất, Thành lập HTX/THT,   Cải thiện chất lượng lúa  gạo, Cải thiện công nghệ  sau thu hoạch và Xây dựng thương hiệu và phát triển thị  trường. Cụ thể  như sau: 1.3.1.1 Quy hoạch vùng sản xuất (gói số 1) ­ Hoàn thành và trình UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch đầu tư  phát triển vùng   lúa chất lượng cao tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2010­2015 và định hướng đến năm 2020  10
  17. (theo Quyết định số  898/QĐ­UBND, ngày 19/5/2010). Trong năm 2011 diện tích sản  xuất lúa chất lượng cao 13.006 ha, đạt 50,6% kế  hoạch, chiếm 5,6% diện tích gieo   trồng của tỉnh, năng suất bình quân 6,07 tấn/ha, cao hơn kế hoạch 0,57 tấn/ha, cao hơn   0,89 tấn/ha so năng suất chung toàn tỉnh (5,18 tấn/ha), chủ yếu là các giống OM 6162,  OM 4900, OM 5451, OM 5472, OM 6976, OM 6932; Kế hoạch năm 2012 diện tích sản  xuất lúa chất lượng cao tăng 37.800 ha tập trung chủ yếu ở 41 xã của 05 huyện.  Năm  2015 có hơn 75% diện tích sử  dụng giống lúa chất lượng cao và gần 60% sử  dụng   giống xác nhận; 100% khâu làm đất, bơm tát nước, trên 98% khâu thu hoạch và 50 –  60% khâu gieo sạ, phun thuốc, sấy lúa bằng cơ giới hoá. ­ Thực hiện 37 mô hình sản xuất lúa chất lượng cao theo phương pháp cùng   nông dân ra đồng với diện tích 380 ha và 762,26 ha mô hình cánh đồng mẫu lớn tại các   xã Phong Phú (Cầu Kè), Tân Sơn (Trà Cú), Phú Cần (Tiểu Cần) đã góp phần đáp kể  trong tổ chức sản xuất hiệu quả và tăng năng suất lúa toàn tỉnh. ­ Năng suất lúa bình quân của tỉnh đã tăng từ  4,79 tấn/ha năm 2008 lên 5,18   tấn/ha năm 2012. Năng suất trung bình năm 2015 là 5,73 tấn/ha, đặc biệt đối với các  THT/HTX có liên kết đầu vào với các công ty năng suất tăng lên 6­7 tấn/ha. ­ Công tác thuỷ  lợi đã thực hiện nạo vét các kênh cấp 2, kênh nội đồng, đầu  tư  gia cố, sửa chữa các cống ngăn mặn, điều tiết nước ngọt phục vụ  tưới, tiêu nội   đồng với tổng chiều dài kênh (cấp II) 106.990 m và tổng chiều dài kênh cấp (cấp III)  240.962 m đạt chỉ  số đủ  nước tưới, tiêu khoảng 60% năm 2012. Năm 2015 thi công,   đào đắp, nạo vét 523 công trình thuỷ  lợi nội đồng, chiều dài 413.494 m, khối lượng   đào đắp 1,46 triệu m3. Ngoài ra, thực hiện chương trình nâng cấp hệ thống đê sông, đê  biển ngành đã tập trung triển khai 5 dự án, trong đó hoàn thành 01 dự  án: Kè bảo vệ  khu bờ tây cảng cá Định An; đê biển Nam rạch Trà Cú; kè bảo vệ đoạn xung yếu bờ  biển  ấp Cồn Trứng; kè bảo vệ  đoạn xung yếu bờ  biển xã Hiệp Thạnh; đê ven cửa  sông Cổ Chiên bảo vệ khu dân cư thị trấn Mỹ Long đã góp phần quan trọng đảm bảo  an toàn cho các công trình đê điều, bảo vệ sản xuất và dân cư trong mùa mưa bão. 1.3.1.2 Thành lập các THT, HTX (gói số 2) Năm 2011, trên địa bàn tỉnh hiện có 11 hợp tác xã nông nghiệp và 701 tổ hợp tác   chuyên sản xuất lúa trong vùng dự án lúa chất lượng cao. Trong đó, mới thành lập 01   hợp tác xã nông nghiệp trong năm 2011. Đến năm 2015 có 41 HTX nông nghiệp và   1043 THT sản xuất lúa. Trong năm 2011, Chi cục Phát triển nông thôn đã tập huấn về cách quản lý cho  09 hợp tác xã sản xuất lúa giống; 01 hợp tác xã sản xuất lúa và dịch vụ nông nghiệp;   31 tổ  hợp tác sản xuất lúa chất lượng cao; ngoài ra còn tổ  chức tập huấn 02 lớp cho   cán bộ cấp xã nằm trong vùng dự án về hướng dẫn qui trình thành lập hợp tác xã và tổ  11
  18. hợp tác ở xã Phú Cần, huyện Tiểu Cần và xã Phong Phú, huyện Cầu Kè. Năm 2015 có  43 lớp tập huấn.  1.3.1.3 Cải thiện chất lượng lúa, gạo (gói số 4) ­ Tỷ lệ lúa hàng hoá chất lượng cao tăng từ 20% (2009) lên 27% (2011) và kế  hoạch tăng 36% vào năm 2012. Năm 2015 tỷ lệ này là 70,5%. ­ Thực hiện khảo nghiệm chọn giống thích ứng với biến đổi khí hậu gồm 62  giống lúa thuộc bộ A0, A1 và bộ giống Trà Vinh, kết quả chọn được 12 giống phù hợp   với điều kiện của tỉnh. Đến năm 2015 có 06 bộ giống lúa, đã chọn được 18 giống có  năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt. ­ Năm 2011, thực hiện kế  hoạch điều phối, cung  ứng giống lúa chất lượng   ́ ́ ̉ ̀ ́ ́ ́ ̣ cao 847.249 tân (28.530 tân giông nguyên chung va 818.719 tân giông xac nhân 1). Đ ́ ến   năm 2015 có 951.895 tấn lúa từ  giống chất lượng cao, chiếm 70,5% trong tổng sản   lượng lúa của tỉnh. ­ Hoàn thành, phê duyệt và đưa vào sử dụng sổ tay kỹ thuật sản xuất lúa chất  lượng cao theo phương pháp FFS. Tổ chức 07 lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất hạt lúa   giống và cấp giấy chứng nhận đủ  điều kiện sản xuất, kinh doanh. Ngoài ra, đã tổ  chức 233 lớp tập huấn kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao theo phương pháp FFS. ­ Tổ  chức 02 lớp tập huấn kiểm định ruộng sản xuất giống cho 30 cán bộ  Ngành Nông nghiệp và 30 Tổ trưởng các THT sản xuất, kinh doanh lúa giống. ­ Kết hợp với dự án Para – GIZ thực hiện thí điểm 05 mô hình thâm canh lúa  cải tiến (SRI) với diện tích 1,2 ha. Mô hình bước đầu đạt kết quả  tốt, tiếp tục triển   khai cho vụ Hè Thu 2012 với diện tích 4,0 ha tại Tiểu Cần, Cầu Kè. Đây là một trong  những mô hình thích  ứng với biến đổi khí hậu và từng bước xây dựng nhãn hiệu   chứng nhận lúa SRI hữu cơ sinh học. Năm 2015, Tổ  chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho 9.040 l ượt   nông dân; tư vấn trực tiếp cho trên 11.000 lượt hộ; xây dựng 15 mô hình trình diễn về  máy cấy lúa và ứng dụng hệ thống thâm canh cải tiến trong sản xuất lúa theo SRI; trên  200 mô hình ứng dụng khoa học kỹ thuật trong luân canh lúa­màu, chăn nuôi gia súc ­   gia cầm, nuôi thuỷ sản luân canh với lúa, góp phần đưa sản xuất lúa có hơn 75% diện   tích  ứng dụng biện pháp “3 giảm 3 tăng”, trên 70% diện tích sử  dụng giống cấp xác  nhận và nhóm giống chất lượng cao. 1.3.1.4 Cải tiến công nghệ sau thu hoạch (gói số 5) Đến năm 2011, toàn tỉnh có 150 máy gặt đập liên hợp, 80 máy cắt xếp dãy,   160 lò sấy lúa công suất 4­8 tấn/ha,  ước tính thực hiện thu hoạch bằng cơ  giới trên  50% diện tích, trong đó các huyện vùng trọng điểm sản xuất lúa: Càng Long, Cầu Kè,   Tiểu Cần, Châu Thành thu hoạch bằng cơ giới trên 60% diện tích. Đạt được tỷ lệ thu  12
  19. hoạch bằng máy như  trên là nhờ  các tổ  chức, cá nhân làm dịch vụ  từ  tỉnh khác đưa  máy vào Trà Vinh hoạt động (do thời điểm thu hoạch tập trung lệch thời gian so với   các tỉnh lân cận), thực tế số lượng máy trong tỉnh chỉ đảm bảo khoảng 30% diện tích   sản xuất,  ước tính thời gian tới tỉnh phải thực hiện chính sách hỗ  trợ  đầu tư  thêm  khoảng 300 máy gặt đập liên hợp để nâng năng lực chủ động nội tỉnh giải quyết 70 –   80% diện tích sản xuất lúa của tỉnh.   Năng lực sấy lúa vụ HT vẫn còn thấp, bình quân   chỉ đạt khoảng 35% sản lượng lúa HT của tỉnh.  Năm 2015, có 5.950 máy cày, máy xới, 39.356 máy bơm tát nước, 317 máy gặt  đập liên hợp, 45 máy gặt xếp dãy, 2.642 máy tuốt lúa, 143 lò sấy, 2.245 dụng cụ  sạ  hàng, 7.928 bình phun thuốc có động cơ. Nhờ vậy, nâng tỷ lệ cơ giới hoá các khâu làm  đất, bơm tát nước, tuốt lúa đạt 100%; thu hoạch 80%; gieo sạ, phun thuốc 50­60%;   sấy khoảng 35­40% sản lượng lúa vụ Hè Thu và Thu Đông. 13
  20. 1.3.1.5 Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường (gói số 9): Trong kế  hoạch Sở  Khoa học – Công nghệ  đang triển khai thực hiện dự  án   tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Châu Điền” cho sản phẩm gạo   hữu cơ sinh học. Tuy nhiên, hoạt động này chưa bắt đầu thực hiện do chưa có sự hiện   hữu của sản phẩm gạo hữu cơ quy mô lớn và thị  trường cũng như  kinh phí thực hiện  dự án này như đã trình bày ở gói số 6. Tổ chức 02 cuộc hội thảo liên kết thị trường cho cánh đồng mẫu lớn tại huyện   Tiểu Cần và Cầu Kè. Kết quả tiếp tục ký kết hợp đồng liên kết đầu vào với các công  ty, doanh nghiệp (Công ty thuốc BVTV An Giang, Công ty phân bón Bình Điền, tổ  giống Chín Táo…) cung cấp giống, phân, thuốc cho nông dân đến cuối vụ thu hồi.  Sở  Công thương và Công ty lương thực Trà Vinh xây dựng kế hoạch thu mua lúa hàng hoá  trong dân đạt chuẩn xuất khẩu theo hợp đồng, tránh tình trạng thiệt thòi cho nông dân   khi lúa rớt giá.  Năm 2015, xây  dựng  mô  hình  đơn  vị  đầu  mối  tiêu  thụ  hàng  nông  sản,  thuỷ  sản  của tỉnh  nhằm  hỗ  trợ  các  Tổ  hợp  tác,  Hợp  tác  xã,  các  hộ  sản  xuất  và  nông  dân  nhằm tìm kiếm các thị trường tiêu thụ ổn định, giải quyết đầu ra các mặt hàng  nông sản của tỉnh; xây dựng Dự án hỗ trợ mô hình thí điểm về Điểm bán hàng Việt  Nam với tên  gọi  “Tự  hào  hàng  Việt  Nam”  theo  Công  văn  số  4735/BCT­TTTN  ngày 14/5/2015 của Bộ  Công Thương. Ngoài ra, nhiều liên kết đầu vào với các công  ty ADC, công ty thuốc BVTV An Giang và công ty Lương thực mang lại hiệu quả  sản xuất cao hơn 15­20% lần so với không liên kết. Tuy nhiên, chưa có xây dựng   nhãn hiệu và khó xây dựng vì phụ  thuộc vào công ty liên kết vùng nguyên liệu có  năng lực tài chính, thị trường và khoa học công nghệ cao về lâu dài. 1.3.2 Đánh giá chi tiết các hoạt động đến năm 2015 Bảng 1.1 dưới đây trình bày các chi tiết về  chỉ  tiêu từ  các gói công việc đến   năm 2015 theo các gói công việc của Biểu bảng của tỉnh.  14

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản