CÁC L I TH NG G P V CÂU TRONG VĂN B NỖ ƯỜ Ặ Ề Ả
1/ L i v quan h ý nghĩa gi a các b ph n trong câu và gi a câu vs câu ỗ ề ệ ữ ộ ậ ữ
(sai ng nghĩa):ữ
a-Câu ph n ánh sai hi n th c khách quan, thi u logic: do không n m v ng ki n ả ệ ự ế ắ ữ ế
th cứ
VD1: “Tr n H ng Đo đã lãnh đo nhân dân ta đánh đu i quân ầ ư ạ ạ ổ Minh giành n n ề
đc l p cho t qu c” ộ ậ ổ ố Mông-Nguyên
VD2: “Tác ph m V nh t c a ẩ ợ ặ ủ Nam Cao” Kim Lân
b-Quan h nghĩa c a các b ph n trong câu không phù h p v i nh ng quan h ệ ủ ộ ậ ợ ớ ữ ệ
trong th c t khách quan ho c không phù h p v i các quy lu t c a nh n th c, tự ế ặ ợ ớ ậ ủ ậ ứ ư
duy con ng i:ườ
VD1:”Qua nh ng tác ph m văn h c văn h c th k XVIII, b n quan l i phongữ ẩ ọ ọ ở ế ỷ ọ ạ
ki n ra s c hoành hành, không b o đm n i đi s ng cho ng i dân l ng ế ứ ả ả ổ ờ ố ườ ươ
thi n”.ệ
Câu này quan h gi a tr ng ng và n ng c t câu không phù h p , ph i ch a ệ ữ ạ ữ ồ ố ợ ả ữ
là: “Qua nh ng tác ph m văn h c văn h c th k XVIII, ữ ẩ ọ ọ ở ế ỷ ta th yấ b n quan l i ọ ạ
phong ki n ra s c hoành hành, khi n cho đi s ng cho ng i dân l ng thi n ế ứ ế ờ ố ườ ươ ệ
không b o đm ”ả ả
VD2: “Ng i chi n sĩ b hai v t th ng: m t v t th ng đùi bên trái và m t ườ ế ị ế ươ ộ ế ươ ở ộ
v tế
th ng ươ ở Qu ng Trả ị”
VD3: “Hãy tìm các ví d trong T t đèn, Truy n Ki u và ụ ắ ệ ề H Xuân H ngồ ươ đ ể
ch ng minh.” ứ “th H Xuân H ng”ơ ồ ươ
c-Quan h ý nghĩa gi a các b ph n c a câu th c ch t không phù h p v i cácệ ữ ộ ậ ủ ự ấ ợ ớ
ph ng ti n hình th c th hi n quan h : th ng x y ra các câu ghép có dùng ươ ệ ứ ể ệ ệ ườ ả ở
quan h t nh ng không thích ng v i quan h ý nghĩa gi a các v câu, b ph nệ ừ ư ứ ớ ệ ữ ế ộ ậ
câu
VD1: “Phan B i Châu đã t cáo b n th c dân Pháp bóc l t nhân dân ta v thu ộ ố ọ ự ộ ề ế
má
nh ngư ông không ng n ng i mà không v ch m t b n th c dân Pháp c p bóc ầ ạ ạ ặ ọ ự ướ
nhân
dân ta” .Câu này quan h gi a 2 v không ph i là quan h đi l p nên không thệ ữ ế ả ệ ố ậ ể
dùng t “nh ng”, ph i ch a l i :”Phan B i Châu đã t cáo b n th c dân Pháp ừ ư ả ữ ạ ộ ố ọ ự
bóc
l t nhân dân ta v thu má ộ ề ế h n n aơ ữ ông còn v ch m t b n chúng t i ác c p ạ ặ ọ ở ộ ướ
bóc
nhân dân ta v các lĩnh v c khác”ề ự
d-Không phân đnh rõ nh ng b ng có cách chi ph i khác nhau:ị ữ ổ ữ ố
VD : Th c t khách quan cho ta th y thành công ch có th có đc qua nh ng ự ế ấ ỉ ể ượ ữ
l n rút kinh nghi m, kh c ph c ầ ệ ắ ụ từ nh ng th t b i b c đu.ữ ấ ạ ướ ầ
+ L i : Cho đng t “kh c ph c” k t h p v i quan h t “t ”ỗ ộ ừ ắ ụ ế ợ ớ ệ ừ ừ
+ Nguyên nhân : Không phân đnh rõ nh ng b ng có cách chi ph i khác nhau.ị ữ ổ ữ ố
+ Cách s a: ửB t “t ” ỏ ừ ừ
Tách ra : nh ng l n rút kinh nghi m t nh ng th t b i b c đu ữ ầ ệ ừ ữ ấ ạ ướ ầ
và kh c ph c chúng. ắ ụ
Th c t khách quan cho ta th y thành công ch có th có đc qua nh ng l n ự ế ấ ỉ ể ượ ữ ầ
rút kinh nghi m, kh c ph c nh ng th t b i b c đu. ệ ắ ụ ữ ấ ạ ướ ầ
Th c t khách quan cho ta th y thành công ch có th có đc qua nh ng l n ự ế ấ ỉ ể ượ ữ ầ
rút kinh nghi m t nh ng th t b i b c đu và kh c ph c chúng. ệ ừ ữ ấ ạ ướ ầ ắ ụ
e- Không phân đnh rõ m i quan h gi a các v câu ho c gi a câu v i câu: ị ố ệ ữ ế ặ ữ ớ
VD1: Vì phong trào “ba đm đang” đang phát tri n sôi n i kh p n i nên ch em ả ể ổ ắ ơ ị
ph n c a chúng ta đã đóng góp r t nhi u thành tích to l n vào công cu c đu ụ ữ ủ ấ ề ớ ộ ấ
tranh ch ng ngo i xâm, xây d ng T Qu c giàu m nh.ố ạ ự ổ ố ạ
+ L i : Cho v 1 là nguyên nhân c a v 2ỗ ế ủ ế
+ Nguyên nhân: Không phân đnh rõ m i quan h gi a các v câuị ố ệ ữ ế
+ Cách s a: ửThay b ng c p quan h t “Nh -nên” ằ ặ ệ ừ ờ Nh phong trào “ba ờ
đm ả
đang” đc phát đng kh p n i nên ch em ph n c a chúng ta đã có c ượ ộ ắ ơ ị ụ ữ ủ ơ
h i đóng góp đc r t nhi u thành tích to l n…ộ ượ ấ ề ớ
B quan h t “vì”, thay b ng “h ng ng” ỏ ệ ừ ằ ưở ứ H ng ng ưở ứ
phong
trào “ba đm đang” đang phát tri n sôi n i kh p n i nên ch em ph n c a ả ể ổ ắ ơ ị ụ ữ ủ
chúng
ta đã đóng góp r t nhi u thành tích to l n vào công cu c đu tranh ch ng ngo i ấ ề ớ ộ ấ ố ạ
xâm, xây d ng T Qu c giàu m nh.ự ổ ố ạ
VD2: Đc tính c a ng i ph n trong phong ứ ủ ườ ụ ữ trào “ba đm đang” đã ảđc phát ượ
huy cao đ t nh ng đc tính s n có mà ch D u đã mang l y đn nay hai m i ộ ừ ữ ứ ẵ ị ậ ấ ế ươ
b y năm ch n là bài h c quý báu tuy đi v i nay thì đc tính đó ch a đy đ, ả ẵ ọ ố ớ ứ ư ầ ủ
hoàn ch nh.ỉ
+ L i : Ch p c u trúc câu.ỗ ậ ấ
+ Nguyên nhân: Không phân đnh rõ m i quan h gi aị ố ệ ữ câu v i câu ớ
+ Cách s aử: Tách thành 2 câu
Đc tính c a ng i ph n trong phong ứ ủ ườ ụ ữ trào “ba đm đang” ảlà s ựphát
huy cao độ ph m ch t ẩ ấ s n có ch D u ẵ ở ị ậ t ừm i b y năm ươ ả v tr c.ề ướ Đc tính ứđó
là
m t bài h c quý, tuy ch a ph i là đy đ, hoàn ch nh đi v i th i đi hi n nay. ộ ọ ư ả ầ ủ ỉ ố ớ ờ ạ ệ
2/ L i v liên k t câu trong văn b n:ỗ ề ế ả
a- L i liên k t n i dung:ỗ ế ộ
- L i liên k t ch đ:ỗ ế ủ ề
VD1: Ðc tác ph m T t đèn, chúng ta th y: ng i nông dânọ ẩ ắ ấ ườ Vi t Nam d i ch ệ ướ ế
đ ộ
th c dân phong ki nự ế đã b áp b c, hành hị ứ ạ h t s c tàn t . Gia đình ch ế ứ ệ ị
D uậ không
m t ai là không b hành hung. Anh D uộ ị ậ đang m li t gi ng li t chi u cũng b ố ệ ườ ệ ế ị
trói
b đánh đp dã man. Cái Tí bé b ngị ậ ỏ cũng b roi đòn. Tên lí tr ng cònị ưở b t dân ắ
n p ộ
l v t khi đn xin con d u vào đn.ễ ậ ế ấ ơ
Trong VD1, câu th nh t nêu lên m t nh n đnh mang tính ch t khái quát, trong ứ ấ ộ ậ ị ấ
đó, đi t ng nh n đnh chính là “ố ượ ậ ị ng i nông dânườ Vi t Nam d i ch đ th c ệ ướ ế ộ ự
dân
phong ki n, n i dung nh n đnh là đã b áp b c, hành h h t s c tàn t ”. ế ộ ậ ị ị ứ ạ ế ứ ệ Câu
th ứ
hai liên h đn m t đi t ngệ ế ộ ố ượ khác: Gia đình ch D u.ị ậ Ði t ng m i này có ố ượ ớ
quan
h ch t ch v i đi t ng cũ, đc nêu trong câu th nh t; đó là m i quan h ệ ặ ẽ ớ ố ượ ượ ứ ấ ố ệ
cái
chung - cái riêng. Cũng theo chi u h ng y, câu th ba liên h đn Anh D u, ề ướ ấ ứ ệ ế ậ
câu
th t liên h đn Cái Tí bé b ng. Ðó là các thành viên trong gia đình ch ứ ư ệ ế ỏ ị
D u.ậ Nh v y, câu th nh t, th hai, th ba và th t liên k t ch t ch v i nhauư ậ ứ ấ ứ ứ ứ ư ế ặ ẽ ớ
v ề
ch đ (và lô-gích). Nh ng câu th năm l i đ c p đn Tên lí tr ng, m t đi ủ ề ư ứ ạ ề ậ ế ưở ộ ố
t ng không có quan h ch t ch v i các đi t ng cũ, đã đc nêu ra: ượ ệ ặ ẽ ớ ố ượ ượ ng i ườ
nông
dân Vi tệ Nam d i ch đ th c dân phong ki n, Gia đình ch D u, Anh D u, ướ ế ộ ự ế ị ậ ậ
Cái
Tí bé b ng.ỏ
Có th s a ch a b ng cách c t b câu cu iể ử ữ ằ ắ ỏ ố
VD2: Bên c nh ch Út, còn có bi t bao ng i ph n Vi t Namạ ị ế ườ ụ ữ ệ anh hùng khác.
Ðó
là ch S ,ị ứ ng i con gái x Hòn b t khu t.ườ ứ ấ ấ Chị đã tô thêm v đp c a ng i ẻ ẹ ủ ườ
ph ụ
n Vi t Nam v iữ ệ ớ ph m ch t anh hùng, b t khu t trung h u đm đang. Ngày ẩ ấ ấ ấ ậ ả
x a,ư nhà th Xuân Di u (?) đã t ng m c: Ví đây đi ph n làm trai đc. ơ ệ ừ ơ ướ ổ ậ ượ
Nh ng bây gi ch Út không nh ng th a k đc s b t khu t c a ng i x a ư ờ ị ữ ừ ế ượ ự ấ ấ ủ ườ ư
mà
còn đc s giúp đ c a th i đi. Ch v t h n ng i x a v m i m t. Ch ượ ự ỡ ủ ờ ạ ị ượ ơ ườ ư ề ọ ặ ị
không
c n nh Xuân Di u m c đi ph n làm trai m i nên s nghi p mà ch c làmầ ư ệ ơ ướ ổ ậ ớ ự ệ ị ứ
đàn bà, ng i m sáu con, nh ng s nghi p anh hùng c a ch ch ng ph i chàngườ ẹ ư ự ệ ủ ị ẳ ả
trai nào cũng sánh k p.ị
Trong VD2, câu th nh t v a nh c l i đi t ng đã đc bàn lu n trong ph n ứ ấ ừ ắ ạ ố ượ ượ ậ ầ
văn
b n tr c: ch Út T ch, v a gi i thi u m t đi t ng m i, mang tính ch t khái ả ướ ị ị ừ ớ ệ ộ ố ượ ớ ấ
quát: