Chi u d i đôế ờ
Chi u d i đôế ờ hay Thiên đô chi uế là chi u do vua ếLý Thái Tổ t tay vi t và ban hànhự ế
vào mùa xuân năm 1010 đ chuy n kinh đô c a n c ể ể ủ ướ Đ i C Vi tạ ồ ệ t ừHoa Lư (thu cộ
t nh ỉNinh Bình ngày nay) ra thành Đ i Laạ (Hà N iộ ngày nay). Chi u d i đô này dàiế ờ
đúng 214 ch .ữ
Văn b nả
B n phiên âm ảHán-Vi tệ:
Tích Th ng gia chí Bàn Canh ngũ thiên, Chu th t đãi Thành V ng tam t .ươ ấ ươ ỉ
Kh i Tam Đ i chi s quân tu n vu k t , v ng t thiên t . Dĩ kỳ đ đ i tr chở ạ ổ ẫ ỷ ư ọ ự ỉ ồ ạ ạ
trung, vi c v n th t tôn chi k ; th ng c n thiên m nh, h nhân dân chí,ứ ạ ế ử ế ượ ẩ ệ ạ
c u h u ti n tri p c i. C qu c t diên tr ng, phong t c phú ph . Nhi Đinhẩ ữ ệ ế ả ố ố ộ ườ ụ ụ
Lê nh gia, nãi tu n k t , h t thiên m nh, võng đ o Th ng Chu chi tích,ị ẫ ỷ ư ố ệ ạ ươ
th ng an quy t p vu t , trí th đ i ph t tr ng, toán s đo n xúc, bách tínhườ ế ấ ư ế ạ ấ ườ ố ả
hao t n, v n v t th t nghi. Tr m th m th ng chi, b t đ c b t t .ổ ạ ậ ấ ẫ ậ ố ấ ắ ấ ỉ
Hu ng Cao V ng c đô Đ i La thành, tr ch thiên đ a khu v c chi trung; đ cố ươ ố ạ ạ ị ự ắ
long bàn h c chi th . Chính Nam B c Đông Tây chi v ; ti n giang s n h ngổ ứ ế ắ ị ệ ơ ướ
b i chi nghi. Kỳ đ a qu ng nhi th n bình, quy t th cao nhi s ng kh i. Dân cố ị ả ả ế ổ ả ả ư
mi t hôn đi m chi kh n; v n v t c c ph n ph chi phong. Bi n lãm Vi t bang,ệ ế ố ạ ậ ự ồ ụ ế ệ
t vi th ng đ a. Thành t ph ng b c th u chi y u h i; vi v n th đ v ngư ắ ị ứ ươ ứ ấ ế ộ ạ ế ế ươ
chi th ng đô.ượ
Tr m d c nhân th đ a l i dĩ đ nh quy t c , khanh đ ng nh hà?ẫ ụ ử ị ợ ị ế ư ẳ ư
B n d ch ả ị ti ng Vi tế ệ :
X a ưnhà Th ngươ đ n đ i ế ờ Bàn Canh năm l n d i đôầ ờ [1], nhà Chu đ n đ i ế ờ Thành
V ngươ ba l n d i đôầ ờ [2], há ph i các vua th i Tam Đ iả ờ ạ [3]; y theo ý riêng t ti nấ ự ệ
d i đô. Làm nh th c t đ m u nghi p l n, ch n ch gi a, làm k cho conờ ư ế ố ể ư ệ ớ ọ ở ỗ ữ ế
cháu muôn v n đ i, trên kính m nh tr i, d i theo ý dân, n u có ch ti n thìạ ờ ệ ờ ướ ế ỗ ệ
d i đ i, cho nên v n n c lâu dài, phong t c giàu th nh. Th mà hai nhà ờ ổ ậ ướ ụ ị ế Đinh,
Lê l i theo ý riêng, coi th ng m nh tr i, không noi theo vi c cũ Th ng Chu,ạ ườ ệ ờ ệ ươ
c ch u yên đóng đô n i đây, đ n n i th đ i không dài, v n s ng n ng i,ứ ị ơ ế ỗ ế ạ ậ ố ắ ủ
trăm h t n hao, muôn v t không h p. Tr m r t đau đ n, không th không d i.ọ ổ ậ ợ ẫ ấ ớ ể ờ
Hu ng chi thành ốĐ i Laạ, đô cũ c a ủCao V ngươ [4], gi a khu v c tr i đ t,ở ữ ự ờ ấ
đ c th ượ ế r ngồ ch u ầhổ ph c, chính gi a nam b c đông tây, ti n nghi núi sôngụ ữ ắ ệ
sau tr c. Vùng này m t đ t r ng mà b ng ph ng, th đ t cao mà sáng s a,ướ ặ ấ ộ ằ ẳ ế ấ ủ
dân c không kh th p trũng t i tăm, muôn v t h t s c t i t t ph n th nh.ư ổ ấ ố ậ ế ứ ươ ố ồ ị
Xem kh p n c ắ ướ Vi tệ đó là n i th ng đ a, th c là ch t h i quan y u c a b nơ ắ ị ự ỗ ụ ộ ế ủ ố
ph ng, đúng là n i th ng đô kinh s mãi muôn đ i.ươ ơ ượ ư ờ
Tr m mu n nhân đ a l i y mà đ nh n i , các khanh nghĩ th nào?ẫ ố ị ợ ấ ị ơ ở ế
(B n d ch c a Vi n Khoa h c Xã h i Vi t Nam, in trong ả ị ủ ệ ọ ộ ệ Đ i Vi t s ký toànạ ệ ử
thư, Nhà Xu t b n Khoa h c Xã h i, Hà N i, 1993) ấ ả ọ ộ ộ
Ý nghĩa
Chi u d i đôế ờ là m t tác ph m quan tr ng, có ý nghĩa nhi u m t. Gi i h c thu t đãộ ẩ ọ ề ặ ớ ọ ậ
nghiên c u nó trên các lĩnh v c: ứ ự s h cử ọ , chính tr h cị ọ , văn h cọ, đ a lý h cị ọ , tri t h cế ọ v.v
Bách khoa toàn th m Wikipediaư ở