DÒNG DÕI CHÚA TR NH (1545-1786)Ị
1. Th T Minh Khang Thái v ng Tr nh Ki m (1545-1570)ế ổ ươ ị ể
Tr nh Ki m ng i làng Sóc S n, huy n Vĩnh L c, t nh Thanh Hóa. Ki m m côi chaị ể ườ ơ ệ ộ ỉ ể ồ
t thu nh và r t có hi u v i m . Nhà nghèo nh ng m Ki m có s thích r t tráiừ ở ỏ ấ ế ớ ẹ ư ẹ ể ở ấ
cành: bà ch thích n th t gà lu c mà l i ch n hai đùi và l n. Không bi t làm cáchỉ ǎ ị ộ ạ ỉ ǎ ườ ế
nào có gà đ m n, Ki m ph i đi n tr m gà c a hàng xóm. Xóm làng m t nhi u gà,ể ẹ ǎ ể ả ǎ ộ ủ ấ ề
gi n l m, sau truy ra bi t th ph m là Tr nh Ki m. T đ y dân làng càng thù ghét mậ ắ ế ủ ạ ị ể ừ ấ ẹ
con nhà Ki m. H nghĩ r ng chi t i bà m già mà Ki m ph i đi n tr m. M t hômể ọ ằ ạ ẹ ể ả ǎ ộ ộ
nhân lúc Ki m v ng nhà, h bèn cùng nhau b t bà m v t xu ng m t cái v c g n nhàể ắ ọ ắ ẹ ứ ố ộ ự ầ
dìm ch t đu i. Ki m v , không th y m đâu, b đi tìm đ n sáng ra th y ch v c m iế ố ể ề ấ ẹ ổ ế ấ ỗ ự ố
đã đùn lên thành gò đ ng. Ki m bu n l m b làng ra đi, vào n ng nh , làm gia th nố ể ồ ắ ỏ ươ ờ ầ
v quan Nguy n Kim.ị ễ
M c dù không đ c h c hành nhi u song Ki m r t thông minh, can đ m và m u l cặ ượ ọ ề ể ấ ả ư ượ
h n ng i. Nguy n Kim m n tài, đem con gái c ng là Ng c B o g cho Ki m. Tơ ườ ễ ế ư ọ ả ả ể ừ
đ y nhi u vi c quan tr ng, Nguy n Kim th ng giao cho Ki m. Ki m đ c c m binhấ ề ệ ọ ễ ườ ể ể ượ ầ
mã sang Ai Lao đón vua Lê Trang Tông. Nhà vua th y ông có t ng m o khác th ng,ấ ướ ạ ườ
phong ông làm Đ i t ng quân, t c D c Qu n công vào n m K H i (1539). Khi đóạ ướ ướ ụ ậ ǎ ỷ ợ
Tr nh Ki m 37 tu i.ị ể ổ
N m t T (1545) Nguy n Kim trên đ ng hành quân ra đánh B c tri u mi n S nǎ Ấ ỵ ễ ườ ắ ề ở ề ơ
Nam đ n Yên Mô (Ninh Bình) thì b hàng t ng Nhã M c đánh thu c đ c ch t. Quy nế ị ướ ạ ố ộ ế ề
hành l t vào tay lr nh Ki m. Khi đ c vua Lê chính th c trao toàn quy n th ng lĩnhọ ị ể ượ ứ ề ố
binh mã v i t c Thái s L ng qu c công, Ki m t th y ch a đ l c l ng t n côngớ ướ ư ạ ố ể ự ấ ư ủ ự ượ ấ
B c tri u, li n rút quân v c ng c l c l ng...ắ ề ề ề ủ ố ự ượ
Vua Lê Trang Tông tuy ng i ngôi chí tôn nh ng quy n hành đ u do Tr nh Ki m n mồ ở ư ề ề ị ể ắ
gi . N m 1548, Trang Tông m t, Tr nh Ki m cho l p con l n c a Trang Tông làữ ǎ ấ ị ể ậ ớ ủ
Huyên lên n i ngôi l y hi u là Trung Tông. Vua Trung Tông cũng ch ngôi đ c 8ố ấ ệ ỉ ở ượ
n m thì m t khi m i 22 tu i, không có con n i ngôi.ǎ ấ ớ ổ ố
N m K T (1569), vua Lê gia phong cho Ki m làm Th ng t ng Thái qu c công vàǎ ỷ ị ể ượ ướ ố
tôn là Th ng ph . Cũng n m đó Tr nh Ki m m n ng, dâng bi u xin trao l i binhượ ụ ǎ ị ể ố ặ ể ạ
quy n cho vua Lê. Vua Lê sai con tr ng c a Tr nh Ki m là Tr nh C i n m binhề ưở ủ ị ể ị ố ắ
quy n.ề
Tháng 2 n m M u Ng (1570) Tr nh Ki m m t, truy tôn làm Minh khang thái v ng,ǎ ậ ọ ị ể ấ ươ
th y là Trung Huân. Nh v y Tr nh Ki m m đ u s nghi p n m quy n c a h Tr nhụ ư ậ ị ể ở ầ ự ệ ắ ề ủ ọ ị
trong 26 n m, tr i giúp ba đ i vua, th 68 tu iǎ ả ờ ọ ổ
2. Thành T Tri t v ng Tr nh Tùng (1570-1623)ổ ế ươ ị
Theo th t chính th ng n i ngôi chúa thu c v Tr nh C i, là con bà v c . Nh ngứ ự ố ố ộ ề ị ố ợ ả ư
Tr nh C i ham mê t u s c ngày càng kiêu ng o càn r . Các t ng d i quy n C iị ố ử ắ ạ ỡ ướ ướ ề ố
ngày m t lìa xa. Vì th ch hai tháng sau khi Tr nh Ki m m t, tháng 4 n m Canh Ngộ ế ỉ ị ể ấ ǎ ọ
(1570), các quan t ng c a Tr nh Ki m nh Lê C p Đ , Tr nh Vĩnh Thi u, Tr nhướ ủ ị ể ư ậ ệ ị ệ ị
Bách, Phan Công Tích đem quân b n b đ n vói tr nh Tùng, yêu c u Tùng lên thayả ộ ế ị ầ
Tr nh C i. Tr nh Tùng là con th c a Tr nh Ki m v i Ng c B o, con gái Nguy n Kim.ị ố ị ứ ủ ị ể ớ ọ ả ễ
Tr nh Tùng khôi ngô, có tài thao l c, bi t cách l y lòng các t ng sĩ, đ c Tr nhị ượ ế ấ ướ ượ ị
Ki m r t yêu m n. Nh ng vì là con th nên Tùng ch a dám tranh quy n v i Tr nhể ấ ế ư ứ ư ề ớ ị
C i.ố
Bi t anh em h Tr nh đang đem quân đánh nhau đ tranh ngôi chúa, tháng 8 n m Canhế ọ ị ể ǎ
Ng (1570), vua M c sai M c Kính Đi n đem đ i quân 10 v n ng i và 700 chi nọ ạ ạ ể ạ ạ ườ ế
thuy n đánh vào Thanh Hóa. Quân M c ti n nh vũ bão vào t n c a Linh Tr ng, Chiề ạ ế ư ậ ử ươ
Long, H i Tri u. Quân lính M c đóng dinh tr i t i Hà Trung, hai bên b sông khói l aộ ề ạ ạ ạ ờ ử
liên ti p kéo dài t i 10 d m. Tr nh C i lo s v i đem v con và các thu c t ng đ nế ớ ặ ị ố ợ ộ ợ ộ ướ ế
hàng quân M c. M c Kính Đi n ch p thu n và phong C i làm Trung L ng h u, cácạ ạ ể ấ ậ ố ươ ầ
quan đi theo C i thì đ c phong t c công.ố ượ ướ
Quân B c tri u rút r i, n i b Nam tri u l i l c đ c: Lê C p Đ mu n gi t Tr nhắ ề ồ ộ ộ ề ạ ụ ụ ậ ệ ố ế ị
Tùng đ giành quy n l i cho h Lê. M y l n bày m u m i Tr nh Tùng xu ng thuy nể ề ạ ọ ấ ầ ư ờ ị ố ề
u ng r u và ng m tr ng, nh ng Tùng bi t nên vi c không thành. Lê C p Đ b Tr nhố ượ ắ ǎ ư ế ệ ậ ệ ị ị
Tùng gi t.ế
Tr nh Tùng cho đón hoàng t th 5 c a vua Lê là Duy Dàm, l p làm vua. Vua Lê phongị ử ứ ủ ậ
Tùng làm Đô t ng ti t ch các x th y b ch dinh kiêm qu n bình ch ng quânướ ế ế ứ ủ ộ ủ ả ươ
qu c tr ng s . Tùng n m tr n quy n trong tri u, ngoài tr n, vua Lê chi là bù nhìn. Tố ọ ự ắ ọ ề ề ấ ừ
khi Tùng n m tr n binh quy n, l c l ng phía Nam tri u m nh lên nhi u, quân Tr nhắ ọ ề ự ượ ề ạ ề ị
b t đ u l i m các cu c t n công ra B c. Tháng 9 n m Giáp Thân (1584) Tr nh C iắ ầ ạ ở ộ ấ ắ ǎ ị ố
ch t trên đ t B c Tri u.ế ấ ắ ề
Sau h n 10 n m liên t c m các cu c t n công ra B c, cu i cùng Tr nh Tùng đã đánhơ ǎ ụ ở ộ ấ ắ ố ị
b i đ c quân nhà M c, khôi ph c đ c kinh thành Th ng Long.ạ ượ ạ ụ ượ ǎ
N m Â't Mùi (1595), Tr nh Tùng vào Th ng Long b t đ u t ch c b máy cai tr quyǎ ị ǎ ắ ầ ổ ứ ộ ị
mô c a b c đ v ng. Tr nh Tùng cho l p ph liêu riêng g m đ c l c phiên t ngủ ậ ế ươ ị ậ ủ ồ ủ ả ụ ươ
đ ng v i l c b c a tri u vua. Ph chúa toàn quy n đ t quan, thu thu , b t lính. Vuaươ ớ ụ ộ ủ ề ủ ề ặ ế ắ
ch có m t trong nh ng d p long tr ng đ c bi t nh ti p s T u mà thôi. T đ y b tỉ ặ ữ ị ọ ặ ệ ư ế ứ ầ ừ ấ ắ
đ u m t th i kỳ "vua Lê- Chúa Tr nh".ầ ộ ờ ị
Con chúa Tr nh cũng đ c quy n th t p g i là Th t .ị ượ ề ế ậ ọ ế ử
Tr c s h ng hách, l ng quy n c a chúa Tr nh, vua Lê Kính Tông không ch u n i bènướ ự ố ộ ề ủ ị ị ổ
cùng v i con Tr nh Tùng là Tr nh Xuân m u gi t Tr nh Tùng. Công vi c b i l Tr nhớ ị ị ư ế ị ệ ạ ộ ị
Tùng b c Vua th t c ch t gi a tu i 32. Tùng cho Hoàng Thái t Lê Duy Kỳ lên thayứ ắ ổ ế ữ ổ ử
ngôi vua, l y hi u là Lê Th n Tông.ấ ệ ầ
N m Quý H i (1623), Bình An v ng Tr nh Tùng b c m, sai các quan bàn vi c ch nǎ ợ ươ ị ị ả ệ ọ
Th t . Tri u th n đ u tâu l y Th t Tr nh Tráng gi binh quy n, còn con th làế ử ề ầ ề ấ ế ử ị ữ ề ứ
Thái B o qu n c ng Tr nh Xuân gi ch c phó. Bi t tin này, ngày hôm sau Tr nh Xuânả ậ ộ ị ữ ứ ế ị
đem quân và voi vào phá N i phú c p l y voi ng a, vàng b c châu báu r i b t Tr nhộ ướ ấ ự ạ ồ ắ ị
Tùng ph i d i ra ngoài thành r i phóng l a đ t ph chúa, l a cháy lan kh p kinh kỳ.ả ờ ồ ử ố ủ ử ắ
Tr nh Tráng cùng em là Tr nh Kh i đem vua ch y ra ngoài. Tr nh Tráng h p các quanị ị ả ạ ị ọ
v n võ ch Nhân M c huy n Thanh Trì bàn vi c đ i phó v i Tr nh Xuân. Lúc đóǎ ở ợ ụ ệ ệ ố ớ ị
Tr nh Trùng đã quá m y u, sai em ru t là Tr nh Đ d Tr nh Xuân đ n Quán B c (xãị ố ế ộ ị ỗ ụ ị ế ạ
Hoàng Mai, huy n Thanh Trì) đ trao cho đ i quy n.ệ ể ạ ề
Ngày 20 tháng 6 n m Quý H i (1623), Tr nh Tùng m t t i quán Thanh Xuân, huy nǎ ợ ị ấ ạ ệ
Thanh Oai. Tr nh Tráng cho đón linh c u v Ninh Giang phát tang r i sai 13 chi cị ữ ề ồ ế
thuy n đ a linh c u theo đ ng th y v táng Thanh Hóa. Tr nh Tráng cũng r c vuaề ư ữ ườ ủ ề ở ị ướ
Lê v Thanh Hóa đ lo vi c d p lo n.ề ể ệ ẹ ạ
Nh v y là trong 20 n m n m quy n, Tr nh Tùng đã đánh b i đ c nhà M c, khôiư ậ ǎ ắ ề ị ạ ượ ạ
ph c l i c đ nhà Lê, nh ng cũng b t đ u t đây m t ki u cai tr t n t i song songụ ạ ơ ồ ư ắ ầ ừ ộ ể ị ồ ạ
c vua l n chúa.ả ẫ
Chúa Tr nh Tùng ng Th ng Long 33 n m n a, t ng c ng c quãng đ i chinh chi nị ự ở ǎ ǎ ữ ổ ộ ả ờ ế
l n hòa bình, Tr nh Tùng c m quy n 53 n m, khi m t đã 74 tu i.ẫ ị ầ ề ǎ ấ ổ
3. V n T Ngh v ng Tr nh Tráng (1623-1652)ǎ ổ ị ươ ị
D đ ng c a h M c do Kính Khoan đang chi m c đ t cao B ng nghe tin Tr nh Tùngư ả ủ ọ ạ ế ứ ấ ằ ị
ch t, các con đánh nhau giành ngôi chúa, li n t Cao B ng kéo xu ng Gia Lâm, ng iế ề ừ ằ ố ườ
theo đông đ n hàng v n. Tr nh Tráng ph i r c vua Lê ch y vào Thanh Hóa.ế ạ ị ả ướ ạ
Tháng 8 n m Quý H i (1623) Tr nh Tráng đem quân ra phá tan quân c a Kính Khoan ǎ ợ ị ủ ở
Gia Lâm. Kính Khoan m t mình ch y thoát thân, tr n vào núi. Kinh thành l i đ c yên.ộ ạ ố ạ ượ
Tráng l i r c vua Lê tr l i kinh đô. Mùa đông n m đó (1623) vua Lê phong Nguyênạ ướ ở ạ ǎ
súy th ng qu c chính Thanh Đô v ng cho Tr nh Tráng.ố ố ươ ị
Khi lên n m quy n Tr nh Tráng đã cao tu i (47 tu i), t ng tr i vi c quân vi c đ i nênắ ề ị ổ ổ ừ ả ệ ệ ờ
trong chính sách cai tr , Tráng khéo léo vào m u mô h n các chúa tr c. Đ th t ch tị ư ơ ướ ể ắ ặ
thêm quan h gi a nhà chúa v i vua Lê; Tr nh Tráng đem con gái c a mình (tr c đãệ ữ ớ ị ủ ướ
l y ch ng đ c b n con v i ng i chú h c a vua Lê) g cho vua Lê, ép vua l p làmấ ồ ượ ố ớ ườ ọ ủ ả ậ
Hoàng h u. Vua Lê đành ch u ch p nh n vi c đó.ậ ị ấ ậ ệ
N m Â't D u (1645), Tr nh Tráng tu i đã già, xin vua Lê phong cho con th hai là Tâyǎ ậ ị ổ ứ
qu n công Tr nh T c làm Khâm sai ti t ch các x th y b ch dinh ch ng qu cậ ị ạ ế ế ứ ủ ộ ủ ươ ố
quy n binh, t t ng thái úy Tây Qu c công. Tr nh T c đ c ch n thay quy n cha giề ả ưở ố ị ạ ượ ọ ề ữ
ngôi chúa. Sau quy t đ nh này vài hôm, Tr nh Tráng b c m m o, các con là Tr nh S m,ế ị ị ị ả ạ ị ầ
Tr nh L ch vì không đ c cha truy n ngôi bèn n i lo n. Sau c hai ng i con này đ uị ị ượ ề ổ ạ ả ườ ề
b b t chém. Th i kỳ c m quy n, Tr nh Tráng có chút công lao ngo i giao đáng k làị ắ ờ ầ ề ị ạ ể
vua Minh t ch ch phong t c An Nam đô th ng s cho các vua Lê Trung H ng, đ nừ ỗ ỉ ướ ố ứ ư ế
đây đã ch u phong cho Lê Th n Tông (đã truy n ngôi cho con lên làm Thái Th ngị ầ ề ượ
hoàng) làm An Nam qu c v ng và mùa đông n m Tân Mão (1651) l i phong Tr nhố ươ ǎ ạ ị
Tráng làm phó v ng.ươ
N m Đinh D u (1657), Tr nh Tráng m t, tr i qua 30 n m c m quy n ph chúa,ǎ ậ ị ấ ả ǎ ầ ề ở ủ
đ c vua Lê phong đ n h t m c: Th ng chúa s ph Công cao thông đoán nhânươ ế ế ứ ượ ư ụ
thánh Thanh v ng, ch t 81 tu i.ươ ế ổ
4. Ho ng T D ng v ng Tr nh T c (1653-1682)ằ ổ ươ ươ ị ạ
Tr nh T c là con thú hai mà l i đ c cha ch n làm Nguyên súy ch ng qu c chính Tâyị ạ ạ ượ ọ ưở ố
Đ nh v ng t n m Quý T (1653) khi Tr nh Tráng đang còn s ng. S đ o l n th tị ươ ừ ǎ ỵ ị ố ự ả ộ ứ ự
gi a Tr nh T c và Tr nh Toàn đã t o nên m t mâu thu n ng m ng m gi a Toàn vàữ ị ạ ị ạ ộ ẫ ấ ầ ữ
T c. Lúc này, cu c chi n gi a Đàng Ngoài và Đàng Trong đang ngày càng quy t li t.ạ ộ ế ữ ế ệ
Tr nh Toàn đang n m gi binh quy n Ngh An. N m Bính Thân (1656) Tr nh T cị ắ ữ ề ở ệ ǎ ị ạ
sai C n là con trai c làm Th t lãnh chúc Tá qu c dinh phó đô t ng Thái B o Phúǎ ả ế ử ố ướ ả
Qu n công đem quân vào Ngh An t ng vi n cho Tr nh Toàn và cũng đ ki m chậ ệ ǎ ệ ị ể ề ế
Tr nh Toàn. Ngày 16 tháng 4 n m Đinh D u (1657) tr c khi qua đ i, Tr nh T c choị ǎ ậ ướ ờ ị ạ
ng i tri u Toàn v kinh đô m u sát. B h Toàn s b v lây đã ch y sang hàng quânườ ệ ề ư ộ ạ ợ ị ạ ạ
Nguy n Đàng Trong, riêng Toàn không bi t làm sao, đem toàn b voi ng a, khí gi iễ ở ế ộ ự ớ
đ n c a quân c a Tr nh C n xin cháu đoái th ng. Tr nh C n không dám quy t đ nhế ử ủ ị ǎ ươ ị ǎ ế ị
nói:
- Vi c đã nh th , nên ph i v kinh đ i m nh. Toàn mi n c ng ph i v kinh. Tr nhệ ư ế ả ề ợ ệ ễ ưỡ ả ề ị
T c sai đình th n tra h i t ng ng c cho đ n ch t. Quy n hành quân s t tay Tr nhạ ầ ỏ ố ụ ế ế ề ự ừ ị
Toàn đ c chuy n h t vào tay Tr nh C n.ượ ể ế ị ǎ
Sau th ng l i d p đ c M c Kính Vũ Cao B ng tháng 9 n m Đinh Mùi (1667),ắ ợ ẹ ượ ạ ở ằ ǎ
Tr nh T c t nh n công lao c a mình bao trùm t t c , càng l n l t vua Lê, t giaị ạ ự ậ ủ ấ ả ấ ướ ự
phong Đ i nguyên soái th ng s Thái ph Tây v ng.ạ ượ ư ụ ươ
Tháng 7 n m Giáp D n (1674), Tr nh T c xin vua Lê ti n phong cho con là Tr nh C nǎ ầ ị ạ ế ị ǎ
làm Nguyên soái, t c Đ nh Nam v ng, n m toàn quy n thay cha. Tr nh C n t x ngướ ị ươ ắ ề ị ǎ ự ư
là Phó v ng. N m Tân D u (1682), Tr nh T c m t, con là Tr nh C n n i gi ngôiươ ǎ ậ ị ạ ấ ị ǎ ố ữ
chúa. Tr nh T c n m quy n 25 n m, tr i qua 4 đ i vua Lê. Th n Tông, Huy n Tông,ị ạ ắ ề ǎ ả ờ ầ ề
Gia Tông và Hy Tông, th 77 tu i.ọ ổ
5. Chiêu T Khang v ng Tr nh C n (1682-1709)ổ ươ ị ǎ
Tr nh C n là con tr ng c a Tr nh T c. B ng nhi u c g ng ngo i giao, chúa Tr nh đãị ǎ ưở ủ ị ạ ằ ề ố ắ ạ ị
bu c nhà Thanh tr l i m t s thôn p vùng biên gi i... N m Quý D u (1693) Chúaộ ả ạ ộ ố ấ ớ ǎ ậ
Tr nh cũng b t đ u ch nh đ n l i th v n thi các khoa tr ng và b t đ u đ t ch cị ắ ầ ỉ ố ạ ể ǎ ở ườ ắ ầ ặ ứ
quan qu n lãnh công vi c Qu c T Giám, làm s "tu tri" đ qu n lý m i m t các xãả ệ ở ố ử ổ ể ả ọ ặ
thôn trong n c. Tr nh C n cũng r t quan tâm đ n vi c chu n b cho ng i k nghi p,ướ ị ǎ ấ ế ệ ẩ ị ườ ế ệ
nh ng v vi c này, chúa g p nhi u l n đ n: N m Giáp Tý (1684), Tr nh C n ph iư ề ệ ặ ề ậ ậ ǎ ị ǎ ả
phong cho con th là Bách làm ti t ch thay cho con c là Vĩnh đã ch t, Bách đ cứ ế ế ả ế ượ
quy n m ph đ riêng và chu n b thay th cha. Không may, n m Đinh Mão (1687)ề ở ủ ệ ẩ ị ế ǎ
Tr nh Bách l i ch t s m. Tr nh C n l i phong cho Tr nh Bính là cháu n i đích tôn (conị ạ ế ớ ị ǎ ạ ị ộ
Tr nh Vĩnh). Sau 6 n m, n m Quý Mùi (1703), Tr nh Bính cũng ch t, Tr nh C n l iị ǎ ǎ ị ế ị ǎ ạ
ph i phong cho ch t n i (con c c a Tr nh Bính) là Tr nh C ng làm ti t ch Anả ắ ộ ả ủ ị ị ươ ế ế
Qu c công, lúc v a 18 tu i.ố ừ ổ
Tháng 3 n m Giáp Thân (1704), Tr nh Luân và Tr nh Ph t làm ph n m u gi t Ti t chǎ ị ị ấ ả ư ế ế ế
Tr nh C ng l y lý r ng Luân và Ph t là con Tr nh Bách ti t ch đã ch t, có quy nị ươ ấ ằ ấ ị ế ế ế ề
n i ngôi, hu ng chi C ng chi là ch t. Sau nh s m t tâu k p th i c a Nguy n Côngố ố ươ ắ ờ ự ậ ị ờ ủ ễ
C nên qua đ c, Luân và Ph t b gi t. Nguy n Công C đ c th ng H u th lang bơ ượ ấ ị ế ễ ơ ượ ǎ ữ ị ộ
Công.
N m K S u (1709) Tr nh C n m t. Ch t là Tr nh C ng lên n i ngôi. Tr nh C n giǎ ỷ ử ị ǎ ấ ắ ị ươ ố ị ǎ ữ
ph chúa 28 n m, m t lúc 77 tu i, truy tôn là Khang V ng, hi u là Chiêu T .ủ ǎ ấ ổ ươ ệ ổ
6. Hy T Nhân v ng Tr nh C ng (1709-1729)ổ ươ ị ươ
Tr nh C ng là con tr ng c a T n Quan v ng Tr nh Bính, là ch t c a Tr nh C n,ị ươ ưở ủ ấ ươ ị ắ ủ ị ǎ
đ c ch n đ n i nghi p chúa. S l a ch n này v a là theo nguyên t c tr c h v aượ ọ ể ố ệ ự ự ọ ừ ắ ự ệ ừ
do hai đ i th n có ti ng th i Lê- Tr nh là Nguy n Quý Đ c và Đ ng Đình T ng ti nạ ầ ế ờ ị ễ ứ ặ ướ ế
c . N m Kỳ S u (1709), Tr nh C n m t, Tr nh C ng n i ngôi gia phong là Nguyênử ǎ ử ị ǎ ấ ị ươ ố
soái t ng qu c chính An Dô v ng.ổ ố ươ
Tháng 9 n m Giáp Ng (1714) Tr nh C ng l i đ c ti n phong Đ i Nguyên soáiǎ ọ ị ươ ạ ượ ế ạ
t ng qu c chính Th ng s An v ng.ổ ố ượ ư ươ
Th i kỳ ngôi chúa, Tr nh C ng r t ch m ch lo toan vi c tr n c. Tháng 10 n mờ ở ị ươ ấ ǎ ỉ ệ ị ướ ǎ
Đinh Mùi (1727) Tr nh C ng phong cho con là Tr nh Giang làm ti t ch , t c Uyị ươ ị ế ế ướ
qu n công, m ph đ riêng g i là ph Đi n Qu c.ậ ở ủ ệ ọ ủ ệ ố
V già, Tr nh C ng th ng đi tu n du vãn c nh các n i, cho s a d ng nhi u chùa ề ị ươ ườ ầ ả ơ ử ự ề ở
núi Đ c Tôn và Tây Thiên đ đ n du ngo n. C Bi v n là đ t n i ti ng vùng Kinhộ ể ế ạ ổ ố ấ ổ ế
B c, ti p giáp xã Nh Kinh là quê m c a Tr nh C ng nên chúa v th m luôn, Chúaắ ế ư ẹ ủ ị ươ ề ǎ
còn cho xây ph đ m i t i đó, l y tên là ph Kim Thành và có ý đ nh đóng ph chúaủ ệ ớ ạ ấ ủ ị ủ
