Cleopatra t t b ng r n đ c: S th c hay ch là truy nự ử ằ ắ ộ ự ự ỉ ề
thuy t?ế
M i ng i đ u đã quen v i câu chuy n v nh ng phút cu i đ i c a N hoàngọ ườ ề ớ ệ ề ữ ố ờ ủ ữ
Cleopatra. V N hoàng qu n trí vì s s pị ữ ẫ ự ụ đ c aổ ủ v ng qu c và cái ch t c aươ ố ế ủ
ng i tình đã lén đem m t con r n đ c vào khuê phòng khóa kín r i t sát, bênườ ộ ắ ộ ồ ự
c nh hai n tì.ạ ữ
Theo nhà Ai C p h c Joyce Tyldesley thì câu chuy n trên có v hoang đ ng. Trongậ ọ ệ ẻ ườ
quy n sách m i c a mình, Cleopatra: N hoàng cu i cùng c a Ai C p, v a đ c xu tể ớ ủ ữ ố ủ ậ ừ ượ ấ
b n châu Âu và đang chu n b phát hành M , Tyldesley đã ph nh n truy n thuy tả ở ẩ ị ở ỹ ủ ậ ề ế
v ề“v t t do r n c n”ụ ự ử ắ ắ này.
Tyldesley, gi ng viên t i Đ i h c Manchester, Anh, phát bi u v i Discovery Newsả ạ ạ ọ ể ớ
r ng ằ“Có v đ i v i tôi gi thuy t r n đ c này khó mà đ ng v ng, vì có quá nhi u lẻ ố ớ ả ế ắ ộ ứ ữ ề ỗ
h ng trong câu chuy n trên.”ổ ệ Bà đ t ra nh ng câu h i nh : M t con r n đã gi t c baặ ữ ỏ ư ộ ắ ế ả
ng i, hay có đ n ba con r n đ c đem vào? (Nh ng) Con r n vào phòng nh thườ ế ắ ượ ữ ắ ư ế
nào? Sau đ y chúng thoát đi đâu? Vì không ph i t t c các loài r n đ u đ c, làm saoấ ả ấ ả ắ ề ộ
nh ng ng i này đ m b o là h s ch t? ữ ườ ả ả ọ ẽ ế
“V m t c b n, tôi cho r ng có nh ng cách t t h n và ch c ch n h n n u m tề ặ ơ ả ằ ữ ố ơ ắ ắ ơ ế ộ
ng i nào đó mu n k t li u b n thân.”ườ ố ế ễ ả Bà cho bi t thêm m t ph n c a câu chuy nế ộ ầ ủ ệ
cũng có th đúng. Theo nh m t s t li u l ch s , Cleopatra th c s băng hà ể ư ộ ố ư ệ ị ử ự ự ở
Alexandria vào kho ng năm 30 tr c Công nguyên, và không có ch ng c l ch s nàoả ướ ứ ứ ị ử
ch ng minh bà có tri u ch ng m. Đ i v i Tyldesley nh ng kho nh kh c tr c lúcứ ệ ứ ố ố ớ ữ ả ắ ướ
lâm chung c a N hoàng có th có th t, đ c bi t là chuy n Cleopatra đã đu i nh ngủ ữ ể ậ ặ ệ ệ ổ ữ
nô l đi, tr hai tì n Charmian và Eiras. ệ ừ ữ
Bà gi i thích r ng ả ằ “Quy t đ nh ch t tr c m t hai tì n c a N hoàng có tính th c t ,ế ị ế ướ ặ ữ ủ ữ ự ế
vì theo nh tín ng ng Ai C p c ng i ch t cũng c n có ng i h u. M t trongư ưỡ ậ ổ ườ ế ầ ườ ầ ộ
nh ng n i s c a ng i ph n t sát là c th h s b ph i tr n ph n nào tr cữ ỗ ợ ủ ườ ụ ữ ự ơ ể ọ ẽ ị ơ ầ ầ ướ
m t ng i l .”ặ ườ ạ Chính vì v y, N hoàng b o v ti t h nh c a mình lúc s ng cũng nhậ ữ ả ệ ế ạ ủ ố ư
ch t b ng cách gi l i m t s n tì. ế ằ ữ ạ ộ ố ữ
Trong nh ng tài li u do s gia Hy L p Plutarch và s gia La Mã Cassius Dio vi t,ữ ệ ử ạ ử ế
Cleopatra đem m t con r n vào phòng bên trong m t bình quộ ắ ộ ả v ho c bình n c,ả ặ ướ
nh ng c hai s gia đ u t ra nghi ng câu chuy n trên. ư ả ử ề ỏ ờ ệ “M t con r n h mangộ ắ ổ
tr ng thành, hay ba con, có l ph i c n m t bìnhưở ẽ ả ầ ộ qu v ho c m t bình n c c cả ả ặ ộ ướ ự
l n.”ớ
Bà tin r ng thay vào đó, Cleopatra và các n tì ch t vì m t lo i đ c t ch , có thằ ữ ế ộ ạ ộ ự ế ể
đ c đ a lén vào phòng ho c c t gi trên ng i n hoàng trong m t cái trâm cài ho cượ ư ặ ấ ữ ườ ữ ộ ặ
l c. M t trong nh ng ng i chú c a Cleopatra t t b ng cách nu t thu c đ c; t tượ ộ ữ ườ ủ ự ử ằ ố ố ộ ự ử
là m t đi u cao quý trong truy n th ng Hy L p mà gia đình bà tuân theo. ộ ề ề ố ạ
“Cái ch t c a N hoàng Cleopatra” - ế ủ ữ Tác ph m h i h a ẩ ộ ọ “Cái ch t c a Nế ủ ữ
hoàng Cleopatra” do Reginald Arthur v vào năm 1892. V t t c a Cleopatraẽ ụ ự ử ủ
th ng đ c miêu t trong các tác ph m ngh thu t gi ng nh nh ng gì truy nườ ượ ả ẩ ệ ậ ố ư ữ ề
thuy t dân gian k l i – v i m t con r n đ c. M t quy n sách m i đã nghi ngế ể ạ ớ ộ ắ ộ ộ ể ớ ờ
tính xác th c c a câu chuy n này, cho r ng Cleopatra ch t vì nh ng nguyên nhânự ủ ệ ằ ế ữ
khác, th m chí là b ám sát. ậ ị ( nh: Reginald Arthur/Getty Images)Ả
Cleopatra có l đã ẽ“ch n cái ch t c a riêng mình h n là ch Octavian gi t ho c sọ ế ủ ơ ờ ế ặ ỉ
nh c”ụ. Octavian đánh b i Antony và Cleopatra trong tr n Actium và sau này tr thànhạ ậ ở
Hoàng đ Augustus c a La Mã. M t s nhà nghiên c u còn tin r ng Octavian ám sátế ủ ộ ố ứ ằ
Cleopatra. Ng i l p h s t i ph m M Pat Brown ti p nh n tr ng h p này trongườ ậ ồ ơ ộ ạ ỹ ế ậ ườ ợ
năm 2004 và nghiên c u nó theo cách mà bà ti n hành v i m t v án x y ra th kứ ế ớ ộ ụ ả ở ế ỷ
21.
Brown cũng phát hi n ra nh ng l h ng trong câu chuy n r n c n. V i s giúp đ c aệ ữ ỗ ổ ệ ắ ắ ớ ự ỡ ủ
nhà Ai C p h c Nicole Douek, Đ i h c London và gi ng viên David Warrrell, Đ i h cậ ọ ạ ọ ả ạ ọ
Oxford, bà đi đ n k t lu n r ng Octavian ế ế ậ ằ “c ng i đ n thi hành nhi m v ”ử ườ ế ệ ụ và d ngự
nó lên nh m t v t sát. ư ộ ụ ự
Tyldesley đ ng ý r ng Octavian đã ồ ằ “mu n Cleopatra ch t, m c dù gi thi t ông mu nố ế ặ ả ế ố
di t tr t n g c dòng gi ng Ptolemaic đ y r c r i không thuy t ph c khi chúng ta xemệ ừ ậ ố ố ầ ắ ố ế ụ
xét vi c ông tha m ng ba trong s nh ng ng i con c a Cleopatra, đ ng th i cho phépệ ạ ố ữ ườ ủ ồ ờ
con gái c a Cleopatra k t hôn và sinh con.”ủ ế
Còn v truy n thuy t con r n, Tyldesley nghĩ r ng do ng i Ai C p s và tôn sùngề ề ế ắ ằ ườ ậ ợ
loài r n. Cleopatra, chính vì th , đã đ i v ng mi n mang hình r n đ c nh ng nghắ ế ộ ươ ệ ắ ượ ữ ệ
nhân t o ra b ng t t c s sùng kính ạ ằ ấ ả ự “Nh ng ngh sĩ đ i sau đã say mê ý t ng vữ ệ ờ ưở ề
con r n c a hoàng gia Ai C p và phát tri n nó, càng kh ng đ nh s suy đoán Nắ ủ ậ ể ẳ ị ự ữ
hoàng ch t vì r n c n.”ế ắ ắ
Tu Minh (Theo Discovery News)ệ