Tr ng THPT DTNT Quỳ H p - Ngh Anườ
CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG TRUNG HC PH THÔNG
I. PHN M ĐẦU
Thc tế nhiu năm, trong lý thuyết cũng như trong thc tin đã có quan đim cho rng hiu qu giáo dc
ph thuc vào vic xác định và la chn mc tiêu, chương trình ni dung, phương pháp, hình thc giáo dc
cùng vi nhng điu kin, phương tin giáo dc.
Như chúng ta đã biết, vic giáo dc phát trin nhân cách hc sinh là mt nhu cu cn thiết, bn cht ca
quá trình giáo dc là t chc toàn b cuc sng, hc tp, hot động ca hc sinh, to điu kin thun li ti
ưu để tim năng ca hc sinh được phát trin dưới s giáo dc ca giáo viên ch nhim. Thc cht vai trò
ca giáo viên ch nhim cũng như người làm vườn, trng cây, tuy không đúng hoàn toàn nhưng hot động
ca giáo viên ch nhim gn như người trng cây, chăm sóc, vun trng cây ging. Người làm vườn không
th cm ngn cây kéo lên mà phi chăm sóc to điu kin cho ht ging ny mm. Cho nên, bn thân tôi là
mt giáo viên ch nhim, tôi luôn tâm nim dy d giáo dc cho các em tr thành nhng con người hu ích
cho xã hi để xng đáng vi nhng hình nh đẹp mà xã hi ban tng như đồng chí Phm Văn Đồng đã nói:
“Ngh dy hc là ngh cao quí nht trong tt c các ngh cao quí vì nó sáng to ra nhng con người sáng
to”.
Trong thi đại m ca ca nn kinh tế hin nay, hc sinh luôn có xu hướng đua đòi chưng din luôn b
nhng cám by trong xã hi lôi cun. Nó nh hưng không ít đến vic hc tp ca hc sinh. Vì vy, xut
phát t tình hình thc tế y tôi quyết tâm thc hin tt “Công tác ch nhim lp trường THPT DTNT Quú
Hîp ”. C gng giáo dc tt nhng hc sinh trong lp tôi ch nhim góp phn đưa phong trào nhà trường
vng mnh và xã hi có nhng công đân tt, là nhng đứa con ngoan trong gia đình.
II. NI DUNG
Không th ph nhn vai trò ca giáo viên ch nhim trường Trung Hc Ph Thông nếu như xác định đúng
v trí, nhim v, biết t chc giáo dc.
Nhng đặc đim tâm lý, trình độ hiu biết, vn sng ca hc sinh ph thông còn nhiu hn chế, vì vy
không th không cn có mt người thường xuyên hướng dn giúp đỡ, ch bo cho các em. Để làm tt điu
này, giáo viên ch nhim phi thc hin tt nhng nhim v ca mt thy cô giáo phi nm đưc đường li
quan đim lí lun giáo dc đồng thi giáo dc nhng phm cht đạo đức rèn luyn năng lc để tr thành
công dân tt mai sau.
Người giáo viên ch nhim phi tham gia các hot động chính tr xã hi tt hơn, phi rèn luyn mc cao
hơn. Đó là trách nhim nghĩa v và cũng là vinh d vì hc sinh.
Vâng, khi tôi được phân công ch nhim lp, trong tôi va mng va lo, mng vì mình được cng hiến mt
phn công sc phc v cho mái trường rt đỗi thân yêu ca mình đó là trường Công tác ch nhim lp
trường THPT DTNT Quỳ H p. Tôi lo vì đối tượng hc sinh hc yếu là nhiu, thích đua đòi, không có
tính cn cù chăm ch, lòng đam mê hc tp. Tôi được Ban giám hiu nhà trường phân công ch nhim lp
12I, sau đó tôi tìm hiu lp gn khong hai tun thì thc trng ca lp cũng dn dn hin ra.
1. Đánh giá thc trng
Ngày đầu tiên tôi nhn lp và sau mt tiết làm quen tôi nm được sĩ s trong lp là 36 em. n tượng không
phai m là các em nhìn cô rt chăm chú lng nghe bao điu cô dn dò vi lp. Sau đó, tôi tiếp tc dy các
em hai tiết ho¸ hc, không khí lp trm, hu như các em không tp trung. Trước nhng khó khăn y tôi t
ha vi lòng mình c gng thc hin tht tt “Công tác ch nhim lp trường THPT DTNT Quỳ H p”.
2. Kế hoch thc hin
Giáo Viên: Bùi Xuân S nơ CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG THPT 1
Tr ng THPT DTNT Quỳ H p - Ngh Anườ
Giáo viên ch nhim là người thay thế Hiu trưởng qun lý toàn din tp th hc sinh mt lp hc. Người
hiu trưởng không th qun lý, nm chc din biến ca quá trình phát trin nhân cách tng hc sinh trong
mt trường, đó là l đương nhiên. Nếu không hiu được đặc đim, trình độ, din biến trong quá trình giáo
dc, t rèn luyn ca hc sinh thì không th giáo dc đưc các em, không th có s định hướng kp thi quá
trình t rèn luyn ca hc sinh. Vì l đó, mt trường hc bao gi hc sinh cũng được chia thành các khi
nh (lp hc) căn c vào trình độ, đặc đim nhn thc mi lp phi có mt giáo viên ph trách chung-
giáo viên ch nhim lp. Sau khi nhn lp, tôi đến văn phòng mượn h sơ hc b để tin cho vic liên h
vi gia đình, tôi ghi chép cn thn s lượng hc lc và hnh kim ca các em năm hc 2006-2007
Hc lc:
Gii: 1
Khá: 5
TB: 30
Yếu: 6 (thi li được lên lp).
Hnh kim:
Tt: 30
Khá: 6
TB: 0
Đứng trước mt tình trng tp th lp có s lưng hc sinh yếu nhiu, đạo đức không tt thì chúng ta s làm
gì, tôi suy nghĩ và đề ra mt s bin pháp.
3. Bin pháp
a. Chc năng, nhim v ca giáo viên ch nhim lp
- Giáo viên ch nhim lp, trước hết phi qun lý toàn din lp hc, qun lý hc sinh lp hc và cn nm
nm vng:
+ Hoàn cnh và nhng thay đổi, nhng tác động ca gia đình đến hc sinh ca lp ch nhim.
+ Hiu biết nhng đặc đim ca tng em hc sinh (v sc khe, sinh lý, trình độ nhn thc, năng lc hot
động, năng khiếu, s thích, nguyn vng, quan h xã hi, bn bè….)
+ Nm vng mc tiêu, chương trình, ni dung giáo dc cp hc, lp hc và kh năng thc hin, kết qu ca
lp ph trách so vi mc tiêu giáo dc v mi mt (hc tp, rèn luyn đạo đức, th dc th thao, văn ngh
và các hot động khác…).
+ Qun lý toàn din đặc đim hc sinh ca lp, nm vng mc tiêu đào to, giáo dc c v mt nhân cách
và kết qu hc tp ca hc sinh, đồng thi nm vng hoàn cnh ca tng em để kết hp giáo dc.
- Giáo viên ch nhim là cu ni gia hiu trưởng (Ban giám hiu), gia các t chc trong trường, gia các
giáo viên b môn vi tp th hc sinh lp ch nhim. Nói mt cách khác, giáo viên ch nhim là người đại
din hai phía, mt mt đại din cho các lc lượng giáo dc ca nhà trường, mt khác đại din cho tp th
hc sinh. Vi tư cách là sư phm (đại din cho tp th các nhà sư phm), giáo viên ch nhim có trách
nhim truyn đạt ti hc sinh ca lp ch nhim tt c yêu cu, kế hoch giáo dc ca nhà trưng ti tp
th và tng hc sinh ca lp ch nhim không phi bng mnh lnh mà bng s thuyết phc, cm hóa,
bng s gương mu ca người giáo viên ch nhim, để mc tiêu giáo dc được hc sinh chp nhn mt
cách t giác, t nguyn. Vi kinh nghim sư phm và uy tín ca mình, giáo viên ch nhim có kh năng
biến nhng ch trương, kế hoch đào to ca nhà trường thành chương trình hành động ca tp th lp và
ca mi hc sinh.
Mt khác, giáo viên ch nhim lp là người tp hp ý kiến, nguyn vng ca tng hc sinh ca lp phn
ánh vi hiu trưởng, vi các t chc trong nhà trường và vi các giáo viên b môn. Có ý kiến cho rng: để
Giáo Viên: Bùi Xuân S nơ CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG THPT 2
Tr ng THPT DTNT Quỳ H p - Ngh Anườ
làm điu đó thì đội ngũ t qun ca hc sinh có th làm được không cn đến giáo viên ch nhim. Tt nhiên
ý kiến đó có phn đúng, song chưa đủ. Phi thy được quan h, v trí ca giáo viên ch nhim là người
thường xuyên tiếp nhn được thông tin t hc sinh để đảm bo tính khách quan, tính trung thc ca dư lun,
ý kiến ca mt tp th hc sinh. Khi tiếp nhn thông tin, người giáo viên ch nhim lp x lí kp thi ngay
thông tin vi tư cách là nhà sư phm, điu đó có tác dng rt ln. Có không ít thông tin, suy nghĩ ca hc
sinh ch có th tâm s vi giáo viên ch nhim, đó là mt thc tế.
Ví d: nhng oan c, s hiu lm ca thy, cô giáo vì mt l nào đó. Ai là người giúp các em gii ta nhng
băn khoăn vướng mc trong nhng quan h như vy, không ai tt hơn là giáo viên ch nhim.
Giáo viên ch nhim vi tư cách là đại din cho lp còn có trách nhim bo v, bênh vc quyn li mi mt
hc sinh ca lp.
- Giáo viên ch nhim là c vn t chc hot động t qun ca tp th hc sinh, bi vì:
+ Hc sinh trung hc ph thông là nhng em la tui cui thiếu niên và đầu thanh niên. La tui đang
khng định mình, giàu ước mơ, bước đầu có kinh nghim sng, có kh năng t qun, t chc hot đng tp
th… Tuy nhiên, vn là la tui mong mun ln hơn kh năng, mun khng định nhưng chưa đủ v mi mt
kinh nghim, tri thc. Khi có thành công thì d t tin quá mc, ngược li gp nhng tht bi đầu tiên d dao
động, lòng t tin b gim sút… Xut phát t nhng đặc đim đó v tâm lý la tui, vic định hướng giáo dc
đối vi hc sinh trung hc là rt cn thiết.
+ Chc năng c vn có ý nghĩa giáo dc quan trng nht đối vi giáo viên ch nhim vì chc năng c vn
v bn cht là s điu chnh, vai trò định hướng, điu khin quá trình t giáo dc ca tng hc sinh và tp
th hc sinh, phát huy vai trò ch th tích cc ca hc sinh trong giáo dc.
+ C vn còn là quá trình điu khin, đnh hướng ca giáo viên ch nhim đối vi hot động t qun ca tp
th hc sinh lp ch nhim, giáo viên ch nhim không trc tiếp tham gia điu khin công vic ca lp,
không làm thay các em trong mi hot động.
+ Chc năng c vn th hin trước hết ch giáo viên ch nhim bng ngh thut sư phm kích thích tư
duy sáng to hc sinh, phát trin tim năng trí tu vn có ca tng em trong hc tp, đề xut các ni
dung, các gii pháp, cách thc t chc hot động thc hin các mc tiêu giáo dc ca nhà trưng.
+ C vn là s điu chnh, điu khin tư duy thái độ, tình cm, hành vi, hot động ca hc sinh.
Ví d: góp ý kiến mt chương trình hot động ca lp, hay ca mt hc sinh thì đã din ra quá trình va
điu chnh va điu khin.
+ Vai trò c vn đối vi hc sinh phi quán trit được toàn din ni dung giáo dc, kế hoch hot đng ca
cá nhân và tp th lp ch nhim bao gm t vic hc tp, rèn luyn đạo đức, văn hóa, th dc th thao,
sinh hot tp th, hot đng chính tr xã hi, quan h giao tiếp…din ra trong nhà trường và ngoài xã hi.
Giáo viên ch nhim cn tư vn trong quan h ng x xã hi, gia đình, cng đồng và trong tình bn, tình
yêu, định hướng ngh nghip, vic làm ca hc sinh, đặc bit đối vi các lp cui cp.
+ Giáo viên ch nhim phi hp các lc lượng xã hi nhm thc hin mc tiêu giáo dc ca lp ch nhim
- Giáo viên ch nhim lp phi hp vi các lc lượng xã hi nhm thc hin mc tiêu giáo dc ca lp ch
nhim do:
+ Hiu qu ca t chc giáo dc hc sinh lp ch nhim ph thuc không nh vào kh năng liên kết các lc
lượng xã hi, phát huy tim năng ca xã hi v mi mt đối vi công tác giáo dc.
+ Căn c vào đặc đim, điu kin ca lp, ca nhà trường, cng đồng, gia đình hc sinh… giáo viên ch
nhim t chc phi hp vi các lc lượng xã hi nhm to ra s thng nht, có tác dng đặc bit quan
trng.
+ Liên kết các lc lượng xã hi trong giáo dc thế h tr là mt nguyên tc nhm nâng cao hiu qu giáo
Giáo Viên: Bùi Xuân S nơ CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG THPT 3
Tr ng THPT DTNT Quỳ H p - Ngh Anườ
dc, để thc hin tt chc năng phi hp lc lưng xã hi không ai thc hin bng giáo viên ch nhim.
Phi hp các lc lượng xã hi không ch dng nhn thc, mà quan trng hơn c là xây dng được chương
trình kế hoch hot động nhm thng nht, khép kín quá trình hot động, không gian, thi gian tác động
đến hc sinh ca lp ch nhim.
b. Nhim v, ni dung công tác ch nhim
- Nhim v ch yếu ca người giáo viên ch nhim bao gm:
+ Người giáo viên ch nhim, trước hết phi thc hin tt nhng nhim v ca mt thy cô giáo, nói chung
đó là mu mc v đạo đức, gương mu trong vic chp hành lut pháp và nhng qui định ca nhà nước,
nm vng đường li quan đim lý lun giáo dc, biết vn dng sáng to vào thc tin giáo dc thế h tr,
làm tt công tác giáo dc, vũ trang tri thc khoa hc, phát trin trí tu ca hc sinh. Đồng thi, giáo viên ch
nhim giáo dc nhng phm cht đạo đức, rèn luyn năng lc để hc sinh tr thành nhng công dân tt mai
sau. Người giáo viên ch nhim phi tham gia các hot động chính tr xã hi vi tư cách là lc lượng tri thc
trong công cuc đổi mi, giác ng hc sinh t b nhng thói hư tt xu, phát huy nhng truyn thng tt đẹp
ca dân tc, nâng cao nhn thc, tình cm, tham gia có hiu qu vào công cuc xây dng đất nước văn
minh hin đại…
+ S khác nhau trong vic thc hin nhng nhim v ca giáo viên ch nhim lp vi thy cô giáo bình
thường khác ch: người giáo viên ch nhim phi thc hin tt hơn, t đòi hi rèn luyn mc cao hơn,
thường xuyên hơn, đó là trách nhim, là nghĩa v và cũng là vinh d vì hc sinh, được ph huynh tin yêu,
gi gm trách nhim giáo dc con em vào tay mình.
+ Giáo viên ch nhim còn có trách nhim nm vng tình hình hc sinh ca lp v mi mt, báo cáo cho
hiu trưởng và ban giám hiu biết theo định k hoc đột xut nếu có vn đề cn gii quyết. Được s y
quyn ca hiu trưởng trc tiếp, kp thi ch đạo, gii quyết kim tra, đánh giá công bng, khách quan quá
trình rèn luyn, phn đấu tu dưỡng, rèn luyn ca tng hc sinh trong lp.
+ Thường xuyên liên h vi gia đình, cng đng các t chc trong và ngoài nhà trường để cùng phi hp
giáo dc, động viên giúp đỡ tng hc sinh nâng cao cht lượng hc tp, rèn luyn phát trin trí tu, năng
lc.
+ Có kế hoch t chc hot động ca tp th hc sinh thc hin nhim v chung ca nhà trường cùng vi
các tp th lp hc khác làm cho lp ch nhim tr thành thành viên tích cc ca cng đng nhà trường.
Thông qua t chc t qun hot động ca tp th mà rèn luyn nhân cách, kh năng ng x, năng lc t
chc sáng to, kh năng vn dng tri thc lý lun vào thc tin cuc sng.
+ Cùng vi các giáo viên b môn, phi hp vi các lc lượng xã hi khác t chc cho hc sinh có điu kin
tham gia vào các hot động ca cng đồng địa phương và hot động xã hi. Thông qua đó mà phát huy tác
dng ca nhà trường trong xã hi, góp phn vào s nghip đổi mi, xây dng quê hương đất nước theo mc
tiêu ca Đảng và nhà nước trong tng giai đon.
- Ni dung công tác ca người giáo viên ch nhim lp
+ Nghiên cu nm vng đường li quan đim, lí lun giáo dc để vn dng vào công tác ch nhim lp.
Đặc bit cn nm vng phương pháp, ngh thut sư phm. Ví d: các yếu t nh hưởng ti s hình thành
nhân cách, vai trò ca giáo dc, hot động. Mi quan h gia thy giáo và hc sinh, các phương pháp tác
động song song, tác động tay đôi, bùng n sư phm… Đó là nhng lí lun giáo viên ch nhim cn phi
hiu.
+ Nm vng mc tiêu giáo dc nói chung, mc tiêu lp hc, kế hoch, nhim v, giáo dc, dy hc ca
năm hc. Đòi hi giáo viên phi nghiên cu hiu nhng yêu cu giáo dc ca nhà trường, trên cơ s y mi
biết vn dng c th hóa vào tình hình ca lp ch nhim. Vic hiu toàn b kế hoch ca nhà trường trong
Giáo Viên: Bùi Xuân S nơ CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG THPT 4
Tr ng THPT DTNT Quỳ H p - Ngh Anườ
tng năm hc có ý nghĩa rt ln đối vi ngưi giáo viên ch nhim thì giáo viên ch nhim mi ch động
định hướng cho hc sinh lp ch nhim thc hin ch động, sáng to nhim v ca lp vào phong trào
chung ca nhà trường.
+ Hiu sâu sc chc năng nhim v ca các t chc trong nhà trường, hiu cán b ph trách các mt hot
động và đội ngũ giáo viên ging dy các môn hc lp ch nhim. Đồng thi cn tìm hiu tim năng cơ s
vt cht, trang thiết b sn có ca nhà trường, tìm hiu cơ cu t chc, phân công ph trách ca các t chc
trong nhà trường (Ban giám hiu; Đoàn thanh niên…). Hiu biết đội ngũ giáo viên ging dy các môn hc
để thường xuyên liên h năm tình hình hc tp, rèn luyn ca hc sinh, t chc vic hc tp ca tp th lp
để có phương pháp ng x phù hp, tn dng, lôi cun mi người vào hot động giáo dc ca lp ch
nhim.
+ Có kế hoch nghiên cu đặc đim gia đình và đặc đim ca tng hc sinh ca lp ch nhim, biết phân
loi hc sinh theo các đặc đim để có gii pháp tác động phù hp.
Nghiên cu đặc đim gia đình hc sinh và đặc điim tâm sinh lý ca hc sinh lp hc có ý nghĩa đặc bit
quan trng đối vi công tác ca người ch nhiim lp. Nghiên cu để hiu gia đình là tìm hiu v đặc đim
trình độ, tâm lý ca cha m hc sinh, s quan tâm ca cha m đối vi con cái, phương pháp giáo dc ca
cha m đối vi con ca h trong gia đình.
Tt c vic nghiên cu gia cnh ca hc sinh nhm hai mc đích, trước hết để kết hp trong giáo dc hc
sinh ca lp, mt khác hiu thêm nguyên nhân, nhng yếu t tích cc hoc tiêu cc, nhng thun li hoc
khó khăn tác động đến hc sinh để có gii pháp giáo dc. Song, quan trng hơn c là hiu được đặc đim
ca mi hc sinh v các mt tâm sinh lý, tính cách năng lc…Ni dung nghiên cu v hc sinh bao gm:
sc khe, năng lc phát trin trí tu, cn nghiên cu để hiu tng hc sinh v s tp trung chú ý, nhn thc,
nm vng s thích, nguyn vng, động cơ hc tp, hot động. Lưu ý ti tính cách, phm cht đạo đức, quan
h, cách ng x ca hc sinh trong gia đình, trường, cng đồng vi bn bè ca các em.
+ tui hc sinh ph thông, nhiu năng lc chưa được bc l, nht là năng lc hot đng xã hi, xu hướng
ngh nghip. Do đó, giáo viên ch nhim phi biết t chc hot động cho hc sinh lp ch nhim có mc
đích giáo dc.
+ Mun hiu biết tâm lí hc sinh lp ch nhim, giáo viên cn quan sát vào hot động thc tế ca hc sinh
lp hc, cng đồng, gia đình… Cn trao đổi vi gia đình, bn bè và nhng người có quan h vi các em,
hiu biết các em cng đồng, đoàn th trong và ngoài nhà trường. Nghiên cu đặc đim hc sinh là mt
trong nhng ni dung quan trng đầu tiên ca giáo viên ch nhim lp vì ch trên cơ s hiu biết tng em
mi có kh năng phân loi nhóm hc sinh theo các đặc đim hc lc, tính cách, năng lưc, hoàn cnh….
+ Điu đặc bit quan trng đối vi giáo viên ch nhim là bng các phương pháp nghiên cu phân tích được
nguyên nhân ca các hin trng, đặc đim ca tng hc sinh. Ví d: đều là hin tượng hc kém nhưng có
em do trí tu chm phát trin, có em do hoàn cnh, điu kin, có em do chi phi bi các yếu t khác, phân
tán tư tưởng. Cùng mt hin tượng hc sinh hư (như ăn cp) có th do hàng lot nguyên nhân khác nhau.
Ch trên cơ s hiu đặc đim và nguyên nhân dn ti các đặc đim thì giáo viên ch nhim mi có gii pháp
tác động giáo dc phù hp hiu qu.
+ Để nghiên cu hiu hc sinh, giáo viên ch nhim nht thiết phi cónht kí giáo viên ch nhim”. Nht kí
giáo viên ch nhim khác vi “s công tác ch nhim”. Nht kí ch nhim để ghi v tng hc sinh, ưu nhược
đim, tính cách, s tiến b, suy nghĩ, tình cm ca giáo viên ch nhim đối vi các em, nhng k nim,
nhng hin tượng ca hc sinh. Nht kí ch nhim giúp giáo viên có tư liu v tng em mt cách h thng.
Nếu làm ch nhim ca lp hc, nht kí giáo viên ch nhim là ngun tư liu đánh giá khoa hc v hc
sinh, là tư liu nghiên cu v tâm lí hc… Còn s công tác ch nhim ch có tính cht kế hoch công vic
Giáo Viên: Bùi Xuân S nơ CÔNG TÁC CH NHIM LP TRƯỜNG THPT 5