intTypePromotion=1

Đánh giá tình hình ô nhiễm kim loại nặng trên đất trồng cây ăn quả huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Chia sẻ: Thamoioii Thamoioii | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
31
lượt xem
0
download

Đánh giá tình hình ô nhiễm kim loại nặng trên đất trồng cây ăn quả huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu tình hình ô nhiễm Cu, Pb, Zn trong đất trồng cây ăn quả ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Sự tích lũy của các kim loại nặng trong môi trường đất từ các hoạt động nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển của các loại cây trồng mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người cũng như các sinh vật khác thông qua chuỗi thức ăn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đánh giá tình hình ô nhiễm kim loại nặng trên đất trồng cây ăn quả huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Nghiên c u<br /> <br /> ÁNH GIÁ TÌNH HÌNH Ô NHI M KIM LO I N NG TRÊN T<br /> TR NG CÂY N QU HUY N L C NG N, T NH B C GIANG<br /> Phan Lê Na, Nguy n V n Bài<br /> Tr ng i h c Nông - Lâm B c Giang<br /> Tóm t t<br /> Nghiên c u nh m ánh giá tình hình ô nhi m kim lo i Cu, Pb, Zn trong t tr ng<br /> cây n qu huy n L c Ng n, t nh B c Giang. S tích l y c a các kim lo i n ng trong<br /> môi tr ng t t các ho t ng nông nghi p không ch nh h ng t i s phát tri n<br /> c a các lo i cây tr ng mà còn nh h ng t i s c kh e c a con ng i c ng nh các<br /> sinh v t khác thông qua chu i th c n. Bài báo s d ng ph ng pháp l y m u và phân<br /> tích m u t, t ó ánh giá tình tr ng ô nhi m kim lo i n ng trên t tr ng cây n<br /> qu là c n thi t nh m a ra m t s gi i pháp gi m hàm l ng kim lo i n ng trong<br /> t tr ng cây n qu huy n L c Ng n, t nh B c Giang. K t qu phân tích hàm l ng<br /> c a Cu, Pb, Zn trong 50 m u t tr ng cây n qu cho th y: vùng t tr ng cây n qu<br /> theo cách truy n th ng u có hàm l ng Cu, Pb, Zn cao h n nhi u l n so v i vùng<br /> tr ng theo tiêu chu n VietGap hay Global Gap. Trong ó có 4/50 m u t b ô nhi m<br /> Cu, 7/50 m u t b ô nhi m Pb và không có m u t b ô nhi m Zn.<br /> T khóa: Cu; t tr ng cây n qu ; Ô nhi m; Pb; Zn.<br /> Abstract<br /> Assessing heavy metal pollution of fruit cropland at Luc Ngan district,<br /> Bac Giang province<br /> The research aims to assess the situation of Cu, Pb, Zn metals pollution in fruit<br /> cropland at Luc Ngan district, Bac Giang province. The accumulation of heavy metals<br /> in the soil environment from agricultural activities not only a ects the development<br /> of crops but also a ects the health of people as well as other organisms through the<br /> food chain. This paper uses a method of sampling and analyzing soil samples, thereby<br /> assessing the heavy metal pollution on fruit growing land that necessary to provide<br /> some solutions to reduce heavy metal pollution of fruit cropland at Luc Ngan district,<br /> Bac Giang province. The analysis results of Cu, Pb and Zn content in 50 acres of fruit<br /> cropland indicate that Cu, Pb and Zn contents in traditional fruit cropland areas are<br /> much higher than those in fruit cropland using VietGap or Global Gap standards.<br /> Among total of 50 soil samples, 4 samplesare Cu contaminated, 7 samples are Pb<br /> contaminated and no soil sampleis Zn contaminated.<br /> Keywords: Cu; Fruit cropland; Pollution; Pb; Zn.<br /> 1. TV N s n xu t nông nghi p, thông qua quá trình<br /> Huy n L c Ng n - t nh B c Giang canh tác, s d ng phân bón, hóa ch t b o<br /> có n n kinh t t p trung vào ngành nông v th c v t (BVTV), t i tiêu con ng i<br /> nghi p v i th m nh là tr ng các lo i cây làm t ng áng k các nguyên t kim lo i<br /> n qu nh v i thi u, b i, cam canh,... n ng trong t. S tích l y c a các kim<br /> Di n tích cây n qu c a huy n nhìn lo i n ng trong môi tr ng t t các ho t<br /> chung có xu h ng liên t c t ng trong ng nông nghi p không ch nh h ng<br /> nh ng n m g n ây [2]. Trong quá trình t i s phát tri n c a các lo i cây tr ng<br /> 13<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br /> Nghiên c u<br /> <br /> mà còn nh h ng t i s c kh e c a con quan. ng th i thu th p các tài li u t<br /> ng i c ng nh các sinh v t khác thông các nghiên c u tr c ph c v cho m c<br /> qua chu i th c n [6]. Do ó, vi c ánh tiêu c a nghiên c u.<br /> giá tình tr ng ô nhi m kim lo i n ng trên 2.2.2. Ph ng pháp l y m u<br /> t tr ng cây n qu là c n thi t nh m - Ph ng pháp l y m u t ng t m t<br /> a ra m t s gi i pháp gi m hàm l ng theo TCVN 5297:1995 - Ch t l ng t<br /> kim lo i n ng trong t tr ng cây n qu - L y m u - Yêu c u chung và TCVN<br /> huy n L c Ng n, t nh B c Giang. 7538 - 2:2005 - Ch t l ng t - L y m u<br /> 2. PH M VI VÀ PH NG PHÁP - Ph n 2: H ng d n k thu t l y m u.<br /> NGHIÊN C U - V trí l y m u t: t i các v n<br /> tr ng cây n qu a ph ng tr ng theo<br /> 2.1. Ph m vi nghiên c u ph ng th c truy n th ng và tr ng theo<br /> Nghiên c u t p trung vào ánh giá tiêu chu n VietGap, GlobalGap.<br /> 03 kim lo i n ng i n hình Cu, Pb, Zn t n - Tiêu chí và s l ng m u ch n: l y m u<br /> t i trong t tr ng cây n qu t i huy n ng u nhiên phân l p theo di n tích 200 - 220<br /> L c Ng n, t nh B c Giang. ha/m u (38 m u t tr ng cây theo ph ng<br /> th c truy n th ng trên di n tích 17.450 ha, 12<br /> 2.2. Ph ng pháp nghiên c u m u t tr ng cây theo tiêu chu n VietGap,<br /> 2.2.1. Ph ng pháp thu th p tài li u GlobalGap trên di n tích 6.300ha).<br /> th c p 2.2.3. Ph ng pháp phân tích<br /> Thu th p các tài li u v th c tr ng m u t<br /> tr ng cây n qu c a huy n L c Ng n, Các m u t c x lý, phân tích<br /> t nh B c Giang t i các phòng ban có liên theo các ph ng pháp sau:<br /> B ng 1. Ph ng pháp phân tích các ch tiêu trong t nghiên c u<br /> STT Ch tiêu phân tích Ph ng pháp phân tích<br /> 1 pHKCl 1:2,5 Chi t b ng dung d ch KCl 0,1M<br /> 2 pHH2O 1:5 TCVN 5979 : 2007<br /> 3 Thành ph n c gi i t TCVN 6651 - 2000<br /> 4 OC % TCVN 8941 - 2011<br /> 5 CEC (l l/100g t) TCVN 8568 - 2010<br /> 6 Cu, Pb, Zn t ng s TCVN 6496 - 2009<br /> <br /> 2.2.4. Ph ng pháp x lý s li u l i th c a a ph ng là u tiên hàng<br /> S d ng ph n m m Excel t ng u, trong ó có phát tri n các lo i cây n<br /> h p, x lý s li u thu th p làm c s cho qu trên a bàn toàn huy n.<br /> vi c ánh giá, phân tích k t qu . V i thi u là cây tr ng ch l c hi n nay<br /> 3. K T QU NGHIÊN C U VÀ v i di n tích 17.500 ha chi m 68,9 % di n<br /> TH O LU N tích tr ng cây n qu c a huy n, trong ó có<br /> 8.500 ha di n tích tr ng v i thi u theo quy<br /> 3.1. Th c tr ng tr ng cây n qu trình VietGap và GlobalGap. Các lo i cây<br /> t i huy n L c Ng n, t nh B c Giang n qu có múi nh cam ng Canh, cam<br /> Trong nh ng n m qua phát tri n Vinh, b i da xanh, b i Di n c tr ng<br /> kinh t c a huy n L c Ng n, các c p trên di n tích 6.758 ha, còn các lo i cây n<br /> chính quy n ã xác nh phát huy nh ng qu khác c tr ng trên di n tích 1.145 ha.<br /> 14<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br /> Nghiên c u<br /> <br /> B ng 2. Di n tích m t s cây n qu ch y u huy n L c Ng n n m 2017 [4]<br /> TT Lo i cây tr ng Di n tích (ha) T l %<br /> 1 V i thi u 17.500 68,9<br /> 2 Cam ng Canh 2.402 9,46<br /> 3 Cam Vinh 1.866 7,35<br /> 4 B i Di n 1.287 5,07<br /> 5 B i da xanh 1.203 4,74<br /> 6 Cây khác 1.145 4,51<br /> T ng di n tích tr ng cây n qu 25.403 100<br /> Hi n nay, huy n L c Ng n chia 3.2.2. M t s tính ch t hóa h c<br /> thành các vùng tr ng cây n qu g m: Các tính ch t hóa h c c a t có<br /> vùng tr ng thâm canh cam ng Canh liên quan n tr ng trái t n t i c a kim<br /> có 12 xã, vùng tr ng và thâm canh cam lo i n ng trong t, kh n ng h p ph<br /> Vinh có 13 xã, vùng tr ng b i Di n có kim lo i n ng c a t c th hi n<br /> 13 xã, vùng b i da xanh có 12 xã, ti p b ng 4.<br /> t c phát tri n cây v i thi u trên a bàn S li u b ng 4 cho th y các m u t<br /> toàn huy n. u thu c nhóm t chua v a n chua<br /> nh , thích h p cho cây n qu (v i thi u<br /> 3.2. M t s tính ch t c b n c a và các lo i cây có múi) phát tri n. Hàm<br /> t tr ng cây n qu huy n L c Ng n l ng các ch t h u c trong t m c<br /> 3.2.1. Thành ph n c gi i t trung bình dao ng t 1,06 % n 3,51<br /> %, trong ó có 6/50 m u có OC % m c<br /> K t qu phân tích thành ph n c th p. Dung tích h p ph c a t dao ng<br /> gi i c a t c th hi n b ng 3 cho t 9,72 n 17,6 l l/100d t, n m m c<br /> th y t khu v c nghiên c u ch y u dao th p n trung bình, trong ó có 5/50 m u<br /> ng t th t trung bình n th t pha cát: có có CEC m c th p. Theo nghiên c u c a<br /> 21/50 m u t th t trung bình n th t nh , Cao Vi t Hà (2012) [2], i u này ch ng t<br /> 7/50 m u t sét pha th t, còn l i 22 m u t nghiên c u có kh n ng h p ph kim<br /> t th t pha cát. lo i n ng m c trung bình.<br /> B ng 3. Thành ph n c gi i t nghiên 3.3. ánh giá hàm l ng Cu, Pb,<br /> c u (t ng 0 - 20 cm, n = 50) Zn trong t tr ng cây n qu huy n<br /> TT Thành ph n c gi i t S m u<br /> L c Ng n<br /> 1 Th t pha sét 7 ánh giá tình hình ô nhi m Cu,<br /> 2 Th t trung bình 9 Pb, Zn trong t nghiên c u ã ti n hành<br /> phân tích hàm l ng các kim lo i n ng<br /> 3 Th t nh 12<br /> này d i d ng t ng s . K t qu th hi n<br /> 4 Th t pha cát 22<br /> b ng 5 nh sau:<br /> B ng 4. M t s tính ch t hóa h c c a t nghiên c u (t ng 0 - 20 cm, n = 50)<br /> <br /> pHH2O pHKCl OC% CEC (l l/100g t)<br /> Trung bình 5,1 4,8 2,1 14,36<br /> Min 4,5 4,0 1,06 9,72<br /> Max 6,2 5,7 3,51 17,6<br /> <br /> 15<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br /> Nghiên c u<br /> <br /> B ng 5. Hàm l ng Cu, Pb, Zn trong<br /> t nghiên c u (t ng 0 - 20 cm, n = 50)<br /> Trung<br /> Kho ng dao S m u<br /> D ng t n t i Khu v c tr ng Kim lo i S m u bình<br /> ng (ppm) v t QCVN<br /> (ppm)<br /> (1) 38 38,2 - 101,2 55,6 4<br /> Cu<br /> (2) 12 18,3 - 37,4 24,8 0<br /> QCVN 03-MT:2015/BTNMT 100 ppm<br /> (1) 38 26,8 - 80,1 54,2 7<br /> Pb<br /> D ng t ng s (2) 12 13,5 - 30,81 19,8 0<br /> QCVN 03-MT:2015/BTNMT 70 ppm<br /> (1) 38 107,2 - 195,1 144,6 0<br /> Zn<br /> (2) 12 61,77 - 95,45 78,9 0<br /> QCVN 03-MT:2015/BTNMT 200 ppm<br /> (1): truy n th ng; (2): VietGAP - GlobalGAP<br /> S li u b ng 5 cho th y t l y t i gây nh h ng x u t i ch t l ng n c,<br /> các khu v n tr ng cây n qu theo cách cây tr ng và ng i dân s d ng n c.<br /> truy n th ng có hàm l ng Cu, Pb, Zn 100% s m u u có hàm l ng Zn<br /> cao h n h n so v i t t i khu v c tr ng n m trong gi i gi n cho phép c a QCVN<br /> theo tiêu chu n VietGAP hay GlobalGAP. 03 - MT:2015/BTNMT. Hàm l ng Zn<br /> Trong ó có 04/50 m u t có hàm trong t tr ng cây n qu theo cách<br /> l ng Cu t ng s v t QCVN 03 - truy n th ng dao ng trong kho ng 107,2<br /> MT:2015/BTNMT u n m trong khu - 195,1 ppm, trong t tr ng cây n qu<br /> v c t tr ng cây n qu theo ph ng theo tiêu chu n VietGAP hay GlobalGAP<br /> th c truy n th ng. dao ng t 61,77 - 95,45 ppm.<br /> <br /> Có 07/50 m u t nghiên c u b ô Di n bi n s thay i hàm l ng Cu,<br /> Pb, Zn t i các v trí l y m u c th hi n<br /> nhi m Pb d ng t ng s , các m u t này<br /> trong các hình 1, 2, 3 nh sau:<br /> u c l y t i các v n tr ng cây n qu<br /> truy n th ng, trong ó có 2 v n v i và 5<br /> v n tr ng cây có múi. N u hàm l ng Pb<br /> này b hòa tan trong ngu n n c ng m, s<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Hình 1: Di n bi n hàm l ng Cu trong t tr ng cây n qu huy n L c Ng n theo 2 ph ng<br /> th c s n xu t: (1) ph ng th c truy n th ng, (2) ph ng th c s n xu t theo tiêu chu n s ch<br /> <br /> 16<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br /> Nghiên c u<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Hình 2: Di n bi n hàm l ng Pb trong t tr ng cây n qu huy n L c Ng n theo 2 ph ng<br /> th c s n xu t: (1) ph ng th c truy n th ng, (2) ph ng th c s n xu t theo tiêu chu n s ch<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Hình 3: Di n bi n hàm l ng Zn trong t tr ng cây n qu huy n L c Ng n theo 2 ph ng<br /> th c s n xu t: (1) ph ng th c truy n th ng, (2) ph ng th c s n xu t theo tiêu chu n s ch<br /> Có s chênh l ch v giá tr hàm Nguyên nhân d n t i s chênh l ch này<br /> l ng Cu, Pb, Zn gi a hai khu v c tr ng, do các khu v c t tr ng cây theo ph ng<br /> trong ó 100% s m u l y t i khu v c th c truy n th ng không c ki m soát<br /> tr ng truy n th ng có hàm l ng các kim ch t ch v v n canh tác (phân bón, hóa<br /> lo i Cu, Pb, Zn cao h n so v i khu v c ch t BVTV, t i tiêu,…). Theo s li u c a<br /> s n xu t theo tiêu chu n VietGap hay Phòng Nông nghi p và phát tri n nông thôn<br /> GlobalGap, i u này ch ng t ph ng huy n L c Ng n (2017) [4], t i khu v c<br /> th c s n xu t tác ng khá nhi u n quá tr ng cây n qu ph ng th c truy n th ng<br /> trình tích l y kim lo i n ng trong t. có t i 80 % ng i dân s d ng phân bón và<br /> hóa ch t BVTV không c h ng d n chi<br /> 3.3.4. ánh giá chung<br /> ti t, 89 % ng i dân không bi t cách x lý<br /> K t qu phân tích hàm l ng Cu, bao bì phân bón và hóa ch t BVTV úng<br /> Pb, Zn trong t tr ng cây n qu huy n cách mà th ng v t luôn t i v n cây<br /> L c Ng n, t nh B c Giang cho th y m c t. T t c nh ng i u này u nh h ng<br /> ô nhi m t b i 3 kim lo i n ng này tr c ti p hay gián ti p n ch t l ng t<br /> t tr ng theo ph ng th c truy n th ng nông nghi p. c bi t trong 50 m u t<br /> cao h n nhi u so v i ph ng th c tr ng nghiên c u, có 3 m u t b ô nhi m c 2<br /> theo tiêu chu n VietGAP hay GlobalGAP. kim lo i n ng Cu, Pb ây là nh ng m u t<br /> 17<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br /> Nghiên c u<br /> <br /> c l y t i khu v c xã Ph ng S n v i hay GlobalGAP, ch ng t có s nh h ng<br /> cây tr ng ch o là v i thi u theo ph ng rõ r t c a ph ng th c s n xu t n hàm<br /> th c truy n th ng. l ng các kim lo i n ng Cu, Pb, Zn trong<br /> t tr ng cây n qu t i khu v c nghiên<br /> 3.4. M t s gi i pháp gi m thi u ô<br /> c u, có 04/50 m u t b ô nhi m Cu; Có<br /> nhi m kim lo i n ng trong t tr ng cây<br /> 7/50 m u t b ô nhi m Pb trong ó có<br /> n qu t i huy n L c Ng n, t nh B c Giang<br /> 02 v n tr ng v i thi u, 05 v n tr ng các<br /> * i v i ng i nông dân lo i cây có múi; 100% m u t có hàm<br /> Thay i ph ng th c tr ng cây n l ng Zn n m trong gi i h n cho phép c a<br /> qu theo tiêu chu n s ch ng th i nâng QCVN 03 - MT:2015/BTNMT.<br /> cao ý th c trong vi c s d ng h p lý phân gi m hàm l ng kim lo i n ng<br /> bón và hóa ch t BVTV trong quá trình<br /> trong t òi h i các c p chính quy n,<br /> tr ng cây n qu .<br /> ng i dân ph i th c hi n ng b các gi i<br /> * i v i c quan qu n lý nhà n c pháp, th c hi n ph ng th c tr ng cây n<br /> Xây d ng các vùng tr ng và thâm qu theo tiêu chu n s ch, m b o v sinh<br /> canh cây n qu theo tiêu chu n VietGap, môi tr ng và an toàn th c ph m.<br /> GlobalGap trên a bàn toàn huy n kh ng TÀI LI U THAM KH O<br /> nh th ng hi u và b o m tiêu chu n an<br /> [1]. oàn Anh c (2018). ánh giá<br /> toàn v sinh th c ph m, b o v môi tr ng.<br /> th c tr ng s d ng phân bón và hóa ch t b o<br /> Chính quy n a ph ng c n t p v th c v t trên a bàn huy n L c Ng n, t nh<br /> trung quy ho ch vùng, y m nh ng B c Giang. Khóa lu n t t nghi p, i h c<br /> d ng ti n b khoa h c k thu t vào s n Nông - Lâm B c Giang, tr 36 - 38.<br /> xu t, b o qu n và tiêu th s n ph m; h [2]. Nguy n M nh Hà (2016). Th c<br /> tr nông dân t ng c ng tuyên truy n, tr ng và m t s gi i pháp phát tri n cây n<br /> qu ng bá, k t n i trong s n xu t và tiêu qu theo h ng phát tri n b n v ng trên a<br /> th trái cây huy n L c Ng n. bàn huy n L c Ng n, t nh B c Giang. Lu n<br /> Ph bi n r ng rãi, t ch c t p hu n v n th c s , i h c Thái Nguyên.<br /> cho ng i nông dân v ph ng th c s n [3]. Cao Vi t Hà (2012). ánh giá tình<br /> xu t theo tiêu chu n s ch. hình ô nhi m chì và ng trong t nông nghi p<br /> 4. K T LU N huy n V n Lâm, t nh H ng Yên. T p chí Khoa<br /> Di n tích tr ng cây n qu trên a h c và phát tri n 2012 t p 10, s 4 (648 - 653).<br /> bàn huy n L c Ng n kho ng 25.403 ha [4]. Phòng Nông nghi p và phát tri n<br /> v i các cây tr ng ch o là v i thi u, cam nông thôn huy n L c Ng n (2018). Báo cáo<br /> Canh, cam Vinh, b i da xanh, b i Di n. tình hình s n xu t nông nghi p n m 2017.<br /> t tr ng cây n qu c a khu v c [5]. y ban nhân dân huy n L c Ng n,<br /> huy n L c Ng n, t nh B c Giang có thành t nh B c Giang (2014). án phát tri n m t<br /> ph n c gi i t th t pha cát n th t pha s lo i cây n qu có giá tr kinh t cao huy n<br /> L c Ng n giai o n 2014 - 2020.<br /> sét. Ph n ng c a t t chua v a n<br /> chua nh . Ph n l n các m u u có hàm [6]. Wei B. and L. Yang (2010). A review<br /> l ng ch t h u c và dung tích h p ph of heavy metal contaminations in urban<br /> m c trung bình. road dusts and agricultural soil from China.<br /> Microchemical Journal 94 (99 - 107).<br /> Hàm l ng Cu, Pb, Zn trong t dao<br /> ng t ng i r ng và có s chênh l ch BBT nh n bài: 22/3/2019; Ph n bi n<br /> gi a t tr ng cây n qu theo ph ng th c xong: 16/5/2019<br /> truy n th ng và theo tiêu chu n VietGAP<br /> 18<br /> T p chí Khoa h c Tài nguyên và Môi tr ng - S 26 - n m 2019<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2