intTypePromotion=3

Địa chất dầu khí và phương pháp tìm kiếm thăm dò, theo dõi mỏ part 7

Chia sẻ: Pham Duong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:54

0
176
lượt xem
93
download

Địa chất dầu khí và phương pháp tìm kiếm thăm dò, theo dõi mỏ part 7

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Lưu

Nội dung Text: Địa chất dầu khí và phương pháp tìm kiếm thăm dò, theo dõi mỏ part 7

  1. CHÖÔNG 9 325 xaûy ra pha chuû yeáu sinh daàu. Khi bò luùn chìm saâu hôn vaø nhieät ñoä ñaït tôùi 250 ÷ 260oC vaø Ro ñaït 2.2% thì VLHC coù öu theá sinh condensat vaø khí aåm (vì caïn kieät hydrogen). Neáu VLHC luùn chìm saâu hôn nöõa vaø nhieät ñoä ñaït 300oC vaø Ro < 4.8% thì chæ sinh khí khoâ. Söï phaân ñôùi sinh daàu khí treân hoøan toaøn phuï thuoäc vaøo cheá ñoä nhieät cuûa beå (Hình 3.7 & 3.9). Ñoái vôùi moãi beå traàm tích khaùc nhau, vôùi cheá ñoä nhieät aùp vaø loaïi VLHC khaùc nhau thì ñôùi sinh daàu khí ôû ñoä saâu khaùc nhau (ñöôïc phaân tích kyõ ôû Chöông 3). Chính caùc ñôùi sinh daàu khí neâu treân quyeát ñònh caùc ñôùi tích luõy daàu khí. Sau khi sinh ra, phaàn lôùn daàu khí coù xu höôùng di cö leân phía treân (do nhieät ñoä, aùp suaát ôû döôùi saâu ôû vuøng sinh taêng cao) ñeán nhöõng nôi coù nhieät ñoä vaø aùp suaàt thaáp hôn. Do ñoù, daàu khí di cö (theo chieàu ngang) raát xa thaäm chí ôû ven rìa cuûa beå traàm tích caùch ñôùi sinh vaøi chuïc, vaøi traêm, thaäm chí vaøi nghìn km (beå traàm tích Siberia) (beå traàm tích ôû vuøng neàn baèng) hoaëc di cö (theo chieàu thaúng ñöùng) ñeán caùc lôùp phuû phía treân caùch ñôùi sinh tôùi vaøi traêm, thaäm chí vaøi nghìn meùt, ñieån hình laø: phía Baéc beå Cöûu Long, daàu di cö tôùi ñaùy taäp seùt Rotalia, coøn ôû moû Baïch Hoå chæ di cö tôùi ñaùy taäp caùt seùt, ñaùy taäp Mioxen haï. Trong khi ñoù, ôû Taây Baéc beå traàm tích Soâng Hoàng khí di cö ñeán taän caùc lôùp traàm tích Pliocen – Ñeä Töù (töø vaøi meùt ñeán vaøi chuïc meùt cuûa traàm tích Ñeä Töù). Vì ñoù laø do ñaëc ñieåm cuûa lôùp phuû keøm vaø caùc hoaït ñoäng Taân kieán taïo chi phoái, nhöng khoâng theå saâu hôn ñôùi sinh. – ÔÛ caùc vuøng luùn chìm oån ñònh vaø lieân tuïc taïo thuaän lôïi cho tích luyõ ôû caùc ñôùi töông ñoái oån ñònh. Caùc ñôùi tích luyõ bao giôø cuõng coù aùp suaát væa lôùn hôn aùp suaát baõo hoøa (H9.2.a). – ÔÛ caùc vuøng coù lôùp chaén toát vaø xen keõ thöôøng phaân boá caùc tích luyõ daàu ôû phía treân, caùc ñôùi tích luõy condensat hay khí ôû döôùi vì do tích luõy töø caùc ñôùi sinh condensat vaø khí khoâ ôû phía döôùi. Tuy nhieân, neáu daàu ôû phía döôùi, coøn condensat ôû giöõa vaø khí ôû treân cuøng laø do phaân boá ngöôïc (H9.2.b) (do phaân dò troïng löïc töø caùc væa daàu ôû phía döôùi (neáu lôùp chaén keùm) neân caùc thaønh phaàn loûng nheï vaø khí bò phaân taùch leân phía treân. Phaàn lôùn caùc moû daàu treân theá giôùi phaân boá chuû yeáu ôû ñoä saâu 2 ÷ 4km, caù bieät 5 ÷ 6km.
  2. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 326 a. Quy luaät phaân boá thuaän theo cô cheá sinh daàu khí (do chaén toát) 1 2 3 4 5 6 7 Km b. Quy luaät phaân boá nghòch (phaân dò ngöôïc do chaén keùm) 1 2 3 4 Km Daàu trung bình Khí Daàu raát nheï Condensat Daàu nheï Daàu naëng Hình 9.2. Moâ hình quy luaät phaân boá caùc tích tuï daàu khí
  3. CHÖÔNG 9 327 Khi phaân tích khoaûng 300 moû daàu lôùn treân theá giôùi, cho thaáy raèng caùc ñôùi tích luõy daàu lôùn phaân boá chuû yeáu ôû ñoä saâu 1 ÷ 2.5km (chieám khoaûng 70%), coøn saâu hôn chieám khoaûng 30%. Phaàn lôùn, caùc ñôùi sinh daàu caùc beå naøy chæ ôû ñoä saâu 2.5 ÷ 4.5km. ÔÛ Myõ, ôû ñoä saâu töø 4 ÷ 5km toång keát coù khoaûng 75% gieáng gaëp khí, coøn daàu chæ coù 25%. Væa daàu ôû ñoä saâu nhaát chæ ñaït 4.5km, coøn condensat tôùi 5.7km, khí ñaït tôùi 4.5 ÷ 7.3km. Nhö vaäy, caøng xuoáng saâu soá löôïng caùc moû daàu giaûm daàn vaø daàu chæ toàn taïi phaàn lôùn ôû ñoä saâu nhoû hôn 5km, coøn condensat vaø khí coù theå gaëp ôû ñoä saâu hôn. Tuy nhieân, ôû ñoä saâu treân coøn tuøy thuoäc vaøo cheá ñoä nhieät aùp cuûa beå. Neáu nhieät ñoä cao, caùc ñôùi tích luõy daàu phaân boá coù xu höôùng leân cao (noâng), ngöôïc laïi cheá ñoä nhieät thaáp chuùng coù theå phaân boá ôû caùc ñoä saâu lôùn. Ví duï, ôû Alaska (Myõ) daàu coù theå tìm thaáy ôû ñoä saâu 7.1 ÷ 9.2km vaø ôû ñoä saâu 7620m coøn gaëp caùc daáu hieäu daàu. Tuy nhieân, tröõ löôïng haïn cheá. Trong phoøng thí nghieäm coù theå thaáy daàu toàn taïi ôû ñieàu kieän 200oC, coøn khí ñaït tôùi 300oC. Töø ñoù, cho thaáy ôû ñoä saâu 7 ÷ 8km coù theå toàn taïi caùc tích luõy daàu, condensat, khí neáu gradient ñòa nhieät thuoäc loaïi trung bình vaø thaáp (xem H.3.7). 9.2. Caùc yeáu toá khoáng cheá phaân ñôùi pha caùc tích tuï daàu khí Cho tôùi nay, coù raát nhieàu yeáu toá khoáng cheá phaân ñôùi pha caùc tích tuï daàu khí. Trong ñoù phaûi keå ñeán: caáu truùc ñòa chaát, cheá ñoä nhieät aùp, möùc ñoä nhieät xuùc taùc, ñaëc ñieåm ñòa hoùa, thaïch hoïc traàm tích, cheá ñoä thuûy ñoäng löïc… Döôùi ñaây chæ xem xeùt vaøi yeáu toá nhö: loaïi VLHC, möùc ñoä chuyeån hoùa (sinh daàu hay khí), ñieàu kieän nhieät aùp, yeáu toá thôøi gian ñòa chaát, khoaûng thôøi gian taùc ñoäng cuûa nhieät ñoä cao tôùi VLHC vaø hydrocacbon, ñieàu kieän di cö HC vaø baûo toàn væa daàu khí. ÔÛ chöông 3 ñaõ neâu vaät lieäu höõu cô loaïi humic (kerogen loaïi III) coù öu theá sinh khí ôû moïi giai ñoaïn bieán chaát, ñaëc bieät giai ñoaïn bieán chaát cao (MK3 –AK), coøn vaät lieäu höõu cô sapropel (kerogen loaïi I & II) coù öu theá sinh daàu ôû giai ñoaïn thaáp (MK1-2), sinh khí aåm vaø condensat ôû giai ñoaïn (MK3-4) vaø khí khoâ ôû giai ñoaïn bieán chaát cao (MK5 – AK).
  4. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 328 Theo quy luaät chung, caùc hydrocacbon loûng, condensat vaø khí sinh ra ôû vuøng naøo thì ñöôïc ñöa ñeán caùc tích luõy ôû gaàn ñoù, sau khi laáp ñaày caùc tích luõy ôû gaàn ñoù môùi chaûy traøn ra ngoaøi vaø tieán tôùi caùc tích luyõ ôû xa. Tuy nhieân khoâng phaûi bao giôø cuõng tuaân thuû theo qui luaät phaân boá caùc tích luõy nhö vaäy maø coù söï phaân dò troïng löïc trong quaù trình di cö. Caùc thaønh phaàn nheï seõ ñöôïc di cö xa hôn vaø tích luõy thaønh caùc væa khí ôû treân, sau ñoù laø caùc væa condensat vaø döôùi cuøng laø caùc væa daàu….Ñoù laø do ñaëc ñieåm cuûa caùc lôùp chaén vaø theå tích cuûa baãy chöùa nhoû hôn khaû naêng cung caáp cuûa hydrocacbon, hoaëc do cheá ñoä caân baèng pha bò phaù vôõ, hoaëc do thay ñoåi cheá ñoä nhieät aùp. Ví du,ï treân hình 9.3 cho thaáy ôû ñôùi treân (A), nhieät ñoä taêng nhanh nhöng aùp suaát væa luoân nhoû hôn aùp suaát thuûy tónh (
  5. CHÖÔNG 9 329 Moät soá baãy chöùa ôû ñôùi döôùi coù naêng löôïng væa cao nhöng sau khi bò naâng leân vaø bò baøo moøn, boùc truïi trôû neân hôû, khoâng coøn duy trì ñöôïc traïng thaùi væa nhö cuõ, nhaát laø væa ôû traïng thaùi naøy trong thôøi gian laâu daøi. Do ñoù, coå ñòa nhieät, thôøi gian ñòa chaát, toác ñoä naâng do hoaït ñoäng kieán taïo laø caùc yeáu toá quan troïng chi phoái khoáng cheá quy luaät phaân boá caùc tích luõy daàu khí, hoaëc laø phuï thuoäc vaøo toác ñoä luùn chìm, hoaëc laø do quaù trình naâng leân cuûa voû Traùi Ñaát ôû khu vöïc naøy. 2. ÔÛ ñôùi nhieät aùp döôùi, ñôùi coù aùp löïc væa luoân lôùn hôn aùp suaát thuûy tónh, do doøng nhieät luoân ñöôïc cung caáp kích thích söï ñöùt vôõ VLHC vaø caùc phaân töû lôùn hydrocacbon. Trong ñôùi naøy thöôøng toàn taïi caùc væa coù aùp suaát baõo hoøa vaø aùp suaát væa cao. Vì vaäy, coù theå toàn taïi caùc tích luõy daàu khí ôû traïng thaùi moät pha (khí hoøa tan trong daàu hoaëc daàu hoøa tan trong khí). Toàn taïi caùc væa khí hay condensat ñoäc laäp chæ xaûy ra ôû ñôùi chuû yeáu sinh khí vaø ñôùi chuû yeáu sinh condensat. Khoâng loaïi tröø khaû naêng ngay ôû ñôùi döôùi cuõng toàn taïi caùc væa daàu, condensat vaø khí ñoäc laäp vôùi aùp suaát baõo hoøa vaø aùp suaát væa thaáp hôn so vôùi aùp suaát thuûy tónh. Ñieàu naøy xaûy ra chæ khi coù caùc ñôùi phaù huûy, caùc ñöùt gaõy saâu taùi hoaït ñoäng xuyeân qua laøm thay ñoåi theá caân baèng pha cuûa caùc tích luõy vaø luùc ñoù seõ dieãn ra taùi phaân boá laïi caùc hydrocacbon (phaân dò troïng löïc). – Caàn löu yù raèng ôû ñieàu kieän nhieät ñoä cao (>180 ÷ 300oC) coù theå xaûy ra söï bay hôi hay ñöùt vôõ caùc hydrocacbon loûng sang caùc hydrocacbon khí hoaëc laø chæ ñôn thuaàn caùc hydrocacbon chuyeån sang traïng thaùi hôi do aùp suaát lôùn (khoâng thay ñoåi caáu truùc phaân töû, hay coøn goïi laø söï hoùa hôi, khi ñaït tôùi ñieåm söông). Caùc ñieàu kieän neâu treân seõ chuyeån væa daàu thaønh væa condensat khi nhieät ñoä vaø aùp suaát taêng maïnh. – Trong tröôøng hôïp maát aùp suaát, maëc duø ôû ñieàu kieän nhieät ñoä cao nhöng hoãn hôïp khí loûng (daïng söông) laïi taùch pha khí ra khoûi pha loûng vaø taïo thaønh caùc tích tuï daàu, khí vaø væa condensat vöøa vaø nhoû. Thoâng thöôøng, ôû caùc lôùp chaén toát seõ taïo thaønh ñôùi giöõ nhieät ñoä cao vaø hình thaønh ñôùi aùp suaát cao do khí vaø chaát loûng ñöôïc taêng cöôøng vaø ñöôïc sinh maïnh töø VLHC vaø söï ñöùt vôõ maïch phöùc taïp cho sinh ra caùc maïch ñôn giaûn,…Vì vaäy, nhieät ñoä cao cuûa væa thöôøng daãn tôùi aùp suaát cao, khi ñoù chaát loûng bò neùn eùp maïnh vaø hoùa hôi nhanh, coøn khí ñaït tôùi ñieåm söông cuõng trôû thaønh condensat,….
  6. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 330 Qua ñoù, cho thaáy yeáu toá nhieät aùp raát quan troïng, noù khoáng cheá chieàu höôùng tieán hoùa cuûa VLHC, thuùc ñaåy caùc phaûn öùng hoùa hoïc vaø quaù trình cracking. Khi nhieät ñoä taêng seõ laøm chuyeån hoùa VLHC caøng nhanh vaø laøm ñöùt vôõ caùc maïch hydrocacbon phöùc taïp (cao phaân töû),… Nhöng khi aùp suaát taêng nhanh tôùi möùc vöôït quaù toác ñoä taêng nhieät ñoä thì laøm chaäm laïi quaù trình chuyeån hoùa cuûa VLHC vaø quaù trình cracking caùc cao phaân töû hydrocacon. Chaát loûng luùc naøy raát deã chuyeån sang daïng khí neùn. Töø caùc keát quaû nghieân cöùu aûnh höôûng nhieät ñoä vaø aùp suaát væa cuûa haøng traêm moû daàu ôû Nga vaø treân theá giôùi, V.I Ermolkin ñöa ra phaân loaïi nhö sau: – Neáu dò thöôøng aùp suaát (Pa) thaáp ôû ñieàu kieän nhieät ñoä thaáp (khoaûng 120 ÷ 125oC) thì toàn taïi caùc væa daàu, khí bình thöôøng (naêng löôïng thaáp). Coøn trong tröôøng hôïp nhieät ñoä cao ñaït khoaûng 140 ÷ 150 oC thì söï toàn taïi caùc væa daàu chæ xaûy ra khi chæ soá Ka=1.20 ÷ 1.75 vaø cuõng trong ñieàu kieän naøy coù theå toàn taïi caùc væa condensat nguyeân sinh. Nhöng khi aùp suaát cao vaø heä soá Ka=1.75 ÷ 2.2 thì daàu chuyeån sang pha khí neùn vaø toàn taïi caùc væa condesat thöù sinh. Ví duï caùc væa daàu toàn taïi ôû To= 70oC thì Ka=1.2 ÷ 1.25, coøn khi T = 200oC thì Ka=1.65 ÷ 1.95. o Caàn löu yù laø trong ñieàu kieän nhieät ñoä thaáp söï chuyeån hoùa VLHC sang daàu ñoøi hoûi laâu hôn, coøn trong ñieàu kieän nhieät ñoä cao thì thôøi gian chuyeån hoùa ngaén hôn raát nhieàu. Toùm laïi, caùc yeáu toá nhö loaïi VLHC, cöôøng ñoä sinh daàu, cheá ñoä nhieät aùp vaø caùc hoaït ñoäng kieán taïo khoáng cheá maïnh meõ tôùi söï phaân boá caùc tích tuï daàu khí. * Nhaän daïng caùc ñôùi chöùa daàu, baèng caùc chæ tieâu nhieät aùp Ñeå nhaän daïng caùc ñôùi chöùa daàu, ñôùi chöùa khí tröôùc heát phaûi döïa vaøo phaân ñôùi pha caùc tích tuï daàu khí vaø caùc yeáu toá khoáng cheá phaân ñôùi naøy. Ñoái vôùi ñôùi nhieät aùp ôû ñieàu kieän aùp löïc thuûy tónh bình thöôøng caàn xem xeùt nhieät ñoä coå, thôøi gian ñòa chaát vaø thôøi gian taùc ñoäng ñeå taêng nhieät ñoä, vaø toác ñoä taêng nhieät ñoä.
  7. CHÖÔNG 9 331 Ñoái vôùi ñôùi nhieät aùp döôùi ôû ñieàu kieän coù aùp löïc væa dò thöôøng caàn nghieân cöùu moái quan heä taêng, nhòp ñoä taêng, nhieät ñoä vaø aùp suaát ñöôïc xaùc ñònh baèng heä soá Ka dò thöôøng aùp suaát (Ka). Nhö vaäy, ñeå hình thaønh ñôùi nhieät aùp treân vaø ñôùi nhieät aùp döôùi caàn phaûi coù caùc yeáu toá nhieät ñoä, thôøi gian vaø thôøi gian ñòa chaát. Ñoái vôùi nhieät ñoä caàn chuù yù ñeán caùc chæ tieâu: nhieät ñoä, doøng nhieät vaø maät ñoä nhieät, gradient ñòa nhieät theo chieàu saâu, toác ñoä taêng nhieät ñoä theo thôøi gian, gradient gia taêng aùp löïc theo chieàu saâu, heä soá dò thöôøng aùp suaát (Ka)….. Nhòp ñoä thay ñoåi nhieät ñoä coå cuõng nhö nhieät ñoä hieän ñaïi phuï thuoäc vaøo cheá ñoä kieán taïo oån ñònh hay taùi hoaït ñoäng. AÙp suaát hai ñôùi cuõng ñöôïc xaùc ñònh vôùi möùc ñoä neùn eùp væa theo ñoä saâu. Caàn xaùc ñònh caùc thoâng soá neâu treân cho moãi phöùc heä, xaùc ñònh ranh giôùi nhieät aùp,.. Ñeå ñôùi nhieät aùp coù dò thöôøng aùp suaát truøng hôïp vôùi toác ñoä tích luõy traàm tích raát cao. Caùc yeáu toá naøy coù moái quan heä chaët cheõ vôùi caùc tích tuï daàu khí nhö ñaõ phaân tích ôû treân. 9.3. Phaân ñôùi caùc tích tuï daàu, khí mang tính khu vöïc Cho tôùi nay vieäc phaùt hieän nhieàu moû daàu khí treân theá giôùi cuõng nhö ôû Vieät Nam, song khoâng phaûi choã naøo trong beå traàm tích cuõng coù daàu khí maø noù phuï thuoäc vaøo: • Caùc ñôn vò caáu truùc ñòa chaát nhaát ñònh (chaúng haïn nhö ôû ñôùi naâng trung taâm beå Cöûu Long), • Caùc phöùc heä traàm tích– ñòa taàng nhaát ñònh (ví duï nhö moùng, caùc taäp caùt ôû ñaùy Oligoxen döôùi, ñaùy Oligoxen treân, ôû ñaùy Mioxen döôùi, vaø ñaùy taäp seùt Rotalia thuoäc gaàn maùi cuûa ñieäp Mioxen döôùi ôû beå Cöûu Long). Tuy nhieân, caùc traàm tích Mioxen trung, thöôïng, Pliocen – Ñeä Töù khoâng chöùa daàu khí. Caùc ñôn vò caáu truùc ñòa chaát lôùn naøy thuaän lôïi cho sinh thaønh, di cö vaø tích luõy hydrocacbon. Nhö vaäy, caùc ñôùi tích luõy daàu khí khu vöïc ñöôïc xaùc ñònh caû veà dieän cuõng nhö laùt caét traàm tích cuûa moãi beå. (H.9.4 vaø 9.5 ôû beå Cöûu Long). Trong caùc phaàn 9.1 vaø 9.2, cho thaáy daàu khí phaân boá ôû caùc ñoä
  8. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 332 saâu, laùt caét ñòa taàng cuõng nhö theo dieän raát khaùc nhau ñoái vôùi moãi loaïi beå traàm tích maø coøn tuøy thuoäc vaøo cheá ñoä kieán taïo khu vöïc, vuøng sinh, quaù trình di cö vaø ñieàu kieän tích luõy. Do ñoù, ñôùi tích luõy daàu khí khu vöïc laø caùc laùt caét hay ñôùi caáu truùc thuaän lôïi cho caùc tích tuï daàu khí, chöùa vaø baûo toàn chuùng trong thôøi kyø ñòa chaát nhaát ñònh. Treân theá giôùi, vieäc phaùt hieän caùc ñôùi tích luõy daàu khí phaàn lôùn trong caùc ñaïi Paleozoi, ñaëc bieät phoå bieán trong Mesozoi, coøn ôû Vieät Nam môùi chæ phaùt hieän trong Kainozoi. Hình 9.4. Laùt caét chöùa daàu ôû beå Cöûu Long vaø Maõ Lai – Thoå Chu
  9. 333 CHÖÔNG 9 Hình 9.5. Sô ñoà caáu truùc moùng vaø ñôùi chöùa daàu ôû beå Cöûu Long
  10. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 334 Baûng 9.1 Phaân boá daàu khí trong caùc phaân vò ñòa taàng treân theá giôùi (theo A.A. Bokiroo) Phaân vò ñòa taàng Tröõ löôïng % Daàu Khí Kainozoi 25.5 11.3 Mesozoi 67.67 62.4 Creta (K) 39.2 45.5 Jura (J) 28.37 4.0 Trias (T) 0.1 12.9 Paleozoi 6.8 26.3 Permi + Carbon + Devon 3.7 25.8 Silur + Ordovic + Cambri 3.1 0.5 Moùng keát tinh, bieán chaát 0.1 ÔÛ beå Cöûu Long, daàu khí chöùa trong moùng tröôùc Kainozoi laïi chieám phaàn lôùn cho ñeán thôøi ñieåm hieän nay (2005). Theo moät soá chuyeân gia treân theá giôùi cho raèng trong Mesozoi chöùa nhieàu daàu khí laø vì thôøi gian sinh daàu, di cö vaø tích luõy xaûy ra gaàn ñaây. Coøn trong caùc phöùc heä Paleozoi coù theå sinh ra vaø coù caùc tích luõy lôùn, nhöng vì traûi qua nhieàu pha hoaït ñoäng kieán taïo neân phaàn lôùn caùc moû ñaõ bò phaù huûy vaø phaân boá laïi leân caùc traàm tích treû hôn nhö Mesozoi vaø Kainozoi. Coù 3 yeáu toá chính ñeå khoáng cheá caùc phaân ñôùi laø ñieàu kieän töôùng traàm tích, ñaëc ñieåm phaân boá beà daøy caùc phöùc heä traàm tích vaøo cheá ñoä naøy cuõng nhö chieàu höôùng caùc hoaït ñoäng kieán taïo khu vöïc. Ví duï: ôû vuøng vònh Persic caùc ñôùi tích luõy daàu nhö AÛraäp Saudi, Quata, Abudahi. Caùc ñôùi chöùa daàu lôùn thöù hai trong caùc traàm tích luïc nguyeân coù tuoåi Kreta phaân boá ôû Kuwait, Iraq, AÛraäp Saudi vaø chuyeån dòch sang phía ñoâng thì coù ñôùi chöùa daàu khí trong traàm tích Oligoxen, Mioxen. ÔÛ Vieät Nam, daàu khí chöùa trong moùng tröôùc Kainozoi, traàm tích Oligoxen vaø Mioxen ôû beå Cöûu Long. ÔÛ boàn ñòa Siberia caùc tích luõy daàu khí chöùa nhieàu trong traàm tích Mesozoi (J, K), ôû vuøng ven rìa coøn coù caû trong traàm tích Paleogen, Neogen do di cö ngang. Cho tôùi nay phaàn lôùn caùc tích luõy daàu khí lôùn thöôøng khoâng coù di cö thaúng ñöùng, maø lieân quan ñeán moät taäp traàm tích nhaát ñònh naèm treân taäp seùt giaøu VLHC. Neáu toác ñoä tích luõy traàm tích caøng nhanh thì caøng lieân quan ñeán caùc tích luõy daàu khí lôùn.
  11. CHÖÔNG 9 335 Moät soá chuyeân gia coøn cho raèng aûnh höôûng tôùi phaân ñôùi tích tuï daàu khí laø möùc ñoä phaân nhòp traàm tích. Nhòp traàm tích caøng oån ñònh, ít thay ñoåi thì caøng coù thuaän lôïi cho sinh thaønh vaø tích luõy lôùn daàu khí. Neáu coù nhieàu giaùn ñoaïn traàm tích, toác ñoä tích luõy traàm tích thaáp seõ khoâng taïo ñieàu kieän cho caùc tích tuï daàu khí, ñaëc bieät laø caùc tích luõy lôùn. Nghóa laø neáu lôùp traàm tích moûng, luaân phieân nhieàu (nhòp traàm tích taêng mau), nhieàu baát chænh hôïp vaø giaùn ñoaïn traàm tích thì caøng ít caùc tích luõy daàu khí vaø phaïm vi phaân boá khoâng gian caùc tích luõy caøng heïp. Ví du,ï ôû beå neàn baèng Volga – Ural (Nga) chæ coù 4 thôøi kyø giaùn ñoaïn traàm tích, trong khi ñoù ôû beå neàn baèng cuûa Baéc Myõ coù tôùi 8 laàn giaùn ñoaïn traàm tích. Do ñoù, tröõ löôïng caùc tích luõy daàu khí ôû neàn baèng Volga – Ural cao gaáp 2 laàn tröõ löôïng daàu khí ôû neàn baèng cuûa Baéc Myõ. Caùc tích luõy daàu khí lôùn thöôøng gaëp ôû caùc beå traàm tích coù uoán neáp vaø luùn chìm chieám öu theá. Caùc loaïi naøy thöôøng phoå bieán ôû neàn uoán neáp vôùi caùc töôùng traàm tích gaàn bôø, bieån noâng. Khi ñoù, caùc tích luõy daàu khí seõ phaân boá ôû ñôùi naâng hay ñôùi gaàn bôø hoaëc ñôùi naâng trung taâm. Do ñoù söï phaân ñôùi caùc tích tuï daàu khí phuï thuoäc chuû yeáu vaøo ñieàu kieän tích luõy traàm tích, cheá ñoä vaø xu höôùng hoaït ñoäng kieán taïo, chuyeån ñoäng thaêng traàm cuûa caùc ñôn vò caáu truùc lôùn. Ñöông nhieân phaûi coù ñieàu kieän toái thieåu laø coù taàng sinh, ñaù chöùa, baãy chöùa vaø lôùp chaén. 9.4 Quy luaät phaân boá caùc tích tuï daàu khí Hieän nay nhòp ñoä khai thaùc daàu khí treân theá giôùi raát lôùn. Khai thaùc daàu khí nhieàu nhaát laø caùc nöôùc naèm trong khoái OPEC nhö caùc nöôùc vuøng vònh, lieân bang Nga, Baéc – Nam Myõ (Venezuela). Sau ñoù laø caùc nöôùc trong khoái APEC. Tröõ löôïng daàu khí phaân boá theo baûng 9.2. Caùc vuøng coù tröõ löôïng vaø khai thaùc nhieàu nhaát laø vuøng vònh (gaàn moät nöûa tröõ löôïng theá giôùi), boàn ñòa Siberia, Orinox, vònh Mehicoâ, bieån Baéc, Venezuela, Tarim (Trung Quoác), Ñoâng Nam AÙ, sa maïc Sahara ôû baéc Phi. Caùc moû daàu lôùn coù tröõ löôïng tôùi 10 tyû taán nhö moû Gsavar (Aûraäp Saudia). Toång tröõ löôïng laø 70 tyû taán phaân boá ôû caùc moû
  12. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 336 khaùc nhö burgan lôùn, Rumeila… chuû yeáu trong Mesozoi. ÔÛ Nga coù vuøng Siberia (Mesozoi), vònh Mehicoâ trong traàm tích Mesozoi… Ñoä saâu phaân boá caùc tích tuï daàu khí ôû caùc beå traàm tích thuoäc vuøng uoán neáp hay caùc ñai hoaït ñoäng maïnh thöôøng ôû ñoä saâu töø nhoû ñeán lôùn, phaàn lôùn laø saâu, ñoái vôùi caùc væa daàu coù khi tôùi 5 ÷ 6km, caùc moû khí vaø condensat tôùi 6 ÷ 7km. Coøn ôû caùc beå thuoäc neàn baèng thì ñoä saâu phaân boá caùc tích luõy daàu khí thöôøng nhoû hôn töø 1÷ 2.5km, ít khi ñaït tôùi 3.5km, coù leõ laø do thôøi gian oån ñònh laâu daøi. Caùc tích luõy daàu khí lôùn thöôøng phaân boá ôû caùc beå traàm tích lôùn coù toác ñoä luùn chìm lieân tuïc, oån ñònh. Chuùng thöôøng phaân boá doïc theo rìa caùc ñôn vò kieán taïo kieåu haønh tinh nhö ñai hoaït ñoäng Ñòa Trung Haûi – Hymalaya, Taây vaø Ñoâng Thaùi Bình Döông, phía Ñoâng vaø Nam Myõ, ôû caùc vuøng chuyeån tieáp töø luïc ñòa ra ñaïi döông, rìa luïc ñòa, nôi tieáp xuùc hai hoaëc ba ñai hoaït ñoäng (choã traïc ba). Ví duï: vuøng Ñoâng Nam AÙ nôi tieáp xuùc caùc ñai hoaït ñoäng Taây Thaùi Bình Döông, AÁn Ñoä Döông vaø UÙc. Vuøng tieáp xuùc caùc ñai phía Ñoâng thuoäc neàn baèng Nga giaùp vôùi phía Baéc vaø giöõa bieån Caspien, vuøng chaïc ba noái caùc ñai hoaït ñoäng giöõa Anh vaø Phaùp (beå traàm tích Paris)… Baûng 9.2 Phaân boá tröõ löôïng vaø khai thaùc daàu khí treân theá giôùi (theo taïp chí daàu khí 20.12.1999) Nöôùc Tröõ löôïng Khai thaùc Tröõ löôïng khí (Tyû m3) (Tr.T) (Tr.T) Chaâu AÙ - Thaùi Bình Döông UÙc 396,6 23,685 1264,5 Banglagesh 7,8 0,145 300,7 Brunei 184,9 7,56 380,9 Trung Quoác 3287,7 160,095 1368,3 AÁn Ñoä 662,7 33,03 648,3 Indonesia 682,1 64,415 2047,3 Malaysia 543,2 36,335 2314,4 Pakistan 28,5 2,615 611,9 Phiplipin 39,6 0,04 79,3 Thaùi Lan 40.6 3.75 345.9 Vieät Nam 82,1 9,5 192,6 Toång soá 5955,8 341,17 9554,1
  13. CHÖÔNG 9 337 Chaâu AÂu Ñan Maïch 146,4 14,64 96,0 Phaùp 14,7 2,745 14,4 Ñöùc 48,9 2,745 339,6 YÙ 85,2 5,035 228,7 Niderland 14,6 2,925 1771,7 Na – Uy 1477,7 148,425 1173,5 Taây Ban Nha 1,9 0,315 1,7 Thoå Nhó Kyø 40.9 3.4 8.9 Anh 705,9 136,77 755,3 Toång soá 2536,2 317 4389,8 Ñoâng AÂu vaø caùc nöôùc SNG Azerbaizan 161,4 12,75 124,6 Bach Nga 27,1 1,8 2,8 Bulgaria 2,1 0,05 5,9 Slovakia 12,6 1,235 35,0 Hungaria 15,0 1,21 81,3 Kazakstan 742,0 26,4 1841,4 Litva 1,6 0,15 0,0 Balan 15,7 0,22 145,0 Rumania 195,4 6,245 373,9 Nga 6653,8 295,15 48158,6 Turkmenistan 74,8 6,35 2861,2 Ucraina 54.1 2.45 1121.8 Yzehekistan 81.4 8.4 1875.4 Toång soá 7955.6 354.01 54751.5 Trung Ñoâng Abudahi 12630.1 84.45 5555.2 Bakhbrain 20.3 5.09 109.8 Dubai 547.9 15.025 116.1 Iran 12287.7 173.085 23011.3 Iraque 15411 132.665 3110.5 Kuwait 13219.2 39.5 1478.8 Vuøng trung laäp 684.9 25 28.3 Oman 717.5 44.75 805.0 Kwatar 506.8 31.625 8498.6 AÛraäp saudi 35753.4 372.48 5779.0 Sarta 205.5 3.5 303.1 Siria 342.5 26.835 240.8 Yemen 547.9 20.29 478.8 Toång soá 92874.7 551.19 42713.6
  14. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 338 Chaâu Phi Algeria 1260.3 38.29 4524.1 Angola 741.4 38.09 45.9 Camôrun 206.3 6.25 110.5 Congo (Zair) 25.6 1.225 1.0 Congo (Coäng hoøa) 206.3 12.0 90.7 Ai Caäp 25.6 42.54 996.6 Ghine xích ñaïo 206.3 4.25 36.8 Gabon 342.3 16.96 34 Libi 4041.1 66.585 1314.4 Xuñaêng 35.9 0.6 85.0 Tunisia 42.1 4.16 77.9 Toång soá 7306.7 230.95 7316.9 Baéc Myõ Canada 675.5 93.13 1809.5 Mexico 3890.3 146.57 851.7 Myõ 2881.4 298.785 4647.1 Toång soá 7447.1 538.485 7308.3 Nam Myõ Argentina 377.2 40.335 686.9 Bolovia 18.1 1.4 122.9 Brasil 1007.9 54.42 226.0 Chile 289.7 0.45 98.0 Colombia 353.0 41.25 196.5 Cuba 38.8 1.35 18.0 Equador 289.7 18.575 104.0 Guatemala 72.1 1.21 3.1 Peru 48.6 5.155 255.0 Surinam 10.1 0.590 0.6 Trinidad &Tobaco 82.9 6.22 560.1 Venezuela 9945.2 139.125 4036.8 Toång soá 12264.6 310.175 6307.5 Toaøn theá giôùi 139187.7 3227.595 144584.9
  15. CHÖÔNG 9 339 ÔÛ traïc ba Anh – Paris chöùa nhieàu moû daàu (hình 9.6). Vuøng bieån Baéc vaø Alaska, phaàn Baéc cöïc cuûa Nga cuõng höùa heïn laø nôi chöùa caùc moû daàu khoång loà… Cuï theå caùc moû daàu côõ lôùn thöôøng phaân boá treân caùc beå neàn baèng, tröôùc nuùi, giöõa nuùi hoaëc ôû caùc nuùt giao nhau giöõa caùc ñai hoaït ñoäng hoaëc doïc theo caùc ñai hoaït ñoäng maïnh maø xu höôùng luùn chìm laø öu theá. Nôi ñaây coù caùc traàm tích ñaù meï raát daøy, dieän phaân boá roäng, phong phuù VLHC, coù ñieàu kieän thuaän lôïi di cö, tích luõy vaøo caùc baãy chöùa. Daàu ñöôïc tích luõy vaøo caùc ñôùi naâng trung taâm cuûa beå, phaân boá beân caïnh caùc ñöùt gaõy saâu, laø keânh daãn nhieät leân caùc hoá suït saùt caùc ñôùi naâng. Hình 9.6. Nôi traïc ba cuûa caùc rift Anh – Paris 1–Khoái nhoâ moùng, 2 – Ranh giôùi caùc rift; 3– nhoâ ñòa luõy beân trong; 4–Ñaúng daøy traàm tích Pecmi,km; 5–Moû daàu; 6–Ranh giôùi beå. Caùc khoái nhoâ : I–Armorikan; II–Brabant; III–Brez; IV–Morvan Theo chieàu saâu, caøng xuoáng saâu daàu caøng nheï (phaân dò thuaän) laø phuø hôïp vôùi quy luaät sinh thaønh HC vaø theå hieän giöõa caùc taàng coù lôùp chaén toát, coù ñieàu kieän hình thaønh caùc tích luõy nguyeân sinh. Coøn ngöôïc laïi caøng xuoáng saâu HC caøng naëng daàn (treân cuøng laø khí – döôùi laø condensat – döôùi nöõa laø daàu nheï – vaø daàu naëng…) laø quaù trình phaân dò ngöôïc (phaân boá theo nguyeân taéc troïng löôïng), töùc laø caùc thaønh phaàn nheï vaø khí taùch ra khoûi væa daàu di cö leân phía treân. Ñieàu naøy caøng theå hieän roõ ôû nhöõng moû môùi bò phaù huûy bôûi ñöùt gaõy, khe nöùt kieán taïo. ÔÛ caùc lôùp phuû gaàn keà vaø caùc lôùp chöùa ôû phía treân
  16. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 340 neáu khoâng coù lôùp chaén toát seõ hình thaønh caùc tích luõy thöù sinh coù daïng bò phaù huûy hoøan toaøn (hình 9.2). Theo dieän thì caùc tích luõy daàu khí coù tyû troïng nheï daàn vaøo trung taâm beå theå hieän quy luaät sinh thaønh vaø tích luõy thuaän, töùc laø ôû trung taâm beå laø nôi sinh thaønh. Caùc saûn phaåm môùi ñöôïc sinh ra ôû möùc ñoä bieán chaát cao thöôøng laø caùc thaønh phaàn nheï. Ngöôïc laïi, caøng ra ven rìa beå, tyû troïng daàu caøng nheï daàn, tieáp ñoù laø condensat, xa nöõa laø khí. Ñieàu naøy theå hieän quaù trình di cö caùc HC töø trung taâm ra ven rìa. Do phaân dò troïng löïc neân caøng ra nguoàn sinh caùc khí hydrocacbon vaø caùc thaønh phaàn nheï caøng di cö xa hôn. Trong caùc kieåu di cö thì ôû vuøng neàn baèng thöôøng xaûy ra di cö xa vì caùc lôùp chöùa phaân boá thoaûi (ñoä nghieâng nhoû), coøn ôû caùc vuøng uoán neáp do thay ñoåi bình ñoà caáu truùc nhanh neân phaïm vi phaân boá heïp hôn. Di cö ôû caùc beå neàn baèng xaûy ra chaäm vaø doïc theo lôùp thaám (di cö ngang). Coøn di cö ôû caùc beå thuoäc mieàn uoán neáp, tröôùc nuùi, giöõa nuùi, ven rìa luïc ñòa thöôøng dieãn ra theo chieàu ñöùng doïc theo caùc ñöùt gaõy hay ñôùi phaù huûy. ÔÛ caùc taàng chaén keùm cuõng xaûy ra di cö thaúng ñöùng. Töø caùc keát quaû nghieân cöùu neâu ôû caùc phaàn 9.1, 9.2 vaø 9.3 cho thaáy möùc ñoä phaân boá caùc tích tuï daàu khí khoâng ñoàng ñeàu. Söï phaân boá khoâng ñoàng ñeàu laø do caùc ñieàu kieän khaùc nhau cuûa moãi beå nhö: ñaëc ñieåm ñòa chaát, caáu truùc, coå kieán taïo, töôùng thaïch hoïc, thuûy ñòa chaát, ñòa hoùa, ñieàu kieän nhieät aùp,…..Chuùng khoáng cheá khaû naêng hình thaønh cuõng nhö phaân boá caùc tích tuï daàu khí. Quy luaät phaân boá caùc tích tuï daàu khí theå hieän ôû caùc maët sau ñaây: 1. Caùc tích luõy daàu khí phaân boá khoâng ñeàu trong laùt caét traàm tích. ÔÛ moãi beå traàm tích chæ coù moät hay vaøi phöùc heä thaïch hoïc traàm tích chöùa daàu. 2. Caùc traàm tích chöùa daàu coù theå laø caùc luïc nguyeân, cacbonat, hoãn hôïp luïc nguyeân – cacbonat nguoàn goác bieån, vuøng vònh, ñoâi choã luïc ñòa song ñöôïc tích luõy trong moâi tröôøng nöôùc yeám khí vaø coù xu höôùng luùn chìm laø cô baûn. Coù moät soá nôi coù traàm tích chöùa than coù nguoàn goác luïc ñòa nhöng tích luõy trong moâi tröôøng nöôùc yeám khí cuõng taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho quaù trình sinh khí vaø condensat.
  17. CHÖÔNG 9 341 3. Soá löôïng chu kyø sinh thaønh, tích luõy daàu khí khu vöïc phuï thuoäc vaøo cheá ñoä vaø xu höôùng chuyeån ñoäng kieán taïo trong khoaûng thôøi gian nhaát ñònh. Tính chu kyø vaø ñaëc ñieåm khu vöïc cuûa quaù trình sinh vaø tích luõy daàu khí ñöôïc xaùc ñònh baèng söï coù maët caùc taàng chaén, caùc væa daàu khí xen giöõa caùc ñôùi khoâng thaám. 4. Caùc chu kyø tích luõy traàm tích ñöôïc giaùn ñoaïn moät thôøi gian ngaén baèng caùc pha giaùn ñoaïn traàm tích hay chuyeån ñoäng naâng (ñeå taïo baãy chöùa daïng voøm hay baát chænh hôïp goùc maøn chaén kieán taïo…). Ví duï, ôû beå Cöûu Long pha naâng ngaén taïo baãy xaûy ra vaøo cuoái Oligoxen sôùm, ñaàu Oligoxen muoän vaø ñaàu Mioxen sôùm. 5. Trong moãi beã traàm tích khu vöïc phaûi coù caùc phöùc heä ñaù sinh daàu khí, ñoàng sinh vôùi caùc ñaù vaây quanh, ñöôïc hình thaønh trong ñieàu kieän coå ñòa lyù thuaän lôïi (döôùi nöôùc, yeám khí), vôùi cheá ñoä luùn chìm traàm tích laø cô baûn. Vì neáu coù nhieàu pha naâng trong thôøi gian daøi, traàm tích seõ bò baøo moøn maïnh hay caùc pha hoaït ñoäng neùn eùp, taùch giaõn lieân tuïc daãn ñeán phaù huûy caùc tích luõy daàu khí, ñaëc bieät seõ khoâng thuaän lôïi khi coù caùc pha chuyeån dòch muoän, sau khi hình thaønh caùc tích luõy daàu khí. 6. Caùc ñôùi tích luõy lôùn mang tính khu vöïc thöôøng coù lieân quan tôùi: a. Traàm tích ñöôïc tích luõy lieân tuïc trong moâi tröôøng nöôùc, hoaït ñoäng trong moâi tröôøng yeám khí. Caùc phöùc heä traàm tích daøy ñöôïc phaân boá treân dieän roäng thöôøng taïo ñieàu kieän nhieät aùp thuaän lôïi cho quaù trình sinh vaø di cö hydrocacbon ra khoûi ñaù meï. b. Caùc pha naâng tieáp sau caùc pha luùn chìm khoâng ñöôïc rôi vaøo ñôùi trao ñoåi nöôùc hay thoùang khí. c. Trong laùt caét coù caùc phöùc heä traàm tích coù tính chaát chöùa toát. d. Caùc phöùc heä chöùa daàu khí khu vöïc phaûi coù caùc lôùp chaén ñuû daøy ñeå baûo veä caùc tích luõy daàu khí khoûi bò phaù huûy ôû caùc giai ñoaïn sau. e. Caùc ñieàu kieän ñòa chaát phuø hôïp veà caáu truùc ñòa chaát, thaïch hoïc ñeå hình thaønh caùc tích luõy hydrocacbon nhö daïng caáu truùc voøm, thaïch hoïc, aùm tieâu, ñòa taàng… f. Coù caùc taùc ñoäng laøm bieán ñoåi thöù sinh ñaù chöùa theo chieàu höôùng caûi thieän ñoä roãng, ñoä thaám cuõng nhö hoaït ñoäng nhieät dòch, hoøa tan, röûa troâi taïo ñieàu kieän hình thaønh ñôùi taùch bôû rôøi phaùt trieån caùc hang hoác, khe nöùt… laøm taêng khaû naêng tính thaám chöùa cuûa ñaù chöùa.
  18. QUY LUAÄT PHAÂN BOÁ CAÙC TÍCH TUÏ DAÀU KHÍ 342 7. Trong caùc beå traàm tích khu vöïc, khoâng bao giôø toàn taïi moät moû hay væa daàu khí rieâng leû, maø caùc tích luõy daàu khí thöôøng phaân boá thaønh töøng nhoùm, töøng ñôùi theo laùt caét cuõng nhö theo dieän thaønh caùc daûi doïc theo caùc ñôn vò kieán taïo. 8. Treân cô sôû ñaùnh giaù tröõ löôïng cho thaáy raèng ôû moãi beå traàm tích vuøng hay mieàn: soá caùc tích luõy lôùn thöôøng coù haïn, phaàn coøn laïi laø caùc tích luõy trung bình vaø nhoû. 9. Treân bình dieän coå kieán taïo, caùc tích luõy HC lôùn thöôøng gaén vôùi caùc beå traàm tích coå coù caùc ñaëc tröng nhö sau: a. Tích luõy traàm tích chöùa nhieàu VLHC trong moâi tröôøng nöôùc yeám khí, ôû cheá ñoä luùn chìm oån ñònh trong moät giai ñoaïn ñòa chaát laâu daøi. b. Coù caùc phöùc heä thaïch hoïc ñòa taàng laø caùc taàng ñaõ sinh HC vaø caùc taàng chöùa daøy (baãy chöùa lôùn) coù tính thaám chöùa toát ñöôïc phuû bôûi caùc lôùp chaén ñeå baûo toàn daàu khí khoûi bò phaù huûy ôû caùc giai ñoaïn ñòa chaát veà sau. c. Coù caùc baãy chöùa daïng caáu taïo voøm, thaïch hoïc, ñòa taàng, daïng khoái hang hoác nöùt neû toát. d. Baãy chöùa naèm trong ñieàu kieän kheùp kín thuûy ñòa chaát. 10. Trong beå traàm tích coù caùc ñôùi phaân boá caùc tích tuï daàu hoaëc khí hay daàu khí hoãn hôïp theo laùt caét ñòa taàng. Thaïch hoïc vaø caáu truùc ñòa chaát ñöôïc theå hieän caùc maët sau: a. Xaùc ñònh caùc thaønh phaàn VLHC laø loaïi sapropel, humic hay hoãn hôïp (kerogen loaïi I, II vaø III). b. Moâi tröôøng coå ñòa lyù, coå khí haäu, coå ñòa hoùa thuaän lôïi ñeå tích luõy vaø choân vuøi VLHC trong traàm tích. c. Caùc ñaëc ñieåm vaø möùc ñoä bieán chaát thuaän lôïi ñoái vôùi VLHC ban ñaàu. d. Caùc ñieàu kieän nhieät aùp thuaän lôïi cho söï chuyeån hoùa VLHC sang daàu khí. e. AÛnh höôûng nhieät ñoä coå thuaän lôïi cho VLHC ôû ñôùi sinh daàu (cöûa soå sinh daàu)
  19. CHÖÔNG 9 343 f. Cheá ñoä vaø xu höôùng chuyeån ñoäng kieán taïo thuaän lôïi cho quaù trình sinh, di cö vaø tích luõy hoaëc laøm taêng khaû naêng chöùa cuûa baãy. Khoâng coù caùc phaù huûy muoän veà sau gaây neân hình thaønh keânh daãn cuõng nhö caùc phaù huûy khaùc (nöôùc maët, vi khuaån, oxy hoùa…). h. Caùc ñieàu kieän thuaän lôïi gìn giöõ hay caûn trôû di cö thaúng ñöùng cuûa caùc HC loûng vaø khí, töùc laø phaûi coù lôùp chaén ñuû tin caäy baûo toàn daàu khí (h>= 5m). Nhö vaäy, tuøy vaøo caùc ñieàu kieän veà ñòa chaát, ñòa hoùa, thuûy ñòa chaát, nhieät aùp maø hieän dieän caùc tích tuï daàu khí. Ñeå döï ñoaùn coù caùc væa daàu khí, ñôùi chöùa daàu khí, moû daàu khí khoâng theå thieáu caùc ñieàu kieän neâu treân nhö: caáu truùc ñòa chaát, coå kieán taïo, coå ñòa lyù, thaïch hoïc töôùng ñaù, coå thuûy ñòa chaát vaø ñòa hoùa. Caùc ñieàu kieän naøy cho pheùp döï ñoaùn quy luaät phaân boá caùc tích tuï daàu khí khu vöïc, ñòa phöông trong laùt caét traàm tích cuõng nhö treân bình dieän beå hay khu vöïc nghieân cöùu.
  20. 10 Chöông PHAÂN VUØNG TRIEÅN VOÏNG DAÀU KHÍ 10.1 Nguyeân taéc phaân vuøng ñòa chaát chöùa daàu, khí Phaân vuøng trieån voïng laø phaân chia caùc vuøng, laõnh thoå coù khaû naêng chöùa daàu khí tuøy thuoäc vaøo caáu truùc ñòa chaát, hoaït ñoäng kieán taïo, thaønh phaàn thaïch hoïc – töôùng ñaù, beà daøy cuûa caùc thaønh heä traàm tích, toác ñoä tích luõy traàm tích, tuoåi cuõng nhö cheá ñoä nhieät cuûa beå… Nhieäm vuï chuû yeáu cuûa phaân vuøng trieån voïng ñòa chaát laø thieát laäp moái quan heä coù tính quy luaät cuûa caùc nhoùm laõnh thoå cuõng nhö caùc phöùc heä traàm tích khaùc nhau veà nguoàn goác vôùi caùc ñôn vò kieán taïo nhaèm tìm ra vò trí thuaän lôïi cho tích tuï daàu khí. Khi phaân chia khu vöïc caàn döïa vaøo caùc tieàn ñeà sau: 1. Kieán taïo khu vöïc vaø coå kieán taïo ñeå thaáy aûnh höôûng cuûa noù tôùi vuøng nghieân cöùu ôû möùc naøo, ñaëc bieät löu yù tôùi caáu truùc laõnh thoå döôùi taùc ñoäng cuûa Taân kieán taïo, beà daøy traàm tích …v…v… Töø ñoù xaùc laäp ñöôïc caùc ñaëc ñieåm hình thaønh caùc thaønh phaàn caáu truùc trong vuøng nghieân cöùu theo khoâng gian vaø thôøi gian. 2. Ñieàu kieän coå ñòa lyù vaø quaù trình tích luõy caùc traàm tích trong suoát lòch söû toàn taïi cuûa beå, ñieàu kieän coå thuûy ñòa chaát, coå thuûy ñoäng löïc, trong ñoù coù söï thay ñoåi khoâng gian vaø thôøi gian xuaát hieän vuøng cung caáp, vuøng thoùat cuûa nöôùc væa cuõng nhö nöôùc maët. Tuy nhieân, trong soá caùc yeáu toá khoáng cheá quaù trình phaùt trieån cuûa caùc ñôùi sinh daàu khí vaø tích luõy chuùng thì yeáu toá kieán taïo khu vöïc cuõng nhö cheá ñoä vaø xu höôùng chuyeån ñoäng kieán taïo theo khoâng gian vaø thôøi gian, ñoù laø: + Phaân boá khoâng gian cuûa caùc beå traàm tích vaø caùc ñôùi naâng khu vöïc, cuõng nhö söï thay ñoåi trong khoâng gian vaø theo thôøi gian caùc ñieàu kieän töôùng – thaïch hoïc traàm tích, töø ñoù hình thaønh caùc ñôùi sinh vaø tích luõy daàu khí.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản