intTypePromotion=3

Giá trị di sản văn hóa dân tộc thiểu số với phát triển kinh tế - xã hội hiện nay

Chia sẻ: ViSamurai2711 ViSamurai2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3

0
3
lượt xem
1
download

Giá trị di sản văn hóa dân tộc thiểu số với phát triển kinh tế - xã hội hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, di sản văn hóa dân tộc thiểu số luôn luôn có mối quan hệ hữu cơ và tác động qua lại chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội. Những năm gần đây, phát triển kinh tế - xã hội dựa trên nền tảng phát huy vai trò của di sản văn hóa được đặt ra, được khẳng định.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giá trị di sản văn hóa dân tộc thiểu số với phát triển kinh tế - xã hội hiện nay

  1. Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG VÀ PHÁT TRIỂN GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU SỐ VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI HIỆN NAY Đoàn Thị Thanh Thúy(1) T rong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, di sản văn hóa dân tộc thiểu số luôn luôn có mối quan hệ hữu cơ và tác động qua lại chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội. Những năm gần đây, phát triển kinh tế - xã hội dựa trên nền tảng phát huy vai trò của di sản văn hóa được đặt ra, được khẳng định. Bởi lẽ, sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc chỉ có thể trở nên năng động, hiệu quả, bền vững chừng nào quốc gia đó đạt được sự kết hợp hài hòa giữa phát huy di sản văn hóa dân tộc với kinh tế - xã hội trong tiến trình phát triển. Từ khóa: Giá trị di sản; di sản văn hóa; dân tộc thiểu số; phát triển kinh tế - xã hội Ngày nay, không ai có thể phủ nhận vai năng sáng tạo vô tận của nguồn lực con người, trò quan trọng của di sản văn hóa với tư cách là từ đó mà khai thác tốt nhất các tài nguyên thiên nhân tố trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển nhiên của DTTS, đồng thời tiếp thu và vận dụng kinh tế - xã hội. Lịch sử phát triển của loài người có hiệu quả các nguồn lực từ bên ngoài phục vụ cho thấy, ở bất kỳ thời kỳ nào, với bất kỳ quốc cho phát triển kinh tế - xã hội. gia nào, con người nào cũng đều đóng vai trò Dù chứa đựng một số giá trị mang tính quyết định với quá trình sản xuất, mà trước hết nhân loại phổ biến, nhưng khi nói đến văn hóa họ là một thực thể văn hóa. Tố chất con người của mỗi dân tộc là nói tới đặc trưng riêng, tới hệ (tinh thần yêu nước, tinh thần tổ chức xã hội, tính thống giá trị văn hóa riêng của dân tộc đó. Đây nhân văn...) có ý nghĩa quyết định làm nên sức là di sản quý báu đã được tích lũy, trao truyền và mạnh của di sản văn hóa ở mỗi quốc gia, dân tộc. bổ sung qua nhiều thế hệ và chính các đặc điểm Và do đó ở thời kỳ hiện đại, nói đến tiềm năng riêng trong sự sinh tồn của dân tộc đã làm cho phát triển của mỗi quốc gia người ta không chỉ văn hóa mang bản sắc riêng. Đồng thời với quá nói tới tài nguyên thiên nhiên mà phải nói tới yếu trình tích lũy, trao truyền và bổ sung ấy, văn hóa tố quyết định là di sản văn hóa được thể hiện qua của DTTS còn tiếp nhận một số tinh hoa văn hóa năng lực sáng tạo, trí tuệ, tài năng, đạo đức của của các dân tộc khác thông qua quá trình tiếp biến con người ở quốc gia đó. văn hóa. Động thái này đã làm cho văn hóa vừa Với chức năng định hướng, đào tạo con đậm đà bản sắc dân tộc, vừa có tính thời đại, tính người theo các giá trị chân, thiện, mỹ, di sản văn nhân loại phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hóa dân tộc có khả năng xây dựng, hình thành hội. Điều đó có ý nghĩa hết sức quan trọng trong trong phẩm chất của mọi thành viên xã hội ý quá trình hội nhập quốc. Do vậy, sự phát triển thức phát huy các tiềm năng về thể lực, trí tuệ và của xã hội đã đòi hỏi phải nâng cao vai trò, vị thế nhân cách để đóng góp vào sự nghiệp phát triển của văn hóa DTTS trong hoạt động kinh tế - xã của dân tộc... Chính vì vậy, không ngẫu nhiên, hội. Văn hóa khơi dậy mọi tiềm năng sáng tạo UNESCO khẳng định rằng: “Nước nào tự đặt cho của con người, quyết định sự tăng trưởng và phát mình mục tiêu phát triển kinh tế mà tách rời môi triển bền vững. trường văn hóa thì nhất định sẽ xảy ra mất cân đối Phát huy nguồn lực di sản văn hóa của nghiêm trọng cả về kinh tế lẫn văn hóa, và tiềm mình cho phát triển kinh tế - xã hội, xu thế phát năng sáng tạo của những dân tộc ấy sẽ bị suy yếu triển du lịch đã bắt đầu hướng tới những khu vực rất nhiều”. có tiềm năng đặc sắc về thiên nhiên và văn hóa. Ngày nay, bằng sự kết hợp hài hòa tri thức, Du khách thường chọn những nơi có cảnh quan kinh nghiệm và sự khôn khéo, di sản văn hóa dân thiên nhiên phong phú, môi trường trong sạch với tộc nói chung và văn hóa dân tộc thiểu số (DTTS) những món ăn đồng quê, thích tiếp xúc với người nói riêng đã định hướng và làm nền cho việc lựa dân hiền hòa, đôn hậu. Chính vì thế những tua du chọn và xác định mô hình đúng của sự phát triển. lịch buôn làng luôn hấp dẫn du khách. Bên cạnh đó, với thiên chức hướng tới cái đúng, Miền núi với sản phẩm văn hóa du lịch còn cái tốt đẹp, di sản văn hóa DTTS đã khơi dậy tiềm thô sơ, mộc mạc lại được thiên nhiên ưu đãi với Ngày nhận bài: 13/7/2017; Ngày phản biện: 8/8/2017; Ngày duyệt đăng: 25/8/2017 (1) Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; e-mail: doanthanhthuy.npa@gmail.com Số 19 - Tháng 9 năm 2017
  2. Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG VÀ PHÁT TRIỂN khí hậu mát mẻ, có cảnh quan tuyệt đẹp, cùng với với xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đảng ta luôn nhấn vốn văn hóa truyền thống của 54 dân tộc anh em mạnh việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá cùng chung sống như Tày, Nùng, Thái, Mường, nhân loại, nhấn mạnh tính dân tộc đồng thời với cư dân các dân tộc Tây Nguyên…, với không gian tính khoa học đại chúng, tính tiên tiến gắn liền văn hóa rộng lớn còn giữ nguyên bản sắc văn hóa với bản sắc dân tộc đậm đà. Đó chính là bản lĩnh, truyền thống của mình trong các phong tục lễ hội, bản sắc văn hoá Việt Nam, sức mạnh của văn hoá tập quán, trang phục, nhạc cụ, với những món ăn Việt Nam là nền tảng, động lực và mục tiêu của ẩm thực hấp dẫn bởi hương vị của núi rừng, là sự phát triển kinh tế - xã hội. tiềm năng du lịch văn hóa ẩm thực cho những du Trong mối quan hệ giữa các dân tộc ở khách khám phá thưởng ngoạn. nước ta, đặc điểm nổi bật nhất của văn hóa các Dân tộc Mường có lễ hội Pồn Pông, Khai DTTS là sự đoàn kết thống nhất giữa các dân tộc hạ, lễ Mừng cơm mới, Sắc bùa…Dân tộc Thái trong quá trình phát triển. Các dân tộc có vai trò có lễ hội Kin chiêng bọoc mạy…Dân tộc Dao rất to lớn trong lịch sử dựng nước và giữ nước có lễ hội Cấp Sắc … Những lễ hội độc đáo là đã liên kết thành một lực lượng cơ bản. Dưới những lời mời gọi du khách trở về với cội nguồn. sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, các Bên cạnh đó, các dân tộc còn lưu giữ được không DTTS ngày càng phát huy vai trò của mình trong gian văn hóa làng với những căn nhà sàn truyền sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thống khá nguyên vẹn mang đậm nét sinh hoạt, xã hội chủ nghĩa. văn hóa tín ngưỡng của các dân tộc. Cồng chiêng Bên cạnh đó, hệ thống các di sản văn hóa Tây Nguyên có nguồn gốc từ truyền thống văn DTTS là tài sản chung của dân tộc, là nhân tố hóa và lịch sử lâu đời. Cồng chiêng được đánh quan trọng, là hạt nhân gắn kết cộng đồng xã hội. lên để mừng lúa mới, xuống đồng là phương tiện Di sản văn hóa của một dân tộc, dòng họ, làng giao tiếp với siêu nhiên. Tất cả các lễ hội trong xóm, thôn bản cùng quần thể di tích danh lam năm, từ lễ Thổi tai cho trẻ sơ sinh, lễ cúng Máng thắng cảnh… được hình thành trên cơ sở đoàn kết nước, lễ Mừng cơm mới, lễ Đâm trâu… đều phải của đại gia đình các dân tộc Việt Nam. có tiếng cồng, tiếng chiêng nổi lên, kết dính các Di sản văn hóa DTTS còn có vai trò trong thế hệ. Những dãy núi trùng điệp, hùng vĩ cùng việc giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam thời kỳ nhiều hang động có giá trị và nhiều cảnh quan hội nhập quốc tế. Di sản văn hóa DTTS là một đẹp, như rừng cọ, đồi chè, vườn cây ăn trái đã tạo loại tài sản văn hóa đặc biệt của quốc gia. Nó nên những giá trị văn hóa đặc sắc, thu hút khách không chỉ có giá trị tinh thần mà còn là nguồn du lịch. lực quan trọng góp phần phát triển kinh tế - xã Khai thác giá trị di sản văn hóa cho phát hội bền vững. Di sản văn hóa DTTS là sự kết tinh triển du lịch góp phần tăng thêm thu nhập, đem giá trị, tình cảm ngàn đời của các thế hệ. Trải qua lại cuộc sống ấm no cho đồng bào. Hiện nay, du bao thăng trầm của lịch sử, nhưng ngày nay vẫn lịch miền núi đã đem lại lợi ích kinh tế cho người giữ được một kho tàng di sản văn hóa dân tộc vô dân vùng sâu, vùng xa. Họ có được nguồn thu cùng phong phú và đa dạng như phong tục tập trực tiếp từ các dịch vụ cung cấp cho khách du quán, lễ hội, ẩm thực của các dân tộc .. . Chính lịch. Tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống, nhờ kho tàng di sản văn hóa dân tộc quý báu đó nâng cao thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo mà các thế hệ mai sau có được nền tảng vững vùng miền. Việc phát huy giá trị các di sản văn chắc về truyền thống lịch sử dân tộc mình, hiểu hóa đã góp phần xóa đói giảm nghèo của các về cội nguồn để bước vững tương lai. DTTS, đời sống đồng bào dân tộc được nâng lên Hiện nay trong quá trình hội nhập kinh tế rõ rệt. thế giới, chúng ta nhận thức sâu sắc rằng, toàn Với việc tiếp thu tinh hoa tốt đẹp của văn cầu hoá là cơ hội để văn hoá Việt Nam học hỏi hoá nhân loại, Đảng ta đã cho rằng bản sắc văn và phát huy các giá trị của dân tộc mình. Song, hoá dân tộc là trụ cột của sức mạnh văn hoá. chúng ta cũng phải đối mặt với các thách thức Truyền thống văn hoá cùng với tinh thần dân lớn của quá trình toàn cầu hoá đối với các giá trị tộc là nguồn tài nguyên của dân tộc và đất nước. truyền thống dân tộc. Lôgíc tồn tại của nền văn Trong lịch sử hàng chục thế kỷ chống ngoại xâm hoá dân tộc hiện nay đang diễn ra trong hai quá của dân tộc, nguồn lực quan trọng nhất trong trình: Quá trình đẩy nhanh sự hợp tác trao đổi truyền thống văn hoá dân tộc Việt là tinh thần yêu và quá trình gia tăng bản sắc văn hoá dân tộc. nước, chủ nghĩa yêu nước. Từ khi ra đời Đảng ta Hai quá trình này thống nhất biện chứng trong đã động viên, phát huy cao độ tinh thần yêu nước quá trình toàn cầu hoá. Chúng ta nhất thiết phải để giành và giữ vững nền độc lập dân tộc gắn liền mở cửa, phải hội nhập để đón nhận những giá trị Số 19 - Tháng 9 năm 2017 93
  3. Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG VÀ PHÁT TRIỂN mới của nhân loại, đó là lẽ sống còn của dân tộc. phát huy giá trị di sản văn hóa các DTTS. Nhưng mở cửa để hội nhập và phát triển, mở cửa - Kiểm kê, sưu tầm, quảng bá các hình phải giữ vững nền độc lập dân tộc và gắn liền với ảnh văn hóa DTTS trên thông tin đại chúng. Xây chủ nghĩa xã hội, giữ được cơ cấu và giá trị nội dựng các bảo tàng dân tộc lưu giữ những hiện vật sinh của văn hoá dân tộc. điển hình của di sản văn hóa các DTTS. Bên cạnh thuận lợi, việc gắn kết bảo tồn Nước ta đang bước vào thời kỳ công di sản văn hóa DTTS với phát triển kinh tế - xã nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở rộng quan hệ quốc hội hiện nay còn gặp nhiều khó khăn: Cơ sở vật tế…Muốn thực hiện được tốt các mục tiêu phát chất hạ tầng lạc hậu, kinh tế chậm phát triển, địa triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ đổi mới, điều bàn dân cư rộng. Đồng bào DTTS chủ yếu sống quan trọng là phải phát huy nguồn lực văn hoá xa trung tâm; tập quán, lối sống mỗi dân tộc khác của các DTTS, nâng cao trình độ văn hoá của nhau; đời sống tinh thần, vật chất còn thấp kém; toàn dân tộc.Tích cực tuyên truyền để nhân dân bản sắc văn hóa ở một số dân tộc đang có nguy cơ hiểu rõ vai trò, vị trí, tiềm năng to lớn của DTTS mai một đáng lo ngại. Sự chênh lệch trình độ phát với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. triển giữa vùng miền còn khá lớn. Mặt khác, di Tài liệu tham khảo sản văn hóa của đồng bào dân tộc chưa được phát huy và bảo tồn một cách hữu hiệu nhất. Những [1] Nguyễn Duy Bắc, Tư duy về văn hóa và phản giá trị văn hóa dân tộc như chủ nghĩa các phát triển trong thời kỳ đổi mới, Tạp chí Văn hóa nhân, lối sống tiêu thụ xuất hiện đã làm thay đổi Nghệ thuật, 2012, tr. 40-43; bản chất nhân cách của con người và các quan [2] Đoàn Văn Chúc, (2008), Giá trị xã hội hệ xã hội còn diễn ra. Hơn lúc nào hết, ngày nay (social value), Trong cuốn: 30 thuật ngữ nghiên văn hoá DTTS phải góp phần bảo vệ và phát huy cứu văn hoá, NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội; những giá trị văn hoá đích thực để thúc đẩy và [3] Đinh Xuân Dũng, (2013), Văn hóa hướng dẫn sự phát triển và hoàn thiện nhân cách trong chiến lược phát triển của Việt Nam, NXB. của dân tộc mình trước những thách thức của Chính trị Quốc gia, Hà Nội; toàn cầu hoá và kinh tế thị trường. [4] Đảng Cộng sản Việt Nam, (2016), Văn Để Việt Nam phát triển được trong quá kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, NXB. trình hội nhập. Trước hết, phải quan tâm xây Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội; dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân [5] Lê Quý Đức, (2004), Di sản văn hóa tộc. Nền văn hoá đó xác lập hệ giá trị cơ bản là nhìn từ góc độ kinh tế, Trong sách: Văn hóa và yêu nước và tiến bộ với nội dung cốt lõi là lý phát triển ở Việt Nam, một số vấn đề lý luận và tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ thực tiễn, NXB. Lý luận Chính trị, Hà Nội; nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm [6] Lê Hồng Lý, Du lịch và vấn đề giữ gìn định hướng và thước đo giá trị. bản sắc văn hóa dân tộc, Tạp chí Văn hóa Nghệ - Có chính sách kịp thời để “Bảo tồn phát thuật, 2000, tr.16-19; triển văn hóa các DTTS Việt Nam”. Hàng năm, [7] Hồ Sĩ Quý, (2006),  Về  giá trị  và  giá ngành văn hóa nên tổ chức các hội nghị, hội thảo trị châu Á, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội; có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà nghiên [8] Hoàng Vinh, (1997), Một số vấn đề cứu văn hóa, các nghệ nhân, trưởng bản, người có về bảo tồn và phát triển di sản văn hóa dân tộc, uy tín…nhằm bàn những giải pháp về bảo tồn và NXB. Chính trị Quốc gia,Hà Nội. THE VALUE OF ETHNIC MINORITY CULTURAL HERITAGE IN SOCIO-ECONOMIC DEVELOPMENT NOWADAYS Abstract: In the socio-economic development, ethnic minority cultural heritage always has an organic relationship and a close interaction with socio-economic development. In recent years, the issue of socio-economic development based on the promotion of the role of cultural heritage has been affirmed. By the way, each nation can only develop prosperously, effectively and sustainably as long as it gets a harmonious combination between promoting national cultural heritage and socio-economic development. Key words: Heritage values; cultural heritage; ethnic minorities; social economic developme 94 Số 19 - Tháng 9 năm 2017

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản