386
GIẢNGDẠYNỘIDUNGBẢOVỆDỮLIỆUCÁNHÂN
TRONGĐÀOTẠOLUẬTĐÁPỨNGYÊUCẦU
CỦAKỶNGUYÊNSỐ
PhạmHùngCường
Email:cuongph@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1056
Tómtắt:Dữliệucánhânlàvấnđềliênquantớimậtthiếttớiquyềnconngười,quyền
côngdântrongkỷnguyênsố.Hiệnnaycóhơn80quốcgiatrênthếgiớiđãbanhànhđạoluật
vềbảovệdữliệucánhân.ỞViệtNam,ngày26/6/2025,QuốchộiđãthôngquaLuậtBảovệ
dữliệucánhân,sẽcóhiệulựcthihànhtừ01/01/2026.Dođó,việcđưanộidungbảovệdữ
liệucánhânvàochươngtrìnhđàotạoluậttạicáccơsởđạihọclàrấtcầnthiết.Bàiviếtsử
dụngphươngphápphântích,tổnghợp,thốngkênhằmsựcầnthiếtđểđềxuấtđưanộidung
bảovệdữliệucánhânvàochươngtrìnhđàotạoluật.Từđó,bàiviếtđưaranhữngkhuyến
nghịxâydựngnộidungbảovệdữliệucánhântrongđàotạoluậttheocácđiềukiệnbảođảm
kiểmđịnhchấtlượnggiáodụcđạihọcđápứngyêucầucủakỷnguyênsố.
Từkhóa:bảovệdữliệucánhân,chươngtrìnhđàotạoluật,giáodụcđạihọc,kỷnguyênsố
I.Giớithiệu
1TrườngĐạihọcMởHàNội
Thuật ngữ “dữ liệu cá nhân” dần
trở nên phổ biến trong khoa học pháp
lý trong những năm gần đây cùng với
sự phát triển của cuộc cách mạng công
nghiệp 4.0.Thời gian gần đây, Đảng và
Nhànướcđãbanhànhnhiềuvănbảnchỉ
đạovấnđềnày.Nghịquyếtsố27-NQ/TW
ngày09/11/2022củaHộinghịlầnthứsáu
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa
XIII về tiếptục xâydựngvà hoàn thiện
Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa
Việt Nam trong giai đoạnmới đãkhẳng
địnhquanđiểm“...lấyconngườilàtrung
tâm,mụctiêu,chủ thể vàđộng lựcphát
triển đất nước; Nhà nước tôn trọng,bảo
đảm,bảovệquyềnconngười,quyềncông
dân”. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày
22/12/2024của Bộ Chínhtrị về độtphá
phát triển khoahọc, công nghệ,đổi mới
sángtạovàchuyểnđổisốquốcgiađãnêu
quanđiểmchỉđạo“thểchế,nhânlực,hạ
tầng,dữliệuvàcôngnghệchiếnlượclà
nhữngnộidungtrọngtâm,cốtlõi,trong
đó thể chế là điều kiện tiên quyết, cần
387
hoànthiệnvàđitrướcmộtbước”.Dođó,
việcgiảngdạynộidung“bảovệdữliệucá
nhân” trong chương trìnhđào tạongành
luậtlàrấtcầnthiết.”
II.Cơsởlýluận
2.1.Cơsở pháplýchoviệcgiảng
dạynộidung“Bảovệdữliệucánhân”
trongchươngtrìnhđàotạoluật
ViệtNamđangquyếtliệtchuyểnđổi
vớicácchiếnlượcquốcgia,khẩntrương
xâydựngkhungphápluậtđểđápứngvới
tình hình mới. Nghị quyết 57-NQ/TW
ngày22/12/2024củaBộChínhtrịvề“Đột
phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi
mớisángtạovàchuyểnđổisốquốcgia”
đãđặtranhiệmvụthenchốtlàphảilàm
chủcôngnghệđểkiếntạođấtnước.Ngày
26/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật
Bảovệdữliệucánhânnăm2025vàsẽcó
hiệulựcthihànhtừ01/01/2026.Vớinhững
quyđịnhmớivềbảovệdữliệucánhân
sẽ tạo ra hành lang pháp lý vừa khuyến
khíchđổimớisángtạonhưngđồngthời
cũng tạo ra môi trường phát triển công
nghệ và ứng dụng một cách công bằng,
minhbạchvàphụcvụconngười.Trong
bốicảnh đó, ngành luật khôngthể đúng
ngoàicuộc.Mộtcâuhỏilớnđượcđặtra:
hệthốngđàotạoluậttạiViệtNamđãsẵn
sàngchosựthayđổinàychưavàchúngta
cầntrangbịnhữngkiếnthức,kỹnăng,đạo
đức gì cho thế hệ người hành nghề luật
đápứngyêucầucủakỷnguyênsố?Với
nhữngquyđịnhpháplýđượcNhànước
banhành,nhucầuthịtrườnglaođộngsẽ
nhanhchóngthayđổi.Cáccôngty,doanh
nghiệpvàcảcơquannhànướcsẽcầnđến
cáccửnhânluậtamhiểu,chuyênsâuvề
bảovệdữliệucánhânđểthamvấnxây
dựngchínhsách,thựchiệncáchồsơđánh
giátácđộng,tưvấnvềcácbiệnpháppháp
lýkhixảyratranhchấp,viphạm…
Trongbốicảnhpháttriểnmạnhmẽ
của kỷ nguyên số, ngày 24/01/2025, Bộ
GiáodụcvàđàotạođãbanhànhThôngtư
số 02/2025/TT-BGDĐT quy định khung
năng lực số cho người học. Theo đó,
khungnănglựcsốđượcxâydựngnhằm
mục đích làm cơ sở để xây dựng chuẩn
chương trình đào tạo; xây dựng và phát
triểnchươngtrìnhgiáodục;xâydựngtài
liệu học tập, tài liệu hướng dẫn để phát
triển năng lực số cho người học. Đồng
thời,đây cũnglà cơ sở đểđánh giá yêu
cầu,kếtquảđạtđượcvềnănglựcsốcủa
người học trong các chương trình giáo
dục; xây dựng tiêu chí trong kiểm tra,
đánhgiá,côngnhậnnănglựcsốcủangười
học;bảođảmtínhthốngnhấtvềyêucầu
nănglựcsốcủangườihọc;làmcơsởđể
đốisánhhoặcthamchiếugiữacácchương
trìnhgiáodục,khungnănglựcsố.Cáccơ
sởgiáodụccầntriểnkhainghiêncứu,bổ
sung,cậpnhậtyêucầuvềnănglựcsốcho
ngườihọcvàochươngtrình,tàiliệuhọc
tập, tài liệu hướng dẫn và bảo đảm các
điều kiện cần thiết để triển khai Khung
nănglựcsốtheocácchỉđạo,hướngdẫn
củacáccơquanquảnlýcấptrênvàtheo
cácquyđịnhphápluậthiệnhành.Khung
nănglựcsốchongườihọcbaogồm6miền
nănglựcvới24nănglựcthànhphần,được
chiathành4trìnhđộtừcơbảnđếnchuyên
sâutheo8bậc.Đốivớimiềnnănglựcan
toàncầntậptrungvàokỹnăngbảovệdữ
liệucánhânvàquyềnriêngtư.Nănglực
nàyđượcđánhgiácụthểquacácnộidung
sau: (i)Bảovệ được dữ liệu cánhânvà
quyền riêng tư trong môi trường số; (ii)
Hiểuđượccáchsửdụngvàchiasẻthông
tinđịnhdanhcánhânmộtcáchantoàn,
có khả năng bảo vệ bản thân và người
khác;(iii)Hiểuđượccáchcácdịchvụsố
sửdụng“ChínhsáchQuyềnriêngtư”để
thông báo phương thức sử dụng dữ liệu
388
cánhân.Nhưvậy,cáccơsởgiáodụccần
lồngghépnộidungbảovệdữliệucánhân
vàochươngtrìnhđàotạođểbảođảmcác
yêucầucủacơquanquảnlý.
2.2.Cơsởthựctiễnchoviệcgiảng
dạynộidung“bảovệdữliệucánhân”
trongchươngtrìnhđàotạoluật
Kỷnguyênsốvớisựpháttriểnvượt
bậc về khoa họccông nghệ đã tácđộng
mạnhmẽtớimọimặtcủađờisốngxãhội
trongđócóhoạtgiáodụcđàotạođạihọc.
Đào tạonhững con người đổi mới,sáng
tạo có trách nhiệm, vừa khai thác tiềm
năngtolớncủacôngnghệđồngthờixử
lýhiệuquảcácrủiropháplýtrongmôi
trườngsốlàyêucầucấpthiếtcủacáccơ
sởđàotạoluậthiệnnay.Dođó,việcxây
dựngnộidung“bảovệdữliệucánhân”
trongđàotạoluậtvừaxuấtpháttừnhucầu
thựctiễnvàpháplý.
Đàotạonghềluậtđốimặtvớinhững
thách thức chuyểnđổi để bảođảmcung
ứng nhân lực đáp ứng yêu cầu của kỷ
nguyênsố.Vớisựpháttriểnnhanhchóng
củacôngnghệ,cácmốiđedoạvềantoàn
dữliệucánhânmàcácdoanhnghiệp,cơ
quannhànướcgiatăngnhanhchóng.Điển
hìnhlàvụlộdữliệucánhâncủaFacebook
vàonăm2029.Hơn419triệusốđiệnthoại
(vớihơn133triệuhồsơtrênFacebookđặt
tạiHoa Kỳ, 18 triệu ở Anh và trong đó
có50triệuhồsơởViệtNam)kếtnốivới
hồsơFacebookđãbịtruycậptráiphép.
Sựkiệnnàykhiếnngườidùngcónguycơ
bị các cuộc gọi spam, thậm chí họ phải
chuyểnđổisimdotintặccóthểthayđổi
mật khẩu của người dùng khi chúng có
sốđiệnthoạicủahọ.Gầnđâynhất,trong
tháng9năm2025,TrungtâmThôngtin
tíndụngquốcgia(CIC)trựcthuộcngân
hàng nhà nước Việt Nam đã bị nhóm
hackerShinyHunterstấncôngvàlấyhơn
160triệuhồsơbaogồmthôngtincánhân,
dữliệutíndụng,sốthẻtíndụng(mãhóa),
số quân nhân, giấy tờ chính phủ, mã số
thuế, kê khai thu nhập, nợ vay… Đây
đượccoilàvụròrỉdữliệulớnnhấtlịch
sửViệtNam,cónguycơlộthôngtinnhạy
cảmcủacánhân,tổchứcđedoạanninh
tàichínhvàtíndụngquốcgia.TheoBáo
cáokếtquảràsoát,đánhgiácổngdịchvụ
côngcấptỉnhtừgócđộngườidùngnăm
2024doViệnNghiêncứuChínhsáchvà
PháttriểnTruyềnthông(IPS)vàChương
trìnhPháttriểnLiênHợpQuốc(UNDP)
tạiViệtNamthựchiệnđãchỉrarằng,có
đến60cổngdịchvụcôngchưađạtởtiêu
chívềbảovệdữliệucánhân,quyềnriêng
tư;39cổngdịchvụcôngchưađạtởtiêu
chívềmứcđộtiếpcậnvớingườikhuyết
tật;hầuhếtcáccổngdịchvụmớichỉđạt
mứctrungbìnhvềđộtươngthích;không
cócổngdịchvụcôngnàođạtquá50%số
tiêuchíởmứctốt.”
Thực tế trên cho thấy việc bảo vệ
dữliệucánhânởViệtNamtừphíadoanh
nghiệpvàcơquannhànướccònchưachặt
chẽ.Điềunàyđặtrayêucầurấtcầnmột
độingũpháplýtưvấnchodoanhnghiệp,
cơquannhànướcvềcácbiệnphápbảovệ
dữliệucánhân,đặcbiệttrongkỷnguyên
số.MộtkhảosátdoTrườngĐHKinhtế
- Luật thực hiện gần đây cho thấy 70%
doanh nghiệp và tổ chức trong các lĩnh
vựcdịchvụpháplý,tàichính,côngnghệ
thôngtin,thươngmạiđiệntửkhẳngđịnh
nhucầungàycàngtăngđốivớinhânsự
pháplýcóhiểubiếtvềdữliệu,tàisảnsố,
bảomậtvàquảntrịrủirocôngnghệ.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bàiviếtápdụngphươngphápphân
tích,tổnghợp,thốngkêvàsosánhtrêncơ
sởcácquyđịnhphápluậtliênquanvàthực
tiễntriểnkhaichươngtrìnhđàotạongành
389
Luậttạimộtsốcơsởgiáodụcđạihọcở
ViệtNam.Bàiviếtsửdụngphươngpháp
phântích,sosánhđểnghiêncứunộidung
giảng dạy bảo vệ dữ liệucá nhân trong
đào tạo ngành luật dựa trên khungpháp
lýđượcquyđịnhtrongcácvănbảnquy
phạm pháp luậtcủa Việt NamnhưHiến
pháp năm 2025; Luật Bảovệ dữ liệucá
nhânnăm2025,LuậtAnninhmạngnăm
2018vàquyđịnhcủaLiênminhChâuÂu.
Phươngpháptổnghợpvàthốngkêđược
sửdụngđểnghiêncứuthựctiễntriểnkhai
họcphầnbảovệdữliệucánhântạimộtsố
trườngđạihọcởViệtNam,đểđưarakiến
nghịphùhợpvàkhảthi.
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.Thựctrạnggiảngdạynộidung
bảovệdữliệucánhântrongđàotạoluật
củacáccơsởgiáodụcởViệtNam
Ngày nay với sự phát triển mạnh
mẽtrítuệnhântạo(AI),dữliệulớn(big
data)vàInternetvạnvật(IoT),khốilượng
thông tin của mỗi cá nhân được lưu trữ
trênkhônggiansốrấtlớn.Dođó,vấnđề
bảovệdữliệucánhântrởthànhyêucầu
tất yếu củamỗi người, mỗi quốc giavà
toàn nhân loại.Trong vài năm gần đây,
mộtsốcơsởđàotạoluậtởnướctađãđưa
nộidungbảovệdữliệucánhânvàotrong
chươngtrìnhgiảngdạychosinhviên.
Cụthểcó:
ĐạihọcKinhtếThànhphốHồChí
Minh(UEH):Nhàtrườngđãđưahọcphần
“LuậtBảovệdữliệucánhân”vàochương
trìnhđàotạongànhLuật,LuậtKinhtếcập
nhậtnăm2025.Họcphầnnàyđượcthiết
kếlàhọcphầntựchọnvớikhốilượng2
tínchỉ.
TrườngĐạihọcKinhtế-Luật,Đại
học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
(UEL):Nhàtrườngđãđưahọcphần“Pháp
luậtvềdữliệucánhânvàcôngnghệsố”
vàogiảngdạytrongchươngtrìnhđàotạo
ngành Luật. Học phần “Pháp luật về dữ
liệucánhânvàcôngnghệsố”đượcthiết
kếvớikhốilượng2tínchỉthuộccáchọc
phầncốtlõichuyênngành.
Đây là hai trường tiên phong đưa
nộidung“LuậtBảovệdữliệucánhân”
thànhmộthọcphầnđộclậptrongchương
trình đào tạo ngành Luật. Ngoài ra, các
cơsởđàotạoluậtkhácđangtíchhợpnội
dungnàytrongmộtsốhọcphầntựchọn.
4.2. Một số khuyến nghị về xây
dựngnộidung“bảovệdữliệucánhân”
trongđàotạoluậtcủacáccơsởgiáodục
đạihọcởViệtNam
Việcxâydựngnộidungbảovệdữ
liệucánhânthànhhọcphầnđộclậptrong
chươngtrìnhđàotạoLuậtcầnlưuýmột
sốvấnđềsau:
Thứ nhất, cơ sở để xây dựng học
phần “Bảo vệ dữ liệu cá nhân” trong
chương trình đào tạo luật. Các cơ sở
đào tạo luật cần thiết kế nội dung bảo
vệ dữ liệu cá nhân thành học phần độc
lập có thể đo lường trên cơ sở các văn
bản bảo đảm chất lượng của giáo dục
đại học Việt Nam, bao gồm (i) Thông
tư17/2021/TT-BGDĐTyêucầuchương
trình mô tả chuẩn đầu ra bằng động từ
hànhvi,liênkếttrựctiếpvớinộidung,
phương pháp, đánh giá và học liệu; (ii)
Thôngtư04/2025/TT-BGDĐTquyđịnh
tiêu chí kiểm định chất lượng chương
trình,nhấnmạnhchukỳcảitiếndựatrên
minh chứng. Đối với chương trình đào
tạongànhluậtdânsựvàtốtụngdânsự,
nộidung“bảovệdữliệucánhân”cóthể
được thiết kế trong nhóm học phần bắt
buộc. Đối với các chươngtrìnhđào tạo
luậtkhác,nộidungnàycóthểđượcthiết
kếlàhọcphầntựchọn.”
390
Thứhai,nộidunghọcphần“Bảovệdữ
liệucánhân”cầnđảmbảocậpnhậtkịpthời
cácquyđịnhcủaViệtNamvềlĩnhvựcnày.
Đốivớiđàotạoluật,vấnđềbảovệ
dữliệucánhâncầnđượctiếpcậndướikhía
cạnhkhoahọcpháplý.Trướchết,nộidung
họcphầncầnphảicungcấpmộtcáchcóhệ
thốngquyđịnhphápluậtViệtNamvềbảo
vệdữliệucánhântrêncơsởcácquyđịnh
nhưLuậtBảovệdữliệucánhânnăm2025;
LuậtDữliệunăm2024;LuậtAnninhmạng
2018;Nghịđịnh13/2023/NĐ-CPvềbảovệ
dữliệucánhân.Bêncạnhđó,cầncósựso
sánh, đốivới với cácchuẩnmựcquốc tế
màtậptrungchủyếutrêncơsởQuyđịnh
chungvềbảovệdữliệu(GDPR)củaLiên
minh châu Âu (EU) được ban hành năm
2018đểbảovệquyềnriêngtưvàdữliệucá
nhâncủacôngdânEU.
Thứba,chuẩnđầuracủahọcphần
“Bảovêdữliệucánhân”phảiđượcthiết
kế phù hợp với các chuẩn đầu ra của
chương trình đào tạo theo cácquy định
kiểmđịnh.
Chuẩn đầu ra học phần được thiết
kếtheobakhíacạnh.Vềkiếnthức,sinh
viênnắmbắtđượcnhữngvấnđềcơbản
về dữ liệucánhân và bảovệdữ liệucá
nhânnhưnhậndiệnđượcdữliệucánhân,
hiểuđượccácquyềnvànghĩavụcủachủ
thểdữliệu,bênkiểmsoát,bênxửlýdữ
liệu,chếtàixửlýcáchànhviviphạmquy
địnhbảovệdữliệucánhân.Vềkỹnăng,
sinhviênvậndụngcácquyđịnhphápluật
đểxâydựnghồsơđánhgiátácđộngxử
lýdữliệucánhânvàtưvấncácbiệnpháp
pháplýkhicóhànhvixâmphạmquyền
bảovệdữliệucánhântrongnhữngtình
huốngcụthể,đưaraýkiến,đềxuấtkhắc
phụcnhữnghạnchếtrongchínhsáchbảo
vệdữliệucánhâncủacơquan,tổchức,
doanhnghiệp.Vềnănglựctựchủvàtrách
nhiệmcá nhân, sinh viên có ý thức tôn
trọngphápluậtvềbảovệdữliệucánhân,
tíchcựcvậndụngkiếnthứcvàquyđịnh
phápluậtđểbảovệdữliệucánhântrong
thựctiễnđờisống.
Thứ tư, thiết kế hình thức kiểm tra,
đánhgiáphùhợpvớichuẩnđầurahọcphần.
Hình thức kiểm tra, đánh giá của
họcphầncầnphùhợpvớicácchuẩnđầu
racủahọcphần.Với03chuẩnđầurađược
nêuraởtrên,thìcáccơsởđàotạoluậtnên
thiếtkếhìnhthứckiểmtra,đánhgiávới
họcphần“Bảovệdữliệucánhân”gồm
(i)Đánhgiágiữahọcphầnthôngqua
việcxâydựnghồsơđánhgiátácđộngxử
lýdữliệucánhân.LuậtBảovệdữliệucá
nhânnăm2025quyđịnhnhiềunộidung
mớitrongđócóviệcđánhgiátácđộngxử
lýdữ liệu cá nhân,trách nhiệm của bên
kiểmsoátvàxửlýdữliệucánhân.Theo
quyđịnhtạiĐiều21LuậtBảovệdữliệu
cánhânnăm2025,bênkiểmsoátdữliệu
phảilập,lưutrữhồsơđánhgiátácđộng
xửlýdữliệucánhânvàgửi01bảnchính
chocơquanchuyêntráchbảovệdữliệu
cánhântrongthờigian60ngàykểtừngày
đầutiênxửlýdữliệucánhân,trừtrường
hợpquyđịnhtạikhoản6Điềunày.Như
vậy,hồsơđánhgiátácđộngxửlýdữliệu
trởthànhquytrìnhhoạtđộngbắtbuộcđối
vớimọidịchvụvàdựánmớicủadoanh
nghiệp.Hồsơbắtbuộcphảichitiếthóa:
mụcđíchvàphạmvixửlýdữliệu,cácloại
dữliệuđượcthuthập,đánhgiárủirotiềm
tàngđốivớiquyềnvàlợiíchcủachủthể
dữliệu,vàcácbiệnphápkỹthuật,tổchức
cụthểđượcápdụngđểgiảmthiểurủiro
đó.Việcxâydựnghồsơđánhgiátácđộng
xửlýdữliệucánhântừgiaiđoạnthiếtkế
sảnphẩmhoặcdịchvụmớilàchiếnlược
tốiưuđểđảmbảotuânthủngaytừđầu,
giảmthiểuchiphísửađổipháplýsaunày.