357
LIÊNKẾT“NHÀTRƯNG-DOANHNGHIP”TRONG
ĐÀOTẠOLUTKNGUYÊNSỐ:GIẢIPHÁPTHUHẸP
KHONGCÁCHGIALÝLUNVÀTHCTIỄN
NguyễnNgọcAnhĐào
Email:daonna@hub.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1053
Tómtắt:Kỷnguyênsốđặtranhữngyêucầumớivàkhắtkhehơnđốivớinănglựccủa
cửnhânluật,đòihỏisựkếthợpnhuầnnhuyễngiữanềntảnglýluậnvữngchắcvàkỹnăng
thựchànhhiệnđại.Bàibáonàytậptrungphântíchvaitròchiếnlượccủamôhìnhliênkết
“Nhàtrường-Doanhnghiệp”nhưmộtgiảiphápđộtpháđểthuhẹpkhoảngcáchcốhữu
giữaluậnvàthựctiễntrongđàotạoluậttạiViệtNam.Bằngphươngphápnghiêncuđịnh
tính,chủyếulàphântíchtàiliệuthứcấpvàphỏngvấnsâumộtsốchuyêngia,bàibáohệ
thốnghóacơsởlýluậnvềhọctậpquatrảinghiệmvàcácmôhìnhliênkếtthànhcôngtrên
thếgiới.Kếtquảnghiêncứuchỉrarằng,mặcdùđãcónhữngnhậnthứcvànỗlựcbanđầu,
hoạtđộngliênkếttạiViệtNamvẫncònmangtínhhìnhthức,thiếuchiềusâuvàchưatương
xứngvớitiềmnăng.Cácràocảnchínhbaogồmsựkhácbiệtvềmụctiêu,thiếucơchếphối
hợpbềnvữngvàsựchưasẵnsàngvềmặtcôngnghệ.Bàibáothảoluậnsâuvềcáchìnhthức
liênkếthiệuquảtrongkỷnguyênsố,từviệcđồngthiếtkếchươngtrìnhđàotạo,xâydựngcác
họcphầnthựchànhdựatrêncôngnghệ(LegalTech),đếnviệctriểnkhaicácdựán“phòng
khámphápluật”ảovàcácchươngtrìnhthựctậpcócấutrúc.Từđó,cáckiếnnghịmang
tínhhệthốngđượcđềxuấtnhằmxâydựngmộtcơchếhợptácthựcchất,bềnvữnggiữacác
sởđàotạoluậtvàcộngđồngdoanhnghiệp,gópphầnđàotạoramộtthếhệluậtsưmới,
đápứngtoàndiệnyêucầucủathịtrườnglaođộngsố.
Từkhóa:đàotạoluật,doanhnghiệp,kỷnguyênsố,liênkết,thựctiễn
1TrườngĐạihọcNgânhàngThànhphốHồChíMinh
I.Đặtvấnđề
Sựpháttriểnvũocủacôngnghệ
trong kỷ nguyên sốđã táiđịnh hìnhsâu
sắcthịtrườnglaođộngpháplýtoàncầu.
ccôngtyluật,doanhnghiệpvàcơquan
nhàớcngàynaykhôngchỉyêucầuở
một cử nhân luật nền tng kiến thức lý
luậnvữngchắc,màcònđòihỏimộtloạt
cáckỹnăngthựchànhphứchợp:kỹnăng
công nghệ pháp lý (LegalTech), tư duy
phảnbiện,giảiquyếtvấnđề,kỹnănggiao
358
tiếpvàlàmviệcnhómtrongmôitrường
số.Thựctếnàyđãlàmbộclộmộtcáchrõ
thơnbaogiờhếtkhoảngcáchcốhữu
giữa“nhữnggìnhàtrườngđangdạy”
“nhữnggìthịtrườnglaođộngđangcần”
tronglĩnhvựcđàotạoluậttạiViệtNam.
Chươngtrìnhđàotạovẫncònnặngvềtính
nlâm,lýthuyết,trongkhicáchoạtđộng
thựchành,thựctậpthườngmangtínhhình
thức,thiếusựgắnkếthữucơvớinhucầu
thựctiễncủacácđơnvịtuyểndụng.
Khoảng cách này không chỉ làm
giảm khả năng cạnhtranh của sinhviên
sau khi tốt nghiệpmà còn gây lãng phí
nguồnlựcchocảxãhộivàdoanhnghiệp,
khihọphảitốnthêmthờigianvàchiphí
đểđàotạolại.Trongbốicảnhđó,việctìm
kiếm một giải pháp mang tính đột phá,
cókhảnăngkếtnốichặtchẽgiữahaithế
giới"học thuật"và "hành nghề" trở nên
cấpthiết.Môhìnhliênkết"Nhàtrường-
Doanhnghiệp”nổilênnhưmộtgiảipháp
chiếnlược,đãđượcchứngminhhiệuquả
ởnhiềunềngiáodụctiêntiến.Đâykhông
chỉ là một hoạt động hợp tácmang tính
thờiđiểm,màlàmộtquátrìnhơngtác
hai chiều, một mối quan hệ cộng sinh
nhằm tạo ra giá trị chung. Bài o này
đượcthựchiệnvớimụctiêuphântíchsâu
sắcbảnchất,thựctrạngvàtiềmnăngcủa
mô hình liên kết “Nhà trường - Doanh
nghiệp” trong đào tạo luật tại Việt Nam
trong bối cảnh kỷnguyênsố. Điểm mới
của nghiên cứu là tập trung vào việcđề
xuất các hình thức liên kết thực chất có
chiềusâuvàứngdụngcôngnghệ,thayvì
chỉdừnglạiởcáchoạtđộngtruyềnthống.
Từ đó, bài báo ớng tới việc cung cấp
mộtkhunggiảipháptoàndiệnnhằmthu
hẹphiệuquảkhoảngcáchgiữalýluậnvà
thựctiễn,gópphầnnângcaochấtlượng
tínhđápứngcủacôngtácđàotạoluật
trướcyêucầucủathờiđạimới.
II.Cơsởlýthuyết
2.1. Lý thuyết học tập qua trải
nghiệmvàđàotạodựatrênnănglực
Nền tảng lý thuyết cho mô hình
liên kết Nhà trường - Doanh nghiệp”
bắt nguồn sâu sắc từ Lý thuyết học tập
qua trải nghiệm của Kolb (1984). Theo
Kolb, học tập là một chu trình bốngiai
đoạn bao gồm: (1) Trải nghiệm cụ thể
(Concrete Experience); (2) Quan sát
phản ánh (Reective Observation);
(3) Khái niệm hóa trừu tượng (Abstract
Conceptualization); (4)Thử nghiệm tích
cực (Active Experimentation). Mô hình
ychỉrarằng,kiếnthứcsẽkhôngđược
tiếpthumộtcáchbềnvữngnếuchỉdừng
lạiởviệcnghegiảng(kháiniệmhóatru
tượng).Sinhviêncầnđược“nhúng”mình
o các trải nghiệm thực tế tại doanh
nghiệp, quan sát cách các luật sư giải
quyết vấn đề, phản ánh về những gì đã
học, và sau đó quay trở lại áp dụngcác
khái niệm lý thuyết vào các tình huống
mới.Sựliênkếtvớidoanhnghiệpchínhlà
cầunốisốngcònđểhoànthiệnchutrình
họctậpnày.
ncạnhđó,xuớngđàotạodựa
trên năng lực cũnglà một cơ sở lýluận
quan trọng. CBE tập trung vào kết quả
đầu ra, xác định rõnhững kiếnthức,kỹ
ng,vàtháiđộmàsinhviêncầncóđể
thành công trong côngviệc.Thay vìchỉ
đolườngthờigianhọc,CBEđánhgiásự
thànhthạocủasinhviênđốivớitừngnăng
lựccụthể.Doanhnghiệp,vớitưcáchlà
“kháchhàng”cuốicùngcủasnphẩmđào
tạo,đóngvaitròkhôngthểthiếutrongviệc
cùngnhàtrườngxácđịnhcácbộnănglực
cầnthiếtnày.Spady(1994)đãnhấnmạnh
rằngmộtchươngtrìnhCBEhiệuquảphải
bắtđầutừviệcphântíchnhucầuthựctế
củathếgiớicôngviệc.
359
2.2.Lượckhảocácnghiêncứuvà
môhìnhliênkếttrênthếgiới
Trênthếgiới,hìnhliênkết“Nhà
trường-Doanhnghiệp”trongđàotạoluật
đãphát triển ởnhiều cấp độtinhvi.Các
trường luật hàng đầu như Stanford Law
SchoolhayHarvardLawSchoolnổitiếng
với các “phòng khám pháp luật” (Law
Clinics), i sinh viên, dướisự giám sát
củacácgiáosưvàluậtsư,cungcấpdịch
vụpháplýmiễnphíchocộngđồng.Đâylà
mộtmôhìnhliênkếtbabên(Nhàtrường-
Cộngđồng-Doanhnghiệpluật)manglại
lợiíchtolớn.CácnghiêncứucủaGiddings
(2013) và Evans et al. (2017) đã chứng
minhrằngsinhviênthamgialawcliniccó
sựpháttriểnợttrộivềkỹnăngthchành
vàđạođứcnghềnghiệp.Theobáocáocủa
Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ (ABA, 2020),
hơn90%cáctrườngluậttạiMỹhiệnnay
coimôhìnhphòngkhámlàmộttuchuẩn
kiểmđịnhchấtlượngbắtbuộc.
Mộtmôhìnhphổbiếnkháclà“Co-
operative Education” (Co-op), đặc biệt
thànhcôngởcáctrườngnhưNortheastern
University (Hoa Kỳ) hay University of
Waterloo (Canada). Trong mô hình này,
các kỳ thực tập dài hạn (4-8 tháng) tại
doanh nghiệp được tích hợp xen kẽ với
các kỳhọclý thuyết vàlà mộtphần bắt
buộc của chương trình đào tạo. Nghiên
cứu của Gardnervàcộng sự (2015) cho
thấysinhviêntốtnghiệptừchươngtrình
Co-opcótỷlệviệclàmcaonvàmức
lươngkhởiđiểmtốthơnđángkể.Môhình
y cũng được áp dụng thành công tại
Đại học RMIT (Úc), nơi các dự án hợp
cdoanhnghiệp(WIL-WorkIntegrated
Learning)đượcthiếtkếnhưmộtphầncốt
lõicủachươngtrình,giúpthuhẹpkhoảng
cáchkỹnăngmộtcáchhiệuquả(Patrick
cộngsự,2008).
Trongkỷnguyênsố,cáchìnhthức
liênkếtmớicũngxuấthiện.Các“phòng
thínghiệmcôngnghệpháplý”đượcthành
lậpngàytrongcáctrườngluật,vớisựtài
trvàcốvấntừcáccôngtycôngnghệvà
cáccôngtyluậtlớn.Tạiđây,sinhviênvà
giảngviêncùngdoanhnghiệpnghiêncứu,
phát triển các ứng dụng AI, blockchain
tronglĩnhvựcpháplý.Môhìnhnày,theo
Susskind(2017),khôngchỉgiúpsinhviên
bắtkịpxuớngcôngnghệcònthúc
đẩysựđổimớisángtạochochínhngành
luật.Vídụđiểnhìnhdựán“Phápluật
không rào cản”(Law Without Walls -
LWOW)- một sự hợptáctoàn cầugiữa
hơn30trườngluậtvàcáccôngtyđaquốc
gia, nơi sinh viên cùng chuyên gia giải
quyếtcácvấnđềpháplýthựctếbằngtư
duythiếtkếvàcôngnghệ(Webb,2019).
Tại Việt Nam, các nghiên cứu về
chủđềnàynhưcủaPhan(2022),Nguyen
(2021) hay Nguyen(2023) chủ yếu tập
trung mô tả thực trạng các hoạt động
thựctập,kiếntậpvàchỉranhữnghạnchế
chung.Mặcdùđãcónhữnggợiývềviệc
ngcườnghợptác,nhưngcácnghiêncứu
ychưathựcsựđisâuvàoviệcxâydựng
một“cơchế”liênkếtbềnvữngvàchưa
khaitháccáchìnhthứcliênkếtmới,sáng
tạotrongbốicảnhkỷnguyênsố.Khoảng
trống y chothấy sự cầnthiết củamột
nghiên cứu toàn diện hơn, đề xuất một
khungmôhìnhliênkếtcụthểvàkhảthi
chođàotạoluậttạiViệtNam.
2.3.Khungphântíchđềxuất
Dựa trên cơ sở lý thuyết, bài báo
đềxuấtmộtkhungphântíchđachiềuđể
đánh giá và xây dựng mô nh liên kết
“Nhàtrường-Doanhnghiệp”:
cnliênquanvàđộnglực:Phân
tíchmụctiêu,lợiíchvàràocảntừgócđộ
củababênchính:Nhàtrường(cơsởđào
360
tạo),Doanhnghiệp(nhàtuyểndụng),và
Sinhviên(ngườihọc).
c cấp độ liên kết: Đánh giá các
hoạtđộngliênkếttheocáccấpđộtừthấp
đếncao:(1)Cấpđộthôngtin(traođổi,hội
thảo),(2)Cấpđộhợptác(hướngdẫnthực
tập,mờigingviênthỉnhgiảng),(3)Cấp
độtíchhợp(đồngthiếtkếchươngtrình,
ydựnghọcphầnchung),và(4)Cấpđộ
đốitácchiếnlược(thànhlậpviệnnghiên
cứuchung,phònglabcôngnghệ).
c hình thức liên kết trong kỷ
nguyên số: Tập trung phân tích các mô
hìnhmớinhưphòngkhámphápluậtảo,
dựánLegalTech,vàcácnềntảngthựctập
trctuyến.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiêncứunàyđượcthựchiệnchủ
yếubằngphươngphápđịnhtínhđểkhám
phá sâu sắc bản chất phức tạp của mối
quanhệ"Nhàtrường-Doanhnghiệp".
Phương pháp chính là phân tích
iliệuthứcấp,baogồm:cáccôngtrình
nghiêncứukhoahọc,sáchchuyênkhảo,
i báo trên các tạp chí uy tín trong
ngoài nước về lý thuyết học tập trải
nghiệm,đàotạodựatrênnănglực,vàcác
môhìnhliênkếttronggiáodụcđạihọc.
cbáocáo,chiếnlượcpháttriểncủamột
sốcơ sở đào tạoluật và hiệp hộidoanh
nghiệptạiViệtNamcũngđượcsửdụngđể
cócáinhìnthựctiễn.
Đểbổsungvàlàmsâusắcthêmdữ
liệu từ tài liệu, phương pháp phỏng vấn
ubáncấutrúcđãđượcthựchiện.Mẫu
phỏng vấn được lựa chọn có chủ đích,
baogồm:03nhàquảnlýgiáodụctạicác
sởđàotạoluật,03luậtđiềuhành/
trưởngphòngphápchếtạicáccôngtyluật
doanhnghiệplớn,và02chuyêngiavề
côngnghệpháplý.Cáccâuhỏiphỏngvấn
xoayquanhviệcđánhgiáthựctrạng,nhận
diệnràocảnvàkhámphánhữngkỳvọng,
ýtưởngvềmộtmôhìnhliênkếtlýtưởng
trongkỷnguyênsố.
Dữliệuthuthậpđượctừhaiphương
pháp trên đượctổnghợp, phântíchtheo
chủ đề dựa trên khung phân tích đã đề
xuất,nhằmđưaranhữngkếtquảvàthảo
luậncótínhhệthốngvàđachiều.
IV.Kếtquảnghiêncứutholuận
4.1. Thực trạng liên kết “Nhà
trường - Doanh nghiệp” trong đào tạo
luật tại Việt Nam: Sự hời hợt của một
mốiquanhệtiềmnăng
Kếtquảphântíchtàiliệuvàphỏng
vấnchothấymộtbứctranhchung:nhận
thứcvềtầmquantrọngcủaviệcliênkết
đã có, nhưng hành động còn rời rạc và
hiệuquảchưacao.
4.1.1. Các hình thức liên kết phổ
biếnvànhữnghạnchế
choạtđộngliênkếthiệnnaychủ
yếudừnglạiởcấpđộ1(Thôngtin)vàcấp
độ2(Hợptác)trongkhungphântích.
Tổ chức hội thảo, talkshow: Đây
hình thức phổ biến nhất, các trường
thườngxuyênmờicácluậtsư,chuyêngia
từdoanhnghiệpđếnchiasẻkinhnghiệm.
Tuynhiên,cácsựkiệnnàythườngmang
tínhmộtchiều,thiếusựtươngtácsâuvà
thường chỉ tạo ra hiệu ứng truyền cảm
hứngnhấtthờithayvìtrangbịkỹnănghệ
thống.Dùvậy,cũngđãxuấthiệnnhững
điểmsángđángghinhận.Điểnhìnhnhư
các cuộcthi “Phiêntòagiả định”(Moot
Court)tạiĐạihọcLuậtThànhphốHồChí
Minh hay Đại học Luật Hà Nội thường
xuyên nhận được sự tàitrợ chuyênmôn
tham gia làm giám khảotừ các hãng
luật lớn như YKVN, VILAF hay Baker
McKenzie.Sựthamgiatrctiếpcủacác
361
luật sư hành nghề vào việc huấn luyện
độithiđãgiúpsinhviêntiếpcậngầnhơn
vớiduytranhtụngthựctế(NguyễnThị
Mai,2023).
Chươngtrìnhthựctập,kiếntập:Hầu
hếtcácchương trìnhđàotạođềucóhọc
phầnthựctậpbắtbuộc.Mặcdùvậy,chất
lượngcủacáckỳthựctậpnàyrấtkhông
đồng đều. Một luật điều hành được
phỏngvấnchobiết:“Nhiềutrườngchỉgửi
sinhviênđếnvớimộtcôngvăngiớithiệu.
Chúng tôi không có một khung chương
trìnhphốihợpnàocả.Sinhviênđếnchủ
yếulàmcáccôngviệchànhchính,photo,
ítcócơhộitiếpxúcvớihồsơvụviệcthực
sự.” Sự thiếu vắng một cơ chếgiám sát
đánh giá chung từ cả hai phía khiến
chohoạtđộngnàythườngmangtínhhình
thức,“chođủtínchỉ”.Thựctếtạimộtsố
trường như Đạihọc Kinh tế- Luật(Đại
họcQuốcGia,ThànhphốHồChíMinh)
hay Trường Đại học Ngân hàng Thành
phốHồ ChíMinh, dù đãcó những biên
bảnghinhớ(MOU)đượckýkếtvớicác
Đoàn luật sưhay cácngân hàng thương
mại,nhưngviệctriểnkhaichitiếtxuống
từngsinhviênvẫncòngặpkhókhăndo
thiếunhân sự chuyên trách điều phối từ
cảhaiphía.
Mời giảng viên thỉnh giảng: Việc
mời các chuyên gia thực tiễn tham gia
giảng dạy là một điểm sáng, giúp đưa
"hơithởcuộcsống"vàobàigiảng.Tuy
nhiên, số ợng giảng viên thỉnh giảng
còn ít, sự tham gia của họ thường chỉ
giớihạnmộtvàibuổichuyênđềthayvì
thamgiavàoquátrìnhxâydựnggiảng
dạy cả một học phần có hệ thống. Một
số mô hình đào tạo chất lượng cao tại
TờngĐạihọcLuật,ĐạihọcQuốcgia
HàNộiđãbắtđầumờicgiáosưdanh
tiếng tham gia giảng dạy trọn vẹn một
họcphầnkỹnăng(nhưKỹnăngtưvấn
hợpđồng,Kỹnăngđàmphán),nhưngmô
hìnhychưađượcnnrngđạitràdo
ràocảnvềcơchếtàichínhthờigian
củachuyêngia.
4.1.2.Ràocảntừbaphía
Sựhờihợtnàyxuấtpháttừnhững
ràocảncốhữutừcảbabênliênquan.
TừphíaNhàtrường:Chươngtrình
đào tạo còn cứng nhắc, khó thay đổi để
tíchhợpcáchọcphầnthựchànhmới.Đội
ngũgiảngviên,dùgiỏivềlýluận,nhưng
mộtbộphậnthiếukinhnghiệmthựctiễn
ngạicập nhật côngnghệ.Quan trọng
hơn,nhiềutrườngvẫnxemdoanhnghiệp
nhưmột“đốitácxinhỗtrợ”(nơithựctập,
i trợ) hơn là một “đối tác chiến lược”
bìnhđẳngđểcùngpháttriển.
Từ phía Doanh nghiệp: Mục tiêu
chính của doanh nghiệp là kinh doanh.
Việc dành thời gian, nhân lực để hướng
dẫnsinhviênthựctậpthườngbịxemlà
một gánh nặng, một hoạt động “trách
nhiệmxã hội” hơn là một khoản đầu tư
chiến ợc cho nguồn nhân lực tương
lai.MộttrưởngphòngPhápchếchiasẻ:
“Chúng tôi rất muốn hợp tác sâu hơn,
nhưngkhôngcómộtcơchếrõràng.Nhà
trường cần chủ động hơn trong việc đề
xuấtcácmôhìnhhợptácmàởđóchúng
tôi cũng thấy được lợi ích cụ thể, ví dụ
nhưtiếp cận nguồn nhânlực chất ợng
caohoặcthamgiagiảiquyếtcácvấnđề
nghiêncứucủachúngtôi.”
Thiếucơchế“nhạctrưởng”:Không
cómộtcơquanhaymộtcơchếtrunggian
hiệuquảđểkếtnối,điềuphốivàxâydựng
lòngtingiữahaibên.Mọihoạtđộnghiện
naychủyếudựatrêncácmốiquanhệcá
nhân,thiếutínhbềnvữngvàhệthống.