
357
LIÊNKẾT“NHÀTRƯỜNG-DOANHNGHIỆP”TRONG
ĐÀOTẠOLUẬTKỶNGUYÊNSỐ:GIẢIPHÁPTHUHẸP
KHOẢNGCÁCHGIỮALÝLUẬNVÀTHỰCTIỄN
NguyễnNgọcAnhĐào
Email:daonna@hub.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1053
Tómtắt:Kỷnguyênsốđặtranhữngyêucầumớivàkhắtkhehơnđốivớinănglựccủa
cửnhânluật,đòihỏisựkếthợpnhuầnnhuyễngiữanềntảnglýluậnvữngchắcvàkỹnăng
thựchànhhiệnđại.Bàibáonàytậptrungphântíchvaitròchiếnlượccủamôhìnhliênkết
“Nhàtrường-Doanhnghiệp”nhưmộtgiảiphápđộtpháđểthuhẹpkhoảngcáchcốhữu
giữalýluậnvàthựctiễntrongđàotạoluậttạiViệtNam.Bằngphươngphápnghiêncứuđịnh
tính,chủyếulàphântíchtàiliệuthứcấpvàphỏngvấnsâumộtsốchuyêngia,bàibáohệ
thốnghóacơsởlýluậnvềhọctậpquatrảinghiệmvàcácmôhìnhliênkếtthànhcôngtrên
thếgiới.Kếtquảnghiêncứuchỉrarằng,mặcdùđãcónhữngnhậnthứcvànỗlựcbanđầu,
hoạtđộngliênkếttạiViệtNamvẫncònmangtínhhìnhthức,thiếuchiềusâuvàchưatương
xứngvớitiềmnăng.Cácràocảnchínhbaogồmsựkhácbiệtvềmụctiêu,thiếucơchếphối
hợpbềnvữngvàsựchưasẵnsàngvềmặtcôngnghệ.Bàibáothảoluậnsâuvềcáchìnhthức
liênkếthiệuquảtrongkỷnguyênsố,từviệcđồngthiếtkếchươngtrìnhđàotạo,xâydựngcác
họcphầnthựchànhdựatrêncôngnghệ(LegalTech),đếnviệctriểnkhaicácdựán“phòng
khámphápluật”ảovàcácchươngtrìnhthựctậpcócấutrúc.Từđó,cáckiếnnghịmang
tínhhệthốngđượcđềxuấtnhằmxâydựngmộtcơchếhợptácthựcchất,bềnvữnggiữacác
cơsởđàotạoluậtvàcộngđồngdoanhnghiệp,gópphầnđàotạoramộtthếhệluậtsưmới,
đápứngtoàndiệnyêucầucủathịtrườnglaođộngsố.
Từkhóa:đàotạoluật,doanhnghiệp,kỷnguyênsố,liênkết,thựctiễn
1TrườngĐạihọcNgânhàngThànhphốHồChíMinh
I.Đặtvấnđề
Sựpháttriểnvũbãocủacôngnghệ
trong kỷ nguyên sốđã táiđịnh hìnhsâu
sắcthịtrườnglaođộngpháplýtoàncầu.
Cáccôngtyluật,doanhnghiệpvàcơquan
nhànướcngàynaykhôngchỉyêucầuở
một cử nhân luật nền tảng kiến thức lý
luậnvữngchắc,màcònđòihỏimộtloạt
cáckỹnăngthựchànhphứchợp:kỹnăng
công nghệ pháp lý (LegalTech), tư duy
phảnbiện,giảiquyếtvấnđề,kỹnănggiao

358
tiếpvàlàmviệcnhómtrongmôitrường
số.Thựctếnàyđãlàmbộclộmộtcáchrõ
néthơnbaogiờhếtkhoảngcáchcốhữu
giữa“nhữnggìnhàtrườngđangdạy”và
“nhữnggìthịtrườnglaođộngđangcần”
tronglĩnhvựcđàotạoluậttạiViệtNam.
Chươngtrìnhđàotạovẫncònnặngvềtính
hànlâm,lýthuyết,trongkhicáchoạtđộng
thựchành,thựctậpthườngmangtínhhình
thức,thiếusựgắnkếthữucơvớinhucầu
thựctiễncủacácđơnvịtuyểndụng.
Khoảng cách này không chỉ làm
giảm khả năng cạnhtranh của sinhviên
sau khi tốt nghiệpmà còn gây lãng phí
nguồnlựcchocảxãhộivàdoanhnghiệp,
khihọphảitốnthêmthờigianvàchiphí
đểđàotạolại.Trongbốicảnhđó,việctìm
kiếm một giải pháp mang tính đột phá,
cókhảnăngkếtnốichặtchẽgiữahaithế
giới"học thuật"và "hành nghề" trở nên
cấpthiết.Môhìnhliênkết"Nhàtrường-
Doanhnghiệp”nổilênnhưmộtgiảipháp
chiếnlược,đãđượcchứngminhhiệuquả
ởnhiềunềngiáodụctiêntiến.Đâykhông
chỉ là một hoạt động hợp tácmang tính
thờiđiểm,màlàmộtquátrìnhtươngtác
hai chiều, một mối quan hệ cộng sinh
nhằm tạo ra giá trị chung. Bài báo này
đượcthựchiệnvớimụctiêuphântíchsâu
sắcbảnchất,thựctrạngvàtiềmnăngcủa
mô hình liên kết “Nhà trường - Doanh
nghiệp” trong đào tạo luật tại Việt Nam
trong bối cảnh kỷnguyênsố. Điểm mới
của nghiên cứu là tập trung vào việcđề
xuất các hình thức liên kết thực chất có
chiềusâuvàứngdụngcôngnghệ,thayvì
chỉdừnglạiởcáchoạtđộngtruyềnthống.
Từ đó, bài báo hướng tới việc cung cấp
mộtkhunggiảipháptoàndiệnnhằmthu
hẹphiệuquảkhoảngcáchgiữalýluậnvà
thựctiễn,gópphầnnângcaochấtlượng
vàtínhđápứngcủacôngtácđàotạoluật
trướcyêucầucủathờiđạimới.
II.Cơsởlýthuyết
2.1. Lý thuyết học tập qua trải
nghiệmvàđàotạodựatrênnănglực
Nền tảng lý thuyết cho mô hình
liên kết “Nhà trường - Doanh nghiệp”
bắt nguồn sâu sắc từ Lý thuyết học tập
qua trải nghiệm của Kolb (1984). Theo
Kolb, học tập là một chu trình bốngiai
đoạn bao gồm: (1) Trải nghiệm cụ thể
(Concrete Experience); (2) Quan sát
và phản ánh (Reective Observation);
(3) Khái niệm hóa trừu tượng (Abstract
Conceptualization); (4)Thử nghiệm tích
cực (Active Experimentation). Mô hình
nàychỉrarằng,kiếnthứcsẽkhôngđược
tiếpthumộtcáchbềnvữngnếuchỉdừng
lạiởviệcnghegiảng(kháiniệmhóatrừu
tượng).Sinhviêncầnđược“nhúng”mình
vào các trải nghiệm thực tế tại doanh
nghiệp, quan sát cách các luật sư giải
quyết vấn đề, phản ánh về những gì đã
học, và sau đó quay trở lại áp dụngcác
khái niệm lý thuyết vào các tình huống
mới.Sựliênkếtvớidoanhnghiệpchínhlà
cầunốisốngcònđểhoànthiệnchutrình
họctậpnày.
Bêncạnhđó,xuhướngđàotạodựa
trên năng lực cũnglà một cơ sở lýluận
quan trọng. CBE tập trung vào kết quả
đầu ra, xác định rõnhững kiếnthức,kỹ
năng,vàtháiđộmàsinhviêncầncóđể
thành công trong côngviệc.Thay vìchỉ
đolườngthờigianhọc,CBEđánhgiásự
thànhthạocủasinhviênđốivớitừngnăng
lựccụthể.Doanhnghiệp,vớitưcáchlà
“kháchhàng”cuốicùngcủasảnphẩmđào
tạo,đóngvaitròkhôngthểthiếutrongviệc
cùngnhàtrườngxácđịnhcácbộnănglực
cầnthiếtnày.Spady(1994)đãnhấnmạnh
rằngmộtchươngtrìnhCBEhiệuquảphải
bắtđầutừviệcphântíchnhucầuthựctế
củathếgiớicôngviệc.

359
2.2.Lượckhảocácnghiêncứuvà
môhìnhliênkếttrênthếgiới
Trênthếgiới,môhìnhliênkết“Nhà
trường-Doanhnghiệp”trongđàotạoluật
đãphát triển ởnhiều cấp độtinhvi.Các
trường luật hàng đầu như Stanford Law
SchoolhayHarvardLawSchoolnổitiếng
với các “phòng khám pháp luật” (Law
Clinics), nơi sinh viên, dướisự giám sát
củacácgiáosưvàluậtsư,cungcấpdịch
vụpháplýmiễnphíchocộngđồng.Đâylà
mộtmôhìnhliênkếtbabên(Nhàtrường-
Cộngđồng-Doanhnghiệpluật)manglại
lợiíchtolớn.CácnghiêncứucủaGiddings
(2013) và Evans et al. (2017) đã chứng
minhrằngsinhviênthamgialawcliniccó
sựpháttriểnvượttrộivềkỹnăngthựchành
vàđạođứcnghềnghiệp.Theobáocáocủa
Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ (ABA, 2020),
hơn90%cáctrườngluậttạiMỹhiệnnay
coimôhìnhphòngkhámlàmộttiêuchuẩn
kiểmđịnhchấtlượngbắtbuộc.
Mộtmôhìnhphổbiếnkháclà“Co-
operative Education” (Co-op), đặc biệt
thànhcôngởcáctrườngnhưNortheastern
University (Hoa Kỳ) hay University of
Waterloo (Canada). Trong mô hình này,
các kỳ thực tập dài hạn (4-8 tháng) tại
doanh nghiệp được tích hợp xen kẽ với
các kỳhọclý thuyết vàlà mộtphần bắt
buộc của chương trình đào tạo. Nghiên
cứu của Gardnervàcộng sự (2015) cho
thấysinhviêntốtnghiệptừchươngtrình
Co-opcótỷlệviệclàmcaohơnvàmức
lươngkhởiđiểmtốthơnđángkể.Môhình
này cũng được áp dụng thành công tại
Đại học RMIT (Úc), nơi các dự án hợp
tácdoanhnghiệp(WIL-WorkIntegrated
Learning)đượcthiếtkếnhưmộtphầncốt
lõicủachươngtrình,giúpthuhẹpkhoảng
cáchkỹnăngmộtcáchhiệuquả(Patrick
vàcộngsự,2008).
Trongkỷnguyênsố,cáchìnhthức
liênkếtmớicũngxuấthiện.Các“phòng
thínghiệmcôngnghệpháplý”đượcthành
lậpngàytrongcáctrườngluật,vớisựtài
trợvàcốvấntừcáccôngtycôngnghệvà
cáccôngtyluậtlớn.Tạiđây,sinhviênvà
giảngviêncùngdoanhnghiệpnghiêncứu,
phát triển các ứng dụng AI, blockchain
tronglĩnhvựcpháplý.Môhìnhnày,theo
Susskind(2017),khôngchỉgiúpsinhviên
bắtkịpxuhướngcôngnghệmàcònthúc
đẩysựđổimớisángtạochochínhngành
luật.Vídụđiểnhìnhlàdựán“Phápluật
không rào cản”(Law Without Walls -
LWOW)- một sự hợptáctoàn cầugiữa
hơn30trườngluậtvàcáccôngtyđaquốc
gia, nơi sinh viên cùng chuyên gia giải
quyếtcácvấnđềpháplýthựctếbằngtư
duythiếtkếvàcôngnghệ(Webb,2019).
Tại Việt Nam, các nghiên cứu về
chủđềnàynhưcủaPhan(2022),Nguyen
(2021) hay Nguyen(2023) chủ yếu tập
trung mô tả thực trạng các hoạt động
thựctập,kiếntậpvàchỉranhữnghạnchế
chung.Mặcdùđãcónhữnggợiývềviệc
tăngcườnghợptác,nhưngcácnghiêncứu
nàychưathựcsựđisâuvàoviệcxâydựng
một“cơchế”liênkếtbềnvữngvàchưa
khaitháccáchìnhthứcliênkếtmới,sáng
tạotrongbốicảnhkỷnguyênsố.Khoảng
trống này chothấy sự cầnthiết củamột
nghiên cứu toàn diện hơn, đề xuất một
khungmôhìnhliênkếtcụthểvàkhảthi
chođàotạoluậttạiViệtNam.
2.3.Khungphântíchđềxuất
Dựa trên cơ sở lý thuyết, bài báo
đềxuấtmộtkhungphântíchđachiềuđể
đánh giá và xây dựng mô hình liên kết
“Nhàtrường-Doanhnghiệp”:
Cácbênliênquanvàđộnglực:Phân
tíchmụctiêu,lợiíchvàràocảntừgócđộ
củababênchính:Nhàtrường(cơsởđào

360
tạo),Doanhnghiệp(nhàtuyểndụng),và
Sinhviên(ngườihọc).
Các cấp độ liên kết: Đánh giá các
hoạtđộngliênkếttheocáccấpđộtừthấp
đếncao:(1)Cấpđộthôngtin(traođổi,hội
thảo),(2)Cấpđộhợptác(hướngdẫnthực
tập,mờigiảngviênthỉnhgiảng),(3)Cấp
độtíchhợp(đồngthiếtkếchươngtrình,
xâydựnghọcphầnchung),và(4)Cấpđộ
đốitácchiếnlược(thànhlậpviệnnghiên
cứuchung,phònglabcôngnghệ).
Các hình thức liên kết trong kỷ
nguyên số: Tập trung phân tích các mô
hìnhmớinhưphòngkhámphápluậtảo,
dựánLegalTech,vàcácnềntảngthựctập
trựctuyến.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiêncứunàyđượcthựchiệnchủ
yếubằngphươngphápđịnhtínhđểkhám
phá sâu sắc bản chất phức tạp của mối
quanhệ"Nhàtrường-Doanhnghiệp".
Phương pháp chính là phân tích
tàiliệuthứcấp,baogồm:cáccôngtrình
nghiêncứukhoahọc,sáchchuyênkhảo,
bài báo trên các tạp chí uy tín trong và
ngoài nước về lý thuyết học tập trải
nghiệm,đàotạodựatrênnănglực,vàcác
môhìnhliênkếttronggiáodụcđạihọc.
Cácbáocáo,chiếnlượcpháttriểncủamột
sốcơ sở đào tạoluật và hiệp hộidoanh
nghiệptạiViệtNamcũngđượcsửdụngđể
cócáinhìnthựctiễn.
Đểbổsungvàlàmsâusắcthêmdữ
liệu từ tài liệu, phương pháp phỏng vấn
sâubáncấutrúcđãđượcthựchiện.Mẫu
phỏng vấn được lựa chọn có chủ đích,
baogồm:03nhàquảnlýgiáodụctạicác
cơsởđàotạoluật,03luậtsưđiềuhành/
trưởngphòngphápchếtạicáccôngtyluật
vàdoanhnghiệplớn,và02chuyêngiavề
côngnghệpháplý.Cáccâuhỏiphỏngvấn
xoayquanhviệcđánhgiáthựctrạng,nhận
diệnràocảnvàkhámphánhữngkỳvọng,
ýtưởngvềmộtmôhìnhliênkếtlýtưởng
trongkỷnguyênsố.
Dữliệuthuthậpđượctừhaiphương
pháp trên đượctổnghợp, phântíchtheo
chủ đề dựa trên khung phân tích đã đề
xuất,nhằmđưaranhữngkếtquảvàthảo
luậncótínhhệthốngvàđachiều.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1. Thực trạng liên kết “Nhà
trường - Doanh nghiệp” trong đào tạo
luật tại Việt Nam: Sự hời hợt của một
mốiquanhệtiềmnăng
Kếtquảphântíchtàiliệuvàphỏng
vấnchothấymộtbứctranhchung:nhận
thứcvềtầmquantrọngcủaviệcliênkết
đã có, nhưng hành động còn rời rạc và
hiệuquảchưacao.
4.1.1. Các hình thức liên kết phổ
biếnvànhữnghạnchế
Cáchoạtđộngliênkếthiệnnaychủ
yếudừnglạiởcấpđộ1(Thôngtin)vàcấp
độ2(Hợptác)trongkhungphântích.
Tổ chức hội thảo, talkshow: Đây
là hình thức phổ biến nhất, các trường
thườngxuyênmờicácluậtsư,chuyêngia
từdoanhnghiệpđếnchiasẻkinhnghiệm.
Tuynhiên,cácsựkiệnnàythườngmang
tínhmộtchiều,thiếusựtươngtácsâuvà
thường chỉ tạo ra hiệu ứng truyền cảm
hứngnhấtthờithayvìtrangbịkỹnănghệ
thống.Dùvậy,cũngđãxuấthiệnnhững
điểmsángđángghinhận.Điểnhìnhnhư
các cuộcthi “Phiêntòagiả định”(Moot
Court)tạiĐạihọcLuậtThànhphốHồChí
Minh hay Đại học Luật Hà Nội thường
xuyên nhận được sự tàitrợ chuyênmôn
và tham gia làm giám khảotừ các hãng
luật lớn như YKVN, VILAF hay Baker
McKenzie.Sựthamgiatrựctiếpcủacác

361
luật sư hành nghề vào việc huấn luyện
độithiđãgiúpsinhviêntiếpcậngầnhơn
vớitưduytranhtụngthựctế(NguyễnThị
Mai,2023).
Chươngtrìnhthựctập,kiếntập:Hầu
hếtcácchương trìnhđàotạođềucóhọc
phầnthựctậpbắtbuộc.Mặcdùvậy,chất
lượngcủacáckỳthựctậpnàyrấtkhông
đồng đều. Một luật sư điều hành được
phỏngvấnchobiết:“Nhiềutrườngchỉgửi
sinhviênđếnvớimộtcôngvăngiớithiệu.
Chúng tôi không có một khung chương
trìnhphốihợpnàocả.Sinhviênđếnchủ
yếulàmcáccôngviệchànhchính,photo,
ítcócơhộitiếpxúcvớihồsơvụviệcthực
sự.” Sự thiếu vắng một cơ chếgiám sát
và đánh giá chung từ cả hai phía khiến
chohoạtđộngnàythườngmangtínhhình
thức,“chođủtínchỉ”.Thựctếtạimộtsố
trường như Đạihọc Kinh tế- Luật(Đại
họcQuốcGia,ThànhphốHồChíMinh)
hay Trường Đại học Ngân hàng Thành
phốHồ ChíMinh, dù đãcó những biên
bảnghinhớ(MOU)đượckýkếtvớicác
Đoàn luật sưhay cácngân hàng thương
mại,nhưngviệctriểnkhaichitiếtxuống
từngsinhviênvẫncòngặpkhókhăndo
thiếunhân sự chuyên trách điều phối từ
cảhaiphía.
Mời giảng viên thỉnh giảng: Việc
mời các chuyên gia thực tiễn tham gia
giảng dạy là một điểm sáng, giúp đưa
"hơithởcuộcsống"vàobàigiảng.Tuy
nhiên, số lượng giảng viên thỉnh giảng
còn ít, sự tham gia của họ thường chỉ
giớihạnởmộtvàibuổichuyênđềthayvì
thamgiavàoquátrìnhxâydựngvàgiảng
dạy cả một học phần có hệ thống. Một
số mô hình đào tạo chất lượng cao tại
TrườngĐạihọcLuật,ĐạihọcQuốcgia
HàNộiđãbắtđầumờicácgiáosưdanh
tiếng tham gia giảng dạy trọn vẹn một
họcphầnkỹnăng(nhưKỹnăngtưvấn
hợpđồng,Kỹnăngđàmphán),nhưngmô
hìnhnàychưađượcnhânrộngđạitràdo
ràocảnvềcơchếtàichínhvàthờigian
củachuyêngia.
4.1.2.Ràocảntừbaphía
Sựhờihợtnàyxuấtpháttừnhững
ràocảncốhữutừcảbabênliênquan.
TừphíaNhàtrường:Chươngtrình
đào tạo còn cứng nhắc, khó thay đổi để
tíchhợpcáchọcphầnthựchànhmới.Đội
ngũgiảngviên,dùgiỏivềlýluận,nhưng
mộtbộphậnthiếukinhnghiệmthựctiễn
và ngạicập nhật côngnghệ.Quan trọng
hơn,nhiềutrườngvẫnxemdoanhnghiệp
nhưmột“đốitácxinhỗtrợ”(nơithựctập,
tài trợ) hơn là một “đối tác chiến lược”
bìnhđẳngđểcùngpháttriển.
Từ phía Doanh nghiệp: Mục tiêu
chính của doanh nghiệp là kinh doanh.
Việc dành thời gian, nhân lực để hướng
dẫnsinhviênthựctậpthườngbịxemlà
một gánh nặng, một hoạt động “trách
nhiệmxã hội” hơn là một khoản đầu tư
chiến lược cho nguồn nhân lực tương
lai.MộttrưởngphòngPhápchếchiasẻ:
“Chúng tôi rất muốn hợp tác sâu hơn,
nhưngkhôngcómộtcơchếrõràng.Nhà
trường cần chủ động hơn trong việc đề
xuấtcácmôhìnhhợptácmàởđóchúng
tôi cũng thấy được lợi ích cụ thể, ví dụ
nhưtiếp cận nguồn nhânlực chất lượng
caohoặcthamgiagiảiquyếtcácvấnđề
nghiêncứucủachúngtôi.”
Thiếucơchế“nhạctrưởng”:Không
cómộtcơquanhaymộtcơchếtrunggian
hiệuquảđểkếtnối,điềuphốivàxâydựng
lòngtingiữahaibên.Mọihoạtđộnghiện
naychủyếudựatrêncácmốiquanhệcá
nhân,thiếutínhbềnvữngvàhệthống.

