
221
VAITRÒCỦAGIẢNGVIÊNLUẬTTRONGBỐICẢNH
CHUYỂNĐỔISỐGIÁODỤCĐẠIHỌC
LưuHoàiBảo,LêThịThuỳDung2
Email:luuhoaibaohlu.edu@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1038
Tómtắt:Bàiviếtphântíchsựchuyểnđổivaitròcủagiảngviênluậttrongbốicảnh
giáodụcđạihọcđổimớimạnhmẽdướitácđộngcủaCáchmạngCôngnghiệp4.0vàsựphát
triểncủatrítuệnhântạo.Từchỗchủyếutruyềnđạtkiếnthức,giảngviênluậtnayđảmnhiệm
cácvaitròđadạnghơnnhưđịnhhướngtrithức,thiếtkếtrảinghiệmhọctập,huấnluyện
kỹnăngpháplý,cốvấnnghềnghiệp-đạođứcvànghiêncứuliênngành.Côngnghệsốvà
AI(ArticialIntelligence)tạoranhiềucơhộinhưngcũngđặtratháchthứcvềnănglựcsố,
khaithácdữliệuvàđổimớisưphạm.Bàiviếtđềxuấtkhungnănglựctoàndiệnchogiảng
viênluậttrongkỷnguyênsố,baogồmnănglựcsố-AI,sưphạmsángtạo,phântíchdữliệu
vàđạođứcsố.Kếtluậnnhấnmạnhcầnchủđộngthíchứng,đổimớiphươngphápvàduytrì
giátrịnhânvănđểnângcaochấtlượngđàotạopháplý.
Từkhóa:giảngviênluật,chuyểnđổisố,trítuệnhântạo(AI),giáodụcphápluật,chuyểnđổi
vaitrò
1TrườngĐạihọcLuậtHàNội
2CôngTyLuậtTNHHHPVN
I.Đặtvấnđề
Giáodụcđạihọcnóichungvàgiáo
dụcphápluậtnóiriêngđangtrảiquamột
cuộc chuyển đổi sâu sắc dưới tác động
củaCáchmạngCôngnghiệp4.0vàtrítuệ
nhântạo(AI).Sựpháttriểncủacôngnghệ
số và công nghệ pháp lý (Legal Tech)
khôngchỉlàmthayđổimôhìnhhànhnghề
luậtmàcònđặtranhữngyêucầucấpthiết
vềviệcđổimớiphươngphápsưphạmvà
vaitròcủagiảngviênluật.Trongbốicảnh
đó,nghiêncứunàyđượcthựchiệnnhằm
phântíchsựchuyểnđổivaitròcủagiảng
viênluậtvàđềxuấtmộtkhungnănglực
toàndiệnđểhọthíchứngtrongkỷnguyên
số.Bàiviếtkỳvọngđónggópcảvềmặt
lýluận(làmrõsựchuyểndịchvaitròvà
xâydựngkhungnănglựcchuyênbiệt)lẫn
thựctiễn(cungcấpcơsởchoviệchoạch
định chính sách đào tạo và phát triển
chuyênmôn).Điểmmớicủanghiêncứu
làviệctíchhợpmộtcáchhệthốngcácyếu

222
tốAIvàchuyểnđổisốvàophântíchsự
chuyểnđổivaitròcủagiảngviênluậttại
ViệtNam.Bảnthảolầnlượttrìnhbàybối
cảnh,sựchuyểnđổivaitrò,khungnăng
lực,tháchthức-cơhội,vàkếtluậncùng
cáckiếnnghị.
II.Cơsởlýthuyết
Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý
thuyết về sự thay thế và tăng cường
(Susskind & Susskind, 2017), lý giải
việccôngnghệbuộcgiảngviênluậtphải
chuyển từ các nhiệm vụ có nguy cơ bị
tự động hóa (truyền thụ tri thức) sang
các vai trò mang tính tăng cường (định
hướng,cốvấn).Đồngthời,KhungNăng
lựcSốchoNhàgiáodục(DigCompEdu)
củaRedecker(2017)vàMôhìnhTPACK
(Mishra&Koehler,2006)cungcấpcơsở
đểxâydựngkhungnănglựckỹthuậtsốvà
sưphạmchogiảngviên.
Lược khảo nghiên cứu liên quan:
Thanaraj và Gledhill (2023) qua nghiên
cứuđịnhtínhnhấnmạnhsựcầnthiếtcủa
phương pháp sư phạm số trong đào tạo
luật.Bond và cộng sự (2024) thôngqua
tổngquan hệthốngchỉ ra cáccơ hộivà
tháchthứcvềđạođứccủaAItronggiáo
dụcđạihọc.TạiViệtNam,cácnghiêncứu
nhưcủaPhanvàTiêu(2023)mớidừnglại
ởpháttriểnnănglựcsốchogiảngviênđại
họcnóichung,chưacócôngtrìnhchuyên
sâunàovềgiảngviênluật.Trêncơsởcác
lýthuyếtnêutrên,nghiêncứuxâydựng
khung phân tích sự dịch chuyển vai trò
của giảng viên luật theo bốn trục chính.
Lý thuyết “thay thế và tăng cường” của
SusskindvàSusskind(2022)làmrõlogic
chuyển dịchtừcác hoạtđộng giảngdạy
có nguy cơ bịtự động hóa sang cácvai
tròmangtínhgiatănggiátrị.Khungnăng
lực Số cho Nhà giáo dục DigCompEdu
doỦybanchâuÂubanhành(European
Commission, 2017) và mô hình TPACK
của Mishra và Koehler (2006) cungcấp
nềntảngđểlýgiảisựmởrộngnănglực
sưphạm-côngnghệcủagiảngviêntrong
quátrìnhchuyểnđổivaitrò.Từđó,bàiviết
xácđịnhbốnsựdịchchuyểncốtlõi:(1)
từ“khotrithức”sang“ngườiđịnhhướng
vàkiếntạotrithức”;(2)từ“ngườigiảng
giải” sang “nhà thiếtkế trải nghiệmhọc
tập”; (3) từ “chuyên giađứng lớp”sang
“ngườicốvấnvàhuấnluyệnkỹnăng”;và
(4)từ“nhànghiêncứuđộclập”sang“nhà
nghiêncứuliênngànhvàứngdụng”.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiên cứu này sử dụng phương
pháp nghiên cứu định tính thông qua
phântíchtàiliệuvàtổngquantàiliệucó
hệ thống, chủ yếu là so sánh, tổng hợp
vàdiễngiảicáclýthuyếtnềntảngvàkết
quả từ các công trình nghiên cứu trong
và ngoài nước. Phạm vi nghiên cứu tập
trung vào các tàiliệu học thuật vềgiáo
dụcluật,chuyểnđổisố,AIvàpháttriển
năng lực giảng viên. Dữ liệu được thu
thậptừcácnguồnđángtincậy,baogồm
các tạp chí khoa học quốc tế (Scopus,
Google Scholar), sáchchuyên khảo, báo
cáocủacáctổchứcgiáodụcvàcácvăn
bảnchínhsáchcủaViệtNam.Cácbiếnsố
trongkhungphântích(cácvaitrò,năng
lực)đượcđánhgiáthôngquatầnsuấtxuất
hiệnvàmứcđộnhấnmạnhtrongcáctài
liệuđượclượckhảo.
IV.Kếtquảnghiêncứu
4.1.Bối cảnh tác động và sự cần
thiếtphảichuyểnđổi
Giáodụcđạihọcnóichungvàgiáo
dụcphápluậtnóiriêngđangđứngtrước
mộtgiaiđoạnchuyểnđổisâurộng,được
thúcđẩybởitiếntrìnhchuyểnđổisốtoàn
diệnvàsựpháttriểnmạnhmẽcủatrítuệ

223
nhântạo(AI).Sựxuấthiệnvàlantỏacủa
các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) như
ChatGPT, Gemini, cùng các giải pháp
công nghệ pháp lý(Legal Tech) đã làm
thayđổicănbảnphươngthứctạolập,truy
cập, xửlý và vậndụngtrithứcpháplý.
CáccôngcụAIkhôngcònmangtínhchất
giảđịnhhayviễntưởngmàđãbướcvào
thựctiễn hành nghề, cho thấy khả năng
tựđộnghóanhiềuhoạtđộngchuyênmôn
truyền thống của luật sư và thẩm phán,
nhưsoạnthảohợpđồng,ràsoáttàiliệu,
phântíchánlệvàhỗtrợdựđoánkếtquả
tranhchấp.Nhữngchuyểndịchnàykhông
chỉtácđộngđếnlĩnhvựchànhnghềmà
cònảnhhưởngmạnhmẽđếnhệthốngđào
tạoluật-nơichuẩnbịvàpháttriểnnguồn
nhânlựcpháplýchotươnglai.Theobáo
cáo sơ kết triển khai chuyển đổi số của
BộGiáodụcvàĐàotạo,hệthốngquảnlý
thôngtingiáodụcđạihọc(HEMIS)đãsố
hóadữliệucủakhoảng470cơsởđàotạo
đạihọc,baogồmhơn100.000hồsơcán
bộvàgần3triệuhồsơngườihọc(sốliệu
chínhthứctừGDĐT).Đâylàminhchứng
rằng việcthu thập, chuẩnhóa vàsố hóa
thôngtinnhânlựcgiáodụcđangdiễnraở
quymôlớntrongtoànhệthốngđạihọctại
ViệtNam,trongđócóđộingũgiảngviên
luật(HàGiang,2025).Việcdữliệungành
giáodụcđãđượckếtnốivàxácthựcvới
cơsởdữliệuquốcgia,địnhdanhhơn24
triệugiáoviênvàhọcsinh(đạt98%),cho
thấyngànhđangxâydựnghạtầngsốrất
lớnđểphụcvụquảnlývàphântíchthông
tinnghềnghiệp(NhanDanOnline,2024).
Tuynhiên,cầnphânbiệtrõgiữamứcđộ
sốhóadữliệuquảnlývàmứcđộthựchiện
nhiệmvụgiảngdạytrongbốicảnhsốhóa
củađộingũgiảngviênluật.Thựctiễnđào
tạo chothấy, mặcdùdữliệu vềđội ngũ
và người học đã đượcsố hóa ở quymô
lớn,nhưngviệckhaitháccôngnghệsốvà
AI trong hoạt động giảng dạy pháp luật
vẫncònhạnchế.Phầnlớngiảngviênluật
hiệnnayvẫnđảmnhiệmnhiệmvụgiảng
dạy chủyếutheo môhình truyềnthống,
lấy thuyết giảng và truyền đạt nội dung
quyphạmlàmtrungtâm;việctổchứccác
hoạtđộnghọctậpdựatrêntìnhhuống,mô
phỏng,phântíchdữliệuánlệhoặchuấn
luyệnkỹnăngpháplýtrongmôitrườngsố
chưatrởthànhthựchànhphổbiến.Việc
ứngdụngcáccôngcụcôngnghệpháplý
(Legal Tech) vàAI trong giảng dạy còn
mang tính cá nhân, tự phát, chưa được
chuẩnhóathànhyêucầunghềnghiệphay
tiêuchíđánhgiáchínhthứcđốivớigiảng
viênluật.
Trong bối cảnh thông tin pháp lý
ngàycàngdễtiếpcậnvàphổcập,vaitrò
truyền thống của giảng viên luật với tư
cáchlà“khotrithứcsống”-ngườinắm
giữ và truyền đạt tri thức một cách gần
nhưđộcquyền-đangbịtháchthứcrõrệt.
Người học ngày nay không chỉ cần tiếp
thu quy định pháp luật, mà quan trọng
hơn,cầnđượctrangbịnănglựcvậndụng
chúngtrongmôitrườngsốphứctạp,khả
năng hợp tác với AI, cũng như các kỹ
năngtưduybậccaomàmáymóckhócó
thểthaythế.Bốicảnhnàyđặtramộtcâu
hỏicấpthiết:Trongbốicảnhđó,mộtvấn
đềtrọngtâmđượcđặtra:vaitròmớicủa
giảngviênluậtlàgìkhinhiềuthànhtốtri
thứcvàkỹnăngnghềnghiệptruyềnthống
đangđứngtrướcnguycơbịtựđộnghóa
bởicáchệthốngsốvàcôngnghệAI?Việc
xáclậplạichứcnăngnghềnghiệpkhông
chỉlàyêucầucấpthiếtnhằmthíchứngvới
sựthayđổinhanhchóngcủamôitrường
giáodụcvàhànhnghềphápluật,màcòn
làđiềukiệnthenchốtđểgiảngviênluật
tiếptụckhẳngđịnhgiátrịchuyênmôncốt
lõi trong kỷ nguyên số. Cần nhấn mạnh
rằngquátrìnhchuyểnđổikhôngchỉđơn

224
thuầnlàviệctíchhợpcôngnghệvàogiảng
dạy,màlàmộtthayđổicănbảntrongtư
duy sư phạm và bản sắc nghề nghiệp.
Giảngviênluậtkhôngcòngiớihạnởvai
tròchuyêngiatruyềnđạttrithức,màđang
dịchchuyểntrởthànhngườikiếntạomôi
trường học tập, người dẫn dắt quá trình
hìnhthànhnănglựcvàngườicốvấnđịnh
hướngnghềnghiệp-gópphầnpháttriển
toàndiệnnănglựcpháplýcủangườihọc
trong bốicảnh chuyểnđổi sốngàycàng
sâurộng.
4.2.Sựchuyểnđổivaitròcủagiảng
viênluật:từtruyềnthụtrithứcsangkiến
tạonănglực
Sự chuyển dịch vai trò của giảng
viênluậttrongkỷnguyênsốlàmộtquá
trìnhmangtínhđachiều,cóchiềusâuvà
gắnliềnvớisựbiếnđổicủatrithứcpháp
lýcũngnhưnhucầucủaxãhộihiệnđại.
Sựchuyểnđổinàykhôngphủđịnhvaitrò
truyền thống,màthểhiện sựkế thừavà
phát triển,hướng tớiviệcđịnh hìnhmột
môhìnhgiảngviêntoàndiện,linhhoạtvà
thíchứnghơnvớibốicảnhchuyểnđổisố.
Thứnhất,dướitácđộngcủachuyển
đổisốvàtrítuệnhântạo,vaitrògiảngviên
luật chuyển từ “kho tri thức sống” sang
“người định hướng và kiến tạo tri thức”.
Thay vì truyền đạt một chiều như trước,
giảngviêntậptrungthiếtkếvàdẫndắtquá
trìnhhọc,giúpsinhviênchủđộngxâydựng
trithứcvàpháttriểntưduypháplýbậccao.
Khithưviệnsố,cơsởdữliệutrực
tuyến và AI cung cấp thông tin nhanh
và rộng, giảngviên không còn giữ“độc
quyềntrithức”.Họtrởthành“ngườiđịnh
hướng”:hỗtrợsinhviênđánhgiáđộtin
cậynguồndữliệu,phânbiệttàiliệuhọc
thuậtvớinộidungphổthông,sửdụngtìm
kiếmnângcaovàphântíchphêpháncác
kếtquảAI.
Đồng thời, giảng viên đảm nhiệm
vaitrò“ngườikiếntạotrithức”thôngqua
việcchọnlọc,hệthốnghóavàkếtnốicác
học liệu số-từ văn bản pháp luật đến án
lệ và bài báo khoa học-giúp biến nguồn
thôngtin rời rạcthành hệthốngtri thức
mạchlạc,dễtiếpcận.
Thứhai,vaitròcủagiảngviênthay
đổi từ“ngườigiảng giải” sang “nhà thiết
kếtrảinghiệmhọctập”.Nếutrướcđâykỹ
năngsưphạmchủyếugắnvớiviệctruyền
đạtvàgiảithíchnộidungtheohìnhthức
thuyếtgiảng,thìtrongbốicảnhhiệnnay,
nhiệm vụ trọng tâm là thiết kế các trải
nghiệmhọctậpgiúpngườihọcchủđộng
khámphá,tươngtácvàkiếntạotrithức.
Giảngviênluậthiệnđạithiếtkếcácmôi
trường học tập tích hợp công nghệ, tạo
điềukiệnđểsinhviêntiếpcậnnhữngbối
cảnh pháp lý môphỏngcó độ chân thực
cao.Chẳnghạn,thayvìchỉnghegiảngvề
kỹnăngtranhtụng,sinhviêncóthểtham
giacácphiêntòamôphỏngtrựctuyếnhoặc
thôngquacôngnghệthựctếảo,nhậpvai
luậtsư,thẩmphánhoặckiểmsátviên.Điều
nàygiúphọrènluyệnphảnxạnghềnghiệp,
nănglựclậpluậnvàkỹnăngứngxửpháp
lýtrongmôitrườngantoànnhưngcótính
trảinghiệmmạnh.Mộtvídụkháclàviệc
sửdụngAItrongphântíchdữliệuánlệ.
Giảngviêncóthểcungcấpbộdữliệuánlệ
quymôlớnvàhướngdẫnsinhviênsửdụng
kỹthuậtkhaiphávănbảnđểpháthiệncác
xuhướngxétxửhoặcyếutốpháplýthen
chốtảnhhưởngđếnphánquyết.Cáchtiếp
cậnnàytíchhợp“luậtdựđoán”và“pháp
luật dựa trên dữ liệu” vào chương trình
đàotạo.Đồngthời,môhình“lớphọcđảo
ngược”tiếptụckhẳngđịnhgiátrịkhicho
phépgiảngviêndànhthờigiantrênlớpcho
cáchoạtđộngthảoluậnchuyênsâu,phản
biện,môphỏngvàgiảiquyếttìnhhuống,
thayvìtruyềnđạtlýthuyếtmộtchiều.

225
Thứba,vaitròcủagiảngviênchuyển
dịchtừ“chuyêngiađứnglớp”sang“người
cốvấnvàhuấnluyệnkỹnăng”.Đâylàmột
dạnggiátrịgiatăngmàcôngnghệkhócó
thểthaythế.MặcdùAIcókhảnăngxửlý
thôngtinhiệuquả,nóthiếunhữngphẩm
chấtcốtlõicủaconngườinhưtrựcgiác,
sựđồngcảm,nănglựcđánhgiáđạođức
vàkhảnăngsángtạo.Dođó,giảngviên
luậttrởthành“ngườihuấnluyệnkỹnăng”
(SkillsCoach)-hỗtrợsinhviênpháttriển
tưduyphảnbiệnpháplý,nănglựcphân
tích đa chiều, kỹ năng lập luận - tranh
biện,khảnăngthuyếtphụcvàphẩmchất
đạođứcnghềnghiệp.Họđóngvaitròdẫn
dắt trong việc hình thành bản lĩnh nghề
nghiệp, định hướng trách nhiệm xã hội
củamộtluậtgiavàgiảiquyếtcácvấnđề
đạođứcmớinảysinhtrongmôitrườngsố
nhưthiênlệchthuậttoán,bảovệdữliệu
cánhânhayminhbạchtrongvậnhànhhệ
thống.Bêncạnhđó,vaitrò“ngườicốvấn
nghềnghiệp”(Mentor)ngàycàngtrởnên
quan trọng. Giảng viên đồng hành cùng
sinh viên trong việc hoạch định lộ trình
nghềnghiệp,pháttriểnnănglựccánhân
và rèn luyện các kỹ năng mềm cốt yếu.
Mốiquanhệthầy-tròmangtínhcánhân
hóa này là giá trị đặc thù của giáo dục
chấtlượngcaovàkhôngthểđượcthaythế
bằngthuậttoán.
Thứtư,giảngviênluậtchuyểnđổitừ
“nhànghiêncứuđộclập”sang“nhànghiên
cứuliênngànhvàứngdụng”.Nghiêncứu
pháplýhiệnđạiđòihỏisựkếthợpchặt
chẽvớicáclĩnhvựckhoahọcliênquan
đểgiảiquyếtcácvấnđềpháplýphứctạp
nảysinhtừcôngnghệmới.Điềunàybao
gồmnghiêncứuvềkhungpháplýđốivới
trítuệnhântạo,tàisảnsố,hợpđồngthông
minh,xetựlái,bảovệdữliệucánhân,an
ninhmạngvàtácđộngcủanềntảngsốđối
với phápluật lao động hoặc cạnh tranh.
Đểthựchiệnhiệuquả,giảngviêncầnhợp
tácvớichuyêngiatrongcáclĩnhvựcnhư
khoahọcmáytính,kỹthuật,kinhtếhoặc
xã hội học.Đồng thời,sự pháttriểncủa
phươngphápnghiêncứudựatrêndữliệu
(data-drivenlaw)mởracơhộivậndụng
kỹthuậtphântíchdữliệulớnvàhọcmáy
nhằmđánhgiáxuhướngxétxử,dựđoán
tácđộngcủacácquyđịnhphápluậthoặc
phântíchhànhvicủacácchủthểpháplý.
Điềunàygópphầnđưagiảngviênluậttừ
vịtrínhànghiêncứuđộclậpsangvịthế
củamộtnhàkhoahọcliênngành,cóđóng
góptrựctiếpvàthiếtthựcchoviệchoạch
địnhchínhsáchvàgiảiquyếtvấnđềthực
tiễntrongxãhộisố.
4.3. Khung năng lực và những
tháchthức-cơhộiđặtra
Để thực hiện hiệu quả các vai trò
mớivốnmangtínhphứctạpvàđadạng
nhưđãphântích,giảngviênluậtcầnđược
trang bị một khung năng lực toàn diện,
vượt xa phạm vi tri thức chuyên môn
thuầntúy.Khungnănglựcnàylàsựkết
hợphàihòagiữanănglựckỹthuật,năng
lựcsưphạmvàcácphẩmchấtnhânvăn
cốt lõi, đồngthờicó thể được vậndụng
nhưmộtkhungthamchiếutrongđánhgiá,
đàotạovàbồidưỡnggiảngviênluậttrong
bốicảnhchuyểnđổisố.
Thứ nhất, năng lực kỹ thuật số và
khai thác công cụAI là nền tảng không
thểthiếuchogiảngviêntrongkỷnguyên
số. Năng lực này không chỉ dừng lại ở
việc thành thạo các công cụ văn phòng
cơ bản mà bao gồm khả năng vận hành
cácHệthốngQuảnlýHọctập(LMS)như
Moodle,Canvas,thiếtkếvàbiêntậphọc
liệusốđaphươngtiệnbằngcáccôngcụ
như Canva,Adobe Spark, CapCut, cũng
như hiểubiết cơ bản vềcác công cụAI
phổ biến (ChatGPT, Gemini) và công

