
257
PHÁTTRIỂNCHƯƠNGTRÌNHĐÀOTẠONGÀNHLUẬT
TRONGBỐICẢNHCHUYỂNĐỔISỐNHẰMĐÁPỨNG
YÊUCẦUCỦATHỊTRƯỜNGLAOĐỘNGHIỆNĐẠI
LêThịHướng,NgôThịMai2
Email:lthuong6@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1042
Tómtắt:Bàiviếtnhằmlàmrõsựcầnthiếtvàđịnhhướngpháttriểnchươngtrìnhđào
tạongànhluậttrongbốicảnhchuyểnđổisốnhằmđápứngyêucầucủathịtrườnglaođộng
hiệnđại.Bàiviếtsửdụngcácphươngphápphântích,tổnghợptàiliệu,sosánhvàtiếpcận
liênngành,trêncơsởnghiêncứucácquyđịnhphápluật,chínhsáchgiáodục,báocáocủa
cơquanquảnlývàtàiliệuhọcthuậttrongvàngoàinước.Kếtquảnghiêncứuchothấy
chươngtrìnhđàotạoluậthiệnhànhcònhạnchếvềnộidung,phươngphápgiảngdạyvàmức
độgắnkếtvớithựctiễnpháplýsố.Trêncơsởđó,bàiviếtđềxuấtcácđịnhhướngpháttriển
chươngtrìnhđàotạotheohướngcậpnhậtnộidunggắnvớicôngnghệsố,đổimớiphương
phápgiảngdạyvàtăngcườngliênkếtvớithựctiễnnghềnghiệp,gópphầncungcấpcơsở
khoahọcchoviệcđổimớiđàotạoluậttrongbốicảnhchuyểnđổisố.
Từkhoá:chươngtrìnhđàotạoluật,chuyểnđổisố,cáchmạngcôngnghiệp4.0
1TrườngĐạihọcMởHàNội
2HọcviệnTòaán
I.Đặtvấnđề
Chuyển đổi số đang làm thay đổi
mạnh mẽ lĩnh vực pháp luật, khiến các
vấn đềnhư tranh chấptrongkhông gian
mạng,dữliệusố,AIhaythươngmạiđiện
tửngàycàngphổbiến.Điềunàyđòihỏi
nguồnnhânlựcpháplýphảicókiếnthức
công nghệ, năng lực số và tư duy liên
ngành. Tuy nhiên, chương trình đào tạo
luậthiệnnayvẫnthiênvềlýthuyết,chậm
cậpnhậtcôngnghệvàchưađápứngyêu
cầucủathịtrườnglaođộngsốhóa.Vìvậy,
đổimớichươngtrìnhtheohướngtíchhợp
côngnghệvàgắnvớithựctiễntrởthành
yêucầucấpthiếtđểchuẩnbịđộingũnhân
lựcpháplýtrongthờiđạisố.
II.Cơsởlýthuyết
Trong nghiên cứu về phát triển
chương trình đào tạo ngành luật trong
bối cảnh chuyển đổi số, bài viết vận

258
dụng ba học thuyết giáo dục hiện đại
làmcơsởlýluận,gồm:Thuyếtkiếntạo
(Constructivism), Thuyết học tập xã hội
(Social Learning Theory) vàThuyết học
tập trải nghiệm (Experiential Learning
Theory).Cáchọcthuyếtnàyđịnhhướng
việcthiếtkếmụctiêu,nộidung,phương
phápvàhìnhthứctổchứcdạyhọctrong
đàotạoluật,đặcbiệttrongđiềukiệnmôi
trường học tập và hành nghề ngày càng
sốhóa.
2.1.Thuyếtkiếntạo(Constructivism)
Thuyết kiến tạo cho rằng tri thức
khôngđượctruyềnthụmộtchiềutừngười
dạy sang ngườihọc mà được ngườihọc
chủđộngkiếntạothôngquatrảinghiệm,
tương tác và phản tư (Piaget, 1972;
Vygotsky, 1978). Học tập vì vậy là một
quátrìnhtíchcực,trongđóngườihọcxây
dựnghiểubiếtmớitrênnềntảngtrithức
vàkinhnghiệmsẵncó.Tronggiáodụcđại
học vàđào tạo nghềnghiệp, thuyếtkiến
tạonhấnmạnhvaitròcủamôitrườnghọc
tập gắn với thực tiễn và khuyến khích
tưduyphảnbiện,cònngườidạygiữvai
tròthiếtkếvàtổchứchoạtđộnghọctập
(Fosnot,2013).
2.2.Thuyếthọctậpxãhội(Social
LearningTheory)
Theo Bandura (1977), con người
họctậpchủyếuthôngquaquansát,mô
phỏngvàtươngtácxãhội,trongđóhành
vivàchuẩnmựcnghềnghiệpđượchình
thành qua quá trình tiếp xúc với cộng
đồng thực hành. Vận dụng vào đào tạo
luậttrongbốicảnhchuyểnđổisố,thuyết
họctậpxãhộichothấysựcầnthiếtphải
tăngcườngkếtnốigiữacơsởđàotạovới
tòaán,vănphòngluậtsư,doanhnghiệp,
tổchứctrọngtàivàcácchủthểcungcấp
dịchvụpháplýsố.Cácmôhìnhnhưlegal
clinic,thựctậpnghềnghiệphaysựtham
giacủachuyêngiathựctiễnvàogiảngdạy
giúpsinhviêntừngbướchìnhthànhnăng
lực hành nghề phù hợp với môi trường
pháplýsốhóa.
2.3. Thuyết học tập trải nghiệm
(ExperientialLearningTheory)
Thuyết học tập trải nghiệm do
Kolb(1984)pháttriểncoihọctậplàmột
chutrìnhgồmtrảinghiệm,phảntư,khái
quáthóavàvậndụng.Theohọcthuyết
này,trithứcchỉthựcsựcóýnghĩakhi
người học được trực tiếp thamgia vào
hoạt động thực tiễn và có cơ hội phản
tư.Trongđàotạonghềnghiệp,họctập
trải nghiệm là nền tảng hình thành kỹ
năngvànănglựchànhnghềthôngqua
cáchoạtđộng như thựctập, môphỏng
nghề nghiệp và giải quyết tình huống
thựctiễn(Moon,2004).
2.4.Thựctrạngchươngtrìnhđào
tạongànhluậtởViệtNamhiệnnay
Thứ nhất,chương trình đào tạo
ngành luật tại Việt Nam còn nặng về lý
thuyết,thiếutínhthựchànhvàchưatheo
kịpxuhướngsốhóa.
Các học phầnhiện chưa chútrọng
trangbịkỹnăngứngdụngcôngnghệnhư
xửlýhồsơđiệntử,môphỏngphiêntòa
hay sử dụng phần mềm pháp lý. Nhiều
lĩnhvựcpháplýmớinhưbảovệdữliệucá
nhân,anninhmạnghayhợpđồngthông
minh cũng chưa được cập nhật. Phương
pháp giảng dạy vẫn truyền thống, thiếu
tươngtácvàítứngdụngcôngnghệ,trong
khi liên kết giữa nhà trường và doanh
nghiệpcònlỏnglẻo,khiếnnộidungđào
tạo thiếu tính thực tiễn. Những hạn chế
nàylàmsinhviênngànhluậtgặpkhókhăn
khibước vào môi trường làm việc hiện
đại,đòihỏichươngtrìnhđàotạophảisớm
đượccảitiếntoàndiện.

259
Thứhai,chươngtrìnhđàotạoluật
hiệnnaychưatheokịpsựpháttriểncủa
các lĩnh vực pháp lý mới do công nghệ
manglại.
Các nội dung như Luật an ninh
mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, thương
mạiđiệntửhayhợpđồngthôngminhvẫn
vắng mặt hoặcchỉđượcđề cập sơ lược,
trongkhiđâylànhữnglĩnhvựcphátsinh
nhiềuvấnđềpháplývàcónhucầunhân
lựccao,đặcbiệttạicácdoanhnghiệpcông
nghệvàntech.Việcthiếunềntảngkiến
thứcchuyênsâukhiếnsinhviênkhóthích
ứngvớimôitrườnglàmviệchiệnđạivà
giảmkhảnăngcạnhtranhtrênthịtrường
laođộngsốhóa.
Thứba,phươngphápgiảngdạycòn
mangtínhtruyềnthống,chủyếudựavào
hìnhthứcthuyếtgiảngmộtchiềutừgiảng
viên.
Cách tiếp cận này khiến sinh viên
họcthụđộng,tiếpthukiếnthứcmáymóc
và thiếu cơ hội trao đổi, phản biện hay
vậndụngvàotìnhhuốngcụthể.Việcứng
dụngcôngnghệtronggiảngdạycũngcòn
hạn chế;các hìnhthứcnhưlớphọc trực
tuyến,bàigiảngsốhóa,môphỏngtốtụng
haynềntảngđánhgiápháplýtrựctuyến
chưađượctriểnkhairộngrãihoặcthiếu
chiều sâu. Hệ quả là sinh viênkhó làm
quenvớimôitrườngpháplýsốhóa,nơi
công nghệđang thaythế dần nhiềuthao
táctruyềnthống.
Thứtư,sựliênkếtlỏnglẻogiữanhà
trường và các đơn vị sử dụng lao động
nhưdoanhnghiệp,cơquantưphápvàtổ
chứchànhnghềluật.
Mối liên kết giữa nhà trường và
doanhnghiệpcònhìnhthức,khiếnchương
trìnhđàotạochậmcậpnhậttheonhucầu
thựctiễn.Sinhviênítcơhộithựctậphoặc
thamgiamôphỏngnghềnghiệpnênthiếu
kinhnghiệm,kỹnăngtácnghiệpvàđịnh
hướngnghềrõràng.Côngtáctưvấnnghề
nghiệpcũngchưaphảnánhcácxuhướng
pháplýmớinhưluậtcôngnghệ,bảomật
dữliệuhaytưvấnpháplýdoanhnghiệp.
Nếu không tăng cường kết nối với thị
trườnglaođộng,chươngtrìnhđàotạoluật
khóđápứngyêucầucủaxãhộisốhóa.
Thứnăm,chưachútrọngđúngmức
đến phát triển kỹnăng mềm và kỹnăng
sốchosinhviênlàhainănglựcthiếtyếu
trongbốicảnhchuyểnđổisố.
Dùđượctrangbịkiếnthứcpháplý
nềntảng,nhiềusinhviênvẫnthiếutựtin
tronggiaotiếp,làmviệcnhóm,phảnbiện
vàsửdụngcôngnghệphụcvụcôngviệc.
Việcchưađượctiếpcậnvớicáccôngcụhỗ
trợpháplýhiệnđạinhưphầnmềmquản
lýhồsơ,môphỏngtốtụnghaycôngcụAI
khiếnhọgặpkhókhănkhibướcvàomôi
trườnglàmviệcthựctiễn(Võ&Nguyễn,
2024).Dođó,cầntíchhợppháttriểnkỹ
năngmềmvàkỹnăngsốvàochươngtrình
đàotạomộtcáchbàibản,nhằmnângcao
nănglựcthíchứngvàcạnhtranhchosinh
viêntrongthịtrườnglaođộngsốhóa.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bàiviếtchủyếusửdụngcácphương
phápphântíchvàtổnghợptàiliệunhằm
làmrõcơsởlýluậnvềchuyểnđổisốvà
nhữngyêucầumớiđốivớiđàotạopháp
lý.Tácgiảthuthập,đốichiếucácvănbản
phápluật,báocáocủatổchứcquốctếvà
cáccôngtrìnhnghiêncứuliênquan,đồng
thờiphântíchthựctrạngchươngtrìnhđào
tạoluậttạiViệtNamtrêncơsởtổnghợp
kếtquảkhảosátvànghiêncứutrướcđó.
Bêncạnhđó,phươngphápsosánhđược
vậndụngđểthamchiếuxuhướngđổimới
đàotạoluậtởmộtsốquốcgia,làmcơsở
đềxuấtđịnhhướngphùhợpvớibốicảnh
ViệtNam.

260
IV.Kếtquảvàthảoluận
4.1.Địnhhướngpháttriểnchương
trìnhđàotạongànhluậttrongbốicảnh
chuyểnđổisố
4.1.1. Cập nhật và mở rộng nội
dungđàotạo
Thứ nhất, mở rộng phạm vi pháp
luậtđểbaoquátcáclĩnhvựcmớidocông
nghệtạora
Truyền thốngđàotạo luậtchủyếu
tậptrungvàocácngànhluậtcơbản,trong
khisựpháttriểncủacôngnghệđãtạora
nhiềulĩnhvựcpháplýmớiđòihỏicách
tiếp cận khác biệt.Vì vậy, chương trình
cần bổ sung các học phần độc lập như
“Phápluậtvềdữliệuvàquyềnriêngtư”,
“Luậtanninhmạng”,“Luậtcôngnghệtài
chính”, “Trí tuệ nhân tạo và pháp luật”
hay“Blockchainvàtàisảnsố”(Nguyễn&
cộngsự,2021).Cáchọcphầnnàykhông
chỉtruyềnđạtquyđịnhphápluật,màcòn
phảirènluyệntưduyphântíchhiệntượng
công nghệdưới góc độpháplý và nhận
diệngiớihạncủaquyềnlựcđiềutiếttrong
khônggiansố.
Thứhai,pháplýliênngành:từđơn
ngànhsangtiếpcậntíchhợp
Một trong những đặc điểm quan
trọngcủakỷnguyênsốlàtínhliênngành.
Trongmôitrườngmàcácvấnđềpháplý
nảysinhtừsựgiaothoagiữacôngnghệ,
tài chính, truyền thông, và khoa học dữ
liệu, người làm nghề luật không thể chỉ
vậnhànhdựatrênnềntảngluậthọctruyền
thống.Thayvàođó,họphảicókhảnăng
hiểubiếtcôngnghệởmứccơbản,nhận
diệnđượccácnguycơpháplýtrongcác
hệthốngkỹthuậtvàgiaodịchkỹthuậtsố.
Điềunàyđòihỏichươngtrìnhđào
tạocầnđượctíchhợpthêmcácthànhphần
kiếnthứccơbảnvềkhoahọcdữliệu,quản
trịhệthốngthôngtin,kỹthuậtbảomật,
lậptrìnhcơbản,thuậttoánphântíchdữ
liệupháplý.Việchợptácliênkhoagiữa
ngànhLuậtvàCôngnghệthôngtintrong
đàotạolàmộtgiảiphápkhảthi,đãđược
triểnkhaithànhcôngtạinhiềucơsởđào
tạo quốc tế như Harvard, Stanford hay
NUS(WorldBank,2022).
Thứba,kỹnăngpháplýtrongmôi
trườngsố:từvănbảnđếnnănglựcsốhóa
SinhviênngànhLuậtkhôngchỉcần
biếtcáchtracứuvănbảnphápluậttruyền
thống, mà còn phải thành thạo việc sử
dụngcáccôngcụpháplýsốbiếtcáchxây
dựng lập luận pháp lý trong môi trường
trực tuyến, tổ chức hồ sơ số hóa, thẩm
địnhhợpđồngđiệntử,quảnlýchứngcứ
sốvàtranhtụngquanềntảngtrựctuyến
(Schmitz,2022).
Thứtư,tưduytoàncầuvànănglực
sosánhphápluật
Ngườihọcphảicókhảnăngphân
tích khác biệt pháp lý giữa các quốc
gia và hiểu các chuẩn mực quốc tế về
quyềnconngườitrênkhônggianmạng,
thươngmạiđiệntửxuyênbiêngiớihay
cơchếbảovệdữliệunhưGDPR(EU),
APEC hoặc ASEAN (OECD, 2021).
Chương trìnhcũngcầnmờigiảngviên
và chuyên gia quốc tế, hội thảo song
ngữ, đồng thời khuyến khích sinh viên
tiếpcậntàiliệuquốctếvàthamgiacác
khóahọcpháplýsốtrênCoursera,edX
hoặcFutureLearn.
Thứnăm,thiếtkếchươngtrìnhtheo
hướngcánhânhóa-thíchứng-linhhoạt
Một xu hướng mới trong đào tạo
hiệnnaylàmôhình“họctậpcánhânhóa”
trongđóngườihọcđượclựachọnlộtrình
riêngtùytheomụctiêunghềnghiệp,năng
lựcnềnvàsởthíchchuyênngành.Trong
đàotạoluật,điềunàycóthểđượcthểhiện

261
quahệthốnghọcphầntựchọntheonhóm
chuyênđềnhư:
-Nhómhọcphầnvề“Phápluậtvà
côngnghệ”,
- Nhóm học phần “Luật và kinh
doanhsố”,
- Nhómhọc phần“Trọngtài và tư
pháptrựctuyến”,
-Nhómhọcphần“Phápluậtquốctế
trongmôitrườngsố”(Trần,2022).
4.1.2. Đổi mới phương pháp
giảngdạy
Thứnhất,chuyểntừphươngpháp
giảng dạy truyền thống sang học tập
tíchcực
Phương pháp giảng dạy pháp luật
truyềnthốngthườngmangtínhhìnhthức,
truyềnđạtmộtchiềuvàthiênvềghinhớlý
thuyết,nênbịđánhgiálàchưapháttriểntư
duyphảnbiện.Trongkhiđó,cácmôhình
dạyhọctíchcựcđãchứngminhhiệuquả
trong việc rènluyện tư duy độc lập,lập
luậnsắcbénvàkhảnăngxửlýtìnhhuống
pháplýphứctạp(Nguyễn,2023).Thayvì
yêucầusinhviênghinhớquyđịnh,giảng
viêncóthểsửdụngvụviệcgiảđịnhhoặc
ánlệđểhọphântíchvàtranhluận.
Thứhai,tăngcườngứngdụngcông
nghệtronggiảngdạy
Chuyển đổi số mang đến nhiều
côngcụhỗtrợgiảngdạyluậtnhưcáchệ
thống LMS (Moodle, Canvas), nền tảng
thitrựctuyến,khodữliệuphápluậtmở,
phầnmềmtracứuthôngminh,môphỏng
pháplývàAIhỗtrợnghiêncứuánlệhoặc
chatbotpháplý(Trần,2022).Giảngviên
cầnđượctậphuấnđểtíchhợpcáccôngcụ
nàyvàodạyhọcnhằmtăngtínhcánhân
hóavàkhảnăngtiếpcậntrithứcchosinh
viên.NhiềutrườngđạihọctạiSingapore,
HànQuốcvàBắcÂuđãứngdụngAIđể
tạongânhàngcâuhỏiphùhợpnănglực
người học hoặc phản hồi tự động trong
tòaánmôphỏng(WorldBank,2020).Tại
ViệtNam,lớphọctíchhợpcôngnghệmới
ởgiai đoạnthí điểm nhưngcho thấytín
hiệutíchcực,vớicáctrườngnhưĐạihọc
Luật TP.HCM, Đại học Luật Hà Nội và
mộtsốđơnvịthuộcĐHQGtriểnkhailớp
họcsố,blendedlearningvàhọcliệumở.
Thứba,họctậptheodựánvàhọc
quathựchành
Trongđàotạoluật,điềunàycóthể
thựchiệnquacácmôhìnhnhưphòngtư
vấnphápluậtcộngđồng,thựctậptạitòa
án,vănphòngluậtsư,cơquannhànước
hoặc doanh nghiệp số. Giảng viên đóng
vai tròhướng dẫn, hỗ trợ sinhviênphân
tíchvàgiảiquyếttìnhhuốngthựctếthay
vìchỉgiảnggiảiquyphạm.Kếtquảhọctập
đượcđánhgiákhôngchỉbằngđiểmthimà
cònquasảnphẩmthựchànhnhưbàitưvấn
pháplý,phântíchhợpđồngđiệntử,video
tranhtụngmôphỏnghaybáocáophảnbiện
chính sách (Harvard Law School, 2022).
Môhìnhgiáodụcpháplýthựchànhcũng
phù hợp với khuyến nghị của Liên Hợp
Quốc,NgânhàngThếgiớivàcáchiệphội
nghềnghiệpvềchuẩnđàotạoluậtsưtrong
kỷnguyênsố(UNODC,2019).
Thứ tư, tăng cường kết nối giữa
giảngviên-sinhviên-chuyêngiathựctiễn
Cáchọcphầnnênđượcthiếtkếcó
sựthamgiacủachuyêngiathựchành,luật
sư,trọngtài viên,chuyênviên phápchế
doanhnghiệp,chuyêngiaanninhmạng…
nhằm cung cấp góc nhìn thực tiễn sinh
động,cậpnhậtvàphảnbiệncáctiếpcận
họcthuật.
4.1.3. Gắn kết chặt chẽ với thị
trườnglaođộng
Thứnhất,thiếtkếchươngtrìnhtheo
nănglựcnghềnghiệpđầura

