Đào tạo luật quốc tế tại Trường Đại học Mở Hà Nội: Nâng cao chất lượng trong bối cảnh chuyển đổi số và điều chỉnh chương trình đào tạo

247

NÂNGCAOCHẤTLƯỢNGĐÀOTẠOLUẬTQUỐCTẾ

TẠITRƯỜNGĐẠIHỌCMỞHÀNỘITRONGBỐICẢNH

CHUYỂNĐỔISỐ:TỪLÝLUẬNĐẾNTHỰCTIỄN

ĐIỀUCHỈNHCHƯƠNGTRÌNHĐÀOTẠO

NgônChuHoàng,LêLanAnh,TrầnHồngNgọc

NguyễnThịThuHà,VũThịThúy

Email:hoangnc@hou.edu.vn

Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025

Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025

Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025

DOI:10.59266/houjs.2025.1041

Tómtắt:TrongbốicảnhcuộcCáchmạngcôngnghiệplầnthứtư(CMCN4.0)đang

diễnramạnhmẽ,chuyểnđổisốkhôngcònlàmộtlựachọnmàđãtrởthànhxuthếtất

yếu,tácđộngsâurộngvàlàmthayđổicănbảncấutrúccủamọilĩnhvựcđờisốngxã

hội,trongđócógiáodụcđạihọcvàthựchànhphápluật.Bàiviếtnàytậptrungnghiên

cứuthựctrạngChươngtrìnhđàotạo(CTĐT)cửnhânngànhLuậtQuốctếtạiTrường

ĐạihọcMởHàNộidựatrênKhungchươngtrìnhđàotạo120tínchỉhiệnhành.Thông

quaviệcsửdụngcácphươngphápnghiêncứuđịnhtính,phântíchtàiliệu,sosánhluật

họcvàđốisánhvớicáctiêuchuẩnđàotạoquốctế,nghiêncứuđềxuấtmộthệthốngcác

giảipháptoàndiệnnhằmcậpnhật,bổsungvàtáicấutrúcnộidunggiảngdạy.Trọng

tâmcủanghiêncứuhướngvàoviệctíchhợpcácvấnđềpháplýmớiphátsinhtừkhông

giansốnhưchủquyềnsố,thươngmạiđiệntửxuyênbiêngiới,giảiquyếttranhchấp

trựctuyến(ODR)vàtrítuệnhântạo(AI)vàocácnhómhọcphầntrụcột(Côngpháp,

Tưpháp,Thươngmạiquốctế)vàcáchọcphầnkỹnăng.Kếtquảnghiêncứunhằmmục

đíchđảmbảotínhthờiđạicủachươngtrìnhđàotạo,nângcaonănglựccạnhtranhcủa

sinhviêntốtnghiệp,vàđápứngchuẩnđầuravềkhảnănggiảiquyếtcácvấnđềpháplý

phứctạptrongkỷnguyênsố.

Từkhóa:luậtquốctế,chuyểnđổisố,chươngtrìnhđàotạo,thươngmạisố,LegalTech

1TrườngĐạihọcMởHàNội

248

I.Đặtvấnđề

Sựbùngnổcủacôngnghệthôngtin

vàsựlantỏacủamạngInternettoàncầu

đã tạo ra không gian mạng, một không

giansinhtồnmớichonhânloại.Sựdịch

chuyểnnàykéotheosựthayđổivềchất

củacácquanhệxãhội,từchínhtrị,kinhtế

đếnvănhóa,quốcphòng.Tronglĩnhvực

pháp lý, đặc biệt là luật quốctế, những

tháchthứcđặtralàchưatừngcótiềnlệ.

Đối với Trường Đại học Mở Hà

Nội, một cơ sở giáo dục đại học công

lập với sứ mạng “Mở cơ hội học tập

chomọingườivớichấtlượngtốt...phục

vụsự nghiệpxây dựngđấtnướcvà hội

nhậpquốctế”,việcđàotạonguồnnhân

lựcpháplýchấtlượngcaokhôngchỉlà

nhiệmvụchínhtrịmàcònlàtráchnhiệm

xãhội.NgànhLuậtQuốctế(Mãngành

7380108)củaNhàtrườngđượcthiếtkế

để đào tạo những cử nhân có khả năng

làmviệctrongmôitrườnghộinhập,giải

quyết các tranh chấp quốc tế và tư vấn

pháp lý cho các doanh nghiệp,tổ chức

(Nguyen,2025).Tuynhiên,trướcsựvận

động nhanh chóng của kỷ nguyên số,

chươngtrìnhđàotạonếukhôngđượccập

nhậtkịpthờisẽđứngtrướcnguycơlạc

hậu, tạo ra “khoảng hụt” lớn giữa kiến

thứcnhàtrườngvàyêucầuthựctiễncủa

thịtrườnglaođộng.Thựctiễnchothấy,

sinhviênngànhluậthiệnnaykhôngchỉ

cầnnắmvữngcáccôngướcquốctếkinh

điểnmàcònphảihiểuvềcáchthứcluật

phápđiềuchỉnhcáchànhvitrênkhông

gianmạng(Ziercke&cộngsự,2020).

Từ những yêu cầu cấp thiết đó,

nghiên cứu này phân tích đánh giá cấu

trúcchươngtrìnhhiệntạivàđềxuấtcác

phương án cải tiến cụ thể cho từng học

phần, nhằm nâng cao năng lực tư duy

pháplýcủangườihọctrongbốicảnhmới.

II.Cơsởlýthuyết

2.1.Chuyểnđổisốvàtácđộngđến

khoahọcpháplýquốctế

Chuyểnđổisốtronglĩnhvựcpháp

lý không đơn thuần là việc số hóa văn

bảngiấytờhaysửdụngphầnmềmquản

lý.Ởtầngbậcsâuhơn,nólàsựthayđổi

vềđốitượngđiềuchỉnhvàphươngpháp

điều chỉnh của pháp luật. Thứ nhất, sự

xuất hiện của các khách thể mới như

tài sản số (Digital assets), tiền mã hóa

(Cryptocurrencies), các tác phẩm nghệ

thuậtsố(NFTs)lànhữngloại\hìnhtàisản

mới chưa được định danh rõ ràng trong

nhiều hệ thống pháp luật truyền thống

nhưng lại được giao dịch mạnh mẽ trên

thịtrường quốc tế. Luật quốc tế tư (Tư

pháp quốc tế) phải đối mặt với câu hỏi

vềluậtápdụngchoquyềnsởhữucáctài

sản này (Zhaksylykbayeva, 2024). Thứ

hai, sự thay đổi về chủ thể và phương

thứctươngtác.Cáctổchứctựtrịphitập

trung(DAO-DecentralizedAutonomous

Organizations) hoạt động dựa trên mã

codemàkhôngcótrụsởvậtlýhaytưcách

phápnhântheoluậtquốcgiatruyềnthống,

tạoranhững“lỗhổng”trongviệcquykết

trách nhiệmpháp lýquốc tế (Santana &

Albareda,2022).Thứba,sựthayđổitrong

phươngthứcgiảiquyếttranhchấp.Sựra

đờicủacácnềntảnggiảiquyếttranhchấp

trực tuyến (ODR) và việc ứng dụngAI

vào hỗ trợ ra phán quyết đanglàm thay

đổidiệnmạocủatrọngtàivàtòaánquốc

tế(Ballesteros&Ávila,2025).

2.2.Định hướngđào tạo Luậttại

TrườngĐạihọcMởHàNội

Theo Quyết định số 3622/QĐ-

ĐHMngày04/10/2022củaHiệutrưởng

Trường Đại học Mở Hà Nội ban hành

Mụctiêu,Chuẩnđầura(CĐR)vàKhung

chươngtrìnhđàotạongànhLuậtQuốctế,

249

Nhàtrườngđãxáclậprõràngđịnhhướng

đào tạo mang tính ứng dụng cao2 trong

đó có những mục tiêu và chuẩn đầu ra

chothấytínhdựbáovàthờisựvớingành

Luật quốctế trongbối cảnh chuyển đổi

số.Cụthểvềmụctiêu,ngànhluậtQuốctế

hướngđếnviệcđàotạongườihọccókiến

thứcchuyênmôntoàndiệnvềphápluật

quốctếđểgiảiquyếtcácvấnđềtrongmối

liênhệvớithựctiễnchínhtrị,kinhtế,xã

hội.Trongkỷnguyênsố,“thựctiễn”này

baohàmcảthựctiễnsố.Vàmụctiêugiúp

ngườihọccóđượcnănglựcđổimớisáng

tạo,thíchnghivớimôitrườnghộinhậpvà

đavănhóa-khảnăngthíchnghinàyđòi

hỏisựthôngthạokhôngchỉvềngoạingữ

màcònvềngônngữcôngnghệ.Bêncạnh

đólà2chuẩnđầuranổibậtlà:Kếthợp

vàvậndụngkiếnthứcphápluậtđểgiải

quyết cácvấn đề thựctiễn có liên quan

đến yếu tố quốc tế trong bối cảnh hội

nhập; Lập luận,phản biện, bảo vệ quan

điểmchuyênmôn.

III.Phươngphápnghiêncứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp

luậnduyvậtbiệnchứngkếthợpvớicác

2MT1.Cóđầyđủkiếnthứcchuyênmôntoàndiệnvềphápluậtquốctếđểgiảiquyếtcácvấnđềphápluật

trongmốiliênhệvớithựctiễnchínhtrị,kinhtế,vănhóa,xãhội.

MT2.Cónănglựcđổimớisángtạo,tựhọchiệuquả,tựthíchnghivàlàmviệchiệuquảtrongmôitrường

hộinhậpvàđavănhóa.

MT3.Cóđầyđủphẩmchấtđạođứcnghềnghiệp,đạođứcxãhộivàđạođứccánhân.

CĐR1.VậndụngkiếnthứcvàoviệcnhậnbiếtvàluậngiảicácvấnđềvềNhànướcvàphápluật.

CĐR2.Vậndụngkiếnthứclýluậnvàthựctiễnvàoviệcsoạnthảocácvănbảnhànhchính,vănbảnpháplý.

CĐR3.Giaotiếphiệuquảvớinhiềuđốitượngtrongcácmôitrườngpháplý.Cókhảnăngđọc,viếttiếng

Anhpháplý.

CĐR4.Kếthợpvàvậndụngcáckiếnthứcphápluậtđểgiảiquyếtcácvấnđềthựctiễncóliênquanđến

yếutốquốctếtrongbốicảnhhộinhập.

CĐR5.Cókhảnănglậpkếhoạch,quảnlývàtổchứchoạtđộngnhómđápứngmụctiêuhọctập,nghiên

cứu,thựchiệncôngviệcchuyênmôn.

CĐR6.Lậpluận,phảnbiện,bảovệquanđiểmchuyênmôntrongviệcphântíchvàbìnhluậnvềcácvấn

đềlýluậnvàthựctiễnphápluậtquốctế.

CĐR7.Nhậnđịnhvấnđềvàđưaraquyếtđịnhdựatrêntráchnhiệmđạođứcvàtráchnhiệmnghềnghiệp

trongbốicảnhpháttriểnhộinhậptoàncầu

phươngphápnghiêncứucụthểcủakhoa

họcpháplývàgiáodụchọc:

Phươngphápphântíchvàtổnghợp

tàiliệuPhântíchchitiết“Khungchương

trìnhđàotạođạihọcngànhLuậtQuốctế”

(120 tín chỉ) ban hành kèm theo Quyết

định 3622/QĐ-ĐHM.Việc phân tích

nhằmxácđịnhcấutrúc,tỷtrọngcáckhối

kiến thức, vàvị trícủa cáchọc phầncó

tiềmnăngtíchhợpnộidungsố.

Phương pháp so sánh luậthọc: So

sánhnộidunggiảngdạytruyềnthốngvới

các yêucầupháplýmới trong cácHiệp

địnhthươngmạitựdothếhệmới(CPTPP,

EVFTA)vàcácvănbảnluậtquốctếhiện

đại(GDPRcủaEU,CôngướcLiênHợp

Quốc về Sử dụng Chứng từ Điện tử)

(Sander,2024).

Phương pháp tiếp cận hệ thống:

Xemxétchươngtrìnhđàotạonhưmộthệ

thốngchỉnh thể. Việc thay đổi nội dung

mộthọcphần(vídụ:Thươngmạiquốctế)

đượcxemxéttrongmốiliênhệtươngtác

vớicáchọcphầnkhác(nhưTưphápquốc

tế, Sở hữu trí tuệ) để tránh trùng lặpvà

đảmbảotínhlogic.

250

IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận

4.1.Cấutrúcchươngtrìnhđàotạohiệnhànhvàdưđịachođổimới

KhungchươngtrìnhđàotạongànhLuậtQuốctếcủaTrườngĐạihọcMởHàNộibao

gồm120tínchỉ,đượcthiếtkếchothờigianđàotạo04năm.Cấutrúcchươngtrìnhđượcphân

bổchặtchẽtheocáckhốikiếnthức.

Bảng1.PhânbổkhốilượngkiếnthứctrongCTĐTngànhLuậtQuốctế

 Khốikiếnthức Sốtínchỉ Tỷlệ(%) Ghichú

1 Giáodụcđạicương(GDĐC) 26 21,6% BaogồmTinhọcđạicương(3TC)

2 Cơsởkhốingành 55 45,8% Chứacáchọcphầnnềntảngcốtlõi

3 Chuyênngành 29 24,2% Cáchọcphầnchuyênsâuvàtựchọn

4 Tốtnghiệp 10 8,4% Khóaluậnvàthựctập

Tổng 120 100%

Nguồn:TổnghợptừQuyếtđịnh3622/QĐ-ĐHM

Qua phântíchBảng1,cóthểthấy

khốilượngkiếnthứcchuyênmôn(Cơsở

ngành+Chuyênngành)chiếm70%thời

lượng,lànềntảngvữngchắcđểpháttriển

nănglựcnghềnghiệp.Tuynhiên,ràsoát

danh mục 77 học phần cụ thể cho thấy

sựvắngbóngcủacácmônhọcmangtên

“LuậtvàCôngnghệ”hay“LuậtAnninh

mạng”. Học phần “Tin học đại cương”

(K1.GDĐC) tuy có trang bị kỹ năng sử

dụngmáy tính nhưng không đềcập đến

khía cạnh pháp lý của công nghệ. Bên

cạnh đó theo QĐ số 678/QĐ-BGDĐT

ngày 14/03/2025vềChuẩnchươngtrình

đàotạolĩnhvựcPhápluậttrìnhđộđạihọc

doBộGiáodụcvàĐàotạobanhànhthì

việctrangbịcáckỹnăngsốvàcơcấulại

cáckhốikiếnthứcsẽlàbắtbuộc.

Songhànhvớiviệccậpnhậtkhung

chươngtrình(thườngmấtnhiềuthờigian

và sẽ có độ trễ khi đưa vào áp dụng có

thểlà2-3năm),giảiphápkhảthivàhiệu

quả nhất là “làm mới bình cũ” - tức là

giữnguyêntênhọcphầnnhưngcậpnhật

mạnh mẽnộidung giảng dạybên trong.

Nghiêncứutậptrungvào3lĩnhvựcchính

cầnđổimới:(1)NhómhọcphầnTrụcột;

(2)NhómhọcphầnChuyênngànhvàKỹ

năng;và(3)Phươngphápgiảngdạy.Tuy

nhiên,dohạnchếvềdunglượngphần(3)

xinđượcđềcậpđếntrongmộtnghiêncứu

khác.

4.2. Đổi mới nội dung nhóm học

phần“Trụcột”(Cơsởnhómngành)

Nhómhọcphầnnàybaogồm:Công

pháp quốc tế, Tư pháp quốc tế và Luật

Thươngmạiquốctế.Đâylà“xươngsống”

kiếnthứccủangành,chịusựtácđộngtrực

tiếpnhấttừchuyểnđổisố.

4.2.1.HọcphầnCôngphápquốctế

(MãHP:11-K4.CSNN)

Hiệntrạng:Nộidungtruyềnthống

tậptrungvàocácnguyêntắccơbảnnhư

bình đẳng chủ quyền, cấm dùng vũ lực,

luậtbiển,luậtngoạigiaovàlãnhsự.

PhântíchvàĐềxuấtnộidungmới:

Trong kỷ nguyên số, khái niệm

“lãnhthổ”và“chủquyền”đangbịthách

thứcnghiêmtrọng.

-Chủ quyền số (Digital

Sovereignty): Đây là nội dung cốt yếu

cầnbổsung.Sinhviêncầnđượctiếpcận

cácquanđiểmkhácnhauvềviệcmởrộng

chủquyềnquốcgialênkhônggianmạng

(Pohle&Thiel,2020).Cầnphântíchso

sánhcácmôhình:

251

+MôhìnhChâuÂu:Tậptrungvào

quyềnriêngtưvàbảovệdữliệucôngdân

(GDPR),coichủquyềnsốlàkhảnăngtự

quyếtvềdữliệu.

+MôhìnhTrungQuốc/Nga:Nhấn

mạnhvào“chủquyềnkhônggianmạng”

(CyberSovereignty)vớiquyềnkiểmsoát

chặtchẽcơsởhạtầngvànộidungthông

tin(GreatFirewall).

+Mô hìnhHoa Kỳ:Tiếp cận theo

hướng tự do hóa dòng chảy dữ liệu

và quản trị Internet đa phương (multi-

stakeholder). Việc hiểu rõ các mô hình

này giúp sinh viên có cái nhìn đa chiều

về chính trị - pháp lý quốc tế hiện đại

(Chander&Schwartz,2024).

-ChiếntranhmạngvàLuậtnhânđạo

quốctế:Cáccuộctấncôngmạng(Cyber

attacks)vàocơsởhạtầngthiếtyếu(như

lướiđiện,hệthốngytế)đặtracâuhỏivề

việcápdụngLuậtxungđộtvũtrang(Jus

in bello). Liệu một cuộc tấn công mạng

gây thiệt hại vật chất tương đương một

cuộcnémbomcóđượccoilà“tấncông

vũtrang”theoĐiều51HiếnchươngLHQ

đểkíchhoạtquyềntựvệhaykhông?Đây

lànhữngvấnđềlýluậnmớimẻ,kíchthích

tưduyphảnbiệncủasinhviên(đápứng

CĐR6).

-Tráchnhiệmpháplýquốctế:Vấn

đềquykếttráchnhiệm(Attribution)trong

môitrườngsốlàcựckỳphứctạpdotính

ẩndanhvàkỹthuậtgiảmạoIP.Bàigiảng

cầnđưavàocáctìnhhuốnggiảđịnhhoặc

ánlệthựctế(nhưcáccáobuộccanthiệp

bầu cử) để sinh viên thảo luận về tiêu

chuẩnchứngminhtrongluậtquốctế.

4.2.2. Học phần Tư pháp quốc tế

(MãHP:12-K4.CSNN)

Hiệntrạng:Tậptrungvàogiảiquyết

xungđộtphápluật,xungđộtthẩmquyền

tòa án và công nhận thi hành án trong

cácquanhệdânsựcóyếutốnướcngoài

truyềnthống.

PhântíchvàĐềxuấtnộidungmới:

Internetlàmlumờcácyếutốkếtnối

truyền thống (như nơi cư trú, nơi có tài

sản,nơithựchiệnhợpđồng).

-Thẩm quyền xét xử đối với tranh

chấptrựctuyến:Cầnthảoluậnsâuvềcácquy

tắcxácđịnhthẩmquyềnkhicácbênthamgia

giaodịchởnhiềuquốcgiakhácnhauthông

quamộtnềntảngtrunggian(platform).

Ví dụ: Một vụ kiện phỉ báng trên

Facebook:Tòaánnơinguyênđơncưtrú,

nơiđặtmáychủFacebook,haynơibàiviết

đượctảilêncóthẩmquyền?Phântíchcác

ánlệnhưeDateAdvertisingv.X(CJEU)

hayvụviệctạitòaánViệtNamliênquan

đếncácnềntảngxuyênbiêngiới.

-LuậtápdụngchoHợpđồngthông

minh(SmartContracts)vàDAO:Khihợp

đồnglàcácdòngmã(code)tựđộngthựcthi

trênBlockchainvàkhôngchịusựkiểmsoát

củamộtquốcgiacụthể,quyphạmxungđột

truyềnthốngsẽápdụngthếnào?Sinhviên

cần đượcgiới thiệu về các lýthuyết mới

như Lex Cryptographia (Luật mậtmã) và

khảnăngcácbêntựdothỏathuậnchọnluật

trongmôitrườngphitậptrung.

-Thực thi phán quyết đối với Tài

sảnsố:Đâylàvấnđềthựctiễnnóngbỏng.

Làmthếnàođểthihànhmộtbảnándân

sựkhitàisảncủangườiphảithihànhán

làBitcoinnằmtrongvílạnh(ColdWallet)

mà chỉ họ mới có khóa riêng (Private

Key)?Cáccơchếpháplýquốctếhiệntại

hỗtrợđiềunàyrasao?.

4.2.3. Học phần Luật Thương mại

quốctế(MãHP:13-K4.CSNN)

Hiệntrạng:GiảngdạyvềWTO,các

hiệpđịnhthươngmạihànghóavàdịchvụ

truyềnthống.

Nâng cao chất lượng đào tạo luật quốc tế tại Trường Đại học Mở Hà Nội trong bối cảnh chuyển đổi số: Từ lý luận đến thực tiễn điều chỉnh chương trình đào tạo

Bài viết nghiên cứu nâng cao chất lượng đào tạo Luật Quốc tế tại Trường Đại học Mở Hà Nội trong bối cảnh chuyển đổi số, tích hợp LegalTech, thương mại số.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi