Khả năng giao tiếp phi
ngôn ngữ ở bé 0 – 1 tuổi
Khi chưa biết nói, khả năng giao tiếp phi ngôn ngữ ở bé 0 – 1 tuổi sẽ giúp
mẹ hiểu được về bé, về những điều bé cần: nét mặt vui, buồn; khóc; cử
động đầu và cơ thể; cử động tay, chân và giao tiếp bằng ánh mắt…
Giao tiếp không lời
Trẻ có thể dùng phương thức giao tiếp không lời để chuyển tải suy nghĩ và
cảm xúc đến bạn. Đây là một dạng thức quan trọng của quá trình giao tiếp.
Cụ thể, trẻ giao tiếp thông qua nét mặt và nụ cười. Tuy nhiên, trước khi biết
cười, trẻ có thể tiếp xúc bằng mắt, quan sát mọi thứ trong tầm nhìn của mình.
Ví dụ, trẻ có thể thể hiện sự no nê bằng cách không chịu ăn và biểu hiện sự
căng thẳng hoặc nghỉ ngơi bằng cách thay đổi trương lực cơ.
Mặc dù, trẻ chưa thể hiểu ý nghĩa những điều bạn nói và không thể tham gia
vào câu chuyện cùng với bạn, nhưng trẻ hiểu được những dấu hiệu không lời
đi kèm như: âm thanh dịu dàng của giọng nói, hay cách bạn bế trẻ khi nói
chuyện. Trẻ đáp lại những điều này theo cách riêng, có thể bằng cách nhìn
chăm chú vào khuôn mặt bạn, hoặc cười đáp lại và phát ra những tiếng thủ thỉ
nhẹ nhàng để biểu hiện cảm xúc.
Khả năng giao tiếp phi ngôn ngữ ở bé 0 - 1 tuổi sẽ giúp mẹ hiểu được về bé,
về những điều bé cần
Ngôn ngữ cơ thể
Khi kiểm soát được các chi trên, trẻ có thể biểu hiện những cử chỉ có ý nghĩa
bằng hai tay. Trẻ đưa hai tay về phía bạn là một cách mạnh mẽ để thu hút sự
chú ý của bạn, hoặc ném đồ vật đi để thể hiện sự buồn chán, bực tức.
Trẻ em rất giỏi dùng ngôn ngữ cơ thể để biểu lộ ác cảm và những cảm xúc
tiêu cực. Khi giận, bé thể hiện rất rõ bằng nét mặt và cử chỉ từ chối mạnh mẽ.
Nếu trẻ quá khó chịu, trẻ có thể khóc toáng lên và giãy giụa liên tục…
Bắt chước cũng là một hình thức ngôn ngữ cơ thể, giúp trẻ trao đổi và tương
tác với người khác. Trẻ thường có những hành động bắt chước người lớn,
nhưng đôi khi cha mẹ cũng bắt chước cử động và hành vi của trẻ để tương tác
với trẻ một cách hiệu quả hơn. Đây được xem là quá trình tương tác rất hiệu
quả. Bắt chước nhanh chóng trở thành trò chơi tương hỗ, trò chơi ú òa là một
điển hình. Đến 1 tuổi, trẻ thường diễn đạt bằng điệu bộ như: đưa tay lên tai và
bi bô nói chuyện. Chúng tưởng tượng đó là chiếc điện thoại dùng để trao đổi
thông tin với người khác…
Chúng ta dễ nhận biết được ngôn ngữ cơ thể của trẻ thông qua cách vẫy tay
tạm biệt và hôn vào má mẹ, hoặc chỉ tay về đồ vật mà trẻ thích… Những cử
chỉ, điệu bộ này giúp trẻ chuyển tải thông tin nhiều hơn so với lời nói. Và đây
được xem là một dạng ngôn ngữ tinh vi.
Ngôn ngữ dấu hiệu
Trẻ có thể được dạy những kỹ năng về ngôn ngữ biểu hiện ngay từ lúc 6 – 8
tháng tuổi và qua các dấu hiệu này, trẻ thể hiện những nhu cầu của mình.
Ngôn ngữ dấu hiệu giúp trẻ thể hiện những ý tưởng và khuyến khích khả
năng giao tiếp của trẻ.
Tuy nhiên, ngôn ngữ nói cũng có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống
của trẻ. Trước khi nói được, trẻ thường phát ra những âm bập bẹ, vì thế bạn
nên kết hợp tất cả các loại ngôn ngữ ở trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về khả
năng ngôn ngữ. Điều kiện tiên quyết để trẻ phát triển khả năng này là bạn
dành nhiều thời gian để giao tiếp cùng trẻ và tạo cho trẻ có các cơ hội để thể
hiện những khả năng ấy.
Tìm hiểu về sự giao tiếp phi ngôn ngữ của bé từ 0 đến 3 tháng tuổi
04-02-2013
Ngay từ lúc mới chào đời, cho dù chưa thể nói ra thành lời nhưng bé đã
có khả năng giao tiếp. Bé sẽ cảm nhận những lời nói, nét mặt, cử chỉ,
điệu bộ của những người xung quanh, quá trình trải nghiệm sẽ giúp bé
đoán biết được ‘người đối diện’ đang muốn nói gì. Bé sẽ đáp lại những
sự tương tác của mọi người, với những điều mà bé cảm nhận được bằng
ngôn ngữ của cơ thể và cả những âm thanh cơ bản: tiếng khóc, cười…
Trẻ giao tiếp thông qua tiếng khóc
Trong khoảng 2 tuần đầu sau khi sinh, khóc là cách chủ yếu mà trẻ biểu lộ
nhu cầu của mình. Tiếng khóc của trẻ rất hiệu quả, bởi khi cha mẹ nghe thấy
tiếng con khóc thì ngay lập tức họ sẽ dỗ dành trẻ và tìm ra nhu cầu của trẻ để
đáp ứng.
Lúc này, trẻ còn sử dụng ngôn ngữ của cơ thể. Chẳng hạn như duỗi tay hay
ưỡn người ra, vặn vẹo người. Ngoài ra, bé còn dùng cách biểu lộ ở nét mặt
như chớp mắt, nhăn mặt, và những biểu hiện này của bé ngày càng hấp dẫn
và có biểu cảm hơn.