Lông tế bào thực vật
Lông là phần kéo dài của các tế bào biểu bì, chúng có
hình dạng, kích thước,
cấu tạo khác nhau và có tính đặc trưng loài. Lông có
thể cấu tạo đơn bào hoặc đa
bào, có thể phân nhánh hoặc không phân nhánh. Hình
dạng của lông rất đa dạng:
dạng sợi, vảy, que, kim, sao và hình đầu... Có những
loài lông đa bào phát triển
mạnh, những tế bào của lông có thể hoá gỗ và làm
cho lông trở nên rất cứng (lông ở
măng tre, nứa) hoặc đôi khi phát triển thành gai
(song, mây...).
Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo và chức năng, người ta
phân chia lông ở cơ thể
thực vật ra các loại lông sau đây: lông che chở, lông
hút và lông tiết.
+ Lông che chở: lông che chở có thể là đơn bào (lông
ở lá cây Ngái, Táo, Mía,
măng tre...). Có thể là đa bào: các tế bào trong lông
đa bào sắp xếp theo nhiều kiểu
khác nhau: xếp chồng chất thành một dãy dài thẳng,
tế bào ở đầu thường nhọn (Bầu
bí, Mơ tam thể ); các tế bào xếp toả tròn theo dạng
hình sao (Lá nhót, Sầu riêng...).
Lông đa bào có thể phân nhánh (Chò nước - Platanus
kerrii). Lông che phủ có thể
hoá gỗ và biến đổi thành gai (Mây, Song...) hoặc có
đầu nhọn sắc (bẹ măng Tre,
Nứa) để thực hiện chức năng bảo vệ.
Khi mới hình thành lông che chở là những tế bào
sống nhưng những tế bào
này chỉ sống trong một thời gian rất ngắn. Khi đã
trưởng thành chất tế bào của
chúng mất đi, không bào chứa đầy chất khí.
Lông che chở thường làm thành một lớp phủ trên bề
mặt của cơ thể thực vật,
thường có màu trắng bạc, có chức năng bảo vệ,
chống lại sự thoát hơi nước quá
mạnh phản chiếu lại một phần ánh sáng mặt trời và
giữ lại một phần hơi nước thoát
ra từ lá.
+ Lông tiết: lông tiết có thể là đơn bào hay đa bào
chúng gồm có thân lông và
túi tiết, bên trong túi tiết có chứa các sản phẩm được
hình thành trong các hoạt động
sống của cơ thể: tinh dầu, dịch nhầy, acid hữu cơ...
Có một số tác giả xếp lông tiết
vào mô tiết.
Hình 2.3. Một số loại lông tiết đa bào
+ Lông tiết đầu đa bào, chân đa bào:
1. Plectranthus fruticosus;
2. Pelargonium zonale
+ Lông tiết đầu đa bào, chân đơn bào
3. Cistus monspeliansis
4. Pyethrum balsamita
+ Lông tiết cấu tạo bởi 8 tế bào xếp trên một
mặt phẳng:
(Rosmarinus officinalis)
a. Nhìn từ trên xuống;
b. Nhìn theo hướng nằm ngang
36
+ Lông rễ (Lông hút): lông rễ do tế bào biểu bì của rễ
mọc dài ra hình thành,
giữa chúng thường không có vách ngăn, chúng được
hình thành theo chiều từ trên
xuống dưới, những lông này nằm cách đầu rễ một
khoảng từ 1-3cm. Độ dài của
lông rễ thay đổi tuỳ loài, các cây sống trong nước
thường không có lông rễ, ngược
lại cây sống trong môi trường khô hạn thì lông rễ
phát triển mạnh.
Lông rễ thường đơn bào, các tế bào lông rễ có màng
mỏng bằng cellulose,
không bào lớn, chất tế bào nằm ở sát màng, nhân
thường nằm ở đầu tận cùng của
tế bào, bề mặt của tế bào thường không phủ lớp cutin.
Lông rễ thực hiện chức
năng chính là hấp thụ nước và muối khoáng hoà tan,
nhờ có lông rễ mà diện tích
tiếp xúc của rễ với môi trường đất tăng lên rất nhiều.