Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c v phát tri n du l chự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ ể ị
M Đ UỞ Ầ
1. LÝ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
Trong n n văn hóa dân t c Vi t Nam,sân kh u là lo i hình ngh thu t vôề ộ ệ ấ ạ ệ ậ
cùng đ c s c.Đây đ c coi là lo i hình ngh thu t th 6 c a nhân lo i.Đ cặ ắ ượ ạ ệ ậ ứ ủ ạ ượ
hình thành và phát tri n r t s m.Tr i qua bao tr m c a l ch s ngày nay n nể ấ ớ ả ầ ủ ị ử ề
ngh thu t sân kh u Vi t Nam đã đ t đ c nh ng thành t u vô cùng to l n vàệ ậ ấ ệ ạ ượ ữ ự ớ
tr thành nh ng món ăn tinh th n không th thi u c a ng i dân Vi t Nam.ở ữ ầ ể ế ủ ườ ệ
Khi nói t i lo i hình ngh thu t sân kh u Vi t Nam thì không th khôngớ ạ ệ ậ ấ ệ ể
nh c đ n ngh thu t sân kh u chèo. chèo là m t b môn ngh thu t truy nắ ế ệ ậ ấ ộ ộ ệ ậ ề
th ng đ c s c c a dân t c và có l ch s hình thành và phát tri n lâu đ i.nghố ặ ắ ủ ộ ị ử ể ờ ệ
thu t sân kh u chèo ậ ấ ở Vi t Nam ra đ i trong nh ng chi c nôi chèo đ u tiên c aệ ờ ữ ế ầ ủ
vùng đ ng b ng B c B tiêu bi u: Chi ng chèo Nam (Nam Đ nh - Thái Bình),ồ ằ ắ ộ ể ế ị
chi ng chèo Đoài (Hà Tây), chi ng chèo B c (B c Ninh - B c Giang), chi ngế ế ắ ắ ắ ế
chèo Đông (H i D ng - H ng Yên).Ngày nay lo i hình ngh thu t sân kh uả ươ ư ạ ệ ậ ấ
này phát tri n r ng rãi trong c n c và tr thành món ăn tinh th n không thể ộ ả ướ ở ầ ể
thi u trong đ i s ng c a nhân dân.Sân kh u chèo không ch tr nên quen thu cế ờ ố ủ ấ ỉ ở ộ
v i ng i dân Vi t Nam mà còn gây ti ng vang t i n c ngoài.H i D ng cũngớ ườ ệ ế ạ ướ ả ươ
là m t trongộ nh ng n i có ngh thu t hát Chèo t lâu đ i. Hi n nay ngh thu tữ ơ ệ ậ ừ ờ ệ ệ ậ
Sân kh u chèo H i D ng th c s có s c h p d n và đ la nhi u n t ngấ ở ả ươ ự ự ứ ấ ẫ ể ị ề ấ ượ
cho ng i xem.Nh ng vi c khai thác ngh thu t chèo vào phát tri n du l ch thìườ ư ệ ệ ậ ể ị
v n còn ch a đ c khai thác tri t đ .Chính vì v y đ góp m t ph n công s cẫ ư ượ ệ ể ậ ể ộ ầ ứ
nh bé c a mình vào phát tri n du l ch c a quê h ng ng i vi t dã l a ch nỏ ủ ể ị ủ ươ ườ ế ự ọ
đ tài “Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c về ự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ
phát tri n du l ch”ể ị
Vi c khai thác ngh thu t chèo H i D ng hi u qu trong du l ch chính làệ ệ ạ ả ươ ệ ả ị
m t cách góp ph n vào vi c b o t n và phát tri n lo i hình ngh thu t đ c đáoộ ầ ệ ả ồ ể ạ ệ ậ ộ
này, đ ng th i cũng là m t cách gi i thi u v i b n bè g n xa v ki t tác phi v tồ ờ ộ ớ ệ ớ ạ ầ ề ệ ậ
Sinh viên Lê Th Oanh – VH 1101ị1
Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c v phát tri n du l chự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ ể ị
th này c a H i D ng nói riêng và c a Vi t Nam nói chung, đóng góp vàoể ủ ả ươ ủ ệ
ngân sách chung c a ngành du l ch c n c. ủ ị ả ướ
2 . M C ĐÍCH CH N Đ TÀI.Ụ Ọ Ề
Chèo là lo i hình ngh thu t có t xa x a trong n n văn hoá Vi t Nam.ạ ệ ậ ừ ư ề ệ
Đây cũng là m t nét tiêu bi u trong văn hoá ng x c a dân t c.Tìm hi u nghộ ể ứ ử ủ ộ ể ệ
thu t sân kh u chèo cho chúng ta hi u v m t góc c a n n văn hoá dân t c đ ngậ ấ ể ề ộ ủ ề ộ ồ
th i t đó tìm h ng đi đ gìn gi , b o t n và phát tri n ngh thu t sân kh uờ ừ ướ ể ữ ả ồ ể ệ ậ ấ
chèo truy n th ng trong th i đ i công nghi p hoá, hi n đ i hoá c a đ t n c taề ố ờ ạ ệ ệ ạ ủ ấ ướ
hi n nay. ệ
3.NHI M VỆ Ụ
Nghiên c u và tìm hi u ngh thu t chèo nói chung và nh ng nét đ c s c c aứ ể ệ ậ ữ ặ ắ ủ
ngh thu t chèo H i D ng nói riêng t đó tìm h ng đ gìn gi ,b o t n vàệ ậ ở ả ươ ừ ướ ể ữ ả ồ
phát tri n ngh thu t sân kh u chèo truy n th ng,k t h p v i tài nguyên du l chể ệ ậ ấ ề ố ế ợ ớ ị
đ ph c v cho phát tri n du l ch t i H i D ng.ể ụ ụ ể ị ạ ả ươ
4. PH M VI NGHIÊN C UẠ Ứ
Tìm hi u ngh thu t chèo t i nhà hát chèo H i D ngể ệ ậ ạ ả ươ
5 PH NG PHÁP NGHIÊN C UƯƠ Ứ
Trong đ tài đã s d ng các ph ng pháp sau: ph ng pháp thu th p và x lí sề ử ụ ươ ươ ậ ử ố
li u; ph ng pháp th c đ a; ph ng pháp th ng kê, phân tích, so sánh t ng h p.ệ ươ ự ị ươ ố ổ ợ
Ph ng pháp thu th p và x lý tài li u: ươ ậ ử ệ
Là ph ng pháp chính đ c s d ng trong đ tài. Trên c s thu th pươ ượ ử ụ ề ơ ở ậ
thông tin t li uư ệ t nhi u lĩnh v c, nhi u ngu n khác nhau có liên quan t i đ tàiừ ề ự ề ồ ớ ề
nghiên c u, ng i vi t s x lý, ch n l c đ có nh ng k t lu n c n thi t, cóứ ườ ế ẽ ử ọ ọ ể ữ ế ậ ầ ế
đ c t m nhìn khái quát v v n đ nghiên c u.ượ ầ ề ấ ề ứ
Ph ng pháp th c đ aươ ự ị :
Quá trình th c đ a giúp s u t m thu th p tài li u, nh m nh n đ c thôngự ị ư ầ ậ ệ ằ ậ ượ
tin xác th c c n thi t đ thành l p ngân hàng s li u cho vi c hoàn thi n đ tài .ự ầ ế ể ậ ố ệ ệ ệ ề
Sinh viên Lê Th Oanh – VH 1101ị2
Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c v phát tri n du l chự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ ể ị
Ph ng pháp th ng kê, phân tích, so sánh t ng h p:ươ ố ổ ợ
Ph ng pháp này giúp đ nh h ng, th ng kê, phân tích đ có cách nhìn t ngươ ị ướ ố ể ươ
quan, phát hi n ra các y u t và s nh h ng c a y u t t i ho t đ ng du l chệ ế ố ự ả ưở ủ ế ố ớ ạ ộ ị
trong đ tài nghiên c u; vi c phân tích, so sánh, t ng h p các thông tin và s li uề ứ ệ ổ ợ ố ệ
mang l i cho đ tài c s trong vi c th c hi n các m c tiêu d báo, các ch ngạ ề ơ ở ệ ự ệ ụ ự ươ
trình phát tri n, các đ nh h ng, các chi n l c và gi i pháp phát tri n du l chể ị ướ ế ượ ả ể ị
trong ph m viạ nghien c uứ
6. K T C U C A Đ TÀI Ế Ấ Ủ Ề
Ngoài ph n m đ u - k t lu n - tài li u tham kh o - m c l c, đ tàiầ ở ầ ế ậ ệ ả ụ ụ ề
đ c chia làm 3 ch ng:ượ ươ
Ch ng 1. Khái quát chung v ngh thu t sân kh u chèo truy n th ng.ươ ề ệ ậ ấ ề ố
Ch ng 2.Tìm hi u ngh thu t chèo H i D ng.ươ ể ệ ậ ả ươ
Ch ng 3. Hi n tr ng phát tri n. M t s gi i pháp nh m b o t n và khai thácươ ệ ạ ể ộ ố ả ằ ả ồ
hi u qu ngh thu t chèo H i D ng nh m phát tri n du l ch.ệ ả ệ ậ ả ươ ằ ể ị
Sinh viên Lê Th Oanh – VH 1101ị3
Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c v phát tri n du l chự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ ể ị
CH NG 1. KHÁI QUÁT CHUNG V NGH THU T SÂN KH U CHÈOƯƠ Ề Ệ Ậ Ấ
TRUY N TH NG.Ề Ố
1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a Chèo.ị ử ể ủ
1.1.1 Câu chuy n truy n thuy t ệ ề ế Bà t c a ngh hát chèo ổ ủ ề
Bà t c a ngh hát chèo là bà Ph m Th Trân, sinh năm 926, m t năm 976,ổ ủ ề ạ ị ấ
quê quán: H ng Châu (ngày nay g i là t nh H i D ng và H ng Yên).H i D ngồ ọ ỉ ả ươ ư ả ươ
và H ng Yên n m gi a vùng châu th sông H ng, đông dân, giàu c a, phát tri nư ằ ữ ổ ồ ủ ể
s m t th i bình minh d ng n c, xóm làng trù phú, đ ng ru ng th ng cánh cò bayớ ừ ờ ự ướ ồ ộ ẳ
S sách Vi t Nam còn ghi chép, bà Ph m Th Trân s ng vào th i Đinh Tiênử ệ ạ ị ố ờ
Hoàng và Ti n Lê (Lê Hoàn). Là ng i ph n nhan s c, l i có tài múa hát n iề ườ ụ ữ ắ ạ ổ
ti ng t nh . Bà luôn gi vai trò ch ch t trong các nhóm, các đoàn đi múa hát vàế ừ ỏ ữ ủ ố
làm trò th i đó. L i ca ti ng hát c a bà đ c các quan khách và ng i dân laoờ ờ ế ủ ượ ườ
đ ng h t l i ca ng i, ng i xem bà múa hát đã th t thành th :ộ ế ờ ợ ườ ố ơ
Múa hát nh mu n hát bàn đàoư ố
Hát gi c mây bay, gi c gió àoụ ụ
Ti ng hát kinh h n quân b c ácế ồ ạ
L i than làm nh l đ ng bàoờ ỏ ệ ồ
Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho m i bà v Hoa L (kinh đô c a Vi t Namờ ề ư ủ ệ
lúc đó) và phong cho bà ch c u Bà - ch u trách nhi m d y quân lính múa hát,ứ ư ị ệ ạ
đánh tr ng, g y đàn, di n các tích trò, lúc đó g i là hát trò nh i hay g i là hátố ẩ ễ ọ ờ ọ
chèo. L i ca c a bà mang tinh th n th ng võ yêu n c:ờ ủ ầ ượ ướ
Chinh tòng chinh, chinh tòng chinh
B t di t thù h , b t nguy n sinhấ ệ ề ấ ệ .
Sinh viên Lê Th Oanh – VH 1101ị4
Th c tr ng và gi i pháp phát tri n ngh thu t chèo H i D ng ph c v phát tri n du l chự ạ ả ể ệ ậ ả ươ ụ ụ ể ị
Trong sách “Đ c l c” còn ghi l i: cách r c tr ng chèo nhà Đinh c a bà Ph mả ố ụ ạ ướ ố ủ ạ
Th Trân đã có s c c vũ l n đ i v i tinh th n chi n đ u c a quân sĩ. Nghị ứ ổ ớ ố ớ ầ ế ấ ủ ệ
thu t hát chèo manh nha t th i đó. C vùng quê r ng l n H i D ng, H ngậ ừ ờ ả ộ ớ ả ươ ư
Yên phát tri n hát chèo. Cũng chính n i đây sau này đã cung c p cho ngành hátể ơ ấ
chèo Vi t Nam nh ng ngh nhân u tú, tài ba và góp ph n truy n th cho th hệ ữ ệ ư ầ ề ụ ế ệ
sau th a k m t n n ngh thu t dân t c đ c đáo đã đi vào đ i s ng c a nhânừ ế ộ ề ệ ậ ộ ộ ờ ố ủ
dân Vi t Nam hàng ngàn năm nay. Ngày nay vào d p tháng giêng, tháng hai sauệ ị
v g t lúa, nhân dân vùng H i D ng, H ng Yên l i t ch c h i làng, trong đóụ ặ ả ươ ư ạ ổ ứ ộ
hát chèo gi m t vai trò quan tr ng, là linh h n không th thi u c a ngày h i.ữ ộ ọ ồ ể ế ủ ộ
Khi bà m t, nhân dân H i D ng và H ng Yên đã tôn bà là ấ ả ươ ư Bà t c a nghổ ủ ề
hát chèo. Trong các nhà th , chùa c a các làng bài v th bà th ng đ t chínhờ ủ ị ờ ườ ặ
gi a.Hàng năm c đ n ngày 18/2 âm l ch, nhân dân H i D ng và H ng Yên l iữ ứ ế ị ả ươ ư ạ
t ch c gi bà Ph m Th Trân - bà t c a ngh hát chèo.ổ ứ ỗ ạ ị ổ ủ ề
1.1.2 L ch s hình thành và phát tri n c a chèị ử ể ủ o
Có nhi u ý ki n khác nhau v ngu n g c và s hình thành c a chèo, tuyề ế ề ồ ố ự ủ
nhiên có th tóm t t m t s ý ki n đã phát bi u t tr c đ n nay, v ngu nể ắ ộ ố ế ể ừ ướ ế ề ồ
g c và th i đi m xu t hi n c a Chèo nh sau:ố ờ ể ấ ệ ủ ư
Chèo có ngu n g c ngo i lai, b t đ u t s ki n quân ta c m gi ngh nhân Lýồ ố ạ ắ ầ ừ ự ệ ầ ữ ệ
Nguyên Cát tr n Tây K t;ở ậ ế
Chèo kh i lên t Tr nh Tr ng T cho quân hát khúc Long ngân đang khi đ aở ừ ị ọ ử ư
tang vua Tr n Nhân Tông: ầ
Chèo ch đ ng tác chèo thuy n, đ nói ngu n g c chèo xu t phát t trò tang lỉ ộ ề ề ồ ố ấ ừ ễ
và lao đ ng;ộ
Chèo là hình th c sân kh u thu n tuý dân t c, b t ngu n t kho tàng văn hoáứ ấ ầ ộ ắ ồ ừ
ngh thu t dân gian phong phú lâu đ i Vi t Nam;ệ ậ ờ ệ
Sinh viên Lê Th Oanh – VH 1101ị5