1

AXIT

AXIT

I. §Þnh nghÜa : Lµ hîp chÊt mµ ph©n tö cã mét hay nhiÒu nguyªn tö H liªn kÕt víi gèc axit.

1. C«ng thøc tæng qu¸t: HnR

Víi : + n: b»ng ho¸ trÞ cña gèc axit

+ R: gèc axit.

2. VÝ dô: HCl, H2S, H2SO4, H2SO3, HNO3...

Chó ý : Mét sè gèc axit th«ng th êng

Tªn gäi Clorua Sunfua Nitrat Sunfat Sunfit Hidrosunfat Hidrosunfit Cacbonat Hidrocacbonat Photphat Hidrophotphat §ihidropphotphat Axetat Aluminat Ho¸ trÞ gèc axit I II I II II I I II I III II I I I KÝ hiÖu - Cl = S - NO3 = SO4 = SO3 - HSO4 - HSO3 = CO3 - HCO3 PO4 = HPO4 - H2PO4 CH3COO- - AlO2

II. Ph©n lo¹i

1. Axit kh«ng cã oxi: HCl, HBr, H2S, HI... 2. Axit cã oxi: H2CO3, H2SO3, H2SO4, HNO2, HNO3...

III. Tªn gäi

Tªn axit = axit + tªn phi kim + hidric. 1. Axit kh«ng cã oxi:

VÝ dô: HCl axit clohidric

axit sunfuhidric

H2S HBr axit bromhidric

2. Axit cã oxi:

Tªn axit = axit + tªn phi kim + ic a. Axit nhiÒu oxi :

VÝ dô: axit sunfuric

0983.732.567

axit nitric H2SO4 HNO3

2

AXIT

b. Axit Ýt oxi : Tªn axit = axit + tªn phi kim + ¬

VÝ dô: axit sunfur¬

axit nitr¬ H2SO3 HNO2

IV. TÝnh chÊt hãa häc :

1. Dung dÞch axit lµm ®æi mµu chÊt chØ thÞ: Qu× tÝm ®á.

Axit + Bazo Muèi + N íc

2. T¸c dông víi baz¬: ( ph¶n øng trung hßa )

VÝ dô: Dd màu xanh

H2SO4 + Cu(OH)2 CuSO4 + 2H2O H2SO4 + NaOH H2SO4 + NaOH Na2SO4 + H2O NaHSO4 + H2O

Axit + Oxit baz¬, oxit l ìng tÝnh Muèi + N íc

3. T¸c dông víi oxit baz¬, oxit l ìng tÝnh:

Dd màu vàng nâu

2FeCl3 + 3H2O

VÝ dô: 6HCl + Fe2O3

HCl + CuO CuCl2 + H2O

Mg(NO3)2 + H2O

HNO3 + MgO HCl + Al2O3 AlCl3 + H2O

4. T¸c dông víi kim lo¹i:

(HCl , H2SO4 ...)

Axit + Kim lo¹i Muèi + H2

Chó ý :

- C¸c kim lo¹i kh«ng t¸c dông víi axit (HCl , H2SO4 …) : Cu , Hg , Ag , Pt , Au Cöa , hµng , ¸ , phi , ©u

VÝ dô: HCl + Fe FeCl2 + H2

H2SO4(lo·ng) + Zn ZnSO4 + H2

- H2SO4 ®Æc nguéi vµ HNO3 ®Æc nguéi kh«ng ph¶n øng víi Fe , Al , Cr (tÝnh chÊt thô ®éng ho¸).

- Axit HNO3 ph¶n øng víi hÇu hÕt kim lo¹i (trõ Au, Pt), kh«ng gi¶i phãng hidro.

VÝ dô: Fe + 4HNO3 Fe(NO3)3 + NO + 2H2O

- Axit H2SO4 ®Æc, nãng cã kh¶ n¨ng ph¶n øng víi nhiÒu kim lo¹i, kh«ng gi¶i phãng hidro.

0983.732.567

5. T¸c dông víi muèi:

Axit + Muèi Muèi míi + Axit míi

3

AXIT

§iÒu kiÖn ph¶n øng : s¶n phÈm ph¶i cã chÊt kh«ng tan hay bay h¬i hoÆc axit yÕu…

VÝ dô: AgCl HCl + AgNO3 + HNO3

+ HCl H2SO4 + BaCl2 BaSO4

NaCl + H2O + CO2

CH3COOH + NaCl HCl + Na2CO3 HCl + NaCH3COO (axit yÕu)

H2SO4(®Ëm ®Æc) + NaCl(r¾n) NaHSO4 + HCl(khÝ)

6. T¸c dông víi phi kim:

< Xem phÇn phi kim >

V. Axit m¹nh vµ axit yÕu :

1. Axit m¹nh : lµ axit ph¶n øng nhanh víi kim lo¹i , muèi cacbonat, dd dÉn ®iÖn tèt

VÝ dô : HCl , HNO3 , H2SO4…

2. Axit yÕu : lµ nh÷ng axit ph¶n øng chËm víi kim lo¹i , muèi cacbonat, dd dÉn ®iÖn kÐm

VÝ dô : H2S , H2CO3 , H2SO3 , CH3COOH … ( axit axetic)

Chó ý : a. Axit nhiÒu oxi m¹nh h¬n axit Ýt oxi

b. Axit trung bình : H3PO4 c. Axit bay hơi : HCl , HNO3 , H2S

d. Axit phân hủy : H2CO3 CO2 + H2O

H2SO3 SO2 + H2O

e. Axit không tan : H2SiO3 bị nhiệt phân

H2SiO3 SiO2 + H2O

f. Thø tù t¨ng dÇn tÝnh axit :

0983.732.567

H3BO3 < HClO < H2S < H2CO3 < CH3COOH < H3PO4 < H2SO4 < HNO3 < HCl

4

AXIT

Tchh cña Axit

TỔNG KẾT

Muèi + H2O

+ Baz¬

+ Oxit Baz¬

AXIT

á ®  m Ý t ú u Q

+ dd Muèi

+ KL

Muèi + Axit

Muèi + h2

§iÒu chÕ axit.

AXIT

Oxit axit + H2O Phi kim + Hi®ro Muèi + axit m¹nh

2H3PO4 2HCl

VÝ dô:

P2O5 + 3H2O H2 + Cl2 2NaCl + H2SO4

Na2SO4 + 2HCl

VII. Một số axit quan trọng :

A. AXIT CLOHIDRIC : HCl – 36,5 đvC

A.I. Tính chất hóa học :

1. Làm quỳ tím hóa đỏ

2. 2HCl + Zn ZnCl2 + H2

3. HCl + NaOH

4. 2HCl + CuO NaCl + H2O CuCl2 + H2O

AgCl 5. HCl + AgNO3 + HNO3

2HCl + Na2S 2NaCl + H2S

0983.732.567

Chú ý : Nhận biết axit HCl và muối clorua :

5

AXIT

Thuốc thử Hiện tượng

AgCl : màu trắng , hóa đen trong ánh sáng AgNO3

A.II. Ứng dụng : < SGK >

B. AXIT SUNFURIC : H2SO4 – 98 đvC

B.I . Tính chất vật lý : < SGK >

Cách pha loãng H2SO4 loãng : rót từ từ H2SO4 đặc vào trong nước , không được làm ngược lại .

B.II. Tính chất hóa học :

* H2SO4 loãng : < giống tính chất hóa học của axit HCl > 1. Làm quỳ tím hóa đỏ

2. H2SO4,loãng + Fe FeSO4 + H2

3. H2SO4,loãng + CuO CuSO4 + H2O

4. H2SO4,loãng + 2NaOH Na2SO4 + 2H2O

+ 2HCl 5. H2SO4,loãng + BaCl2 BaSO4

H2SO4,loãng + CaCO3 CaSO4 + CO2 + H2O

Muối + H2O +

* H2SO4 đặc : có những tính chất riêng biệt SO2 1. Tác dụng với kim loại : H2SO4 đặc nóng + Kim loại

VÝ dô: CuSO4 + SO2 + H2O

2H2SO4 (®Æc,nãng) + Cu

6H2SO4 (®Æc,nãng) + 2Fe Fe2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O

2Al + 6H2SO4 (®Æc,nãng) Al2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O

2. Tính háo nước :

a. Cho H2SO4, đặc vào đường :

Sau đó : 2H2SO4, đặc + C 2SO2 + CO2 + 2H2O

b. H2SO4, đặc làm khan hidrat : CuSO4.5H20 CuSO4 + 5H2O

0983.732.567

B.III. Sản xuất axit H2SO4 : 1. Giai đoạn 1 : Sản xuất SO2

6

AXIT

SO2

2Fe2O3 + 8SO2 S + O2 4FeS2 + 11O2 2. Giai đoạn 2 : Sản xuất SO3

2SO2 + O2 2SO3

3. Giai đoạn 3 : Cho SO3 tác dụng với nước

SO3 + H2O H2SO4

B.IV. Phương pháp nhận biết axit H2SO4 và muối sunfat :

Thuốc thử Hiện tượng

: màu trắng BaCl2 , Ba(OH)2 BaSO4

Phương trình : + 2HCl H2SO4 + BaCl2 BaSO4

H2SO4 + Ba(OH)2 BaSO4 + 2H2O

* Để phân biệt H2SO4 với muối sunfat :

0983.732.567

- Dùng quỳ tím ( H2SO4 làm quỳ tím hóa đỏ ) - Dùng kim loại mạnh ( H2SO4 phản ứng có khí bay lên)