intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Mối quan hệ giữa tôn giáo với đạo đức ở Việt Nam trong thời kì đổi mới

Chia sẻ: Hồ Khải Kỳ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
25
lượt xem
3
download

Mối quan hệ giữa tôn giáo với đạo đức ở Việt Nam trong thời kì đổi mới

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết Mối quan hệ giữa tôn giáo với đạo đức ở Việt Nam trong thời kì đổi mới trình bày các vấn đề: Đạo đức, những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong mối quan hệ với nhau và với xã hội; Tôn giáo và đạo đức thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội và biến đổi theo sự biến đổi của cơ sở hạn tầng xã hội,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Mối quan hệ giữa tôn giáo với đạo đức ở Việt Nam trong thời kì đổi mới

Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 11 - 2012<br /> <br /> 3<br /> <br /> T«n gi¸o - vÊn ®Ò lÝ luËn vµ thùc tiÔn<br /> <br /> mèi Quan hÖ gi÷a t«n gi¸o víi ®¹o ®øc<br /> ë ViÖt Nam trong thêi k× ®æi míi<br /> Lª V¨n Lîi(*)<br /> rong lÞch sö, ®· cã nhiÒu nhiÒu nhµ<br /> <br /> trÇn thÕ ®· mang h×nh thøc nh÷ng lùc<br /> <br /> quan hÖ gi÷a t«n gi¸o víi ®¹o ®øc. XuÊt<br /> <br /> Trªn thùc tÕ, ®¹o ®øc vµ t«n gi¸o ®Òu<br /> <br /> T<br /> <br /> nghiªn cøu t×m c¸ch kiÕn gi¶i mèi<br /> <br /> l­îng siªu trÇn thÕ”(1).<br /> <br /> ph¸t tõ nh÷ng lËp tr­êng vµ quan niÖm<br /> <br /> chøa ®ùng nh÷ng c¶m thøc lu©n lÝ mµ ë<br /> <br /> niÖm cña c¸c nhµ nghiªn cøu vÒ mèi<br /> <br /> cña t×nh yªu th­¬ng vµ tr¸ch nhiÖm. C¸c<br /> <br /> kh¸c nhau vÒ t«n gi¸o vµ ®¹o ®øc, quan<br /> quan hÖ gi÷a t«n gi¸o víi ®¹o ®øc còng<br /> <br /> rÊt kh¸c nhau. Víi quan ®iÓm duy vËt vÒ<br /> <br /> lÞch sö, c¸c nhµ kinh ®iÓn cña chñ nghÜa<br /> M¸c kh¼ng ®Þnh r»ng c¶ ®¹o ®øc vµ t«n<br /> <br /> gi¸o ®Òu do con ng­êi t¹o ra chø kh«ng<br /> ph¶i lµ s¶n phÈm cña lùc l­îng siªu<br /> nhiªn nµo ®ã ngoµi x· héi. Theo c¸c<br /> <br /> «ng, c¶ t«n gi¸o vµ ®¹o ®øc ®Òu lµ<br /> nh÷ng h×nh th¸i ý thøc, ®ång thêi lµ<br /> <br /> nh÷ng bé phËn cña kiÕn tróc th­îng<br /> <br /> tÇng x· héi trong nh÷ng h×nh th¸i kinh<br /> tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh.<br /> <br /> Víi t­ c¸ch lµ mét h×nh th¸i ý thøc x·<br /> <br /> héi, ®¹o ®øc lµ tËp hîp nh÷ng nguyªn<br /> <br /> t¾c, quy t¾c, chuÈn mùc x· héi nh»m ®iÒu<br /> chØnh vµ ®¸nh gi¸ c¸ch øng xö cña con<br /> ng­êi trong quan hÖ víi nhau vµ quan<br /> <br /> hÖ víi x· héi. Chóng ®­îc thùc hiÖn bëi<br /> <br /> niÒm tin c¸ nh©n, bëi truyÒn thèng vµ<br /> søc m¹nh cña d­ luËn x· héi. Cßn t«n<br /> <br /> gi¸o, xÐt d­íi gãc ®é nhËn thøc luËn,<br /> “ch¼ng qua chØ lµ sù ph¶n ¸nh h­ ¶o -<br /> <br /> vµo trong ®Çu ãc cña con ng­êi - cña<br /> nh÷ng lùc l­îng ë bªn ngoµi chi phèi<br /> cuéc sèng hµng ngµy cña hä; chØ lµ sù<br /> ph¶n ¸nh trong ®ã nh÷ng lùc l­îng ë<br /> <br /> ®ã chøa ®ùng nh÷ng t×nh c¶m nång nµn<br /> gi¸ trÞ, chuÈn mùc ®¹o ®øc tån t¹i ®­îc lµ<br /> <br /> nhê chóng th©m nhËp vµ thÊm s©u vµo<br /> t©m hån con ng­êi, nh­ nh÷ng nhu cÇu<br /> tÊt yÕu, cao c¶ cña mçi ng­êi, ®­îc con<br /> <br /> ng­êi xem ®ã lµ th­íc ®o phÈm gi¸, lµ<br /> nghÜa vô cña ®¹o lµm ng­êi. Nãi ®Õn t«n<br /> <br /> gi¸o lµ nãi ®Õn tiÕng gäi toµn x­ng h·y<br /> <br /> tho¸t khái hoµn c¶nh bÞ rµng buéc, bÞ lÖ<br /> thuéc vµ mÊt tù do. H­íng ®Õn ®¸p øng<br /> <br /> nhu cÇu tho¸t khái nh÷ng ®au khæ cña<br /> con ng­êi. MÆc dï rèt cuéc t«n gi¸o chØ<br /> <br /> ®em l¹i sù an ñi cã tÝnh chÊt m¬ hå, sù bï<br /> ®¾p b»ng ¶o t­ëng cho nh÷ng thiÕu hôt<br /> <br /> cña con ng­êi trong cuéc sèng, song nã<br /> ®· h­íng tíi nh÷ng lÝ t­ëng tèt ®Ñp. Vµ<br /> ®Ó ®¹t ®­îc môc ®Ých nh­ vËy, c¸c gi¸o lÝ<br /> <br /> t«n gi¸o ®Òu khuyªn con ng­êi tr¸nh c¸i<br /> <br /> ¸c vµ lµm ®iÒu thiÖn. §ã chÝnh lµ ®iÓm<br /> t­¬ng ®ång gi÷a t«n gi¸o vµ ®¹o ®øc.<br /> <br /> Tuy nhiªn, ®óng nh­ cã nhµ nghiªn<br /> <br /> cøu ®· kh¼ng ®Þnh, “sù thèng nhÊt<br /> gi÷a t«n gi¸o víi ®¹o ®øc chØ lµ ë “phÇn<br /> <br /> *. TS., Häc viÖn ChÝnh trị - Hành chÝnh quèc gia Hå<br /> ChÝ Minh.<br /> 1. C. M¸c - Ph. ¨ngghen, Toµn tËp, tËp 20, Nxb<br /> CTQG, Hµ Néi. 1994.<br /> <br /> Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 11 - 2012<br /> <br /> 4<br /> ngän”, tøc lµ ë nh÷ng nÐt nh­ tÝnh nh©n<br /> <br /> ®øc phï hîp víi ®øc tin, gi¸o lÝ cña nã.<br /> <br /> nhiÒu chuÈn mùc ®¹o ®øc cô thÓ..; song<br /> <br /> trë thµnh gi¸ trÞ ®¹o ®øc t«n gi¸o, chóng<br /> <br /> b¶n, nh©n ®¹o, b¸c ¸i, tõ bi, vÞ tha vµ ë<br /> l¹i kh¸c nhau ë “phÇn gèc”, tøc kh¸c<br /> <br /> nhau vÒ nguån gèc vµ b¶n chÊt” . VÒ<br /> (2)<br /> <br /> mÆt lÞch sö, ®¹o ®øc xuÊt hiÖn cïng víi<br /> sù xuÊt hiÖn x· héi loµi ng­êi. Cßn t«n<br /> gi¸o chØ míi ra ®êi c¸ch ®©y kho¶ng tõ 5<br /> <br /> ®Õn 12 v¹n n¨m, nÕu tÝnh tõ khi con<br /> <br /> ng­êi (ng­êi kh«n ngoan) biÕt ch«n cÊt<br /> ng­êi chÕt víi nh÷ng nghi lÔ nhÊt ®Þnh.<br /> <br /> §iÒu ®ã cho thÊy, kh«ng thÓ lÉn lén gi÷a<br /> ®¹o ®øc vµ t«n gi¸o, cµng kh«ng thÓ cho<br /> r»ng, t«n gi¸o lµ céi nguån cña ®¹o ®øc<br /> <br /> x· héi. C¶ ®¹o ®øc vµ t«n gi¸o ®Òu ph¶n<br /> <br /> ¸nh tån t¹i x· héi, nh­ng tÝnh chÊt cña<br /> <br /> sù ph¶n ¸nh rÊt kh¸c nhau. Sù ph¶n ¸nh<br /> t«n gi¸o vÒ c¬ b¶n mang tÝnh chÊt hoang<br /> <br /> ®­êng, h­ ¶o hiÖn thùc. Cßn ®¹o ®øc lµ sù<br /> ph¶n ¸nh ch©n thùc nh÷ng mèi quan hÖ<br /> kh¸ch quan trong ®êi sèng x· héi. T«n<br /> <br /> gi¸o h­íng ®Õn ®¸p øng nhu cÇu tù gi¶i<br /> <br /> tho¸t cña con ng­êi trong thÕ giíi tinh<br /> thÇn mµ hiÖn thùc tá ra hoµn toµn bÊt<br /> lùc, nh­ng ®ã lµ sù ®¸p øng mét c¸ch h­<br /> ¶o, m¬ hå. Cßn nãi ®Õn ®¹o ®øc lµ nãi ®Õn<br /> <br /> viÖc ®¸p øng mét c¸ch hiÖn thùc nhu cÇu<br /> hiÖp t¸c, nhu cÇu hoµn thiÖn, hoµn mÜ c¸c<br /> mèi quan hÖ x· héi cña con ng­êi.<br /> <br /> T«n gi¸o vµ ®¹o ®øc thuéc kiÕn tróc<br /> <br /> th­îng tÇng x· héi, nªn ®Òu bÞ quy ®Þnh<br /> bëi c¬ së h¹ tÇng x· héi vµ biÕn ®æi theo sù<br /> biÕn ®æi cña c¬ së h¹ tÇng x· héi. B¶n th©n<br /> <br /> t«n gi¸o vµ ®¹o ®øc còng cã t¸c ®éng trë l¹i<br /> víi c¬ së h¹ tÇng x· héi vµ t¸c ®éng qua<br /> <br /> l¹i víi nhau. §¹o ®øc ®· gãp vµo dßng<br /> <br /> ch¶y v¨n hãa nh©n lo¹i nh÷ng chuÈn mùc,<br /> gi¸ trÞ mµ sau nµy con ng­êi ®· sö dông ®Ó<br /> s¸ng t¹o nªn t«n gi¸o. Trong qu¸ tr×nh tån<br /> t¹i, c¸c t«n gi¸o cßn tiÕp tôc tiÕp biÕn c¸c<br /> <br /> gi¸ trÞ ®¹o ®øc x· héi qua c¸c giai ®o¹n<br /> <br /> lÞch sö lµm gi¸ trÞ cña m×nh. Tuy nhiªn,<br /> t«n gi¸o chØ kÕ thõa nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o<br /> <br /> MÆt kh¸c, khi c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc x· héi<br /> <br /> th­êng bÞ biÕn d¹ng v× Ýt nhiÒu bÞ “thÇn<br /> <br /> hãa”, ®­îc kho¸c cho tÝnh chÊt thÇn bÝ vµ<br /> ®­îc kiÕn gi¶i cho phï hîp víi gi¸o lÝ<br /> <br /> t«n gi¸o. Nh­ vËy, sù t¸c ®éng cña ®¹o<br /> <br /> ®øc x· héi ®èi víi t«n gi¸o lµ mang tÝnh<br /> kh¸ch quan, mang tÝnh quy luËt trong sù<br /> <br /> ph¸t triÓn cña ®êi sèng tinh thÇn. Tuy<br /> nhiªn, sù t¸c ®éng ®ã nh­ thÕ nµo cßn phô<br /> thuéc vµo tõng t«n gi¸o víi niÒm tin,<br /> gi¸o lÝ vµ thiÕt chÕ cña nã.<br /> <br /> XuÊt hiÖn tõ t×nh tr¹ng bÊt lùc cña<br /> <br /> con ng­êi tr­íc hoµn c¶nh, ngay tõ khi<br /> <br /> ra ®êi, t«n gi¸o ®· t¸c ®éng ®Õn ®¹o ®øc<br /> <br /> x· héi. Nã h­íng con ng­êi ®Õn víi c¸c<br /> gi¸ trÞ ®­îc cho lµ sù mÆc kh¶i cña ®Êng<br /> siªu nhiªn. T«n gi¸o “cung cÊp” cho con<br /> <br /> ng­êi nh÷ng chuÈn mùc, gi¸ trÞ ®¹o ®øc<br /> <br /> mµ nã cho lµ chÝ thiÖn, chÝ mÜ vµ siªu<br /> viÖt. TÊt nhiªn, trong ®ã cã nh÷ng gi¸ trÞ<br /> <br /> ®¹o ®øc phï hîp víi ®¹o ®øc cña x· héi<br /> <br /> mµ nã ®ang tån t¹i, song còng cã nh÷ng<br /> <br /> gi¸ trÞ kh«ng phï hîp. Víi ph­¬ng thøc<br /> t¸c ®éng hÕt søc ®Æc thï, khi t«n gi¸o<br /> x©m nhËp vµo hÖ t­ t­ëng chÝnh trÞ, nã<br /> <br /> t×m c¸ch “thÇn hãa” toµn bé c¸c quan hÖ<br /> ®¹o ®øc nãi riªng vµ c¸c quan hÖ x· héi<br /> <br /> nãi chung. C¸c thiÕt chÕ t«n gi¸o ®­îc<br /> ph¸p luËt hãa, ®¹o ®øc x· héi bÞ phñ lªn<br /> <br /> bëi c¸c quan hÖ t«n gi¸o. Tõ ®ã cã thÓ<br /> thÊy, trªn nÒn t¶ng cña mét c¬ së h¹ tÇng<br /> <br /> nhÊt ®Þnh, tÝnh chÊt, møc ®é t¸c ®éng cña<br /> <br /> t«n gi¸o ®èi víi ®¹o ®øc nh­ thÕ nµo phô<br /> thuéc nhiÒu yÕu tè, trong ®ã yÕu tè quan<br /> <br /> träng nhÊt lµ vÞ thÕ cña t«n gi¸o ®èi víi<br /> <br /> chÕ ®é chÝnh trÞ ®­¬ng thêi. MÆc dï kh«ng<br /> ph¶i lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh nh­ng t¸c ®éng<br /> cña t«n gi¸o víi ®¹o ®øc ¶nh h­ëng kh«ng<br /> <br /> 2. Lª B¸ch. §¹o ®øc häc, Nxb Gi¸o dôc, Hµ Néi.<br /> 2002.<br /> <br /> 4<br /> <br /> Lª V¨n Lîi. Mèi quan hÖ gi÷a t«n gi¸o…<br /> nhá tíi tiÕn tr×nh cña lÞch sö cña tõng quèc<br /> <br /> 5<br /> MÆt kh¸c, trong qu¸ tr×nh lÞch sö,<br /> <br /> gia d©n téc vµ lÞch sö toµn nh©n lo¹i.<br /> <br /> chÝnh c¸c t«n gi¸o còng t¸c ®éng m¹nh<br /> <br /> hãa l©u ®êi, giµu b¶n s¾c. Con ng­êi ViÖt<br /> <br /> sö, t«n gi¸o (PhËt gi¸o) ®· th©m nhËp vµ<br /> <br /> ViÖt Nam lµ mét d©n téc cã nÒn v¨n<br /> <br /> Nam lu«n cëi më, khoan dung, kh«ng k×<br /> <br /> thÞ nh÷ng g× kh¸c biÖt nªn s½n sµng tiÕp<br /> thu nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa tõ bªn ngoµi<br /> <br /> ®Ó dùng n­íc vµ gi÷ n­íc. V× vËy, cïng<br /> <br /> víi c¸c tÝn ng­ìng, t«n gi¸o néi sinh,<br /> ng­êi ViÖt Nam cßn tiÕp thu nhiÒu t«n<br /> <br /> gi¸o tõ bªn ngoµi, “néi ®Þa hãa” chóng<br /> <br /> thµnh tµi s¶n tinh thÇn cña m×nh, t¹o<br /> nªn ®êi sèng tÝn ng­ìng hÕt søc phong<br /> <br /> phó. §ång thêi, trong qu¸ tr×nh dùng<br /> <br /> n­íc vµ gi÷ n­íc, «ng cha ta ®· h×nh<br /> thµnh nªn nÒn ®¹o ®øc x· héi víi nhiÒu<br /> gi¸ trÞ vµ chuÈn mùc cao ®Ñp. TruyÒn<br /> thèng ®¹o ®øc cña d©n téc ViÖt Nam næi<br /> <br /> bËt víi chñ nghÜa yªu n­íc, tinh thÇn bÊt<br /> khuÊt, kiªn c­êng, ®oµn kÕt, cÇn cï s¸ng<br /> <br /> t¹o vµ giµu lßng nh©n ¸i, khoan dung.<br /> Tån t¹i trong lßng mét d©n téc cã nÒn<br /> <br /> v¨n hãa giµu b¶n s¾c, víi mét nÒn ®¹o<br /> <br /> ®øc cã nhiÒu gi¸ trÞ cao ®Ñp, c¸c t«n gi¸o,<br /> dï lµ néi sinh hay ngo¹i nhËp ®Òu ph¶i<br /> tiÕp biÕn nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa, ®¹o ®øc<br /> <br /> cña d©n téc míi cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t<br /> triÓn. Cïng víi qu¸ tr×nh lÞch sö, sù kÕt<br /> hîp gi÷a gi¸ trÞ ®¹o ®øc cña d©n téc víi<br /> <br /> niÒm tin, gi¸o lÝ, ®¹o ®øc t«n gi¸o ®· t¹o<br /> nªn ë c¸c t«n gi¸o nh÷ng hÖ thèng ®¹o<br /> ®øc giµu tÝnh nh©n v¨n. Tuy nhiªn, ®¹o<br /> <br /> ®øc truyÒn thèng cña d©n téc dùa trªn c¬<br /> <br /> së cña nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp tiÓu<br /> n«ng, chÕ ®é phong kiÕn kÐo dµi hµng<br /> <br /> mÏ ®Õn ®¹o ®øc d©n téc. Cã thêi k× lÞch<br /> g¾n bã chÆt chÏ víi hÖ t­ t­ëng chñ ®¹o<br /> cña d©n téc, ®ãng vai trß ®Þnh h­íng cho<br /> ®¹o ®øc x· héi vµ ®êi sèng tinh thÇn x·<br /> <br /> héi nãi chung. Tuy nhiªn, thùc tÕ lÞch sö<br /> cho thÊy, ë ViÖt Nam, kh«ng cã t«n gi¸o<br /> nµo gi÷ vÞ trÝ thèng trÞ ®éc t«n trong ®êi<br /> <br /> sèng tinh thÇn x· héi. Ngay c¶ trong<br /> nh÷ng thêi k× lÞch sö mét t«n gi¸o nµo<br /> <br /> ®ã trë thµnh bé phËn hîp thµnh cña hÖ<br /> t­ t­ëng chñ ®¹o cña d©n téc, th× c¸c t«n<br /> <br /> gi¸o kh¸c vÉn tån t¹i vµ ph¸t triÓn. H¬n<br /> <br /> n÷a, c¸c t«n gi¸o, dï th©m nhËp m¹nh<br /> mÏ nh­ thÕ nµo vµo hÖ t­ t­ëng cña d©n<br /> <br /> téc, th× còng kh«ng thÓ xãa bá ®­îc<br /> nh÷ng gi¸ trÞ cèt yÕu cña d©n téc nh­<br /> chñ nghÜa yªu n­íc, t­<br /> nghÜa, tinh thÇn tù<br /> <br /> t­ëng nh©n<br /> <br /> c­êng d©n téc...<br /> <br /> Ng­îc l¹i, chóng ph¶i biÕn c¶i cho phï<br /> hîp víi nh÷ng gi¸ trÞ t­ t­ëng cña d©n<br /> <br /> téc th× míi cã thÓ ®ãng vai trß nµo ®ã<br /> <br /> trong ®êi sèng tinh thÇn x· héi. Bëi vËy,<br /> ë ViÖt Nam kh«ng cã hiÖn t­îng thÇn<br /> <br /> quyÒn thèng trÞ thÕ quyÒn, t«n gi¸o<br /> <br /> thèng trÞ x· héi theo kiÓu Ch©u ¢u<br /> Trung cæ hay ë vµi n¬i trong thÕ giíi<br /> <br /> Islam gi¸o. ChÝnh nh÷ng ®Æc ®iÓm ®ã t¹o<br /> <br /> ®iÒu kiÖn cho c¸c t«n gi¸o kh¸c nhau<br /> ph¸t huy ®­îc vai trß x· héi vµ ®ãng gãp<br /> cho nÒn ®¹o ®øc cña d©n téc nhiÒu gi¸ trÞ<br /> ®¹o ®øc hÕt søc ®Æc s¾c.<br /> <br /> Nh©n d©n ViÖt Nam tiÕn hµnh c«ng<br /> <br /> ngµn n¨m, nªn còng cã nh÷ng h¹n chÕ,<br /> <br /> cuéc ®æi míi ®Êt n­íc khi ®· tr¶i qua<br /> <br /> nhÑ gi¸ trÞ c¸ nh©n, t©m lÝ cÇu an cÇu<br /> <br /> téc. Nh­ng trong kho¶ng thêi gian h¬n<br /> <br /> nh­ t­ t­ëng b×nh qu©n cµo b»ng, coi<br /> may, thñ cùu, gia tr­ëng... Nh÷ng chuÈn<br /> <br /> mùc, gi¸ trÞ ®¹o ®øc nµy Ýt nhiÒu còng<br /> t¸c ®éng ®Õn t«n gi¸o vµ ®­îc c¸c t«n<br /> gi¸o l­u gi÷.<br /> <br /> gÇn nöa thÕ kØ giµnh ®­îc ®éc lËp d©n<br /> 40 n¨m ®ã, th× cã tíi h¬n 30 n¨m nh©n<br /> <br /> nh©n ta ph¶i tËp trung cho hai cuéc<br /> <br /> chiÕn tranh chèng thùc d©n Ph¸p vµ ®Õ<br /> quèc Mü x©m l­îc. C«ng cuéc x©y dùng<br /> <br /> 5<br /> <br /> Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 11 - 2012<br /> <br /> 6<br /> chñ nghÜa x· héi b¾t ®Çu tõ n¨m 1975<br /> <br /> mÆt thùc tiÔn ®¹o ®øc, sù suy tho¸i ®¹o<br /> <br /> bao v©y, cÊm vËn, nÒn kinh tÕ bÞ khñng<br /> <br /> trong x· héi, trong ®ã cã mét bé phËn<br /> <br /> trong bèi c¶nh bÞ c¸c thÕ lùc thï ®Þch<br /> ho¶ng. MÆc dï ph¶i ®èi diÖn víi hoµn<br /> <br /> c¶nh lÞch sö kh¾c nghiÖt, nh­ng d­íi sù<br /> l·nh ®¹o cña §¶ng, nh©n d©n ViÖt Nam<br /> <br /> ®· tiÕn hµnh cuéc c¸ch m¹ng t­ t­ëng,<br /> xãa bá phÇn lín nh÷ng tµn d­ cña chÕ ®é<br /> thùc d©n, phong kiÕn, x©y dùng mét nÒn<br /> <br /> ®¹o ®øc míi theo quan ®iÓm chñ nghÜa<br /> <br /> M¸c - Lª nin, t­ t­ëng Hå ChÝ Minh.<br /> Nh÷ng thµnh tùu to lín vÒ v¨n hãa, ®¹o<br /> ®øc mµ thêi k× tr­íc ®æi míi ®· ®¹t ®­îc<br /> <br /> lµ kh«ng thÓ phñ nhËn. Tuy nhiªn, trong<br /> bèi c¶nh chiÕn tranh vµ nÒn kinh tÕ - x·<br /> héi hÕt søc khã kh¨n th× ®¹o ®øc x· héi<br /> khã ph¸t triÓn toµn diÖn.<br /> <br /> Trong thêi k× ®æi míi ®Êt n­íc, cïng<br /> <br /> víi sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña c¬ chÕ<br /> <br /> thÞ tr­êng vµ do t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh<br /> toµn cÇu hãa, nÒn ®¹o ®øc x· héi cã sù<br /> <br /> biÕn chuyÓn m¹nh mÏ. Nh÷ng gi¸ trÞ,<br /> <br /> chuÈn mùc ®¹o ®øc míi ®· h×nh thµnh<br /> tr­íc thêi k× ®æi míi tiÕp tôc ph¸t huy<br /> vai trß ®iÒu tiÕt c¸c quan hÖ x· héi. Tuy<br /> <br /> nhiªn, trong sè ®ã còng cã nh÷ng gi¸ trÞ,<br /> chuÈn mùc kh«ng cßn phï hîp víi giai<br /> <br /> ®o¹n míi. NhiÒu chuÈn mùc, gi¸ trÞ ®¹o<br /> ®øc míi ra ®êi trong khi ®¹o ®øc truyÒn<br /> <br /> thèng vÉn chi phèi c¸c quan hÖ x· héi<br /> <br /> mét c¸ch m¹nh mÏ. Bªn c¹nh ®ã lµ sù<br /> x©m nhËp m¹nh mÏ cña c¸c chuÈn mùc<br /> <br /> ®¹o ®øc, lèi sèng Ph­¬ng T©y. Cã thÓ nãi,<br /> nÒn ®¹o ®øc x· héi ViÖt Nam hiÖn nay lµ<br /> <br /> sù dung hîp cña nhiÒu kiÓu ®¹o ®øc,<br /> trong ®ã ®¹o ®øc míi x· héi chñ nghÜa<br /> ®ang trong qu¸ tr×nh ®Þnh h×nh vµ dÇn<br /> <br /> chiÕm vÞ trÝ chñ ®¹o. Tuy nhiªn, cuéc ®Êu<br /> tranh gi÷a c¸i míi tiÕn bé vµ c¸i cò l¹c<br /> <br /> hËu, lçi thêi, gi÷a nh÷ng gi¸ trÞ ch©n,<br /> thiÖn, mÜ víi c¸c lo¹i ph¶n gi¸ trÞ, ph¶n<br /> ®¹o ®øc vÉn diÔn ra hÕt søc quyÕt liÖt. VÒ<br /> <br /> ®øc, lèi sèng cña mét bé phËn ng­êi<br /> kh«ng nhá lµ c¸n bé, ®¶ng viªn ®ang lµ<br /> <br /> th¸ch thøc lín cho c«ng cuéc x©y dùng<br /> <br /> ®êi sèng tinh thÇn x· héi. Bªn c¹nh ®ã,<br /> cßn cã t×nh tr¹ng “v« chuÈn”<br /> <br /> trong ®êi<br /> <br /> sèng ®¹o ®øc, t¹o nªn nh÷ng “lç hæng”<br /> cho sù håi sinh vµ ph¸t t¸c cña c¸c ph¶n<br /> <br /> gi¸ trÞ trong ®êi sèng x· héi. NÒn ®¹o<br /> <br /> ®øc x· héi víi tÝnh chÊt phøc t¹p nh­<br /> vËy t¸c ®éng ®Õn c¸c t«n gi¸o, lµm cho<br /> <br /> mét sè chuÈn mùc, gi¸ trÞ ®¹o ®øc, c¶<br /> <br /> chuÈn mùc, gi¸ trÞ cò vµ míi, tiÕn bé vµ l¹c<br /> hËu tiÕp biÕn vµo t«n gi¸o.<br /> <br /> Nãi ®Õn sù t¸c ®éng cña ®¹o ®øc ®èi<br /> <br /> víi t«n gi¸o ë n­íc ta hiÖn nay, tr­íc hÕt<br /> <br /> ph¶i nãi tíi sù t¸c ®éng m¹nh mÏ cña c¸c<br /> chuÈn mùc, gi¸ trÞ ®¹o ®øc míi x· héi<br /> <br /> chñ nghÜa. Víi nh÷ng thµnh tùu to lín vÒ<br /> kinh tÕ - x· héi trong c«ng cuéc ®æi míi<br /> ®Êt n­íc, ®· t¹o nÒn t¶ng cho c¸c chuÈn<br /> <br /> mùc, gi¸ trÞ ®¹o ®øc míi tiÕn bé ph¸t<br /> triÓn, tham gia ®iÒu tiÕt vµ ®Þnh h­íng<br /> <br /> x· héi trong ®ã cã ®ång bµo c¸c t«n gi¸o.<br /> §Æc biÖt, c«ng cuéc x©y dùng nÒn v¨n<br /> <br /> hãa ViÖt Nam tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c<br /> <br /> d©n téc ®· lµm cho nÒn v¨n hãa d©n téc<br /> nãi chung, ®¹o ®øc x· héi nãi riªng cã<br /> b­íc ph¸t triÓn hÕt søc khëi s¾c. C¸c gi¸<br /> <br /> trÞ ®¹o ®øc truyÒn thèng tèt ®Ñp nh­ tinh<br /> thÇn yªu n­íc, lßng nh©n ¸i khoan dung,<br /> träng nghÜa t×nh ®¹o lÝ... ®­îc kh¬i dËy<br /> <br /> vµ ¶nh h­ëng m¹nh mÏ ®Õn sinh ho¹t tÝn<br /> ng­ìng cña ®ång bµo cã ®¹o. C¸c gi¸ trÞ<br /> <br /> ®¹o ®øc míi nh­ tinh thÇn quyÕt chÝ<br /> tho¸t khái nghÌo nµn l¹c hËu, tinh thÇn<br /> <br /> hîp t¸c, t­¬ng trî trong ph¸t triÓn kinh<br /> tÕ, ý thøc vÒ quyÒn vµ nghÜa vô c«ng d©n,<br /> ... ®· tiÕp biÕn vµo t«n gi¸o, gióp ®ång<br /> bµo c¸c t«n gi¸o ý thøc râ h¬n ý nghÜa<br /> <br /> cña lèi sèng “tèt ®êi, ®Ñp ®¹o”. Tr­íc t¸c<br /> <br /> 6<br /> <br /> Lª V¨n Lîi. Mèi quan hÖ gi÷a t«n gi¸o…<br /> <br /> 7<br /> <br /> ®éng m¹nh mÏ cña nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc<br /> <br /> ng­êi, tham väng kiÕm tiÕn b»ng mäi gi¸,<br /> <br /> khái ph¶i cã sù thay ®æi trong c¸ch hµnh<br /> <br /> gi¸... ®· xuÊt hiÖn vµ chi phèi ®¸ng kÓ ®Õn<br /> <br /> tiÕn bé, c¸c tæ chøc t«n gi¸o kh«ng tr¸nh<br /> ®¹o vµ tæ chøc sinh ho¹t t«n gi¸o. §Ó<br /> ph¸t triÓn, c¸c tæ chøc t«n gi¸o ®Òu ph¶i<br /> <br /> chó träng ®Õn khÝa c¹nh ®¹o ®øc ngoµi<br /> t«n gi¸o vµ tÝch cùc tham gia vµo c¸c<br /> <br /> phong trµo x· héi mang chøa tinh thÇn<br /> <br /> ®¹o ®øc míi. Nh­ vËy, dï t«n gi¸o lµ<br /> <br /> hiÖn t­îng “c¸ch xa ®êi sèng vËt chÊt<br /> <br /> h¬n c¶”, vµ lu«n cã tÝnh b¶o thñ cao,<br /> nh­ng còng kh«ng tr¸nh khái ph¶i cã sù<br /> biÕn ®æi tr­íc t¸c ®éng cña nÒn v¨n hãa<br /> d©n téc nãi chung, cña ®¹o ®øc míi nãi<br /> <br /> riªng. Së dÜ ®¹o ®øc míi t¸c ®éng m¹nh<br /> mÏ ®Õn t«n gi¸o tr­íc hÕt lµ nhê nã ph¶n<br /> ¸nh kh¸ch quan lîi Ých vµ ®¸p øng ®­îc<br /> <br /> kh¸t väng cña quÇn chóng nh©n d©n.<br /> <br /> §ång thêi, nã g¾n bã h÷u c¬ víi chñ<br /> nghÜa M¸c - Lªnin, t­ t­ëng Hå ChÝ<br /> <br /> Minh, hÖ t­ t­ëng ngµy cµng ®­îc cñng<br /> cè v÷ng ch¾c vÞ thÕ chñ ®¹o trong ®êi<br /> <br /> sèng x· héi. MÆt kh¸c, cÇn ph¶i thõa<br /> nhËn r»ng, cïng víi xu h­íng thÕ tôc<br /> <br /> hãa t«n gi¸o, c¸c t«n gi¸o còng chñ ®éng<br /> t×m kiÕm con ®­êng héi nhËp víi v¨n<br /> <br /> hãa d©n téc, ®Ó ®ång hµnh cïng d©n téc.<br /> ChÝnh ®iÒu ®ã ®· gãp phÇn t¹o ®iÒu kiÖn<br /> <br /> thuËn lîi ®Ó ®¹o ®øc míi th©m nhËp vµ<br /> <br /> ®iÒu tiÕt quan hÖ t«n gi¸o vµ quan hÖ x·<br /> héi cña ®ång bµo t«n gi¸o.<br /> <br /> Tuy nhiªn, kh«ng chØ cã ®¹o ®øc tiÕn<br /> <br /> bé mµ c¶ nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc, chuÈn<br /> <br /> mùc ®¹o ®øc l¹c hËu, lçi thêi, thËm chÝ c¶<br /> nh÷ng ph¶n gi¸ trÞ còng t¸c ®éng ®Õn<br /> t«n gi¸o nh­ mét tÝnh quy luËt cña ®êi<br /> <br /> dôc väng thÊp hÌn, thiÕu t«n träng phÈm<br /> c¸c quan hÖ x· héi. Sù t¸c ®éng cña c¸c<br /> ph¶n gi¸ trÞ ®ã ®· ¶nh h­ëng tiªu cùc ®Õn<br /> <br /> ®êi sèng tÝn ng­ìng cña ®ång bµo cã ®¹o.<br /> <br /> Trªn thùc tÕ, c¸c tæ chøc gi¸o héi còng<br /> nhËn ra sù nguy hiÓm cña nh÷ng “gi¸ trÞ<br /> <br /> ®¹o ®øc phi nh©n tÝnh” vµ ®· cã nhiÒu<br /> biÖn ph¸p ®Ó ng¨n chÆn. Song nh÷ng nç<br /> lùc cña c¸c tæ chøc t«n gi¸o còng chØ lµ<br /> <br /> “nh÷ng d©y c­¬ng yÕu ít” tr­íc t¸c ®éng<br /> cña cña mÆt tr¸i c¬ chÕ thÞ tr­êng. T×nh<br /> tr¹ng bu«n thÇn b¸n th¸nh, mª tÝn dÞ<br /> <br /> ®oan, lîi dông t«n gi¸o ®Ó trôc lîi bÊt<br /> <br /> chÊp hËu qu¶ ®èi víi con ng­êi, x· héi,<br /> diÔn ra hÕt søc phøc t¹p. Cã thÓ nãi, sù<br /> “kÕt hîp” gi÷a c¸c ph¶n gi¸ trÞ ngoµi t«n<br /> <br /> gi¸o víi tÝnh chÊt hoang ®­êng, h­ ¶o<br /> cña c¸c t«n gi¸o ®· t¹o nªn bøc tranh t«n<br /> gi¸o kh«ng Ýt ®iÓm tèi.<br /> <br /> T×nh h×nh t«n gi¸o ë n­íc ta hiÖn nay<br /> <br /> diÔn biÕn cùc k× phøc t¹p, ®an xen nhiÒu<br /> <br /> khuynh h­íng kh¸c nhau. Nh×n tæng thÓ,<br /> cã thÓ nãi t«n gi¸o ®ang cã sù håi sinh<br /> vµ ph¸t triÓn. Chñ l­u cña ph¸t triÓn t«n<br /> <br /> gi¸o ë ViÖt Nam hiÖn nay vÉn lµ ®ång<br /> <br /> hµnh cïng d©n téc, song còng kh«ng lo¹i<br /> trõ nh÷ng hiÖn t­îng ®i ng­îc l¹i lîi<br /> <br /> Ých, tr¸i víi truyÒn thèng, thuÇn phong<br /> mÜ tôc cña d©n téc ViÖt Nam. Sù t¸c ®éng<br /> <br /> cña t«n gi¸o ®èi víi ®¹o ®øc x· héi thÓ<br /> hiÖn râ nÐt tÝnh ®an xen gi÷a mÆt tÝch<br /> cùc vµ tiªu cùc.<br /> <br /> Nh×n chung, c¸c t«n gi¸o ®Òu chøa<br /> <br /> sèng tinh thÇn x· héi. NhiÒu gi¸ trÞ ®¹o<br /> <br /> ®ùng trong nã nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc<br /> <br /> l­u vÉn tiÕp tôc cã ¶nh h­ëng kh«ng nhá<br /> <br /> k× x· héi v¨n minh nµo còng ph¶i cÇn<br /> <br /> ®øc cò l¹c hËu vèn ®­îc c¸c t«n gi¸o b¶o<br /> tíi sinh ho¹t t«n gi¸o cña ®ång bµo. Bªn<br /> <br /> c¹nh ®ã, víi sù t¸c ®éng cña mÆt tr¸i c¬<br /> <br /> chÕ thÞ tr­êng, nhiÒu ph¶n gi¸ trÞ nh­ sù<br /> l¹nh lïng, v« c¶m tr­íc khæ ®au cña con<br /> <br /> mang tÝnh phæ biÕn cña nh©n lo¹i mµ bÊt<br /> <br /> ®Õn, nh­ kÝnh träng ng­êi giµ, “yªu<br /> th­¬ng trÎ nhá”, “sèng thiÖn víi mäi<br /> <br /> ng­êi”, “tr¸nh lµm ®iÒu ¸c”... Trong bèi<br /> <br /> c¶nh nÒn ®¹o ®øc x· héi míi ®ang h×nh<br /> <br /> 7<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản