
Phùng H ngư
Phùng H ngư (ch Hánữ: : ; ? - 791[1]) là th lĩnh c m đ u cu c kh iủ ầ ầ ộ ở
nghĩa ch ng l i s th ng tr c a ố ạ ự ố ị ủ nhà Đ ngườ Vi t Nam th i ở ệ ờ B cắ
thu c l n th baộ ầ ứ (602-905), đu i đ c ng i ổ ượ ườ ph ng B cươ ắ và c mầ
quy n cai tr m t th i gian.ề ị ộ ờ
Ti u sể ử
Ngo i th t đ n th Phùng H ng t i quê h ng Cam Lâm, Đ ngạ ấ ề ờ ư ạ ươ ườ
Lâm.
Chính đi n đ n th Phùng H ng t i Cam Lâm, Đ ng Lâm.ệ ề ờ ư ạ ườ
Phùng H ng xu t thân t dòng dõi c t c lâu đ i đ t ư ấ ừ ự ộ ờ ở ấ Đ ng Lâmườ
nay là xã Đ ng Lâm, ườ S n Tâyơ, TP Hà N iộ. Đ ng Lâm x a kia v nườ ư ố
là vùng đ t gò đ i và r ng cây r m r p b i v y m i có tên g i làấ ồ ừ ậ ạ ở ậ ớ ọ
"đ ng lâm".ườ

Cho t i nay ngày sinh c a ông v n ch a rõ. Các sách chính s nh ớ ủ ẫ ư ử ư Đ iạ
Vi t S ký Toàn thệ ử ư, Khâm đ nh Vi t s Thông giám C ng m cị ệ ử ươ ụ ghi
ông m t năm 791, ch m t th i gian ng n sau khi giành đ c chínhấ ỉ ộ ờ ắ ượ
quy n. M t ngu n dã s cho bi t ông sinh ngày ề ộ ồ ử ế 25 tháng 11 năm 760
(t c 5-1-761) và m t ngày 13 tháng 8 năm Nhâm Ng (t c 13-9-802),ứ ấ ọ ứ
th 41 tu iọ ổ [2].
Phùng H ng có tên t là ư ự Công Ph nấ, cháu 7 đ i c a Phùng Tói Cái -ờ ủ
ng i đã t ng vào trong cung vua ườ ừ Đ ng Cao Tườ ổ, th i ờniên hi uệ Vũ
Đ c (618-626) d y n ti c và làm quan lang đ t Đ ng Lâm. Bứ ự ế ệ ở ấ ườ ố
c a Phùng H ng là Phùng H p Khanh - m t ng i hi n tài đ c đ .ủ ư ạ ộ ườ ề ứ ộ
Kho ng năm ảNhâm Tu tấ (722) đ i ờĐ ng Huy n Tôngườ ề niên hi uệ
Khai Nguyên, Phùng H p Khanh đã tham gia cu c kh i nghĩa c a ạ ộ ở ủ Mai
Thúc Loan (t c ứMai H c Đắ ế). Sau đó, ông tr v quê chăm chú côngở ề
vi c đi n viên, tr nên giàu có, trong nhà nuôi nô tỳ có đ n hàng nghìnệ ề ở ế
ng iườ [3].
Theo s tích, Phùng H p Khanh có m t ng i v ự ạ ộ ườ ợ h Sọ ử. Ông bà sinh
m t l n đ c ba ng i con trai khôi ngô khác th ng, l n lên ai cũngộ ầ ượ ườ ườ ớ
có s c kh e, có th kéo ứ ỏ ể trâu, qu t ậhổ. Anh c là Phùng H ng, em thả ư ứ
hai là Phùng H iả (t là T Hào) và em út là Phùng Dĩnh (t là Danhự ư ự
Đ t). Đ n năm ba anh em 18 tu i thì b m đ u m t. Trong ba anhạ ế ổ ố ẹ ề ấ
em, anh c Phùng H ng là ng i có s c kh e và khí phách đ c bi t.ả ư ườ ứ ỏ ặ ệ
S nghi pự ệ
Phùng H ng n i nghi p cha tr thành hào tr ng đ t ư ố ệ ở ưở ấ Đ ng Lâmườ .
Cho t i nay dân gian v n còn l u truy n câu chuy n ông dùng m u kớ ẫ ư ề ệ ư ế
gi t h d mang l i bình yên cho làng xóm.ế ổ ữ ạ
Vi t Namệ th i thu c Đ ng g i là ờ ộ ườ ọ An Nam đô h ph , khi đó đangộ ủ
n m d i ách cai tr hà kh c c a chính quy n đô h . Các viên quan đôằ ướ ị ắ ủ ề ộ
h nhà Đ ng ra s c v vét c a c i c a nhân dân, b t dân Vi t ph iộ ườ ứ ơ ủ ả ủ ắ ệ ả
đóng s u cao thu n ng khi n lòng ng i ngày càng căm ph n.ư ế ặ ế ườ ẫ

Năm 767, Cao Chính Bình, hi u úy châu ệVũ Đ nhị (mi n ềVi t B cệ ắ )
giúp kinh l c s ượ ứ An Nam là Tr ng Bá Nghiươ đánh b i đ c cu cạ ượ ộ
xâm l c c a quân ượ ủ Chà Và (Java) ởChu Diên, sau đó đ c c làm đôượ ử
h ộAn Nam. Chính Bình ra s c v vét c a c i c a nhân dân, đánh thuứ ơ ủ ả ủ ế
r t n ng.ấ ặ
Kho ng niên hi u Đ i L ch (766-779), ch a rõ đích xác vào năm nào,ả ệ ạ ị ư
nhân lòng căm ph n c a nhân dân, l i d ng khi quân lính ẫ ủ ợ ụ ở T ng Bìnhố
(Hà N iộ) n i lo n, Phùng H ng đã phát đ ng m t cu c kh i nghĩa l nổ ạ ư ộ ộ ộ ở ớ
ch ng chính quy n đô h .ố ề ộ
Đ n th Phùng H ng t i thôn Mông Ph , Đ ng Lâm, S n Tây, Hàề ờ ư ạ ụ ườ ơ
N iộ
Cu c kh i nghĩa do Phùng H ng phát đ ng nh n đ c s h ng ngộ ở ư ộ ậ ượ ự ưở ứ
r ng rãi c a nhân dân t kh p các mi n đ t giao châu. Tho t đ u, anhộ ủ ừ ắ ề ấ ạ ầ
em h Phùng n i d y làm ch Đ ng Lâm r i nghĩa quân ti n lênọ ổ ậ ủ ườ ồ ế
đánh chi m đ c c m t mi n r ng l n quanh vùng thu c ế ượ ả ộ ề ộ ớ ộ Phong
Châu, xây d ng thành căn c ch ng gi c. Phùng H ng x ng là Đôự ứ ố ặ ư ư
Quân; Phùng H i x ng là Đô B o và Phùng Dĩnh x ng là Đô T ng,ả ư ả ư ổ
chia quân đi tr n gi nh ng n i hi m y u. Cao Chính Bình đem quânấ ữ ữ ơ ể ế
đi đàn áp nh ng ch a phân th ng b i. Tình hình di n ra nh v y h nư ư ắ ạ ễ ư ậ ơ
20 năm.
Đ c s tr giúp c a ng i cùng làng có nhi u m u l c là Đ Anhượ ự ợ ủ ườ ề ư ượ ỗ
Hàn, tháng 4 năm Tân Mùi (791), Phùng H ng t ch c m c đã cùngư ừ ỗ ầ ự
các t ng lĩnh đem quân vây đánh thành T ng Bình. Quân c a Phùngướ ố ủ

H ng chia làm 5 đ o do các t ng Phùng H i, Phùng Dĩnh, Đ Anhư ạ ướ ả ỗ
Hàn, B Phá C n và ch t ng Phùng H ng ti n công vây thành.ồ ầ ủ ướ ư ế
Ph n l n các truy n thuy t đ u k r ng: Phùng H ng nh n th y l cầ ớ ề ế ề ể ằ ư ậ ấ ự
l ng ch a th t đ m nh đ đè b p quân đ ch, ông đã cùng các t ngượ ư ậ ủ ạ ể ẹ ị ướ
t a đi xung quanh chiêu m thêm binh lính và s m thêm vũ khí, cònỏ ộ ắ
vi c vây thành đ c giao cho 3 ng i cháu gái h Phùng, g i Phùngệ ượ ườ ọ ọ
H ng b ng bácư ằ [4].
Cu c chi n đ u sau đó di n ra quy t li t, quân Đ ng ch t nhi u,ộ ế ấ ễ ế ệ ườ ế ề
Cao Chính Bình ph i vào c th trong thành, lo s cu i cùng b m r iả ố ủ ợ ố ị ố ồ
ch t.ế
Phùng H ng chi m lĩnh thành trì và vào ph Đô h , coi chính s đ tư ế ủ ộ ự ấ
n c.ướ
Qua đ iờ
Chính s chép r ng ông c m quy n cai tr không lâu sau đó đã qua đ iử ằ ầ ề ị ờ
ngay trong năm 791. Các s gia hi n nay xác đ nh ông m t kho ngử ệ ị ấ ả
tháng 5 năm 791[5].
Ngu n dã s ồ ử Vi t đi n U linhệ ệ c a Lý T Xuyên và giai tho i dân gianủ ế ạ
cho r ng: ông c m quy n đ c 7 năm, nh ng l i m t năm 802ằ ầ ề ượ ư ạ ấ [6].
Thông tin này không phù h p v logic: Năm 791 giành đ c T ngợ ề ượ ố
Bình mà m t năm 802 t c là Phùng H ng c m quy n trong 11 nămấ ứ ư ầ ề
ch không ph i 7 năm. GS Nguy n Kh c Thu n cho r ng: Lý Tứ ả ễ ắ ầ ằ ế
Xuyên và truy n thuy t dân gian đã có s l m l n: h n 7 năm là th iề ế ự ầ ẫ ơ ờ
gian tính t khi Phùng H ng làm ch khu v c quanh Đ ng Lâm t iừ ư ủ ự ườ ớ
khi ông m t, ch không ph i tính t khi ông làm ch T ng Bìnhấ ứ ả ừ ủ ố [7].
Ông đ c nhân dân suy tôn là ượ B Cái Đ i V ngố ạ ươ .
Em và con
Sau khi m t, con trai ông là Phùng An lên n i ngôi, dâng tôn hi u chaấ ố ệ
là B Cái Đ i V ng. An n i nghi p đ c hai năm thì chính quy nố ạ ươ ố ệ ượ ề

l i r i vào tay gi c. N n t ch v a m i xây d ng, ch t n t i v nạ ơ ặ ề ự ủ ừ ớ ự ỉ ồ ạ ẻ
v n trên d i 9 năm. Sau khi chính quy n r i vào tay nhà Đ ng b nẹ ướ ề ơ ườ ọ
quan quân nhà Đ ng liên t c truy sát nh ng ng i trong gia t c ườ ụ ữ ườ ộ họ
Phùng. Theo các dòng sông l n dòng ớh Phùngọ to v các vùng núi,ả ề
trung du, các vùng h l u các con sông l n nh đ l p nghi p. Nh ngạ ư ớ ỏ ể ậ ệ ư
ch y u v n là các vùng nh ủ ế ẫ ở ư Hà Tây, Vĩnh Phúc, Phú Thọ...t pậ
trung l n nh t ph i k đ n nh dòng h Phùng Quang ớ ấ ả ể ế ư ọ ở Vĩnh Phúc,
dòng h Phùng Xuân thu c h u ng n sông Bùi ọ ộ ữ ạ Ch ng Mươ ỹ - Hà Tây,
dòng h Phùng Văn ọ ở Ba Vì, Phùng Huy ởThanh Hoá...
Đ n thề ờ
Lăng M và đ n th chínhộ ề ờ
Ban th Phùng H ng (n i đ t linh v c a ông) t i đ n th thônờ ư ơ ặ ị ủ ạ ề ờ ở
Mông Ph , Đ ng Lâmụ ườ
Lăng m Phùng H ngộ ư ngày nay n m đ u ằ ở ầ ph Gi ng Võố ả , qu nậ Ba
Đình, thành phố Hà N iộ. Đ n th ông đ c d ng lên nhi u n i nhề ờ ượ ự ở ề ơ ư
quê h ng ươ Đ ng Lâmườ , đình Qu ng Bá (ảHà N iộ), đình Tri u Khúcề
(Hà Tây), th lăng Đ i Áng, Ph ng Trung, Ho ch An, ph ờ ở ạ ươ ạ ủ Thanh
Oai (Hà Tây),...
Sau này đ t ấĐ ng Lâmườ quê ông còn xu t hi n m t v vua n a - ấ ệ ộ ị ữ Ngô
Quy nề, ng i đánh b i cu c xâm l c c a ườ ạ ộ ượ ủ Nam Hán, ch m d t 1000ấ ứ
năm B c thu cắ ộ (938). Do v y ậĐ ng Lâmườ còn đ c bi t đ n v i tênượ ế ế ớ
g i "Đ t hai Vua".ọ ấ

