Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn Ngữ văn ở trường THCS

Chia sẻ: Phan Phan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17

0
58
lượt xem
17
download

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn Ngữ văn ở trường THCS

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm nhằm giúp cho học sinh tự học, sáng tạo, bồi dưỡng tư duy, tâm hồn, hiểu và biết tổng hợp, vận dụng các kiến thức của các môn học vào trong bài học để tiết học sinh động, gây hứng thú cho học sinh trong giờ học; qua đó học sinh sẽ tiếp thu và nắm vững nội dung bài học một cách hợp lý có hiệu quả hơn. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn Ngữ văn ở trường THCS

PHÒNG GIÁO GD&ĐT KRÔNG ANA<br /> TR<br /> NG T CS<br /> QU ĐÔN<br /> <br /> SÁNG KIẾN KIN<br /> <br /> NG IỆM<br /> <br /> TÊN ĐỀ TÀI:<br /> <br /> MỘT SỐ KIN NG IỆM K I DẠY TÍC<br /> NGỮ VĂN Ở TR<br /> NG T CS<br /> <br /> ọ và tên: Nguyễn Thị ệ<br /> <br /> ỢP MÔN<br /> <br /> oa<br /> <br /> Phùng Thị Nhàn<br /> Đơn vị c ng t c: Tr<br /> <br /> ng T CS ê Qu Đ n<br /> <br /> Trình độ đào tạo: Đại học S Phạm<br /> M n đào tạo: Ngữ văn<br /> <br /> Krông Ana, tháng 1 năm 2015<br /> 1<br /> <br /> MỤC ỤC<br /> <br /> I/P ẦN MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 3<br /> 1. í do chọn đề tài ............................................................................................... 3<br /> 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài .......................................................................... 3<br /> 3. Đối t ợng nghiên cứu ....................................................................................... 3<br /> 4. Phạm vi nghiên cứu .......................................................................................... 3<br /> 5. Ph ơng ph p nghiên cứu ................................................................................. 4<br /> II/ P ẦN NỘI DUNG ............................................................................................... 4<br /> 1. Cơ sở lí luận ...................................................................................................... 4<br /> 2. Thực trạng ........................................................................................................ 5<br /> 3. Giải ph p, biện ph p ........................................................................................ 9<br /> III/ P ẦN KẾT UẬN, KIẾN NG Ị.....................................................................15<br /> 1. Kết luận ............................................................................................................15<br /> 2. Kiến nghị ..........................................................................................................15<br /> TÀI IỆU T AM K ẢO .......................................................................................17<br /> <br /> 2<br /> <br /> I/P ẦN MỞ ĐẦU<br /> 1. í do chọn đề tài<br /> Để nâng cao chất lượng môn Ngữ văn trong nhà trường đặc biệt là Trường THCS Lê<br /> Quý Đôn và nhằm giúp cho học sinh nâng cao năng lực sử dụng những kiến thức và kĩ năng<br /> mà các em đã lĩnh hội từ giáo viên. Từ đó các em tự huy động có hiệu quả những kiến thức<br /> và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống có ý nghĩa, cũng có khi là một tình<br /> huống khó khăn, bất ngờ hoặc một tình huống chưa từng gặp trong cuộc sống. Vậy tích hợp<br /> kiến thức đặc biệt là kiến thức các môn học khác trong dạy học văn, trước tiên xuất phát từ ý<br /> tưởng là làm thế nào để một giờ dạy – học văn có hứng thú, đạt hiệu quả cao? Làm sao để<br /> học sinh có thể vận dụng mọi hiểu biết kiến thức từ các môn học khác mà mình tiếp thu được<br /> để giải quyết một vấn đề khoa học và có hiệu quả tốt nhất? Qua kinh nghiệm giảng dạy của<br /> mình chúng tôi đưa ra một số kinh nghiệm khi tích hợp trong dạy học Ngữ văn đó là cách<br /> thức để khắc phục, hạn chế lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ<br /> phận Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn với các môn khoa học xã hội khác. Mặt khác tích<br /> hợp chủ đề, vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết một vấn đề trong dạy học đặc biệt là<br /> môn Ngữ văn cũng đang là phong trào đổi mới ở các trường học, giáo viên, học sinh cũng<br /> đang tích cực thực hiện. Bởi vậy đề tài «Một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn Ngữ văn ở<br /> trường THCS » của chúng tôi cũng bám sát những mục tiêu và sự định hướng đó. Nó sẽ là<br /> một cái nhìn mới, một cách tiếp cận mới trong giảng dạy Ngữ Văn ở trường THCS Lê Quý<br /> Đôn nói riêng và chương trình môn Ngữ văn ở THCS nói chung. Với đề tài này chúng tôi<br /> nghĩ rằng, nó sẽ bổ ích và có thể là một tài liệu tham khảo cho các bạn đọc. Vậy để chất<br /> lượng môn Ngữ văn trường THCS Lê Quý Đôn ngày một tiến bộ và đạt hiệu quả theo yêu<br /> cầu chung của xã hội đã thôi thúc chúng tôi làm đề tài này.<br /> 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài<br /> Mục đích của việc dạy tích hợp trong môn Ngữ văn không chỉ dừng lại ở việc tích<br /> hợp khép kín “trong nội bộ phân môn Ngữ văn”, mà người dạy phải giúp cho người học tự<br /> học, sáng tạo, bồi dưỡng tư duy, tâm hồn , hiểu và biết tổng hợp, vận dụng các kiến thức của<br /> các môn học vào trong bài học để tiết học sinh động, gây hứng thú cho học sinh trong giờ<br /> học. Qua đó học sinh sẽ tiếp thu và nắm vững nội dung bài học một cách hợp lý có hiệu quả<br /> hơn. Bên cạnh việc tích hợp kiến thức của các môn học giáo viên cần lưu ý hướng dẫn cho<br /> học sinh thói quen tìm hiểu và biết vận dụng tổng hợp kiến thức để giải quyết một vấn đề.<br /> Bởi vì việc học sinh tự tìm hiểu kiến thức cho nội dung bài học sẽ mang lại một cách tiếp cận<br /> mới đa chiều để các em bước vào bài học một cách hiệu quả nhất. Qua đó tạo cho học sinh<br /> hứng thú, tích cực hơn trong học tập.<br /> 3. Đối t ợng nghiên cứu<br /> Đối tượng nghiên cứu trong đề tài của chúng tôi thuộc học sinh học Ngữ văn các khối<br /> lớp 7, 8, 9 trường THCS Lê Quý Đôn.<br /> 4. Phạm vi nghiên cứu<br /> Qua các giờ trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn ở các lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D của<br /> trường Lê Quý Đôn mà chúng tôi được nhà trường phân công dạy trong năm học 2013 –<br /> 2014 vừa qua.<br /> 3<br /> <br /> 5. Ph ơng ph p nghiên cứu<br /> Phương pháp thu thập, tổng hợp xử lý thông tin giúp chúng tôi thực hiện đề tài này<br /> chính là dựa trên những kinh nghiệm thực tiễn của bản thân qua nhiều năm trực tiếp làm<br /> công tác giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS Lê Quý Đôn. Và qua phần tổng hợp kết<br /> quả bài làm của học sinh sau những lần kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết, kiểm tra học kỳ qua<br /> góp ý của đồng nghiệp và sự chỉ đạo sát sao của tổ chuyên môn, qua nghiên cứu tài liệu tham<br /> khảo.<br /> II/ P ẦN NỘI DUNG<br /> 1. Cơ sở lí luận<br /> Tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại hiện đang được quan tâm nghiên<br /> cứu và áp dụng vào nhà trường. Ở nước ta, từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở lại đây, vấn đề<br /> xây dựng môn học tích hợp với những mức độ khác nhau mới thực sự được tập trung nghiên<br /> cứu, thử nghiệm và áp dụng vào nhà trường phổ thông. Trước đó tinh thần giảng dạy tích<br /> hợp chỉ mới được thực hiện ở những mức độ thấp như liên hệ, phối hợp các kiến thức, kĩ<br /> năng thuộc các môn học hay phân môn khác nhau để giải quyết một vấn đề giảng dạy.<br /> Như vậy ở nước ta hiện nay vấn đề đang đặt ra trong lĩnh vực lí luận và phương pháp<br /> dạy học bộ môn là phải tiếp cận, nghiên cứu và vận dụng dạy học tích hợp vào dạy học Ngữ<br /> văn ở THCS nhằm hình thành và phát triển năng lực cho học sinh một cách có hiệu quả hơn,<br /> góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và đào tạo của bộ môn. Trong lí luận dạy học, tích<br /> hợp là sự kết hợp một cách có hệ thống ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng<br /> thuộc các môn học khác nhau dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề<br /> cập đến trong các môn học.<br /> Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trường THCS chẳng những<br /> dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các phân môn Văn<br /> học, Tiếng Việt, Tập làm văn cũng như các tri thức khác như hiểu biết lịch sử, địa lý, xã hội,<br /> văn hoá nghệ thuật... mà còn xuất phát từ đòi hỏi thực tế là cần phải khắc phục, xoá bỏ lối<br /> dạy học theo kiểu khép kín, tách biệt thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống, cô lập giữa<br /> những kiến thức và kĩ năng của các môn học khác vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách rời<br /> kiến thức với các tình huống có ý nghĩa mà những tình huống đó học sinh sẽ gặp sau này.<br /> Nói khác đi đó là lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ phận Văn<br /> học, Tiếng Việt và Tập làm văn vốn có quan hệ gần gũi về bản chất, nội dung và kĩ năng<br /> cũng như mục tiêu, đủ cho phép phối hợp, liên kết nhằm tạo ra những đóng góp bổ sung cho<br /> nhau cả về lí luận và thực tiễn, đem lại kết quả tổng hợp và vững chắc trong việc giải quyết<br /> những tình huống tích hợp hoặc những vấn đề thuộc từng phân môn.<br /> Dạy học Ngữ văn theo định hướng tích hợp vẫn theo đuổi quan điểm “lấy học sinh<br /> làm trung tâm”, tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt, mọi khâu của<br /> quá trình dạy học; tìm mọi cách phát huy năng lực tự học, năng lực sáng tạo của học sinh.<br /> Do vậy việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học cần chú ý giúp học sinh tích hợp<br /> các kiến thức và kĩ năng đã lĩnh hội, xác lập mối liên hệ giữa các tri thức và kĩ năng thuộc<br /> các phân môn đã học bằng cách tổ chức, thiết kế các nội dung, tình huống tích hợp để học<br /> sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng riêng rẽ của các phân môn vào giải quyết vấn<br /> đề đặt ra, qua đó lĩnh hội các kiến thức và phát triển năng lực, kĩ năng tích hợp. Tổ chức,<br /> thiết kế các hoạt động phức hợp để học sinh học cách sử dụng phối hợp những kiến thức và<br /> kĩ năng đã tiếp thu trong “nội bộ các phân môn”. Đặt học sinh vào trung tâm của quá trình<br /> 4<br /> <br /> dạy học để học sinh trực tiếp tham gia vào giải quyết các vấn đề, tình huống tích hợp; biến<br /> quá trình truyền thụ tri thức thành quá trình học sinh tự ý thức về cách thức chiếm lĩnh tri<br /> thức và hình thành kĩ năng. Ngoài ra, việc dạy học tích hợp kiến thức các môn học còn giúp<br /> cho học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của mình. Giáo viên cần chú<br /> trọng mối quan hệ giữa học sinh với sách giáo khoa, từ đó phải buộc học sinh chủ động tự<br /> đọc, tự làm việc độc lập theo yêu cầu trong sách giáo khoa và theo hướng dẫn của giáo viên<br /> thì hiệu quả giờ dạy – học đạt chất lượng cao hơn.<br /> 2. Thực trạng<br /> a. Thuận lợi – khó khăn:<br /> Thuận lợi: Trong quá trình làm công tác giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS Lê<br /> Quý Đôn, chúng tôi đã hướng dẫn học sinh cách chuẩn bị bài ở nhà (cụ thể là sau khi kết<br /> thúc phần bài mới, chúng tôi yêu cầu học sinh về nhà đọc, soạn và tìm hiểu sau đó chuẩn bị<br /> những yêu cầu mà nội dung bài học ngày hôm sau sẽ học) với cách làm này học sinh tích cực<br /> hưởng ứng rất tốt. Bên cạnh đó chúng tôi cũng đã phối kết hợp tốt với Giáo viên chủ nhiệm<br /> lớp, Ban cán sự bộ môn của lớp và hội cha mẹ học sinh trong nhà trường về việc nhắc nhở,<br /> kiểm tra để các em chuẩn bị bài ở nhà và giờ học trên lớp đạt hiệu quả.<br /> Là người đang trực tiếp tham gia giảng dạy ở các lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D nên<br /> chúng tôi luôn kết hợp cùng với giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, nhắc nhở<br /> sau mỗi giờ học, tuần học. Vì vậy, khi đưa yêu cầu phải chuẩn bị bài soạn, học bài ở nhà vào<br /> nội quy của lớp để ban cán sự bộ môn của lớp theo dõi quá trình chuẩn bị bài của các tổ viên<br /> thì chúng tôi đều nhận được sự đồng thuận từ giáo viên chủ nhiệm và các em học sinh rất<br /> cao. Qua sổ theo dõi của Ban cán sự bộ môn giúp chúng tôi thấy được những lỗ hổng trong<br /> kiến thức về việc kết hợp các kiến thức liên môn của học sinh trong môn Ngữ văn hoặc<br /> những khó khăn mà các em gặp phải trong quá trình chuẩn bị bài mới. Từ đó giúp chúng tôi<br /> tự điều chỉnh và đưa ra những phương pháp dạy học phù hợp, hợp lí để chất lượng giảng dạy<br /> đạt kết quả cao hơn.<br /> Được sự quan tâm của tổ chuyên môn, BGH nhà trường, những đồng nghiệp trong tổ<br /> Văn – Họa – Nhạc đang làm công tác giảng dạy Ngữ văn tư vấn, giúp đỡ tạo điều kiện cho<br /> chúng tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này.<br /> Khó khăn: Việc chuẩn bị bài của các em trong các giờ học còn sơ sài, đối phó với<br /> việc kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của cán sự bộ môn và giáo viên bộ môn nên hiệu quả giờ<br /> học chưa sinh động. Chính vì vậy phần tích hợp kiến thức các em trong bài học còn thụ<br /> động. Đồng thời nó còn làm cho giáo viên rơi vào tình trạng quá ôm đồm kiến thức và dẫn<br /> tới việc tích hợp không đạt được kết quả như mong muốn và tệ hại hơn có thể kìm hãm sự<br /> tư duy, chủ động và sáng tạo của học sinh.<br /> b.Thành công – hạn chế:<br /> Xuất phát từ thực tiễn khi được nhà trường phân công giảng dạy môn Ngữ Văn ở các<br /> lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D trong năm học 2013-2014. Bước đầu chúng tôi cảm nhận được<br /> là muốn tạo cho học sinh hứng thú với môn học và có hiệu quả trong giảng dạy học Ngữ văn<br /> ở trong trường THCS không thể không đổi mới phương pháp nhất là tích hợp. Kiến thức<br /> ngày càng đa dạng, đặc biệt là các môn khoa học xã hội có sự gắn kết chặt chẽ, hỗ trợ lẫn<br /> nhau. Việc tích hợp kiến thức để giải quyết một vấn đề không phải là việc làm mới. Khi<br /> giảng dạy chúng tôi vẫn đang làm và học sinh khá – giỏi các em cũng đang làm. Và để tạo<br /> thói quen nhớ lại kiến thức các môn học xã hội cho các em học sinh trung bình, yếu khi học<br /> 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản