1
SỞ GD&ĐT NGHỆ AN
TRƢỜNG THPT PHAN THÚC TRỰC
SÁNG KIẾN
Đề tài:
Thiết kế và tổ chức dạy học - bài học STEM “Quy trình chế biến
phân hữu cơ vi sinh” trong chủ đề Phân bón cho cây trồng – Công
nghệ 10 THPT.
THUỘC MÔN : CÔNG NGHỆ LỚP 10
Tác giả: Thái Văn Tuấn
Đơn vị: Trƣờng THPT Phan Thúc Trực
Năm thực hiện: 2021 - 2022
Số điện thoại: 0946360017
2
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây ngành giáo dục Việt Nam chúng ta đang tích cực thực
hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đào tạo theo tinh thần của Nghị quyết 29-
BCHTW, đổi mới phương pháp dạy, hình thức tổ chức dạy học để chuyển từ chủ yếu
quan tâm đến việc cung cấp kiến thức sang việc quan tâm hình thành, phát triển các
năng lực, phẩm chất người học, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh, tăng cường kĩ năng thực hành, thực nghiệm…
Thực hiện chủ trương đổi mới đồng bộ hình thức dạy học, phương pháp dạy học
và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục; để tăng cường việc gắn liền dạy học trong nhà
trường với thực tiễn cuộc sống và góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề của
học sinh trung học.
Với tinh thần và chủ trương trên, tôi là một giáo viên dạy môn công nghệ biết
rằng Công nghệ lớp 10 là môn khoa học ứng dụng, nghiên cứu vận dụng những quy
luật tự nhiên và các nguyên lý khoa học nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần
của con người, môn học gắn liền với điều kiện thực tế, kiến thức rất gần gũi với học
sinh, với cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất. Vì vậy khi giáo viên dạy môn
Công nghệ lớp 10 ngoài kiến thức lí thuyết thì cần phải chú trọng tới việc dạy thực
hành và vận dụng những nguyên lý cũng như quy trình kỉ thuật vào thực tiễn sản xuất.
Để giúp học sinh hình thành các năng lực, đặc biệt là năng lực thực hành, thực
nghiệm cũng như khả năng vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết các vấn đề thực
tiễn, lúc đó các em có thể tạo ra được các sản phẩm hữu ích trong đời sống kinh tế -
xã hội.
Cùng với sự đổi mới môn công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Bản thân là một giáo viên dạy môn công nghệ tôi luôn tìm tòi, đổi mới và vận dụng
các phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách chủ
động và sáng tạo hoàn thiện phẩm chất và năng lực trong quá trình học tập, học không
chỉ hiểu, biết. mà phải làm tạo ra được sản phẩm, tạo ra được việc làm. Một trong
những phương pháp dạy học tôi đã vận dụng đó là phương pháp giáo dục STEM.
Giáo dục STEM: Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Công nghệ
phản ánh hai thành phần là T (technology – công nghệ) và E (engineering – kỉ thuật)
trong bốn thành phần của STEM. Đây là cơ sở để xác định môn Công nghệ có vai trò
quan trọng thể hiện tư tưởng giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông
2018. Chương trình môn Công nghệ gắn với thực tiễn, hướng tới thực hiện mục tiêu
“học công nghệ để học tập, làm việc hiệu quả trong môi trường công nghệ tại gia
đình, nhà trường, cộng đồng”.
3
Phương pháp dạy học STEM đang là sự lựa chọn phù hợp và cần thiết để lồng
ghép vào dạy học môn công nghệ lớp 10 THPT, vì thông qua quá trình học tập giúp
các em tự lĩnh hội được kiến thức, kĩ năng và năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã
học để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong đời sống kinh tế xã hội, sản xuất ở địa
phương. Qua nhiều lần vận dụng giáo dục STEM lồng ghép vào dạy học một số chủ
đề ở môn công nghệ tại trường THPT nơi tôi công tác đã mang lại hiệu quả tốt. Vì
vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu và thực nghiệm là:
Thiết kế và tổ chức dạy học - bài học STEM “Quy trình chế biến phân hữu cơ vi
sinh” trong chủ đề phân bón cho cây trồng, công nghệ 10 THPT.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua đề tài nhằm giúp học sinh vận dụng được kiến thức của chủ đề Phân bón
cho cây trồng – công nghệ 10 vào thực tiễn sản xuất ở địa phương để tạo ra được phân
hữu cơ vi sinh. Bón cho các loại cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Qua đó hình
thành các kĩ năng, phẩm chất và nhóm các năng lực cho học sinh.
Vận dụng được giáo dục STEM vào thiết kế và dạy học môn công nghệ 10.
3. Đối tƣợng, phạm vi đề tài
- Chủ đề Phân bón cho cây trồng – Công nghệ 10 THPT.
.- Đề tài thực hiện cụ thể trên cả khối 10 của bản thân tôi dạy 2 năm học, năm học
2020 – 2021, 2021 – 2022 tại trường THPT Phan Thúc Trực, tại địa phương các xã
Công thành, Khánh thành, Liên thành…
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của giáo dục STEM.
- Đề xuất, xây dựng quy trình thiết kế và dạy học bài học STEM.
- Tiến hành khảo sát thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hiệu quả phương pháp
dạy học mà đề tài mang lại hiệu quả .
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, giải quyết vấn đề, phương
pháp thực hành, phương pháp quan sát và điều tra, Phương pháp chuyên gia, phương
pháp thực nghiệm sư phạm
6. Đóng góp của đề tài
- Vận dụng Giáo dục STEM lồng ghép vào giảng dạy chủ đề phân bón thay thế
phương pháp dạy học truyền thống thụ động, giúp học sinh phát huy được các phẩm
chất, năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thực hành, thực nghiệm sáng tạo,
năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và hợp tác làm việc nhóm, năng lực tự
4
học và tìm kiếm kiến, thông tin trên internet, năng lực nghiên cứu khoa học. Tạo ra
được các sản phẩm cụ thể áp dụng trong đời sống sản xuất, kinh tế - xã hội hiện nay.
- Thông qua đề tài học sinh tạo ra được phân bón hữu cơ vi sinh mang lại hiệu quả
kinh tế cao trong sản xuất, đề cao một phong cách học tập mới sáng tạo cho người
học.
- Tạo sự hứng thú, yêu thích khoa học, môn học công nghệ, thích khám phá, tìm tòi,
vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn sử dụng phân bón
cho cây trồng.
- Tạo được cho các em tinh thần đoàn kết tham gia hoạt động nhóm, giúp đỡ, chia sẽ
lẫn nhau và có trách nhiệm đối với công việc được giao cho bản thân cũng như các
nhiệm vụ chung của nhóm.
- Thông qua đề tài có thể phát hiện năng lực, sở trường của mình để có thể định
hướng được nghề nghiệp cho bản thân trong tương lai.
- Giúp giáo viên dạy môn công nghệ lớp 10 trên toàn tỉnh Nghệ An cũng như cả nước
có thể tham khảo đề tài này để đưa vào giảng dạy tại trường của mình công tác, đặc
biệt là các trường THPT ở vùng nông thôn và các huyện miền núi.
- Tạo ra một hướng đi mới trong đổi mới phương pháp dạy học môn công nghệ 10.
- Vận dụng giáo dục STEM vào trường THPT mang lại nhiều ý nghĩa, phù hợp với
định hướng đổi mới giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I. Cơ sở lí luận (Thông qua nghiên cứu tổng quan về mô hình giáo dục STEM)
1. Khái niệm giáo dục STEM
STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology
(Côngnghệ), Engineering (Kĩ thuật) và Mathematics (Toán học), thường được sử
dụng khi bàn đến các chính sách phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán
học của mỗi quốc gia. Sự phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học
được mô tả bởi chu trình STEM (Hình 1), trong đó Science là quy trình sáng tạo ra
kiến thức khoa học; Engineering là quy trình sử dụng kiến thức khoa học để thiết kế
công nghệ mới nhằm giải quyết các vấn đề; Toán là công cụ được sử dụng để thu
nhận kết quả và chia sẻ kết quả đó với những người khác. Với những cách tiếp cận
khác nhau, giáo dục STEM sẽ được hiểu và triển khai theo những cách khác nhau.
Các nhà lãnh đạo và quản lý đề xuất các chính sách để thúc đẩy giáo dục STEM, quan
tâm tới việc chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của sự phát triển khoa học,
công nghệ. Người làm chương trình quán triệt giáo dục STEM theo cách quan tâm
tới nâng cao vai trò, vị trí, sự phối hợp giữa các môn học có liên quan trong
5
chương trình. Giáo viên thực hiện giáo dục STEM thông qua hoạt động dạy học
để kết nối kiến thức học đường với thế giới thực, giải quyết các vấn đề thực tiễn, để
nâng cao hứng thú, để hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh.
Chu trình STEM
Phỏng theo chu trình STEM, giáo dục STEM đặt học sinh trước những vấn đề
thực tiễn ("công nghệ" hiện tại) cần giải quyết, đòi hỏi học sinh phải tìm tòi, chiếm
lĩnh kiến thức khoa học và vận dụng kiến thức để thiết kế và thực hiện giải pháp giải
quyết vấn đề ("công nghệ" mới). Như vậy, mỗi bài học STEM sẽ đề cập và giao cho
học sinh giải quyết một vấn đề tương đối trọn vẹn, đòi hỏi học sinh phải huy động
kiến thức đã có và tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức mới để sử dụng. Quá trình đó đòi hỏi
học sinh phải thực hiện theo "Quy trình khoa học" (để chiếm lĩnh kiến thức mới) và
"Quy trình kĩ thuật" để sử dụng kiến thức đó vào việc thiết kế và thực hiện giải pháp
("công nghệ" mới) để giải quyết vấn đề. Đây chính là sự tiếp cận liên môn trong giáo
dục STEM, dù cho kiến thức mới mà học sinh cần phải học để sử dụng trong một bài
học STEM cụ thể có thể chỉ thuộc một môn học.
Giáo dục STEM được sử dụng theo mô tả trong Chương trình giáo dục phổ thông
năm 2018 như sau: “Giáo dục STEM là mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận
liên môn, giúp học sinh áp dụng các kiến thức khoa học, côngnghệ, kĩ thuật và
toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể”.
Định nghĩa giáo dục Stem theo Hiệp hội các giáo viên dạy khoa học quốc gia Hoa
Kỳ (National Science Teachers Association - NSTA).
Science
(Khoa học)
Math
(Toán học)
Engineering
(Kỹ thuật)
Technology
(Công nghệ)
Knowledge
(Kiến thức)
