SIÊU ÂM CHẨN ĐÓAN TRONG VIÊM GAN
I. Mở đầu :
Siêu âm trong viêm gan là một vấn đề chưa được tổng kết trong hoàn cảnh bệnh lý
nhiệt đới nước ta, nếu làm tốt hẳn sẽ tạo được tiền đề quan trọng trong chăm sóc
sức khỏe ban đầu, khu trú nguồn lây đối với viêm gan siêu vi nhất là siêu vi gan B,
C, hạ thấp tỉ suất ung thư tế bào gan nguyên phát (hepatocell carcinoma, HCC),
vốn là nguy cơ của khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Báo cáo này trình bày các thăm dò về viêm gan trong 2 năm 1994 và 1995 tại
Trung tâm Chẩn đoán Y khoa thành phố Hồ Chí Minh (MEDIC).
II. Đối tượng – phương pháp
Gồm 2 nhóm bệnh nhân :
o Nhóm I gồm 817 ca được khám siêu âm theo tiêu chuẩn chẩn đoán
viêm gan do chúng tôi đề suất (xem bảng 1). Nếu hội đủ 3 tiêu chuẩn
hoặc nhiều hơn sẽ được xét nghiệm dấu hiệu huyết thanh học HBV,
HCV (HBV, HCV serological markers) ít nhất là HB sAg, HBsAb,
HBeAb và AntiHCV. Các trường hợp xét nghiệm HBV âm tính sẽ
được thử lại lần 2 sau 15 ngày (5).
BẢNG 1: TIÊU CHUẨN SIÊU ÂM ĐỀ NGHỊ CHẨN ĐOÁN VIÊM GAN
Tiêu chuẩn đề nghị Viêm gan cấp Viêm gan mạn
1. Kích thước Lớn / Bình Thường Bình thường /Teo
2. Bờ
Nh
ẵn Không đều/Nhẵn
3. Mặt sau Lõm Lồi
4. Chủ mô (so sánh với lách) Đồng dạng Không đ
ồng dạng với
o Kém
o Dày
các hạt nhỏ tái tạo
Thô
5. Khoảng quanh cửa Echo dày và dày ³ 5 ly
Echo dày và dày ³ 5 ly
6. Túi mật Vách phù nề hoặc không.
Không có mật
Méo d
ạng, vách
không dày.
o Nhóm II gồm 1367 ca đã có xét nghiệm dấu hiệu huyết thanh học
HBV và HCV dương tính (+), trong đó có 2 phụ nhóm : nhóm 403
ca có sero markers (+) với men gan GOT, GPT, GGT tăng gấp 1.5
lần bình thường (GOT và GPT > 60UI/L, GGT>65 UI/L) và nhóm
165 ca khác có sero markers (+) với men gan GOT, GPT, GGT tăng
gấp 3 lần bình thường (GOT và GPT > 120UI/L, GGT>129 UI/L).
Chúng tôi đã ghi nhận sự thay đổi hình thái và cấu trúc gan trên siêu
âm và túi mật và thống kê lại bằng các phương pháp thống kê y học
thông thường (6).
o Chúng tôi đích thân khám siêu âm cho từng bệnh nhân bằng máy
KONTRON SIGMA 1, đầu dò sector 5MHz. Chúng tôi gặp khó
khăn khi thuyết phục bệnh nhân cho sinh thiết gan ngay cả chọc hút
bằng kim nhỏ nen đã không thực hiện được tiêu chuẩn này.
III . Kết quả :
1. Nhóm 1 :
Gồm 817 ca
Siêu âm viêm gan (+) = 759 ca, tỉ lệ 759/817 = 92,90%
- Nhiễm HBV = 679 ca
- Nhiễm HCV = 27 ca
- Xét nghiệm HBV lần 2 (+) sau 15 ngày = 23 ca
Tổng cộng: 729 ca
Siêu âm viêm gan (-) = 58 ca, tỉ lệ 58/817 = 7.09%
Trong số này xét nghiệm HBV (+) = 24 ca.
Do đó độ phù hợp của siêu âm chẩn đoán viêm gan với xét nghiệm HBV, HCV
được thể hiện trong bảng 2 sau đây :
BẢNG 2 : Đối chiếu kết quả siêu âm chẩn đóan viêm gan và xét nghiệm HBV,
HCV.
Xét nghiệm HBV – HCV
Siêu âm chẩn đoán
Dương tính Am tính
Dương tính 729 ca (a) 30 ca(b)
Am tính 24 ca (c) 34 ca (d)
.a: Dương tính thật .c: Am tính giả .b: Dương tính giả .d: Am tính thật
- Độ nhạy = a/a+c = 729/729+24 = 729/753 = 96,81%
- Độ chuyên biệt = d/b + d = 34/30 + 34 = 34/64 = 53,12%
- Giá trị phỏng đoán dương tính = a/a+b = 729/759 = 96%
- Giá trị phỏng đoán âm tính = d/c+d = 34/58 = 58,6%
- Độ chính xác = a+d/tổng số ca = 729 + 34/817 = 763/817 = 93,39%
