intTypePromotion=1

Tầm soát bệnh thận và hệ niệu trong cộng đồng qua sử dụng bảng câu hỏi và máy siêu âm bụng xách tay

Chia sẻ: ViAchilles2711 ViAchilles2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
11
lượt xem
0
download

Tầm soát bệnh thận và hệ niệu trong cộng đồng qua sử dụng bảng câu hỏi và máy siêu âm bụng xách tay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày các nội dung chính sau: Tần suất bất thường của thận và hệ niệu phát hiện bằng máy siêu âm xách tay trong cộng đồng, đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan đến sỏi niệu qua đối chiếu kết quả sỏi niệu trên siêu âm với bảng câu hỏi phỏng vấn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tầm soát bệnh thận và hệ niệu trong cộng đồng qua sử dụng bảng câu hỏi và máy siêu âm bụng xách tay

Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 4 * 2016<br /> <br /> <br /> TẦM SOÁT BỆNH THẬN VÀ HỆ NIỆU TRONG CỘNG ĐỒNG<br /> QUA SỬ DỤNG BẢNG CÂU HỎI VÀ MÁY SIÊU ÂM BỤNG XÁCH TAY<br /> Trần Thị Bích Hương*, Bùi Thị Ngọc Yến*, Nguyễn Thị Ánh Nguyệt**, Trần Ngọc Sinh***,<br /> Phan Thanh Hải****<br /> <br /> TÓM TẮT<br /> Siêu âm bụng là phương tiện chẩn đoán không xâm lấn đã được sử dụng rộng rãi trong tầm soát bệnh lý hệ<br /> thận niệu trên lâm sàng.<br /> Mục tiêu nghiên cứu: (1) Tần suất bất thường của thận và hệ niệu phát hiện bằng máy siêu âm xách tay<br /> trong cộng đồng, (2) Đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan đến sỏi niệu qua đối chiếu kết quả sỏi niệu trên siêu<br /> âm với bảng câu hỏi phỏng vấn.<br /> Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang, tiền cứu, tiến hành trên 2019 TH (tuổi<br /> trung bình là 42 tuổi, nữ chiếm 54,4%). Tầm soát bệnh thận và hệ niệu bằng máy siêu âm xách tay kết hợp với<br /> bảng câu hỏi tầm soát bệnh thận, tiết niệu cùng các bệnh lý nội khoa khác.<br /> Kết quả: Tần suất bất thường hệ thận niệu trên siêu âm là 12,3% (245 TH), trong đó 7,8% sỏi niệu, 2,1%<br /> nang thận, 1,4% thận ứ nước, 0,8% bệnh lý chủ mô thận. Có sự gia tăng tỷ lệ sỏi niệu và nang thận theo tuổi và<br /> đạt đỉnh ở nhóm 50-59 tuổi. Tuổi và tiền căn sỏi niệu là 2 yếu tố liên quan đến sỏi niệu phát hiện bằng siêu âm.<br /> Kết luận: Hỏi tiền căn sỏi niệu và siêu âm bụng hỗ trợ cho việc tầm soát sỏi niệu trong cộng đồng.<br /> Từ khóa: siêu âm, sỏi niệu, nang thận, câu hỏi tầm soát, tiền căn sỏi niệu.<br /> ABSTRACT<br /> SCREENING KIDNEY AND UROLOGIC DISEASES IN COMMUNITY<br /> BY USING VÀ QUESTIONAIRES AND PORTABLE ULTRASOUND<br /> Tran Thi Bich Huong, Bui Thi Ngoc Yen, Nguyen Thi Anh Nguyet, Tran Ngoc Sinh,<br /> Phan Thanh Hai * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Supplement of Vol. 20 - No 4 - 2016: 170 - 178<br /> <br /> Background: Abdominal ultrasound is a noninvasive diagnostic exam, which has been widely used in<br /> screening kidney and urologic abnormalities.<br /> Purpose: (1) To evaluate the prevalence of kidney and urologic abnormalities when screened in community<br /> by portable ultrasound machine; (2) To identify the related factors of urolithiasis through comparing results<br /> urolithiasis on urinary ultrasonography with interview questionnaire.<br /> Methods: A prospective, cross - sectional study, conducted in 2019 participants (average age was 42, women<br /> accounted for 54.4%). Screening kidney and urologic abnormalities used portable ultrasound should be combined<br /> with screening kidney - urologic disease and other internal medical conditions questionnaire.<br /> Results: The prevalence of kidney and urologic abnormality on ultrasound was 12.3% (245 patients), in<br /> which 7.8% urolithiasis, 2.1% kidney cyst, 1.4 hydronephrosis, 0.8% kidney structural abnormality. An increase<br /> in urolithiasis and kidney cyst rate related to age and peaked at 50-59 age groups. Age and urothiasis in history is<br /> two related factors of urolithiasis on ultrasound.<br /> <br /> <br /> * Bộ môn Nội, Đại học Y Dược TP.HCM, ** Bệnh viện Đa Khoa Đồng Nai,<br /> *** Bộ môn Ngoại Tiết Niệu, Đại học Y Dược TP.HCM, **** Trung tâm chẩn đoán Y Khoa MEDIC<br /> Tác giả liên lạc: PGS. Trần thị Bích Hương ĐT: 0938817385 Email: huongtrandr@yahoo.com<br /> <br /> 170 Chuyên Đề Niệu - Thận<br /> Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 4 * 2016 Nghiên cứu Y học<br /> <br /> Conclusion: Asking history and ultrasound should be combined to urolithiasis in community.<br /> Key words: urologic abnormality, urolithiasis, renal cyst, hydronepherosis, kidney structural abnormality.<br /> ĐẶT VẤN ĐỀ Long An đồng ý tham gia nghiên cứu.<br /> <br /> Siêu âm bụng là xét nghiệm hình ảnh học Tiêu chuẩn loại trừ<br /> không xâm lấn được ứng dụng rộng rãi trên thế Phụ nữ có thai, đang hành kinh, suy thận<br /> giới. Theo KDOQI 2002, cũng như KDIGO 2015, mạn giai đoạn cuối đã chẩn đoán hoặc đang<br /> bất thường ở thận và hệ niệu trên siêu âm hoặc chạy thận nhân tạo.<br /> các xét nghiệm hình ảnh khác nếu tồn tại trên 3 Phương pháp nghiên cứu<br /> tháng là 1 trong các tiêu chuẩn để chẩn đoán Được sự hỗ trợ của Viện Vệ Sinh Y Tế Công<br /> bệnh thận mạn. Theo Smith-Bindman và cs., Cộng Thành Phố Hồ Chí Minh, Sở Y Tế Tỉnh<br /> năm 2014, nhận thấy không có sự khác biệt giữa Long An, Trung Tâm Y Tế Dự Phòng địa<br /> siêu âm và CT Scan trong tầm soát sỏi niệu và phương, chúng tôi mời ngẫu nhiên (từ danh sách<br /> biến chứng(8). Ở các nước đang phát triển như địa phương gửi) những người trưởng thành ≥ 19<br /> nước ta, siêu âm được trang bị rộng rãi ở nhiều tuổi, cư ngụ tại tỉnh Long An, tham gia nghiên<br /> đơn vị khám chữa bệnh và được chỉ định rộng cứu. Sau khi đồng ý tham gia nghiên cứu, người<br /> rãi (đôi khi dẫn đến việc lạm dụng) trong tầm tham gia được đo sinh hiệu, cân nặng, chiều cao,<br /> soát bệnh lý nội ngoại và sản khoa(12). Nghiên vòng eo, vòng bụng và hướng dẫn uống nhiều<br /> cứu NHANES ghi nhận tần suất sỏi niệu ở mọi nước (do nhóm nghiên cứu cung cấp) cho đến<br /> đối tượng 20-74 tuổi, gia tăng tại Mỹ từ 3,2% khi mắc tiểu trước khi làm siêu âm bụng khảo<br /> năm 1976-1980 lên 5,2% năm 1988-1994.Tần suất sát hệ niệu. Khi làm siêu âm, người tham gia<br /> này gia tăng theo tuổi và cao nhất ở người da được hướng dẫn nằm bên phải của bác sĩ chuyên<br /> trắng. Nghiên cứu về tầm soát sỏi niệu tại Thừa khoa siêu âm và bộc lộ toàn bộ vùng bụng. Bác sĩ<br /> Thiên Huế, năm 2006, ghi nhận tần suất chung siêu âm sử dụng máy siêu âm xách tay<br /> của sỏi niệu 6,29%, của vùng đồng bằng 8,6%, Sonoscape của Trung Tâm Chẩn đoán Y Khoa<br /> vùng núi 5,84% và ven biển là 5,03%(5). Trong MEDIC. Thông tin về siêu âm thận và hệ niệu<br /> chương trình tầm soát sớm và giáo dục bệnh ghi nhận theo 1 mẫu nghiên cứu thống nhất bao<br /> thận trong cộng đồng tại Long An, ngoài mục gồm:<br /> tiêu tầm soát bệnh thận mạn trong cộng đồng<br /> - Về thận: nhận xét về độ phản âm của 2<br /> qua xét nghiệm và bảng câu hỏi, chúng tôi còn<br /> thận, so với gan, giới hạn vỏ tủy, kích thước thận<br /> sử dụng máy siêu âm để tầm soát bệnh lý thận<br /> teo nhỏ, thận ứ nước (nếu có, mức độ ứ nước),<br /> niệu. Mục tiêu của nghiên cứu là: (1) Xác định<br /> sỏi thận (vị trí, kích thước, số lượng), nang thận<br /> tần suất bất thường của thận và hệ niệu phát<br /> (vị trí, kích thước, số lượng) và bướu thận.<br /> hiện bằng máy siêu âm xách tay trong cộng<br /> đồng, (2) Đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan - Về niệu quản: tìm dấu hiệu của niệu quản<br /> đến sỏi niệu qua đối chiếu kết quả sỏi niệu trên dãn, sỏi niệu quản.<br /> siêu âm với bảng câu hỏi - Về bàng quang: nhận xét về thành bàng<br /> phỏng vấn. quang, sỏi bàng quang, bướu bàng quang.<br /> ĐỐITƯỢNG-PHƯƠNGPHÁP NGHIÊN CỨU - Với nam trên 60 tuổi: chúng tôi khảo sát<br /> thêm tiền liệt tuyến, đo kích thước tiền liệt tuyến<br /> Thiết kế nghiên cứu để tính thể tích tiền liệt tuyến. Do giới hạn của<br /> Nghiên cứu tiền cứu, cắt ngang. thời gian siêu âm, chúng tôi không tiến hành đo<br /> Đối tượng nghiên cứu thể tích nước tiểu tồn lưu ở các bệnh nhân có tiền<br /> Người trưởng thành ≥ 19 tuổi, cư ngụ tại tỉnh liệt tuyến to.<br /> <br /> <br /> <br /> Chuyên Đề Niệu - Thận 171<br /> Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 4 * 2016<br /> <br /> Các bác sĩ tham gia nghiên cứu được tập Tiền liệt tuyến to được định nghĩa thể tích<br /> huấn thống nhất về cách phỏng vấn bằng bảng tiền liệt tuyến ≥ 35 mL (với thể tích tiền liệt tuyến<br /> câu hỏi dài 4 trang về các dữ kiện cá nhân và gia (TLT) tính trên siêu âm bằng (chiều dài x rộng x<br /> đình. Bảng câu hỏi gồm 3 nhóm câu hỏi sau: (1) ngang của TLT x 0,52).<br /> Tiền căn liên quan bệnh lý thận-niệu: tiền căn sỏi Tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu<br /> niệu, tiểu đêm, nhiễm trùng tiểu, tiền căn bệnh ≥140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90<br /> thận; (2) Tiền căn các bệnh lý nội khoa như tăng mmHg tại thời điểm khám bệnh trong 3 lần đo,<br /> huyết áp, đái tháo đường, suy tim, bệnh cơ tim hoặc tiền căn tăng huyết áp và đang dùng thuốc<br /> thiếu máu cục bộ, tai biến mạch máu não, bệnh hạ áp.<br /> mạch máu ngoại biên; (3) Thói quen sinh hoạt<br /> Chỉ số khối cơ thể (BMI) (kg/m2) tính bằng tỷ<br /> như hút thuốc lá, uống rượu, tập thể dục, ăn lạt.<br /> số giữa cân nặng/(chiều cao)2.<br /> Sau khi hoàn tất hỏi bệnh, người tham gia<br /> Tăng vòng eo: khi vòng eo của nam ≥ 90 cm,<br /> nghiên cứu được bác sĩ khám lâm sàng, được<br /> nữ ≥ 80cm (theo tiêu chuẩn người Châu Á).<br /> trực tiếp thông báo kết quả khám và kết quả siêu<br /> Hút thuốc lá: khi có hút thuốc lá trong tiền<br /> âm. Nếu phát hiện bệnh lý cần cấp cứu, người<br /> căn và/ hoặc hiện đang hút thuốc lá. Ăn lạt khi<br /> tham gia được sơ cứu tại trạm y tế địa phương<br /> bn chủ động giảm muối nhập, không chấm thêm<br /> hoặc giới thiệu đến bệnh viện tỉnh để xác định<br /> trên bàn ăn, không ăn thực phẩm khô hoặc dự<br /> chẩn đoán và điều trị. Kết quả siêu âm và kết<br /> trữ. Tiền căn sỏi niệu khi tiền căn đã được siêu<br /> luận tầm soát bệnh thận niệu, sau đó, được in và<br /> âm phát hiện sỏi, tiểu ra sỏi hoặc điều trị sỏi<br /> gửi đến người tham gia nghiên cứu kèm theo lời<br /> niệu. Tiền căn bệnh thận khi được thông báo qua<br /> khuyên về điều trị hoặc thay đổi lối sống qua<br /> khám có bệnh thận, niệu kèm hoặc không kèm<br /> trạm y tế địa phương và mạng y tế công cộng tại<br /> suy thận.<br /> địa phương.<br /> Định nghĩa biến số Thu thập và xử lý số liệu<br /> Số liệu được, nhập và xử lý số liệu bằng<br /> Các biến số liên quan trên siêu âm sử dụng<br /> phầm mềm SPSS 16.0. Kiểm định sự khác biệt<br /> trong nghiên cứu(4):<br /> biến định tính bằng Chi-square, 2 nhóm có phân<br /> Sỏi niệu: là cấu trúc phản âm, có bóng lưng<br /> phối chuẩn bằng T-test. Dùng hồi quy tuyến tính<br /> phía sau ở nhu mô thận, đài bể thận, niệu quản,<br /> logistic đơn biến và đa biến để khảo sát tác động<br /> bàng quang.<br /> của các biến số có ý nghĩa lên kết quả bất thường<br /> Nang thận: là cấu trúc phản âm trống, tăng siêu âm. p<br /> bất thường về thận và hệ niệu, bao gồm sỏi thận<br /> 35mL.<br /> (157 TH; 7,78%), thận ứ nước (29 TH; 1,4%), nang<br /> thận (42 TH; 2,08%) và bất thường chủ mô thận<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Biểu đồ 1: Biểu đồ tỷ lệ sỏi niệu và nang thận theo tuổi<br /> Bảng 2: Các bất thường của thận và hệ niệu phát hiện trên siêu âm<br /> Chung (N=2019) Nam (N=921) Nữ (N=1098)<br /> p<br /> N1 N2 %* N2 %* N2 %*<br /> Sỏi đường tiết niệu trên siêu âm 157 7,8 82 8,9 75 6,83<br /> - Sỏi thận 1 bên 148 7,33 76 8,25 72 6,56<br /> 0,06<br /> - Sỏi thận 2 bên 6 0,3 5 0,54 1 0,09<br /> - Sỏi niệu quản 3 0,15 1 0,11 2 0,18<br /> Thận ứ nước 29 1,44 11 1,19 18 1,64<br /> - Thận ứ nước 1 bên 26 1,29 10 1,09 16 1,46 0,7<br /> - Thận ứ nước 2 bên 3 0,15 1 0,11 2 0,18<br /> Nang thận 42 2,08 27 2,93 15 1,37 0,055<br /> - 1 bên 35 1,73 21 2,28 14 1,28<br /> - 2 bên 7 0,35 6 0,65 1 0,09<br /> Bất thường chủ mô thận 16 0,79 9 1 7 0,64 0,36<br /> Tổng 245 12,13 141 15,31 104 9,47 23, tăng huyết áp, tiền căn<br /> Bảng 3: Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng lên sỏi niệu phát hiện trên siêu âm<br /> Biến số N % sỏi niệu trên siêu âm OR Khoảng tin cậy 95% P<br /> Tuổi so sánh (19-20) 419 3,3 1<br /> Tuổi 30-39 597 8,9 2,56 1,4 - 4,9 0,001*<br /> Tuổi 40-49 365 8,5 2,38 1,2 - 4,8 0,009*<br /> Tuổi 50-59 384 10,9 2,91 1,5 - 5,8 0,001*<br /> Tuổi 60-69 166 8,4 2,24 0,9 - 5,1 0,06<br /> Tuổi 70-90 88 4,6 1,74 0,5 - 5,3 0,36<br /> Giới nam 921 4,1 1,68 0,8 - 3,3 0,15<br /> 2<br /> BMI>23 kg/m 676 2,7 1,10 0,7 -1,6 0,61<br /> Tăng vòng eo 72 0,25 1,42 0,5 - 4,5 0,48<br /> Tiền căn sỏi niệu 304 4,0 7,28 4,6- 11,4 < 0,0001*<br /> Tiền căn đái tháo đường 52 0,4 1,39 0,5 - 2.9 0,55<br /> Tiền căn bệnh thận 224 2,5 1,009 0,6 -1,7 0,96<br /> Tiền căn nhiễm trùng tiểu 168 0,9 1,28 0,72- 2,2 0,37<br /> Tăng huyết áp 756 3,3 1,03 0,7- 1,5 0,84<br /> Hút thuốc lá 657 2,9 1,22 0,7- 2,1 0,46<br /> Uống rượu 800 3,6 1,04 0,5- 1,5 0,96<br /> Thói quen tập thể dục 560 2,5 1,00 0,7- 1,5 0,96<br /> Ăn lạt 96 0,7 1,91 0,9- 3,6 0,07<br /> Ghi chú: OR: odds ratio (tỉ số chênh), (*): có ý nghĩa thống kê, với p
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2