intTypePromotion=1

Tiểu luận về nhân cách người giáo viên tiểu học

Chia sẻ: Nghia Vo Vo | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:41

0
260
lượt xem
48
download

Tiểu luận về nhân cách người giáo viên tiểu học

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tiểu luận về nhân cách người giáo viên Tiểu học với mục đích tìm hiểu cơ sở lý luận về nhân cách người giáo viên tiểu học. Tạo ra cơ sở thực tiễn, từ đó đưa ra những con đường nhằm nâng cao hiểu quả tự trau dồi nhân cách, đạo đức nghề nghiệp cho các giáo viên tiểu học.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tiểu luận về nhân cách người giáo viên tiểu học

  1. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn                                              MỤC LỤC                                                                                                                                                                         trang LỜI NÓI ĐẦU                                                                                                2 PHẦN I: MỞ ĐẦU                                                                                        1.Lý do chọn đề tài                                                                                         3 2.Mục đích nghiên cứu                                                                                   4 3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu                                                              4 4.Giả thuyết khoa học                                                                                     4 5.Nhiệm vụ tìm hiểu                                                                                       4 6.Cấu trúc đề tài                                                                                              4 PHẦN II: NỘI DUNG Chương I: Cơ sơ lý luận về nhân cách của giáo viên tiểu học                        3 1.1: Sự cần thiết trau dồi nhân cách đối với giáo viên tiểu học                      3 1.2: Đặc điểm lao động của người giáo viên tiểu học                                     5  1.3: Cấu trúc nhân cách của người giáo viên tiểu học                                   6 1.4: Phẩm chất người giáo viên tiểu học                                                         7 1.5: Năng lực của người giáo viên tiểu học                                                   9  1.6: Sự hình thành uy tín của người giáo viên tiểu học                                 16  Chương II: Cơ sở thực tiển về nhân cách giáo viên        tiểu học giai đoạn hiện nay                                                                       17 1
  2. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  2.1: Thực trạng về nhân cách giáo viên tiểu học                                            17      2.2: Nguyên nhân của thực trạng trên                                                             25 PHẦN III: BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT TỒN TẠI  3.1: Những giải pháp khắc phục                                                                      28  3.2: Khảo nghiệm tính hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp                 32 PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 4.1: Kết luận                                                                                                    34      4.2: kiến nghị                                                                                                   37 LỜI NÓI ĐẦU        Giáo dục không chỉ là một ngành khoa học mà còn là một nghệ thuật .   Vì thế , sự nghiệp giáo dục luôn đòi hỏi nhà giáo phải có trình độ chuyên   môn cao , nhân cách tốt đẹp với tài năng sư phạm tinh tế , để có ngôn ngữ  và cách  ứng xử thích hợp trong những tình huống sư  phạm . Một nguyên  tắc cơ  bản của nghề  nhà giáo , đó là phải "dùng nhân cách để  giáo dục   nhân cách" . Nguyên tắc này vạch rõ rằng trong nhà trường , học sinh  không chỉ  học từ  sách vở  mà quan trọng hơn , các em còn được học từ  2
  3. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  nhân cách những người thầy cô của mình . Và để nói về nhân cách người  nhà giáo, thì đó là một vấn đề rất rộng , rất phức tạp . Có rất nhiều cách  để  định nghĩa và hiểu về  nó . Dưới đây là những cách hiểu, những suy   nghĩ riêng của bản thân em về  vấn đề  nêu trên . Vì là ý kiến cá nhân ,   cũng là cách hiểu biết còn hạn chế nên còn nhiều thiếu xót . Mong thầy ,   cô đọc và bổ  sung cho những thiếu xót để  em hoàn thiện bài viết cũng  như mở rộng thêm sự hiểu biết của mình .                                        Em xin chân thành cảm ơn!                                    PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Lý do về mặt lý luận :Trong hoạt động dạy học và giáo dục, nhà trường  dùng kỷ cương để rèn luyện kỷ luật cho học sinh , thầy giáo dùng nhân cách  của mình để tác động vào tâm hồn của học sinh. Nhân cách của người thầy  giáo biểu hiện ở nhiều mặt. Đó là lòng yêu mến học sinh, là trình độ học vấn,  là sự thành thạo về nghề nghiệp, là lối sống, cách xử sự và kỹ năng giao tiếp  3
  4. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  của người thầy giáo. Tất cả những yếu tố đó chỉ có ở nhân cách của người  thầy giáo mà không có kỷ cương nào của nhà trường hay sách vở có thể thay  thế được. Người giáo viên chân chính là người biết dùng nhân cách để giáo  dục nhân cách, dung tâm hồn để cảm hóa tâm hồn. Để làm được điều đó,  trước hết phải đặt ra yêu cầu đó là mỗi nhà giáo phải tự tu dưỡng, hoàn thiện  nhân cách của mình, phải là tấm gương sang cho học sinh noi theo. Đối với  người  giáo viên tiểu học, thì lại càng cần thiết vì họ là những người thợ xây  lên những viên gạch tri thức và nhân cách đầu tiên cho thế hệ tương lại của  đất nước. Lý do về mặt thực tiễn: Tuy nhiên vấn đề đánh giá, nhìn nhận nhân cách,  đạo đức người nhà giáo ở nhà trường phổ thông trên toàn quốc nói chung và  nhà trường tiểu học nói riêng, cũng như còn gặp nhiều bất cập, còn trốn tránh  sự thật, sợ đụng chạm. Chính vì lí do đó nên vẫn còn nhiều tình trạng, hình  ảnh người giáo viên không đẹp trong mắt học trò, gây ra những khó khăn, bất  cập, trở ngại cho công tác trồng người. 2. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu cơ sở lý luận về nhân cách người giáo viên tiểu học.Tạo ra cơ sở  thực tiễn : Từ  đó đưa ra những con đường nhằm nâng cao hiểu quả tự trau  dồi nhân cách, đạo đức nghề nghiệp cho các giáo viên tiểu học. 3. Đối tượng nghiên cứu Vấn đề  lý luận  và thực tiễn về nhân cách người giáo viên tiểu học trong   giai đoạn hiện nay  4. Giả thuyết khoa học 4
  5. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  Nếu nhân cách người giáo viên tiểu học được tự trau dồi  thường xuyên thì  hiệu quả giáo dục tiểu học sẽ được nâng cao. 5. Nhiệm vụ tìm hiểu ­ Tìm hiểu cơ sở lý luận về nhân cách người giáo viên tiểu học. ­ Điều tra về thực trạng phẩm chất đạo đức, năng lực, uy tín người giáo viên  tiểu học trong giai đoạn hiện nay. ­ Đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao được ý thức trách nhiệm, luôn luôn  trau dồi tri thức, kinh nghiệm, giữ trong mình tình yêu với nghề, yêu trẻ, toàn  tâm toàn ý cho sự nghiệp giáo dục. 6. Cấu trúc đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận , nội dung chính gồm 2 chương :  Chương I: Cơ sơ lý luận về nhân cách của giáo viên tiểu học .   Chương II: Cơ sở thực tiển về nhân cách giáo viên      tiểu học giai đoạn hiện nay.                       PHẦN 2: NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÂN CÁCH NGƯỜI GIÁO VIÊN  TIỂU HỌC 5
  6. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  2.1. Sự  cần thiết trau dồi nhân cách đối với người giáo viên tiểu   học 2.1.1. Sản phẩm lao động của người thầy giáo là nhân cách   học sinh do những yêu cầu khách quan của xã hội quy định   Sản phẩm nhân cách học sinh là kết quả  tổng thể  của cả  thầy lẫn trò  nhằm biến những tinh hoa của nền văn minh xã hội thành tài sản riêng –  sự  phát triển tâm lí của trò. Đặc điểm đò của nghề dạy học quy đinh một   cách khách quan những phẩm chất tâm lý cần phải có trong toàn bộ  nhân  cách của người thầy giáo . Sự phù hợp giữa yêu cầu khách quan của nghề  dạy học với những phẩm chất tương  ứng trong nhân cách người thầy sẽ  tạo nên chất lượng cao của sản phẩm giáo dục. 2.1.2. Thầy giáo, người quyết định trực tiếp chất lượng đào   tạo  Trình độ tư tưởng, phẩm chất đạo đức, trình độ học vẫn và sự  phát triển   tư  duy độc lập, sáng tạo cảu học sinh không chỉ  phụ  thuộc vào chương   trình của sách giáo khoa, cũng không chỉ phụ thuộc vào nhân cách học sinh   mà   còn   phụ   thuộc   vào   người   thầy,   vào   phẩm   chất   chính   trị,   trình   độ  chuyên môn và khả năng tay nghề của nhân vật chủ đạo trong nhà trường. 2.1.3. Thầy giáo là cái “dấu nối” giữa nền văn hóa nhân loại   và dân tộc với việc tái tạo nền văn hóa đó chính trong thế hệ   trẻ. ­ Nền văn hóa của nhân loại, của dân tộc chỉ được bảo tồn và phát triển   thông qua sự  lĩnh hội nền văn hóa của thế  hệ  trẻ. Tuổi trẻ  không làm  được việc đó mà phải huấn luyện theo phương thức đặc biệt là nhà   trường thông qua vai trò của người thầy. ­ Tri thức khoa học là phương tiện hoạt động dạy của người thầy, đồng  thời là mục đích hoạt động học của trò. Trò hoạt động theo sự tổ chức   6
  7. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  và điều khiển của thầy để  tái tạo sản xuất nền văn hóa của nhân loại,  của dân tộc, tạo ra sự  phát triển tâm lí của chính mình, tạo ra những   năng lực mới mang tính con người. ­ Thầy đã biến quá trình giáo dục của mình thành quá trình tự  giáo dục  của trò. Vì thế giáo dục và tự giáo dục thống nhất với nhau trong việc   làm nên sản phẩm giáo dục nhân cách. ­ Sự mạng của người thầy rất vẻ vang,nhưng công việc không hề đơn  giản, không mạng tính lặp lại, nó phải dựa trên cơ sở nắm vững con  đường mà loài người đã đi qua khi phát hiện ra những tri thức khoa học,  phải dựa trên cơ sở những thành tựu tâm lí học, đồng thời phải am hiểu  đầy đủ đặc điểm và trình độ phát triển về mọi mặt của trẻ, nhất là trí  tuệ và đạo đức. ­ Công việc đó đòi hỏi một quá trình học tập lí luận nghiêm túc, trau dồi  chuyên môn, rèn luyện tay nghề…, nói chung là trau dồi nhân cách  người thầy. 2.2. Đặc điểm lao động của người giáo viên tiểu học 2.2.1. Nghề mà đối tượng quan hệ trực tiếp là con người. ­ Vì đối tượng quan hệ trực tiếp là con người, đòi hỏi người thầy phải  có sự tôn trọng, lòng tin, tình thương, sự đối xử công bằng, thái độ ân  cần, lịch sự, tế nhị,… ­ Đối tượng của  người thầy là con người đang trong thời kì chuẩn bị,  đang ở tuổi bình minh của cuộc đời. Xã hội tương lai mạnh hay yếu,  phát triển hay trì trệ tùy thuộc vào nội dung và chất lượng của thời kì  chuẩn bị này. 2.2.2. Nghề mà công cụ chủ yếu là nhân cách của chính mình. ­ Trong dạy học và giáo dục, thầy dùng nhân cách của chính mình để tác  động vào học sinh. Đó là phẩm chất chính trị, là sự giác ngộ về lý  tưởng đào tạo thế hệ trẻ, là lòng yêu nghề mến trẻ, là trình độ học  7
  8. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  vấn, là sự thành thạo về nghề nghiệp, là lối sống, cách ứng xử và kỹ  năng giao tiếp… ­ Nghề đào tạo con người lại là nghề lao động nghiêm túc, không được  phép tạo ra thứ phẩm hay phế phẩm như một số nghề khác. ­ Để trở thành một người thầy tốt, trước hết cần phải sống một cuộc  sống chân chính, vẹn toàn nhưng đồng thời phải có ý thức và kỹ năng  tự hoàn thiện mình. Tâm hồn của nhà giáo phải được bồi đắp để có  khả năng truyền lại gấp bội cho thế hệ trẻ. 2.2.3. Nghề tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội. ­ Sức lao động chính là toàn bộ sức mạnh vật chất hay tinh thần ở trong  con người, nhân cách sinh động của cá nhân cần thiết để sản xuất ra  sản phẩm vật chất hay tinh thần có ích cho xã hội. ­ Chức năng của giáo dục, mà thầy giáo là lực lượng chủ yếu, chính là  bồi dưỡng và phát huy sức mạnh đó ở trong con người. 2.2.4. Nghề đòi hỏi tính khoa học, tính nghệ thuật và tính sáng   tạo cao. ­ Ai có ở trong nghề nhà giáo, ai có làm việc với đầy đủ tinh thần trách  nhiệm, với lương tâm nghề nghiệp cao thượng thì mới cảm thấy lao  động sư phạm là một loại lao động căng thẳng, tinh tế, không rập  khuôn, không đóng khung trong một giờ giảng, trong khuôn khổ nhà  trường. ­ Dạy học đòi hỏi người thầy phải dựa trên  nền tảng khoa học xác định,  khoa học bộ môn cũng như khoa học giáo dục và có những kĩ năng sử  dụng chúng vào từng tình huống sư phạm cụ thể, thích ứng với từng cá  nhân sinh động. ­ Tính khoa học, tính sáng tạo cao đến mức khi thể hiện nó, người giáo  viên như thể là một người thợ cả lành nghề, một nghệ sĩ của quá trình  sư phạm. 8
  9. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  2.2.5. Nghề lao động trí óc chuyên nghiệp ­ Phải có thời kỳ chuyển động, nghĩa là thời kì để cho lao động đi vào nề  nếp, tạo ra hiệu quả. ­ Có quán tính của trí tuệ. Sự lao động của người thầy vượt ra khỏi  không gian (lớp, trường), thời gian (8h làm việc mỗi ngày), đó là sự  sáng tạo, là chất lượng và khối lượng công việc. 2.3. Cấu trúc nhân cách của người giào viên tiểu học  Nói đến nhân cách là nói đến tổng thể những phẩm chất và năng lực tạo  nên bản sắc – nét đặc trưng và giá trị tinh thần – giá trị làm người của mỗi  người. Nhân cách của người thầy bao gồm: ­ Các phẩm chất (đức): thế giới quan khoa học, lý tưởng đào tạo thế hệ  trẻ, lòng yêu nghề, mến trẻ, những phẩm chất đạo đức phù hợp với  hoạt động của người thầy giáo. ­ Các năng lực sư phạm (tài): năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy  học và giáo dục, tri thức và tầm hiểu biết, năng lực chế biến tài liệu  học tập, năng lực dạy học, năng lực ngôn ngữ, năng lực vạch dự án  phát triển nhân cách học sinh, năng lực giao tiếp sư phạm, năng lực  cảm hóa học sinh, năng lực đối xử khéo léo sư phạm, năng lực tổ chức  hoạt động sư phạm… 2.4.  Phẩm chất người giáo viên tiểu học 2.4.1. Thế giới quan khoa học ­     Thế giới quan: Hệ thống quan điểm của con người trước những quy  luật tự nhiên, về xã hội, nó vừa là sự hiểu biết, quan điểm, vừa là sự thể  nghiệm, là tình cảm sâu sắc. ­     Thế giới quan duy vật biện chứng của người thầy giáo Việt Nam  được hình thành do ảnh hưởng của trình độ học vấn, của quá trình nghiên  cứu nội dung giảng dạy, nghiên cứu triết học và nói chung là toàn bộ thực  tế đất nước (kinh tế, khoa học, văn hóa, nghệ thuật,…). 9
  10. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  ­     Thế giới quan người thầy chi phối mọi mặt hoạt động cũng như thái  độ đối với các hoạt động như việc lựa chọn phương pháp giảng dạy và  giáo dục, việc kết hợp giữa giáo dục và nhiệm vụ chính trị xã hội, gắn nội  dung giảng dạy với thực tiễn cuộc sống, phương pháp đánh giá và xử lý  mọi biểu hiện tâm lý của học sinh. 1.4.2. Lý tưởng đào tạo thế hệ trẻ ­     Lý tưởng đào tạo thế hệ trẻ là ngôi sao dẫn đường giúp cho người  thầy luôn đi lên phía trước, thấy hết giá trị lao động của mình đối với thế  hệ trẻ, đồng thời cũng ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành nhân cách  học sinh. ­     Biểu hiện của lý tưởng đó là niềm say mê nghề nghiệp, lòng yêu trẻ,  lương tâm nghề nghiệp, tận tụy hy sinh vì công việc, tác phong làm việc  cần cù, trách nhiệm cao, lối sống giản dị và thân tình… Những điều đó  giúp người thầy thêm sức mạnh vượt qua mọi khó khăn về vật chất và  tinh thần, hoàn thánh nhiệm vụ. Hơn nữa nó sẽ để lại những ấn tượng  đậm nét trong tâm trí học sinh, nó có tác dụng hướng dẫn, điều khiển quá  trình hình thành và phát triển tâm lí của trẻ. 1.4.3. Lòng yêu trẻ ­    “Đối với nhà giáo dục, điều chủ yếu là tình người, đó là một nhu cầu  sâu sắc trong con người. Những mầm mống của hứng thú sư phạm là ở  chỗ hoạt động sáng tạo đầy tình người để tạo ra hạnh phúc cho con  người. Vì khi tạo ra niềm vui cho người khác, cho trẻ thơ thì ở chỗ họ sẽ  có một tài sản vô giá: đó là tình người, mà tập trung là sự nhiệt tâm, thái  độ ân cần và chu đáo, lòng vị tha” (Xukhomlinski) ­ Lòng yêu trẻ được thể hiện: + Cảm thấy sung sướng và niềm vui khi được tiếp xúc với trẻ, khi đi sâu  vào thế giới độc đáo của trẻ. Nếu tình cảm này được nảy nở sớm được  bao nhiêu, càng được thỏa mãn sớm chừng nào qua hoạt động phù hợp thì  10
  11. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  ở người đó càng sớm chiếm được nhiều tình yêu và nguyện vọng hoạt  động sư phạm bấy nhiêu. + Thái độ quan tâm đầy thiện ý, ân cần đối với trẻ, kể cả những em học  kém và vô kỷ luật. + Luôn thể hiện tinh thần giúp trẻ bằng ý kiến hoặc bằng hành động thực  tế của mình một cách chân thành và giản dị, không có sự phân biệt đối xử  với mọi đối tượng học sinh. + Tuy nhiên lòng yêu trẻ của người thầy không thể pha trộn với những nét  ủy mị, mềm yếu và thiếu đề ra yêu cầu cao và nghiêm khắc đối với trẻ. 1.4.4. Lòng yêu nghề (yêu lao động sư phạm) ­    Có lòng yêu người, yêu trẻ mới có lòng yêu nghề. Người thầy phải  luôn nghĩ đến việc cống hiến cho sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ. Trong  công tác họ luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, luôn cải tiến nội  dung và phương pháp, không tự thỏa mãn với trình độ hiểu biết và tay  nghề của mình. Họ thường có niềm vui khi giao tiếp với học sinh, sự giao  tiếp này sẽ làm phong phú cuộc đời người thầy, càng làm cho người thầy  có nhiều cảm xúc tốt đẹp và say mê hơn. ­ “Để đạt được thành tích trong công tác, người thầy giáo phải có một  phẩm chất – đó là tính yêu. Người thầy giáo có tình yêu trong công việc là  đủ cho họ trở thành người giáo viên tốt” (L.N Tonxtoi) 1.4.5. Một số phẩm chất đạo đức và ý chí của người thầy ­ Gồm: Tinh thần nghĩa vụ, tinh thần vì mọi người, nhân đạo, lòng tôn  trọng, thái độ công bằng, chính trực, tính tình ngay thẳng, giản dị và khiêm  tốn, tính mục đích, tính nguyên tắc, tính kiên nhẫn, tính kiềm chế, tự chiến  thắng những thói hư tật xấu, kỹ năng điều khiển tình cảm tâm trạng cho  thích hợp với tình huống sư phạm… ­ Những phẩm chất đạo đức là nhân tố tạo ra sự cân bằng theo quan  điểmm sư phạm trong các mối quan hệ cụ thể giữa thầy và trò.  11
  12. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  ­ Những phẩm chất ý chí là sức mạnh để làm cho phẩm chất và năng lực  của người thầy thành hiện thực và tác động sâu sắc đến học sinh. 1.5. Năng lực của người giáo viên tiểu học 1.5.1. Nhóm năng lực dạy học ­ Năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục + Đó là năng lực thâm nhập vào thế giới bên trong của trẻ, sự hiểu biết  tường tận về nhân cách của chúng, cũng như năng lực quan sát tinh tế  những biểu hiện tâm lí của học sinh. + Chuẩn bị bài giảng phải biết đến trình độ của học sinh, hình dung được  từng em, cái gì chúng biết, biết đến đâu, cái gì có thể quên hoặc khó hiểu  khi soạn bài, phải biết đặt mình vào vị trí người học. Đặc biệt suy nghĩ về  đặc điểm của nội dung, xác định khối lượng, mức độ khó khăn và hình  thức trình bày sao cho thuận lợi nhất đối với học sinh. + Người thầy hiểu học sinh trong vấn đề giảng dạy của mình, căn cứ vào  một loạt dấu hiệu do quan sát có thể xây dựng những biểu tượng chính  xác về những lời giải của mình đã được các học sinh khác nhau lĩnh hội  như thế nào.             Người thầy có năng lực hiểu học sinh còn biểu hiện ở chỗ dự đoán được  thuận lợi và khó khăn, xác định đúng đắn mức độ căng thẳng cần thiết khi  thực hiện các nhiệm vụ nhận thức. + Năng lực này là kết quả của một quá trình lao động đầy trách nhiệm,  thương yêu và sâu sát học sinh, nắm vững môn mình dạy, am hiểu đầy đủ  về tâm lí trẻ, tâm lí học sư phạm, óc tưởng tượng, khả năng phân tích,  tổng hợp… ­ Tri thức và tầm hiểu biết của người thầy + Là năng lực cơ bản của năng lực sư phạm, một trong những năng lực trụ  cột của nghề dạy học:  12
  13. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  Thầy có nhiệm vụ phát triển nhân cách học sinh nhờ phương tiện  đặc biệt là tri thức, quan điểm… Công việc của thầy giáo vừa dạy học, vừa giáo dục, vừa dạy một  môn học, vừa bồi dưỡng cho thế hệ trẻ một nhãn quan rộng, có  hứng thú và thiên hướng thích hợp. Khoa học công nghệ phát triển nhanh, hơn nữa yêu cầu của xã hội  đối với giáo dục ngày càng cao, hứng thú và nguyện vọng của giới  trẻ ngày càng phát triển. Tri thức và tầm hiểu biết có tác dụng mạnh mẽ, tạo ra uy tín của  người thầy.      + Người thầy có tri thức và tầm hiểu biết rộng thể hiện: Nắm vững và hiểu biết rộng môn mình giảng dạy Thường xuyên theo dõi, nắm bắt những xu hướng, những phát minh  trong khoa học thuộc môn mình phụ trách. Có năng lực tự học, tự bồi dưỡng để bổ túc và hoàn thiện tri thức của  mình      + Điều kiện để có năng lực này là hai yếu tố cơ bản trong chính người  thầy: nhu cầu về sự mở rộng tri thức và tầm hiểu biết, là nguồn gốc của  tính tích cực và động lực của việc tự học cũng những kỹ năng, phương  pháp để làm thảo mãn nhu cầu đó. ­ Năng lực chế biến tài liệu học tập + Đó là năng lực gia công về mặt sư phạm của người thầy giáo đối với tài  liệu nhằm làm cho nó phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm cá nhân  học sinh, trình độ kinh nghiệm của các em và đảm bảo logic sư phạm. + Thầy phải biết đánh giá đúng đắn tài liệu, xác lập được mối quan hệ  giữa yêu cầu kiến thức của chương trình với trình độ học sinh. + Phải chế biến, gia công tài liệu, làm cho nó vừa đảm bảo logic khoa học,  vừa phù hợp logic sư phạm, thích hợp với trình độ nhận thức của trẻ. 13
  14. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  + Điều kiện để có năng lực trên là: Người thầy có khả năng phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa kiến  thức,… suy nghĩ cách trình bày, dẫn dắt quá trình tiếp thu của trẻ, Phải có óc sáng tạo, truyền đạt kiến thức cho người khác hiểu. Người thầy phải trình bày tài liệu theo suy nghĩ và lập luận của  mình, cung cấp cho học sinh những kiến thức chính xác, liên hệ giữa  kiến thức cũ và mới, giữa bộ môn này với bộ môn khác, vận dụng  vào thực tiễn. + Tìm ra phương pháp mới, hiệu nghiệm để làm cho bài giảng đầy sức lôi  cuốn và giàu cảm xúc tích cực. + Nhạy cảm với cái mới và giàu cảm hứng sáng tạo. ­ Nắm vững kỹ thuật dạy học + Là nắm vững cách tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của trò  qua bài giảng, thể hiện ở chỗ: Nắm vững kỹ thuật dạy học mới, tạo cho học sinh ở vị trí người  phát minh trong quá trình dạy học. Truyền đạt tài liệu chính xác, rõ ràng, dễ hiểu và làm cho nó trở nên  vừa sức với học sinh. Gây hứng thú và kích thích học sinh suy nghĩ tích cực và độc lập. Tạo ra tâm thế có lợi cho sự lĩnh hội, học tập như động viên, khêu  gợi sự chú ý, chuyển hóa trạng thái làm việc sang trạng thái nghỉ,  giảm căng thẳng giây lát. + Đây là kết quả của một quá trình học tập nghiêm túc, cả lý luận cơ  bản và lý luận nghiệp vụ và rèn luyện tay nghề công phu. ­    Năng lực ngôn ngữ + Là năng lực biểu đạt rõ ràng và mạch lạc ý nghĩ, tình cảm của mình  bằng lời nói cũng như nét mặt, điệu bộ. Nó cũng là công cụ để người thầy  thực hiện chức năng vì ngôn ngữ thúc đẩy sự chú ý và suy nghĩ của học  14
  15. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  sinh vào bài giảng, truyền đạt thông tin, điều khiển và điều chỉnh hoạt  động và nhận thức của học sinh. + Biểu hiện của năng lực ngôn ngữ:  Về nội dung: Ngôn ngữ phải chứa đựng mật độ thông tin lớn,  diễn tả, trình bày cảm xúc, cô đọng, đó là kết quả của sự uyên thâm  về hiểu biết, của sự suy nghĩ sâu sắc. Lời nói phải phản ánh sự kế tục và tính luận  chứng để đảm bảo thông tin liên tục, logic. Nội dung và hình thức ngôn ngữ phải thích hợp  với các nhiệm vụ nhận thức khác nhau: thông báo tài liệu mới, bình  luận câu trả lời câu hỏi của học sinh, biểu lộ sự đồng tình hoặc  không đồng tình… Nhận thức của người thầy là hậu thuẫn vững  chắc và duy nhất cho lời nói của mình. Sức mạnh, sự lôi cuốn, lực  hấp dẫn, tính điều chỉnh lời nói của thầy giáo tùy thuộc vào nhân  cách, uy tín của chính họ.  Về hình thức: Hình thức ngôn ngữ của người thầy có năng lực thường cô đọng,  giản dị, sinh động, biểu cảm, cách phát âm mạch lạc, không có sai  phạm về mặt tu từ, ngữ pháp, ngữ âm. Phải thúc đẩy tối đa sự chú ý và suy nghĩ của học sinh vào bài giảng,  cần tránh những câu dài, cấu trúc phức tạp, những thuật ngữ, cách  trình bày khó hiểu. Sự khôi hài đúng chỗ, pha trò nhẹ nhàng, dí dỏm,  có thiện ý sẽ giúp học sinh tích cực suy nghĩ, học tập sôi nổi và tiếp  thu tốt. 15
  16. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  Nhịp điệu ngôn ngữ cũng rất quan trọng: nếu đều đều, đơn điệu sẽ  gây sự mệt mỏi, nhàm chán, uể oải; nhịp điệu quá gấp cũng sẽ gặp  khó khăn cho việc lĩnh hội, chóng gây mệt mỏi, ức chế; ngôn ngữ  quá to, quá mạnh, quá yếu, quá thé cũng gây ảnh hưởng tương tự. Vì  thế nhịp độ trung bình là tối ưu. 1.5.2. Nhóm năng lực giáo dục ­ Năng lực vạch dự án phát triển nhân cách học sinh + Là năng lực biết dựa vào mục đích giáo dục, yêu cầu đào tạo, hình dung  trước cần phải giáo dục cho học sinh những phẩm chất nhân cách nào và  hướng hoạt động của mình để đạt tới hình mẫu trọn vẹn của con người  mới. + Biểu hiện của năng lực này là: Vừa có kỹ năng tiên đoán sự phát triển của những thuộc tính ở từng  học sinh, vừa nắm được nguyên nhân sinh ra cũng như mức độ phát  triển của những thuộc tính đó. Có sự sáng rõ về những biểu tượng nhân cách của học sinh sẽ thu  được trong tương lai dưới sự ảnh hưởng của những dự án phát triển  nhân cách do mình xây dựng. Hình dung được hiệu quả của các tác động giáo dục nhằm hình  thành nhân cách theo dự án. + Năng lực này được tạo ra bởi các yếu tố tâm lí: óc tưởng tượng sư  phạm, tính lạc quan sư phạm, niềm tin vào sức mạnh giáo dục, niềm tin  vào con người và óc quan sát sư phạm. ­ Năng lực giao tiếp sư phạm: + Là năng lực nhận thức nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài và bên  trong của học sinh và của chính bản thân người thầy. Đồng thời biết sử  dụng hợp lí phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách điều khiển  và điều chỉnh quá trình giao tiếp nhằm đạt mục đich giáo dục. 16
  17. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  + Biểu hiện của năng lực giao tiếp: Kỹ năng định hướng giao tiếp: dựa vào sự biểu lộ bên ngoài như sắc  thái biểu cảm, ngữ điệu, thanh điệu của ngôn ngữ, cử chỉ, tác động,  thời điểm và không gian giao tiếp mà phán đoán chính xác về nhân  cách cũng như mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng giao tiếp. Năng lực định vị: là sự đồng cảm giữa chủ thể và đối tượng, là khả  năng biết xác định vị trí trong giao tiếp, đặt mình vào vị trí của đối  tượng, tạo điều kiện để đối tượng chủ động, thoải mái giao tiếp  với mình. Kỹ năng điều khiển: biết thu hút đối tượng, tìm ra đề tài giao tiếp,  xác định được hứng thú, nguyện vọng của đối tượng giao tiếp. ­ Năng lực cảm hóa học sinh: + Là năng lực gây ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh về mặt ý chí và tình  cảm. Nói cách khác đó là khả năng làm cho học sinh nghe, tin và làm theo  mình bằng tình cảm, niểm tin. + Năng lực trên tùy thuộc vào một tổ hợp các phẩm chất nhân cách người  thầy như tình thần trách nhiệm, niềm tin chính nghĩa, truyền đạt niềm tin  đó, tôn trọng học sinh, sự khéo léo, chu đáo, lòng vị tha và các phẩm chất  của ý chí. Học sinh sẽ không tán thành sự nhu nhược, sự khoan dung vô  nguyên tắc, sự cả tin một cách ngây thơ, sự uể oải, thiếu kiên quyết của  người thầy. + Năng lực này đòi hỏi người thầy phải phấn đấu tu dưỡng để có một nếp  sống văn hóa cao, một phong cách mẫu mực, tạo được uy tín cho học sinh. + Phải xây dựng quan hệ thầy trò tốt đẹp vừa nghiêm túc vừa thân mật, có  thái độ yêu thương và tin tưởng học sinh,biết đối xử công bằng và dân  chủ. + Có tư thế tác phong  mô phạm, gương mẫu: ăn nói nhã nhặn, lịch sự, cử  chỉ đẹp, giọng điệu đàng hoàng. 17
  18. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  ­ Năng lực khéo léo đối xử sư phạm + Là kỹ năng mà trong bất kỳ tình huống nào cũng tìm ra tác động sư phạm  đúng đắn nhất như là một nghệ thuật. + Biểu hiện: Sự nhạy bén về mức độ sử dụng bất kỳ một tác động sư phạm nào:  khuyến khích, trách phạt hay ra lệnh. Biết phát hiện kịp thời và giải quyết khéo léo những vấn đề xảy ra  bất ngờ, không  nóng vội, không thô bạo. Biết biến cái chủ động thành bị động, giải quyết mau lẹ những vấn  đề phức tạp diễn ra. Phải quan tâm chu đáo đến trẻ + Cơ sở hình thành năng lực này là lương tâm nghề nghiệp, niềm tin yêu  và tôn trọng trẻ, tinh thông nghề nghiệp. 1.5.3. Nhóm năng lực tổ chức hoạt động sư phạm: + Biểu hiện: Biết tổ chức và cổ vũ học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau  của công tác dạy học và giáo dục trên lớp hay ngoài nhà trường. Biết đoàn kết học sinh thành một tập thể thống nhất, lành mạnh, có  kỷ luật, có nề nếp. Biết vận động, tổ chức nhân dân và phụ huynh học sinh và các tổ  chức xã hội tham gia vào sự nghiệp giáo dục theo mục tiêu xác định. + Để có kỹ năng trên, người thầy phải: Biết vạch kế hoạch: đảm bảo tính nguyên tắc và tính linh hoạt,  kiểm tra kế hoạch để đánh giá hiệu quả và biết bổ sung kế hoạch. Biết sử dụng đúng đắn các hình thức và phương pháp dạy học và  giáo dục khác nhau nhằm đảm bảo tổ chức tốt việc học tập và có  tác dụng sâu sắc đến tư tưởng và tình cảm của học sinh. 18
  19. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  Biết định ra mức độ và giới hạn của từng biện pháp. Có nghị lực và dũng cảm tin vào sự đúng đắn của kế hoạch và biện  pháp giáo dục. 1.6. Sự hình thành uy tín của người thầy giáo ­ Người thầy giáo có uy tín thường có ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến tư  tưởng, tình cảm của các em, được các em yêu mến và kính trọng. Sức  mạnh tinh thần và khả năng cảm hóa của người thầy có uy tín thường  được nâng lên gấp bội. ­ Thực chất của uy tín, cô đọng lại đó là tấm lòng và tài năng của người  thầy. Vì có tấm lòng người thầy mới yêu thương học sinh, tận tụy với  công việc và đạo đức trong sáng. Bằng tài năng người thầy đạt được  kết quả cao trong dạy học và giáo dục. Do đó đối với nhiều học sinh,  người thầy có uy tín đã trở thành một hình tượng lý tưởng để noi theo. ­ Uy tín thực, uy tín chân chính được toát lên từ toàn bộ cuộc sống người  thầy, nó là kết quả của sự hoàn thiện nhân cách, là hiệu quả lao động  đầy kiên rì và sáng tạo, là do sự kiến tạo quan hệ tốt đẹp giữa thầy và  trò. ­ Điều kiện để hình thành uy tín thầy giáo: + Thương yêu học sinh và tận tụy với nghề. + Công bằng trong đối xử, không thiên vị, không thành kiến, không cảm  tính. + Phải có chí tiến thủ: có nguyện vọng tự phát triển, có nhu cầu về sự mở  rộng tri thức, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp. + Có phương pháp và kỹ năng tác động trong dạy học và giáo dục hợp lý,  hiệu quả và sáng tạo. + Mô phạm, gương mẫu về mọi mặt, mọi lúc, mọi nơi. Tóm lại, nhân cách là bộ mặt chính trị, đạo đức của người thầy giáo, là  công cụ chủ yếu để tạo ra sản phẩm giáo dục. Sự hình thành và phát triển  19
  20. SVTH: Văn Nghĩa                                        GVHD: ThS. Chu Trọng Tuấn  nhân cách là cả một quá trình tu dưỡng, bồi dưỡng văn hóa và rèn luyện  tay nghề trong chính thực tiễn sư phạm. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ NHÂN CÁCH NGƯỜI GIÁO  VIÊN TIỂU HỌC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2.1. Thực trạng về nhân cách giáo viên tiểu học     Qua 10 năm thực hiện chiến lược phát triển giáo dục ở giai đoạn 2001­ 2010, ngành giáo dục đã khẳng định được những thành tựu mà trước đó  chưa có. Cụ thể là hệ thống giáo dục tại các địa phương đã thỏa mãn tốt  hơn nhu cầu học tập suốt đời của người dân. Không chỉ góp phần nâng  20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản