CH NG 1: V N Đ C B N V TÀI CHÍNHƯƠ Ấ Ề Ơ Ả Ề
1. Phân tích m i quan h gi a các ch c năng c a ph m trù tài chínhố ệ ữ ứ ủ ạ
-Ch c năng huy đ ngứ ộ : huy đ ng ngu n tài chính, huy đ ng v n, th hi n khộ ồ ộ ố ể ệ ả
năng t ch c khai thác các ngu n tài chính nh m đáp ng nhu c u phát tri n c aổ ứ ồ ằ ứ ầ ể ủ
n n kinh t .ề ế
Ch c năng huy đ ng v n đ c th c hi n trên c s t ng tác gi a các y u t :ứ ộ ố ượ ự ệ ơ ở ươ ữ ế ố
•Ch th c n v nủ ể ầ ố
•Các nhà đ u tầ ư
•H th ng tài chính g m th tr ng tài chính và các đ nh ch tài chínhệ ố ồ ị ườ ị ế
•Môi tr ng tài chính và kinh tườ ế
-Huy đ ng v n ph i tuân th c ch th tr ng, quan h cung c u và giá c c aộ ố ả ủ ơ ế ị ườ ệ ầ ả ủ
v n. Th c hi n ch c năng này yêu c u các ch th ph i thi t l p chính sách huyố ự ệ ứ ầ ủ ể ả ế ậ
đ ng v n có hi u qu trên c s phân tích các y u t nh là tính toán nhu c u vàộ ố ệ ả ơ ở ế ố ư ầ
quy mô v n c n huy đ ng, l a ch n các công c tài chính và đòn b y kinh t trongố ầ ộ ự ọ ụ ẩ ế
huy đ ng v n.ộ ố
- Ch c năng phân ph iứ ố : là s phân chia các ngu n tài chính mà ch y u là t ngự ồ ủ ế ổ
s n ph m qu c dân theo nh ng t l và xu h ng nh t đ nh cho ti t ki m và tiêuả ẩ ố ữ ỷ ệ ướ ấ ị ế ệ
dung nh m tích t t p trung v n đ đ u t phát tri n kinh t và tho mãn nhu c uằ ụ ậ ố ể ầ ư ể ế ả ầ
chung c a nhà n c, xã h i và dân c .ủ ướ ộ ư
Bao g m phân ph i l n đ u và phân ph i l i:ồ ố ầ ầ ố ạ
-Phân ph i l n đ uố ầ ầ : đ c ti n hành trong lĩnh v c s n xu t kinh doanh và d ch v ,ượ ế ự ả ấ ị ụ
hình thành nh ng b ph n c a các qu ti n t nh sau:ữ ộ ậ ủ ỹ ề ệ ư
•Bù đ p chi phí v t ch t đã tiêu hao trong quá trình s n xu t kinh doanh (muaắ ậ ấ ả ấ
hàng hoá, nguyên v t li u)ậ ệ
•Hình thành qu ti n l ng, ti n côngỹ ề ươ ề
•Hình thành các qu b o hi mỹ ả ể
•Thu nh p c a ch s h uậ ủ ủ ở ữ
-Phân ph i l iố ạ : là ti p t c phân ph i nh ng ph n thu nh p c b n đ c hình thànhế ụ ố ữ ầ ậ ơ ả ượ
trong phân ph i l n đ u.Đ c th c hi n qua 2 ph ng phápố ầ ầ ượ ự ệ ươ
•Huy đ ng t p trung 1 ph n thu nh p d i các hình th c: thu , ti n g i ngânộ ậ ầ ậ ướ ứ ế ề ở
hàng, b o hi m…ả ể
•Chi tiêu c a các ch th trong xã h iủ ủ ể ộ
-Ch c năng ki m tra tài chínhứ ể : là m t thu c tính v n có c a ph m trù tài chínhộ ộ ố ủ ạ
b t ngu n t b n ch t c a tài chính và có quan h bi n ch ng v i ch c năng huyắ ồ ừ ả ấ ủ ệ ệ ứ ớ ứ
đ ng và phân ph i ngu n tài chính. Ki m tra tài chính ph n ánh ho t đ ng thuộ ố ố ể ả ạ ộ
nh p và đánh giá nh ng b ng ch ng v thông tin liên quan đ n quá trình huy đ ngậ ữ ằ ứ ề ế ộ
và phân ph i các ngu n tài chính v i m c đích đ m b o tính đúng đ n, tính hi uố ồ ớ ụ ả ả ắ ệ
qu và hi u l c c a vi c t o l p và s d ng các qu ti n t . Chính ba khía c nhả ệ ự ủ ệ ạ ậ ử ụ ỹ ề ệ ạ
ki m tra này làm cho ki m tra tài chính tr thành công c quan tr ng trong qu n lýể ể ở ụ ọ ả
kinh t . Nó góp ph n tr c ti p gi i quy t mâu thu n c h u trong s phát tri nế ầ ự ế ả ế ẫ ố ữ ự ể
là: s gi i h n v quy mô ngu n l c tài chính so v i nhu c u vô h n đ t ra sự ớ ạ ề ồ ự ớ ầ ạ ặ ự
phát tri n và xa h n n a nó góp ph n cân b ng l i ích gi a các ch th trong xãể ơ ữ ầ ằ ợ ữ ủ ể
h i.ộ
TRÌNH BÀY THÊM CÁC TI N Đ RA Đ I PH M TRÙ TÀI CHÍNH; BỀ Ề Ờ Ạ Ổ
SUNG THÊM M I QUAN H GI A CÁC CH C NĂNG TÀI CHÍNH, NÊNỐ Ệ Ữ Ứ
LIÊN H VÍ V TH C T MINH H A VÀ PHÂ TÍCHỆ Ụ Ự Ế Ọ
XEM THÊM TRONG SÁCH TH Y H NG D N, Ầ ƯỚ Ẫ
2. Trình bày các m i quan h trong th tr ng tài chínhố ệ ị ườ
TRÌNH BÀY THÊM KHÁI NI M TH TR NG TÀI CHÍNH; Ệ Ị ƯỜ
XEM THÊM TRONG SÁCH TH Y H NG D N, NÊN PHÂN TÍCH SÂUẦ ƯỚ Ẫ
H N, CÒN Đ N GI N QUÁƠ Ơ Ả
-M i quan h gi a các ch th tài chính và th tr ng tài chínhố ệ ữ ủ ể ị ườ : trong hệ
th ng tài chính, gi a các ch th tài chính và th tr ng tài chính có m i quan hố ữ ủ ể ị ườ ố ệ
h u c v i nhau, giúp cho các ch th tài chính và th tr ng tài chính cùng t nữ ơ ớ ủ ể ị ườ ồ
t i và phát tri n.ạ ể
•Tài chính công v i th tr ng tài chính : ho t đ ng tài chính công nh h ngớ ị ườ ạ ộ ả ưở
r t l n đ n th tr ng tài chính. M t chính sách tài khoá lành m nh góp ph nấ ớ ế ị ườ ộ ạ ầ
tích c c trong vi c b ng ph ng hoá chu kỳ kinh t , ki m soát l m phát, thúcự ệ ằ ẳ ế ể ạ
đ y th tr ng tài chính phát tri n b n v ng. Ng c l i, m t th tr ng tàiẩ ị ườ ể ề ữ ượ ạ ộ ị ườ
chính phát tri n, giúp cho chính ph ph i h p chính sách ti n t 1 cách hi uể ủ ố ợ ề ệ ệ
qu trong quá trình đi u tí t kinh t vĩ mô.ả ề ế ế
•Tài chính doanh nghi p v i th tr ng tài chính: th tr ng tài chính là môiệ ớ ị ườ ị ườ
tr ng thu n l i đ các doanh nghi p th c hi n chi n l c đ u t và l aườ ậ ợ ể ệ ự ệ ế ượ ầ ư ự
ch n c ch tài tr đ qua đó xây d ng c u trúc v n m t cách h p lý. Trongọ ơ ế ợ ể ự ấ ố ộ ợ
n n kinh t th tr ng hi n đ i, th tr ng tài chính đa d ng hoá các công cề ế ị ườ ệ ạ ị ườ ạ ụ
chuy n t i v n cho doanh nghi p (ch ng khoán n , ch ng khoán v n) đ ngể ả ố ệ ứ ợ ứ ố ồ
th i ch s giá c a th tr ng tài chính đóng vai trò là phong vũ bi u đoờ ỉ ố ủ ị ườ ể
l ng tình tr ng s c kho c a các doanh nghi p.ườ ạ ứ ẻ ủ ệ
•Tài chính h gia đình v i th tr ng tài chính: s phát tri n th tr ng tàiộ ớ ị ườ ự ể ị ườ
chính m ra nhi u c h i đ u t cho các h gia đình. Các h gia đình thamở ề ơ ộ ầ ư ộ ộ
gia th tr ng tài chính v i t cách là nhà đ u t riêng r ho c nhà đ u tị ườ ớ ư ầ ư ẽ ặ ầ ư
t p th (qu đ u t ).ậ ể ỹ ầ ư
-M i quan h gi a các ch th tài chínhố ệ ữ ủ ể :
Trong h th ng tài chính, ho t đ ng tài chính công có nh h ng l n đ n bệ ố ạ ộ ả ưở ớ ế ộ
ph n tài chính còn l i. M t m t, các chính sách ho t đ ng v n và chi tiêu c aậ ạ ộ ặ ạ ộ ố ủ
ngân sách nhà n c có nh h ng r ng kh p t i m i ch th trong n n kinh t .ướ ả ưở ộ ắ ớ ọ ủ ể ề ế
M t khác, tác đ ng đi u ti t vĩ mô c a tài chính công là h ng đ n vi c đi uặ ộ ề ế ủ ướ ế ệ ề
ch nh hành vi c a các ch th trong n n kinh t .ỉ ủ ủ ể ề ế
3. Phân tích b n ch t c a ph m trù tài chínhả ấ ủ ạ
-Bi u hi n bên ngoài c a tài chínhể ệ ủ : là s v n đ ng đ c l p t ng đ i c aự ậ ộ ộ ậ ươ ố ủ
các ngu n tài chính g n v i vi c t o l p và s d ng các qu ti n t .ồ ắ ớ ệ ạ ậ ử ụ ỹ ề ệ
Ngu n tài chính là m t khái ni m g n li n v i ph m trù tài chính không chồ ộ ệ ắ ề ớ ạ ỉ
bi u hi n b ng ti n, toàn b c a c i xã h i mà còn bi u hi n tài s n qu c gia,ể ệ ằ ề ộ ủ ả ộ ể ệ ả ố
t ng s n ph m qu c dân d ng v t ch t, ti m năng, có kh năng ti n t hóa.ổ ả ẩ ố ở ạ ậ ấ ề ả ề ệ
Ngu n tài chính bi u hi n b ng giá tr đang v n đ ng trong n n kinh t qu c dânồ ể ệ ằ ị ậ ộ ề ế ố
g n li n v i ho t đ ng c a các ch th kinh t - xã h i nh t đ nh.ắ ề ớ ạ ộ ủ ủ ể ế ộ ấ ị
Nh ng bi u hi n bên ngoài c a tài chính liên quan đ n các ch th kinh t - xãữ ể ệ ủ ế ủ ể ế
h i nh :ộ ư
•M i quan h gi a các t ch c kinh t và t ng l p dân c n p thu cho nhàố ệ ữ ổ ứ ế ầ ớ ư ộ ế
n c theo lu t đ nhướ ậ ị
•T ng l p dân c mua các lo i trái phi u, c phi u c a doanh nghi pầ ớ ư ạ ế ổ ế ủ ệ
•Quan h gi a ng i lao đ ng các doanh nghi p, các t ch c c quan có sệ ữ ườ ộ ệ ổ ứ ơ ử
d ng lao đ ng, n p qu b o hi m xã h i theo lu t đ nh và các c quan b o hi mụ ộ ộ ỹ ả ể ộ ậ ị ơ ả ể
xã h i chi tr cho ng i tham gia b o hi m xã h iộ ả ườ ả ể ộ
•C p phát ngân sách nhà n c đ chi nhu c u th ng xuyên, chi đ u t phátấ ướ ể ầ ườ ầ ư
tri n.ể
•Ho t đ ng c a các ngân hàng, các t ch c tín d ng thông qua vi c huyạ ộ ủ ổ ứ ụ ệ
đ ng v n và cho vay.ộ ố
-Bàn ch t bên trongấ : tài chính ph n ánh h th ng các quan h kinh t phátả ệ ố ệ ế
sinh trong quá trình phân ph i các ngu n tài chính b ng vi c hình thành và số ồ ằ ệ ử
d ng các qu ti n t nh m đáp ng nhu c u tích lu ho c tiêu dùng c a các chụ ỹ ề ệ ằ ứ ầ ỹ ặ ủ ủ
th trong xã h i.ể ộ
B n ch t tài chính ph n ánh ràng bu c v quan h kinh t gi a các ch thả ấ ả ộ ề ệ ế ữ ủ ể
v i nhau trong quá trình phân phói ngu n tài chính.ớ ồ
NÊN CÓ VÍ D MINH H A VÀ PHÂN TÍCH Đ PH N ÁNH Đ C YÊUỤ Ọ Ể Ả ƯỢ
C U Đ BÀI.Ầ Ề
1. T i sao s xu t hi n c a v t trung gian trao đ i l i đánh d u b cạ ự ấ ệ ủ ậ ổ ạ ấ ướ
chuy n bi n quan tr ng trong l ch s ti n t ?ể ế ọ ị ử ề ệ
S ra đ i c a ti n t g n li n v i quà trình phát tri n c a s n xu tự ờ ủ ề ệ ắ ề ớ ể ủ ả ấ
và l u thông hàng hóa. Trong th i kỳ đ u c a ch đ c ng s nư ờ ầ ủ ế ộ ộ ả
nguyên th y, v i công c lao đ ng thô s , ng i ta t cung c p choủ ớ ụ ộ ơ ườ ự ấ
nhau s s n ph m ít i thu v sau m t ngày săn b n, hái l m. trongố ả ẩ ỏ ề ộ ắ ượ
giai đo n này trao đ i mang tính ng u nhiên và đ c th c hi n b ngạ ổ ẫ ượ ự ệ ằ
cách trao đ i s n ph m tr c ti p H – H’. Đây là b c ti n l n c a xãổ ả ẩ ự ế ướ ế ớ ủ
h i công xã thoát kh i tình tr ng t cung, t c p. Vi c s d ng giá trộ ỏ ạ ự ự ấ ệ ử ụ ị
c a hàng hóa ph thu c vào giá tr c a hàng hóa. hình th c traoủ ụ ộ ị ủ Ở ứ
đ i này vì 2 giai đo n mua và bán cùng th ng nh t trong m t quá trìnhổ ạ ố ấ ộ
nên đôi bên mua bán ph i có nhu c u hàng hóa phù h p: ng i cóả ầ ợ ườ
thóc mu n đ i l y v i và ng c l i.ố ổ ấ ả ượ ạ
V i nh ng b t ti n nêu trên, hình th c này ch phù h p trong giai đo n n nớ ữ ấ ệ ứ ỉ ợ ạ ề
s n xu t còn s khai và quan h trao đ i ch a m r ng. Cùng v i vi cả ấ ơ ệ ổ ư ở ộ ớ ệ