intTypePromotion=1

Tổ chức dạy hình học lớp 11 hình học không gian với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học Geospacw nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Chia sẻ: Thi Thi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
21
lượt xem
2
download

Tổ chức dạy hình học lớp 11 hình học không gian với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học Geospacw nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết là đưa ra một số tình hương minh họa việc sử dụng phần mềm dạy học trong quá trình dạy và học hình học lớp 11 nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tổ chức dạy hình học lớp 11 hình học không gian với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học Geospacw nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(44)/N¨m 2007<br /> <br /> Tæ chøc d¹y h×nh häc líp 11 (h×nh häc kh«ng gian) víi sù hç trî cña<br /> phÇn mÒm d¹y häc geospacW nh»m tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh<br /> TrÞnh Thanh H¶i - TrÇn ViÖt C−êng (Tr−êng §H S− ph¹m - §H Th¸i Nguyªn)<br /> <br /> 1. §Æt vÊn ®Ò<br /> Theo c¸c chuyªn gia gi¸o dôc [4], [5]: TÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng häc tËp lµ qu¸ tr×nh lµm<br /> cho ng−êi häc trë thµnh chñ thÓ tÝch cùc trong ho¹t ®éng häc tËp cña chÝnh hä. Mét trong nh÷ng<br /> gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy ®−îc tÝnh tÝch cùc trong d¹y häc to¸n lµ øng dông C«ng nghÖ th«ng tin.<br /> NÕu gi¸o viªn (GV) khai th¸c, sö dông c¸c phÇn mÒm d¹y häc (PMDH) mét c¸ch hîp lý ®Ó tæ<br /> chøc c¸c ho¹t ®éng häc tËp th× sÏ t¹o ra ®−îc mét m«i tr−êng thuËn lîi mµ trong m«i tr−êng nµy<br /> häc sinh (HS) sÏ ph¸t huy ®−îc tÝnh tÝch cùc trong häc tËp .<br /> Trong ph¹m vi bµi viÕt nµy, chóng t«i ®−a ra mét sè t×nh huèng minh ho¹ viÖc sö dông<br /> PMDH trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc h×nh häc líp 11 nh»m tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng häc tËp cña HS.<br /> 2. Mét sè vÝ dô minh ho¹<br /> VÝ dô 1. D¹y ®Þnh lý “PhÐp chiÕu song song biÕn ba ®iÓm th¼ng hµng thµnh ba ®iÓm th¼ng hµng<br /> vµ kh«ng lµm thay ®æi thø tù cña ba ®iÓm ®ã”.<br /> GV cã thÓ sö dông PMDH trong c¸c pha t¹o t×nh huèng cã vÊn ®Ò vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nh− sau:<br /> Néi dung<br /> H§ cña gi¸o viªn<br /> B−íc 1. T¹o t×nh - ? Trong mÆt ph¼ng c¸c phÐp biÕn h×nh nh−<br /> huèng cã vÊn ®Ò<br /> phÐp vÞ tù, phÐp tÞnh tiÕn, phÐp ®èi xøng trôc cã<br /> b¶o toµn tÝnh chÊt th¼ng hµng cña 3 ®iÓm hay<br /> kh«ng?<br /> - ? LiÖu tÝnh chÊt trªn cã ®−îc b¶o toµn qua<br /> phÐp chiÕu song song trong kh«ng gian?<br /> B−íc 2. Gi¶i quyÕt<br /> vÊn ®Ò<br /> H§2.1. X¸c ®Þnh ¶nh<br /> cña mét ®iÓm qua<br /> phÐp chiÕu song song<br /> H§2.2. Quan s¸t vÞ<br /> trÝ t−¬ng ®èi cña 3<br /> ®iÓm A’, B’, C’<br /> H§ 2.3. KiÓm tra dù<br /> ®o¸n<br /> <br /> 114<br /> <br /> H§ cña häc sinh<br /> - PhÐp vÞ tù, phÐp tÞnh tiÕn,<br /> phÐp ®èi xøng trôc ®Òu<br /> biÕn 3 ®iÓm th¼ng hµng<br /> thµnh 3 ®iÓm th¼ng hµng vµ<br /> kh«ng lµm thay ®æi thø tù<br /> gi÷a chóng<br /> - Dù ®o¸n<br /> - Më file “VD1.g3W” cho lÇn l−ît hiÖn ra c¸c - Nªu c¸ch x¸c ®Þnh ¶nh<br /> yÕu tè: mÆt ph¼ng (P), ®−êng th¼ng L vµ 3 ®iÓm cña mét ®iÓm qua phÐp<br /> A, B, C<br /> chiÕu song song.<br /> - HiÖn c¸c ®iÓm A’, B’ vµ C’ lÇn l−ît ¶nh cña - Quan s¸t h×nh ¶nh<br /> A, B, C qua phÐp chiÕu song song theo ph−¬ng<br /> L lªn mp(P) (h×nh 1)<br /> §−a h×nh vÏ ë mét vµi gãc ®é kh¸c nhau.<br /> Quan s¸t kÕt qu¶ trªn mµn<br /> h×nh vµ ®−a ra d− ®o¸n:<br /> - 3 ®iÓm A’, B’, C’ th¼ng hµng.<br /> - B’ n»m gi÷a A’ vµ C’.<br /> - Sö dông chøc n¨ng cña GeospacW ®Ó kiÓm tra - 3 ®iÓm lu«n th¼ng hµng.<br /> tÝnh th¼ng hµng cña ba ®iÓm A’, B’ vµ C’.<br /> - §iÓm B’ lu«n n»m gi÷a<br /> - Sö dông chøc n¨ng cña GeospacW nèi AC vµ A’ & C’.<br /> A’C’. Cho ®iÓm B di chuyÓn trªn AC.<br /> PhÐp chiÕu song song biÕn<br /> ? H]y ph¸t biÓu vÒ tÝnh chÊt cña 3 ®iÓm th¼ng ba ®iÓm th¼ng hµng thµnh ba<br /> ®iÓm th¼ng hµng vµ kh«ng<br /> hµng qua phÐp chiÕu song song.<br /> lµm thay ®æi thø tù cña ba<br /> ®iÓm ®ã.<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(44)/N¨m 2007<br /> C<br /> <br /> C<br /> B<br /> <br /> A<br /> <br /> A<br /> <br /> B<br /> <br /> P<br /> <br /> P<br /> F<br /> <br /> F<br /> <br /> F'<br /> A'<br /> <br /> B'<br /> <br /> F'<br /> A'<br /> <br /> C'<br /> <br /> B'<br /> <br /> C'<br /> <br /> Q<br /> <br /> E<br /> <br /> E'<br /> <br /> E<br /> <br /> E'<br /> <br /> H×nh 1<br /> <br /> VÝ dô 2. D¹y ®Þnh lý “H×nh chiÕu song song cña hai ®−êng th¼ng song song lµ hai ®−êng th¼ng<br /> song song hoÆc trïng nhau”.<br /> §Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng nhËn d¹ng vµ thÓ hiÖn, GV cã thÓ thùc hiÖn nh− sau:<br /> Néi dung<br /> <br /> H§ cña gi¸o viªn<br /> <br /> H§ cña häc sinh<br /> <br /> H§1.X¸c ®Þnh ¶nh ? Nªu c¸ch x¸c ®Þnh ¶nh cña mét ®−êng - HS tr¶ lêi.<br /> cña mét ®−êng th¼ng th¼ng qua phÐp chiÕu song song?<br /> qua phÐp chiÕu song - Më file “VD2.g3W” ®Ó HS quan s¸t - Quan s¸t h×nh ¶nh<br /> song<br /> H§2. Ph¸t hiÖn ra Sö dông chøc n¨ng cña GeospacW cho - HS quan s¸t vµ ®−a ra nhËn xÐt:<br /> AA’, BB’ vµ CC’ lu«n song song<br /> tÝnh chÊt song song L thay ®æi (h×nh 2).<br /> víi ph−¬ng chiÕu L.<br /> víi ph−¬ng chiÕu L<br /> H§3. Ph¸t hiÖn ra tÝnh Sö dông c¸c chøc n¨ng cña phÇn mÒm Quan s¸t kÕt qu¶ trªn mµn h×nh vµ<br /> chÊt song song cña a’ ®Ó kiÓm tra tÝnh song song cña a’ vµ ®−a ra nhËn xÐt: a’ vµ b’ lu«n song<br /> song khi a’ vµ b’ kh«ng trïng nhau.<br /> vµ b’ khi a’ vµ b’ kh«ng b’ khi a’ vµ b’ kh«ng trïng nhau.<br /> trïng nhau.<br /> H§ 4. Ph¸t hiÖn ra Cho mÆt ph¼ng chøa hai ®−êng th¼ng<br /> tÝnh chÊt h×nh chiÕu a vµ b thay ®æi ®Ó HS quan s¸t (h×nh 2)<br /> cña hai ®−êng th¼ng<br /> song song.<br /> <br /> Quan s¸t sù thay ®æi cña h×nh vÏ<br /> trªn mµn h×nh vµ ®−a ra nhËn xÐt:<br /> h×nh chiÕu song song cña hai ®−êng<br /> th¼ng song song lµ hai ®−êng th¼ng<br /> song song hoÆc trïng nhau<br /> <br /> H×nh 2<br /> 115<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(44)/N¨m 2007<br /> <br /> VÝ dô 3. Cho h×nh chãp S.ABCD víi ®¸y ABCD lµ h×nh thang ABCD cã AD // BC, AD = 2BC.<br /> Gäi E lµ trung ®iÓm AD vµ O lµ giao ®iÓm cña AC vµ BE. I lµ ®iÓm di ®éng trªn c¹nh AC kh¸c<br /> víi A vµ C. Qua I, ta vÏ mÆt ph¼ng (α) song song víi (SBE). T×m thiÕt diÖn t¹o bëi (α) vµ h×nh<br /> chãp S.ABCD (vÝ dô tr.72 s¸ch bµi tËp h×nh häc 11).<br /> §©y lµ bµi tËp ®ßi hái cao ë HS kü n¨ng vÏ h×nh v× khi ®iÓm I ë c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau th×<br /> viÖc dùng thiÕt diÖn còng kh¸c nhau vµ khi ®ã ta sÏ cã h×nh ¶nh thiÕt diÖn lµ kh¸c nhau. §Ó gióp<br /> HS vÏ h×nh, GV cã thÓ h−íng dÉn thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng sau:<br /> S<br /> S<br /> <br /> P<br /> <br /> S<br /> 1<br /> <br /> A<br /> <br /> A<br /> E<br /> <br /> D<br /> <br /> M<br /> 1<br /> <br /> I<br /> <br /> Q<br /> N<br /> 1<br /> <br /> E<br /> <br /> I<br /> 1I<br /> <br /> N<br /> 2<br /> <br /> D<br /> <br /> O<br /> <br /> O<br /> <br /> I<br /> 2<br /> B<br /> <br /> B<br /> <br /> C<br /> <br /> H×nh 3<br /> Néi dung<br /> <br /> M<br /> 2<br /> <br /> C<br /> <br /> H×nh 4<br /> H§ cña gi¸o viªn<br /> <br /> H§<br /> 1: - Më file “VD3.g3W” (h×nh 3) .<br /> Ph©n tÝch<br /> <br /> H§ cña häc sinh<br /> - Quan s¸t h×nh vÏ trªn mµn h×nh, x¸c ®Þnh<br /> c¸c yÕu tè ban ®Çu.<br /> <br /> - §−a ra h×nh ¶nh thiÕt diÖn vµ cho ®iÓm - Quan s¸t h×nh ¶nh cña thiÕt diÖn trªn mµn<br /> h×nh vµ ®−a ra dù ®o¸n: thiÕt diÖn lu«n qua I<br /> I thay ®æi vÞ trÝ trªn AC (h×nh 4).<br /> vµ song song víi BE vµ SO ®Ó tõ ®ã x¸c ®Þnh<br /> c¸ch dùng.<br /> H§<br /> 2: GV sö dông chøc n¨ng “Historique” cña<br /> Dùng h×nh phÇn mÒm GeospacW ®Ó lÇn l−ît ®−a ra<br /> c¸c ®èi t−îng h×nh häc theo tr×nh tù c¸c<br /> b−íc dùng h×nh.<br /> H§ 3:<br /> Chøng<br /> minh<br /> <br /> - TiÕn hµnh vÏ h×nh.<br /> - §èi chiÕu c¸c b−íc dùng h×nh do GV ®−a ra<br /> ®Ó kÞp thêi ph¸t hiÖn ra c¸c b−íc ch−a chÝnh<br /> x¸c.<br /> <br /> ? H]y nh¾c l¹i c¸c c¸ch chøng minh hai HS vËn dông theo ph−¬ng ph¸p chung ®Ó<br /> mÆt ph¼ng song song víi nhau.<br /> chøng minh thiÕt diÖn qua I vµ song song víi<br /> (SBE).<br /> <br /> H§<br /> 4: - Cho h×nh vÏ thay ®æi ®Ó HS ph¸t hiÖn - Qua quan s¸t HS ®−a ra nhËn xÐt:<br /> BiÖn luËn. ra c¸c vÞ trÝ ®Æc biÖt cña ®iÓm I vµ thiÕt + Khi I thuéc ®o¹n AO (kh«ng tÝnh A vµ O)<br /> diÖn trong c¸c tr−êng hîp ®ã.<br /> thiÕt diÖn lµ tam gi¸c S1M1N1.<br /> + Khi I trïng víi O th× thiÕt diÖn lµ tam gi¸c<br /> SBE.<br /> + Khi I ∈ OC (kh«ng tÝnh O vµ C) thiÕt diÖn<br /> lµ h×nh thang M2N2PQ.<br /> <br /> 116<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(44)/N¨m 2007<br /> <br /> VÝ dô 4. Cho h×nh chãp SABCD cã ®¸y ABCD lµ h×nh b×nh hµnh. Gäi M lµ ®iÓm bÊt k× thuéc<br /> c¹nh AC. Cho biÕt thiÕt diÖn cña h×nh chãp c¾t bëi mÆt ph¼ng (α) qua ®iÓm M vµ vu«ng gãc víi<br /> AC lµ h×nh g×.<br /> A) H×nh tam gi¸c<br /> B) H×nh ngò gi¸c<br /> C) H×nh tam gi¸c hoÆc h×nh ngò gi¸c<br /> D) Kh«ng thuéc c¸c lo¹i trªn.<br /> Thùc tÕ cho thÊy nh÷ng HS lÊy ®iÓm M thuéc AO th× sÏ ®−a ra ®¸p ¸n B). Nh÷ng häc<br /> sinh lÊy ®iÓm m thuéc OC th× sÏ ®−a ra ®¸p ¸n A). §Ó gióp HS t×m ra ph−¬ng ¸n chÝnh x¸c GV<br /> cã thÓ tiÕn hµnh nh− sau:<br /> - §−a ra h×nh vÏ thiÕt diÖn cña h×nh chãp SABCD vµ mÆt ph¼ng (α).<br /> - Thay ®æi vÞ trÝ ®iÓm M ®Ó HS quan s¸t.<br /> Tõ trùc quan HS thÊy ®−îc ®¸p ¸n ®óng ph¶i lµ ®¸p ¸n C vµ sÏ ®i chøng minh dù ®o¸n cña m×nh.<br /> <br /> O<br /> O<br /> H×nh 5<br /> <br /> VÝ dô 5. Cho tam gi¸c ®Òu SAB vµ h×nh vu«ng ABCD c¹nh a n»m trong hai mÆt ph¼ng<br /> vu«ng gãc víi nhau. Gäi H, K lÇn l−ît lµ trung ®iÓm cña AB, CD. Gäi M lµ ®iÓm di ®éng trªn<br /> ®o¹n SA. T×m tËp hîp nh÷ng ®iÓm lµ h×nh chiÕu cña S trªn mÆt ph¼ng (CDM)” (Bµi tËp 8 trang<br /> 183, s¸ch bµi tËp h×nh häc 11).<br /> Ta khai th¸c sö dông phÇn mÒm GeospacW ®Ó tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nh− sau:<br /> 117<br /> <br /> T¹p chÝ Khoa häc & C«ng nghÖ - Sè 4(44)/N¨m 2007<br /> <br /> Néi dung<br /> <br /> H§ cña gi¸o viªn<br /> <br /> H§ cña häc sinh<br /> <br /> H§ 1: T×m Më file “VD5.g3W” ®Ó HS quan HS quan s¸t h×nh vÏ, vÏ h×nh vµ x¸c ®Þnh yÕu tè<br /> hiÓu<br /> bµi s¸t h×nh vÏ (h×nh 6).<br /> cè ®Þnh; yÕu tè di ®éng vµ yÕu tè quÜ tÝch<br /> to¸n<br /> H§ 2: Dù Cho ®iÓm M thay ®æi vÞ trÝ ®Õn mét - Quan s¸t vÞ trÝ ®iÓm P trong qu¸ tr×nh ®iÓm M<br /> ®o¸n quü sè ®iÓm ®Æc biÖt trªn ®o¹n SA ®Ó thay ®æi trªn ®o¹n SA.<br /> tÝch<br /> HS quan s¸t vÞ trÝ cña ®iÓm P (h×nh<br /> - Dù ®o¸n quü quü tÝch P lµ thuéc lo¹i trßn.<br /> chiÕu cña S lªn mÆt ph¼ng CDM)<br /> (h×nh 7).<br /> H§3: T×m GV sö dông chøc n¨ng “plan isolД<br /> h−íng<br /> cña PM ®Ó t¸ch riªng mÆt ph¼ng<br /> chøng<br /> (SHK) ra khái h×nh chãp yªu cÇu<br /> minh bµi HS quan s¸t vÞ trÝ t−¬ng ®èi cña SP<br /> to¸n<br /> vµ KN tõ ®ã dù ®o¸n quü tÝch cña<br /> ®iÓm P khi M di ®éng trªn SA.<br /> <br /> H§<br /> Chøng<br /> minh<br /> <br /> HS quan s¸t h×nh vÏ vµ ®−a ra c¸c nhËn xÐt:<br /> <br />  = 900 nªn VËy quü tÝch<br /> - V× SP ⊥ KN hay SPK<br /> cña ®iÓm P thuéc ®−êng trßn ®−êng kÝnh SK<br /> trong mp(SHK).<br /> - MÆt kh¸c, do M chØ thuéc SA nªn N (N lµ giao<br /> ®iÓm cña SH vµ KP) chØ di ®éng trªn ®o¹n SH.<br /> .<br /> VËy P ch¹y trªn cung SH<br /> <br /> 4. §−a ra c¸c yªu cÇu cô thÓ khi tiÕn D−íi sù h−íng dÉn cña GV, b»ng suy lu©n l«gÝc,<br /> hµnh chøng minh phÇn thuËn, phÇn HS tiÕn hµnh chøng minh phÇn thuËn, phÇn ®¶o<br /> ®¶o.<br /> vµ kÕt luËn quÜ tÝch.<br /> <br /> H§5:<br /> Sö dông chøc n¨ng cña GeospacW HS quan s¸t trùc quan h×nh ¶nh quü tÝch trªn mµn<br /> Minh ho¹ cho ®iÓm M ch¹y trªn ®o¹n SA vµ h×nh vµ nhËn thÊy quü tÝch ®iÓm P hoµn toµn<br /> quÜ tÝch<br /> ®Ó l¹i dÊu vÕt cña ®iÓm P.<br /> trïng víi kÕt qu¶ mµ HS ®] chØ ra ®−îc trong ho¹t<br /> ®éng 4 (H×nh 9).<br /> S<br /> S<br /> <br /> S<br /> <br /> P<br /> <br /> P<br /> <br /> N<br /> <br /> P<br /> <br /> N<br /> <br /> N<br /> <br /> M<br /> <br /> B<br /> <br /> M<br /> <br /> B<br /> <br /> C<br /> <br /> C<br /> <br /> H<br /> <br /> H<br /> <br /> K<br /> A<br /> <br /> K<br /> A<br /> <br /> H×nh 6<br /> <br /> D<br /> <br /> H×nh 7<br /> <br /> D<br /> <br /> H<br /> <br /> H×nh 8<br /> <br /> K<br /> <br /> 3. KÕt luËn<br /> ViÖc t×m tßi c¸c biÖn ph¸p ®Ó d¹y tèt ch−¬ng tr×nh to¸n líp 11 THPT nãi chung, néi dung<br /> h×nh häc nãi riªng lµ rÊt cÇn thiÕt. Qua c¸c vÝ dô cô thÓ vÒ viÖc sö dông PMHH ®Ó hç trî d¹y<br /> mét sè néi dung trong s¸ch gi¸o khoa H×nh häc líp 11, chóng ta cã thÓ phÇn nµo thÊy ®−îc tÝnh<br /> 118<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản