Trang phục dân tộc Khơ
mú
Dân tộc Khơ mú không phát triển nghề dệt vải mà thường mua quần áo và váy có
sẵn của người Thái về để mặc, do vậy trang phục của dân tộc Khơ mú có nhiều
điểm tương đồng với dân tộc Thái.
Trang phục người Khơ Mú Tây bắc
Một bộ trang phục thường ngày của đồng bào Khơ mú gồm có khăn đội đầu, áo,
yếm, thắt lưng, váy, xà cạp. Khăn đội đầu (hưm pông) thường ngày gần giống như
chiếc khăn Piêu của người Thái được may bằng vải mộc hoặc nhuộm chàm, không
trang trí hoa văn. Khăn dài khoảng 2m, rộng 38- 40cm tuỳ theo khổ vải dệt. Khăn
quấn đi lễ hội là loại khăn có thêu hoa văn một mặt rất đẹp. Người ta khéo léo quấn
vòng quanh đầu để phô phần hoa văn ra ngoài. Một loại khăn khác là khăn nối
(một nửa là vải thô nhuộm chàm, một nửa là dệt hoa văn) cũng thường được phụ
nữ dùng trong dịp lễ hội.
Áo của người Khơ mú mặc thường ngày chủ yếu là áo ngắn màu chàm, xanh thẫm
hoặc xanh lá mạ... Nẹp cổ liền với nẹp ngực nhưng chỉ dài ngang ngực. Phía dưới
hai nẹp ngực nối thêm những băng vải nhỏ có màu đỏ, xanh, vàng... Áo thường có
hai lớp vải, lớp trong thường là vải chéo xanh hoặc phin, lớp ngoài là vải dệt thô
nhuộm chàm. Còn áo mặc trong những dịp lễ hội, cưới xin thường là áo dài. Khi
mặc áo dài sẽ trùm kín cạp váy khoảng 20cm.
Riêng ngực áo Cỏm, dọc hai bên mắc pém có bộ giải hình mặt trời tròn và hình
mặt trời khuyết, ở giữa giải có đính những đồng tiền bạc thể hiện sự mong ước
giàu sang, phồn thịnh của người dân, đồng thời họ luôn mong chờ các vị thần mặt
trời sẽ sưởi ấm và che chở họ trong cuộc sống hàng ngày.
Áo thường có hai loại dành cho 2 đối tượng. Đối với những gia đình khá giả sẽ
mặc áo có dọc theo nẹp ngực, dưới gấu thêu hoa văn, sau lưng đính hai dải chỉ các
màu có các tua dài sặc sỡ. Gấu tay áo nối những băng vải nhỏ màu xanh, đỏ, vàng.
Loại thứ hai thường dành cho phụ nữ nghèo. Loại này không thêu thùa cầu kỳ mà
chỉ trang trí mấy băng vải nhỏ trên nẹp ngực.
Cô gái Khơ Mú duyên dáng trong trang phục truyền thống của
dân tộc.
Cũng như trang phục của người Thái, Yếm là một bộ phận quan trọng trong trang
phục của đồng bào Khơ mú. Người Khơ mú may yếm bằng vải trắng hoặc hồng.
Đầu yếm cắt lượn tròn và thêu hoa văn trang trí, có đính hai dây vải để buộc vào
cổ. Thân yếm đính hai dải vải dài hơn để buộc ra sau lưng.
Váy trước đây chủ yếu may bằng vải dệt thủ công màu xanh sẫm hoặc màu chàm,
ở phần chân váy thêu hoa văn trang trí bằng chỉ nhiều màu. Vào những dịp lê, tết,
phụ nữ Khơ mú thường mặc những chiếc váy đẹp nhất. Họ có hai loại váy: một
loại may bằng vải tơ tằm pha sợi bông (còn khôm, còn như), một loại may bằng lụa
tơ tằm (còn nhang). Hoa văn trang trí trên váy rất đa dạng gồm hình mặt trời, mặt
trăng, hươu, nai, rồng, chim công, gà lôi, các loại hoa thược dược, hoa ban, phong
lan...
Ngoài ra, phụ nữ Khơ mú còn có bộ xà cạp vận hằng ngày. Xà cạp được làm bằng
vải màu chàm, dài khoảng 1m, rộng 40cm được gấp chéo theo chiều dọc. Khi dùng
xà cạp phải quấn hai bên chân ngược chiều để đối xứng nhau.
Cùng với những bộ y phục trên, trong dịp cưới xin, lễ hội.... phụ nữ Khơ mú còn
đeo vòng đeo tay và vòng cổ bằng bạc, trông họ thật tha thướt, dịu dàng.
Hiện nay, đồng bào Khơ mú đang được đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng từ các dự
án, chương trình của Chính phủ, tích cực vươn lên lao động sản xuất, xoá đói giảm
nghèo. Và cũng từ đó, trang phục truyền thống của dân tộc đagn dần bị mai một,
thậm chí một bộ phận người trẻ đã có xu hướng ăn mặc giống người Kinh.
