Văn hóa nghỉ việc
Người Mỹ cho rằng thay đổi công việc thường xuyên chứng tỏ bạn là người
năng động và có năng lực. Người Nhật lại cho rằng bạn là người thiếu trung
thành và không nên tin tưởng. Còn người Việt Nam thì đa lăng kính, nghĩa
là vừa có quan niệm của người Mỹ, vừa mang suy nghĩ của người Nhật.
Quan niệm nào cũng có lý lẽ riêng của nó, điều quan trọng là người nghỉ
việc làm sao để không gây khó khăn cho công ty và làm tổn hại đến hình ảnh
của mình.
Tuy nhiên, với suy nghĩ "xin làm mới khó chứ xin nghỉ thì dễ" đã dẫn đến
những đơn xin nghỉ việc không "fair play" trong thế giới công sở.
Trong khi nhiều lá đơn xin việc chưa được giải quyết, nhiều sinh viên ra
trường không có việc làm, nhiều người thất nghiệp "nằm nhà" làm ông/bà
nội trợ bất đắc dĩ thì cũng có nhiều người thay việc như thay người yêu và
có hàng nghìn lẻ một lý do cho sự ra đi này. Đó là việc không hài lòng với
mức lương ở công ty, không thỏa mãn vị trí đang có, không chịu đựng nổi
sức ép của công việc, không hòa nhập được với đồng nghiệp, thậm chí bất
hòa với họ...
Nhưng có một điều gần như chắc chắn là, những cái "không" đó thường
được chắp cánh bởi một cơ hội việc làm ở bên ngoài với mức lương cạnh
tranh hơn. Cũng có ngoại lệ là người nghỉ việc muốn ra làm ăn riêng, dù chỉ
là công ty "cò con", nhưng được làm chủ, chứ không phải mang tiếng đi làm
thuê. Cũng có ngoại lệ khác nữa là, có những con người chủ động lên chiến
lược cho cuộc đời mình. Trước khi làm chủ, họ muốn đi làm thuê để tích cóp
kinh nghiệm...
Một người chủ thông minh không nên níu chân nhân viên, cho dù họ có khả
năng ràng buộc bằng lương, bằng cấp, địa vị thậm chí cả bằng luật lao động.
Bởi giữ một người không còn muốn làm việc với mình chẳng khác gì "trói"
một người không còn yêu mình bằng tờ giấy kết hôn.
Còn một nhân viên thông minh là người xin thôi việc nhưng vẫn để hình ảnh
của mình đẹp trong mắt sếp như khi mình đang còn làm việc hiệu quả, hoặc
chí ít sếp không thể nói được lời nào, dù trong lòng có cay cú. Tuy nhiên,
thực tế là hiện nay, sự ra đi của nhiều người luôn để lại những điều tiếng
không hay về họ, mà người ta hay dùng đến từ "thiếu chuyên nghiệp", thậm
chí là "hèn".
Tình trạng thiếu chuyên nghiệp, hay nói chính xác hơn là thiếu đẳng cấp
thường thấy là, những người có máu "ăn chắc", rất muốn ra đi, thậm chí đã
chuẩn bị ra đi. Cơ hội bên ngoài đã có, nhưng sự chắc chắn nằm ở mức 70-
80% là họ cảm thấy chưa ... chắc chắn, nên không thông báo với sếp về
quyết định ra đi của mình. Đến khi cơ hội bên ngoài chính thức mở ra, thì họ
đột ngột xin nghỉ việc.
Kết quả là công việc dang dở, sếp bất ngờ, không xoay sở kịp, dẫn theo
những hệ lụy khác. Ngược lại, có những người đánh tiếng với đồng nghiệp
công ty A mời tôi về làm với mức lương rất hấp dẫn, sếp của công ty B trực
tiếp đến năn nỉ tôi làm, công ty C trải sẵn thảm hồng cho tôi và tất nhiên là
tôi sẽ chọn A hoặc B, hoặc C.
Đáng lý sếp phải là người đầu tiên biết quyết định nghỉ việc của nhân viên
thì lại nghe phong thanh qua các nhân viên khác. Với những người "có tầm
nhìn", trước khi làm công cho một dự án mới, họ xin vào làm ở một công ty
đối thủ của dự án đó, để "bỏ túi" kinh nghiệm, công nghệ, mối quan hệ và
lấy điểm với sếp mới. Khi "dắt túi" được kha khá những thứ cần "dắt" thì họ
"chuồn" khá lẹ.
Người cao tay còn biết "đánh" vào tình cảm của sếp bằng những "tình cảm
thương", nhưng cuối cùng thì vẫn phải ra đi vì "không còn lựa chọn nào
khác cho một tương lai tốt đẹp hơn". Tệ hại hơn, có những người ra đi, mang
theo đồ dùng của mình và... "mang nhầm" cả tài liệu, tài sản, thậm chí cả đối
tác của công ty, làm công ty nhiều phen khốn đốn. Bây giờ, có mới nới cũ là
chuyện "xưa như Diễm". Thời sự hơn, phải kể đến tình trạng "tâng mới tìm
cũ".
Rất hiếm khi thấy nhân viên đến công ty mới ca tụng công ty cũ (nếu việc ca
tụng không phục vụ mục đích cá nhân), mà thường là ba hoa chích chòe về
công việc mới (để lấy lòng sếp mới), đồng thời nói xấu sếp cũ (để chứng tỏ
sự tốt đẹp của sếp mới, tầm quan trọng của công ty mới và để cho bõ ghét)
Không hiểu có phải do sự cạnh tranh giữa các công ty ngày càng quyết liệt
hay không, mà khái niệm "nghỉ việc không lành mạnh": ngày càng trở nên
"hot" trong thế giới công sở cũng như trên mặt báo.
Gần đây, nhiều người trong giới truyền thông được một phen bàn luận về
tình trạng "nghỉ việc hội đồng" ở một cơ quan truyền thông để đến một cơ
quan truyền thông khác với những hứa hẹn hấp dẫn về điều kiện làm việc và
lương bổng.
Người ta đặt câu hỏi: Nếu chủ của công ty đó ký một, hai lá đơn xin nghỉ
việc là chuyện bình thường. Nhưng họ sẽ như thế nào nếu phải "xuống bút"
ký tới mấy chục lá đơn xin nghỉ việc?
Tổng giám đốc công ty nội thất lớn nhất Sài Gòn: AA Corporation Nguyễn
Quốc Khanh từng nói: "Những người có khả năng tách ra làm khi cảm thấy
đủ sức là chuyện bình thường. Tuy nhiên, nếu trở thành phong trào thì
không lành mạnh lắm". Bởi AA chính là "nạn nhân" của tình trạng nghỉ việc
theo phong trào, vì khá nhiều kiến trúc sư trẻ coi AA là môi trường để họ