intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Về mối quan hệ giữa xã và thôn, quản lý và tự quản - Hoàng Chí Bảo

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
35
lượt xem
5
download

Về mối quan hệ giữa xã và thôn, quản lý và tự quản - Hoàng Chí Bảo

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Cần nhận thức đúng tiền đề lý luận và thực tiễn của đổi mới hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn, xã và thôn, quản lý và tự quản ở nông thôn, cải cách chính quyền cấp xã và đổi mới công tác đào tạo cán bộ cấp xã là những nội dung chính trong bài viết "Về mối quan hệ giữa xã và thôn, quản lý và tự quản". Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Về mối quan hệ giữa xã và thôn, quản lý và tự quản - Hoàng Chí Bảo

  1. X· héi häc sè 3 (79), 2002 27 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n Hoµng ChÝ B¶o 1. CÇn nhËn thøc ®óng tiÒn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n. §Ó gãp phÇn ®æi míi vµ n©ng cao chÊt l−îng ho¹t ®éng cña HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n theo tinh thÇn NghÞ quyÕt Trung −¬ng 5 (Khãa IX), cÇn ph¶i lµm s¸ng tá mét sè tiÒn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn, coi ®ã lµ ®iÓm xuÊt ph¸t, lµ c¬ së ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng, ph©n tÝch nguyªn nh©n vµ x¸c ®Þnh c¸c gi¶i ph¸p ®èi víi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n n−íc ta hiÖn nay. ChØ cã dùa trªn nh÷ng tiÒn ®Ò ®óng míi cã thÓ t×m ®−îc ph−¬ng h−íng vµ gi¶i ph¸p ®óng cho mçi vÊn ®Ò ®Æt ra. C¸ch ®©y h¬n 15 n¨m, t¹i §¹i héi VI (12 – 1986), §¶ng ta ®· khëi x−íng vµ quyÕt ®Þnh mét ®−êng lèi chiÕn l−îc ®èi víi sù ph¸t triÓn cña n−íc ta, ®ã lµ ®−êng lèi §æi míi. §¶ng ta nhÊn m¹nh r»ng, ®Ó ®æi míi x· héi, tr−íc hÕt ph¶i ®æi míi t− duy, ®Æc biÖt lµ t− duy kinh tÕ ®Ó tõng b−íc h×nh thµnh nhËn thøc míi vÒ chñ nghÜa x· héi. §ã chÝnh lµ tiÒn ®Ò lý luËn - nhËn thøc cña ®æi míi kinh tÕ, ®æi míi chÝnh trÞ còng nh− ®æi míi x· héi g¾n liÒn víi cuéc vËn ®éng d©n chñ hãa toµn diÖn c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng. §¶ng ta còng ®ång thêi nhÊn m¹nh vµ kh¼ng ®Þnh mét nguyªn t¾c cã tÝnh chÊt quan ®iÓm vµ ý nghÜa ph−¬ng ph¸p luËn quan träng lµ: nh×n th¼ng vµo sù thËt, ®¸nh gi¸ ®óng sù thËt. §ã lµ th¸i ®é khoa häc nghiªm tóc, lµ th¸i ®é t«n träng sù thËt, t«n träng hiÖn thùc kh¸ch quan. §ã còng lµ thÓ hiÖn tÝnh trung thùc, tr¸ch nhiÖm vµ b¶n lÜnh chÝnh trÞ cña mét §¶ng c¸ch m¹ng cÇm quyÒn tr−íc cuéc sèng cña nh©n d©n vµ t−¬ng lai ph¸t triÓn cña d©n téc. Nhê sù thÊm nhuÇn quan ®iÓm thùc tiÔn, sù x¸c ®Þnh ®óng nh÷ng tiÒn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn ®ã mµ §¶ng ta ®· ®¸nh gi¸ ®óng t×nh h×nh ®Êt n−íc khi b−íc vµo ®æi míi lóc bÊy giê vµ nh÷ng chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p ®æi míi ®óng ®¾n, s¸ng t¹o mµ §¶ng ®−a ra ®· nhanh chãng ®i vµo cuéc sèng, ®−îc cuéc sèng chÊp nhËn vµ nh©n d©n hÕt lßng ñng hé. Thµnh tùu kinh nghiÖm cña h¬n 15 n¨m ®æi míi võa qua ®· cung cÊp nhiÒu bµi häc quan träng ®ång thêi còng ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò míi n¶y sinh tõ thùc tiÔn cuéc sèng ®Ó chóng ta tiÕp tôc ®æi míi, tiÕp tôc nghiªn cøu vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®ã, h−íng tíi môc tiªu ph¸t triÓn vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë n−íc ta. Theo tinh thÇn ®ã, viÖc ®æi míi vµ n©ng cao chÊt l−îng ho¹t ®éng cña HÖ Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn
  2. 28 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n ®ßi hái ph¶i lµm râ nh÷ng tiÒn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña nã. Liªn quan trùc tiÕp tíi vÊn ®Ò nµy, cã hµng lo¹t c©u hái ®Æt ra, mµ næi bËt lµ nh÷ng c©u hái sau ®©y: Thø nhÊt, ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n−íc ta ®−îc ®Æt ra ngay tõ khi b¾t ®Çu c«ng cuéc ®æi míi. V× sao ®Õn nay chóng ta míi ®Ò cËp tíi vµ chó träng gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së, ®Æc biÖt ë n«ng th«n? Nãi c¸ch kh¸c c¸i g× ®ang hèi thóc m¹nh mÏ sù cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n«ng th«n? §©u lµ môc ®Ých mµ cuéc vËn ®éng ®æi míi nµy h−íng tíi? Thø hai, cïng víi ®æi míi, ë n−íc ta ®· diÔn ra cuéc vËn ®éng d©n chñ hãa toµn diÖn c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng. Sau h¬n mét thËp kû thùc hiÖn cuéc vËn ®éng nµy, ë n−íc ta næi lªn mét vÊn ®Ò bøc xóc lµ d©n chñ ë c¬ së, ®Æc biÖt lµ d©n chñ ë n«ng th«n, d©n chñ cña n«ng d©n. Tõ ®ã mµ xuÊt hiÖn quy chÕ d©n chñ ë lµng x·. Trªn thùc tÕ, quy chÕ nµy chØ ra ®êi sau sù kiÖn n«ng d©n ë c¸c lµng x· cña tØnh Th¸i B×nh ®· khiÕu kiÖn ®«ng ng−êi, kÐo dµi, v−ît cÊp ®Ó ph¶n øng nh÷ng hiÖn t−îng tiªu cùc x¶y ra ë c¬ së, t¹o thµnh nh÷ng ®iÓm nãng chÝnh trÞ - x· héi vµo nh÷ng n¨m 94 - 97 vµ 97 - 2000. VËy, gi÷a viÖc thùc hiÖn quy chÕ d©n chñ ë c¬ së víi ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n cã mèi liªn hÖ nh− thÕ nµo? V× sao kh«ng ®æi míi c¨n b¶n hiÖn tr¹ng HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së nh− hiÖn nay th× kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc quy chÕ d©n chñ ë c¬ së mµ §¶ng vµ ChÝnh phñ ®· ban hµnh? Thø ba, tõ nhiÒu n¨m nay, d−íi t¸c ®éng vµ ¶nh h−ëng tÝch cùc cña c¬ chÕ kho¸n trong n«ng nghiÖp vµ ®èi víi c¸c hé n«ng d©n, ë n«ng th«n n−íc ta cã hiÖn t−îng t¸i lËp l¹i lµng tiÓu n«ng, x¸c lËp l¹i vai trß cña kinh tÕ hé gia ®×nh vµ vÞ thÕ cña ng−êi n«ng d©n, hé n«ng d©n . §i liÒn víi hiÖn t−îng kinh tÕ - x· héi nµy lµ mét hiÖn t−îng v¨n hãa ®éc ®¸o. §ã lµ sù t¸i lËp l¹i h−¬ng −íc, gäi lµ h−¬ng −íc míi hay quy −íc lµng v¨n hãa, nhiÒu tæ chøc x· héi tù nguyÖn cña d©n, do d©n lËp ra ®· ®i vµo ho¹t ®éng nh− nh÷ng tæ chøc phi chÝnh thèng. Nh÷ng nh©n tè nµy cã t¸c dông nh− thÕ nµo vµ ®Õn møc nµo ®èi víi viÖc thùc hiÖn d©n chñ ë n«ng th«n ®ång thêi thóc ®Èy sù ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n«ng th«n? Thø t−, còng tõ nhiÒu n¨m nay, vai trß cña th«n (lµng) ngµy cµng trë nªn quan träng, nhÊt lµ tõ khi cã phong trµo d©n trùc tiÕp bÇu tr−ëng th«n ®Ó thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc tù qu¶n céng ®ång. Th«n (lµng) lµ mét ®¬n vÞ cÊu thµnh cña x· nh−ng chØ cã x· míi lµ mét cÊp cña hÖ thèng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc, (cÊp c¬ së), trong khi th«n lµ mét ®¬n vÞ tù qu¶n céng ®ång. VËy quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, gi÷a qu¶n lý vµ tù qu¶n,gi÷a ph¸p luËt (luËt n−íc ) vµ h−¬ng −íc (luËt lµng) cÇn ®−îc nhËn thøc vµ xö lý nh− thÕ nµo cho ®óng ? Nh÷ng mèi quan hÖ nµy ph¶i ch¨ng ®· chi phèi trùc tiÕp ®èi víi viÖc thùc hiÖn quy chÕ d©n chñ vµ ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n ? Thø n¨m, trong t×nh h×nh hiÖn nay, cïng víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc ë thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, ®êi sèng x· héi n«ng th«n còng ®ang diÔn ra nh÷ng biÕn ®æi s©u s¾c víi mét nhÞp ®é nhanh chãng. N«ng th«n n−íc ta ®ang chÞu t¸c ®éng ®ång thêi cña c¸c nh©n tè: kinh tÕ hµng hãa vµ c«ng nghiÖp hãa Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn
  3. Hoµng ChÝ B¶o 29 n«ng th«n, d©n chñ hãa vµ ®« thÞ hãa. Víi nh÷ng t¸c ®éng ®ã, ë n«ng th«n ®ang diÔn ra ph©n hãa giµu- nghÌo vµ xãa ®ãi gi¶m nghÌo, ®ang thùc hiÖn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®Ó chuyÓn kinh tÕ thuÇn n«ng thµnh kinh tÕ hµng hãa, võa ph¸t triÓn kinh tÕ hé, võa x©y dùng kinh tÕ hîp t¸c, kinh tÕ trang tr¹i vµ hîp t¸c x· kiÓu míi. D¹y nghÒ cho n«ng d©n ®ang lµ mét yªu cÇu bøc xóc ®Ó t¹o nguån nh©n lùc chÊt l−îng cao. Thay cho h×nh ¶nh ng−êi n«ng d©n cæ truyÒn vµ lµng x· cæ truyÒn lµ h×nh ¶nh ng−êi n«ng d©n hiÖn ®¹i cã häc vÊn, häc thøc, cã nghÒ chuyªn m«n ®−îc ®µo t¹o vµ mét n«ng th«n míi, hiÖn ®¹i x· héi chñ nghÜa. Phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn Êy, viÖc ®æi míi vµ x©y dùng HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n cÇn ph¶i ®−îc gi¶i quyÕt nh− thÕ nµo? VÊn ®Ò x©y dùng §¶ng bé, chi bé ë n«ng th«n trong s¹ch v÷ng m¹nh, coi ®ã lµ kh©u then chèt, c¶i c¸ch vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña chÝnh quyÒn cÊp x·, coi ®ã lµ ®iÓm ®ét ph¸ cïng víi t¨ng c−êng vai trß, t¸c dông cña MÆt trËn, cña c¸c ®oµn thÓ trong HÖ thèng chÝnh trÞ, coi ®ã lµ ®iÒu kiÖn kh«ng thÓ thiÕu...cÇn ®−îc cô thÓ hãa thµnh nh÷ng nhiÖm vô vµ biÖn ph¸p thùc hiÖn ra sao ®Ó ®em l¹i hiÖu qu¶ thùc sù, gãp phÇn æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, cñng cè lßng tin cña quÇn chóng n«ng d©n ®èi víi §¶ng, víi chÕ ®é. §ã lµ 5 vÊn ®Ò, 5 c©u hái lín ®Æt ra, cho phÐp chóng ta h×nh dung mét c¸ch tæng qu¸t t×nh h×nh vµ bèi c¶nh khi tiÕn hµnh ®æi míi vµ n©ng cao chÊt l−îng HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n. Cã thÓ nãi, gi¶i quyÕt bÊt cø mét vÊn ®Ò, mét nhiÖm vô nµo nãi trªn, trªn mçi viÖc lµm, mçi b−íc ®i chóng ta ®Òu ®ông ch¹m trùc tiÕp ®Õn mét thùc tÕ phøc t¹p, ®ã lµ quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, gi÷a qu¶n lý vµ tù qu¶n ë n«ng th«n. §©y qu¶ thËt lµ tiÒn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn ph¶i gi¶i quyÕt ®Ó ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n«ng th«n. MÆt kh¸c, chÝnh trong tiÕn tr×nh ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n«ng th«n mµ nhiÒu vÊn ®Ò thuéc nh÷ng mèi quan hÖ nµy sÏ béc lé râ ra. Thùc tiÔn cuéc sèng vµ kinh nghiÖm sÏ m¸ch b¶o cho chóng ta nhiÒu ®iÒu thiÕt thùc, bæ Ých ®Ó gi¶i quyÕt. Còng nh− vËy, kÕt qu¶ vµ thµnh tùu ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë n«ng th«n sÏ gãp phÇn lµm s¸ng tá, ®Þnh h×nh b¶n chÊt nh÷ng mèi quan hÖ ®ã. Mäi gi¶i ph¸p vµ chÝnh s¸ch ®èi víi tæ chøc bé m¸y, ®èi víi ®éi ngò c¸n bé c¬ së ë n«ng th«n nh×n tõ ph−¬ng diÖn l·nh ®¹o vµ qu¶n lý, xÐt ®Õn cïng, ®Òu bÞ chi phèi bëi nh÷ng mèi quan hÖ nªu trªn. 2. X· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n ë n«ng th«n. ë n−íc ta, tõ sau C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m n¨m 1945, khi chÝnh thÓ d©n chñ céng hßa ra ®êi, c¬ cÊu tæ chøc x· héi ë n«ng th«n kh¸c vÒ c¨n b¶n so víi lÞch sö tr−íc ®©y cña n«ng th«n cæ truyÒn thêi phong kiÕn vµ d−íi chÕ ®é thùc d©n. §ã lµ c¬ cÊu x· - th«n. X· lµ mét kh¸i niÖm hµnh chÝnh c¬ së, æn ®Þnh vµ cè ®Þnh ë n«ng th«n. Nãi tíi x· lµ nãi tíi mét cÊp qu¶n lý nhµ n−íc. §ã lµ cÊp c¬ së trong hÖ thèng 4 cÊp cña qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc hiÖn hµnh: trung −¬ng - tØnh, thµnh phè - quËn, huyÖn vµ x· (gäi chung cho c¶ ph−êng vµ thÞ trÊn). Bèn cÊp qu¶n lý nµy ®−îc tæ chøc theo mét hÖ thèng däc. Tõ trªn xuèng sÏ lµ trung −¬ng - ®Þa ph−¬ng vµ c¬ së. NÕu nh×n tõ d−íi lªn sÏ lµ c¬ së - ®Þa ph−¬ng vµ toµn quèc. §ã lµ t¸c ®éng hai chiÒu lµm næi bËt vai trß ®Æc biÖt quan träng cña c¬ së. Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn
  4. 30 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n C¬ së nh×n theo chiÒu tõ trªn xuèng, xÐt vÒ quy m« vµ cÊp ®é tæ chøc th× lµ cÊp thÊp nhÊt, cÊp cuèi cïng. Còng cã thÓ coi cÊp c¬ së, cÊp x· lµ cÊp nhá nhÊt. NÕu trung −¬ng vµ toµn quèc ®−îc xem lµ chØnh thÓ, hÖ thèng cña c¸i vÜ m« th× c¬ së x· th−êng ®−îc xem lµ mét bé phËn hîp thµnh cña hÖ thèng qu¶n lý nhµ n−íc, ®øng ®Çu lµ nhµ n−íc trung −¬ng. C¬ së th−êng ®−îc h×nh dung lµ mét c¸i vi m«, lµ mét tÕ bµo, lµ mét phÇn tö hîp thµnh cña c¸i vÜ m« - c¶ n−íc vµ toµn quèc nh− mét c¬ thÓ sèng. XÐt theo quan hÖ quyÒn lùc, quyÒn h¹n, chøc tr¸ch cña tæ chøc nhµ n−íc, cÊp c¬ së x· lµ thÊp nhÊt, nhá nhÊt. HÖ thèng chÝnh trÞ ë cÊp x· còng nh− chÝnh quyÒn cÊp x· ®−¬ng nhiªn chÞu sù chØ ®¹o, kiÓm so¸t cña c¸c cÊp trªn, tõ huyÖn, tØnh tíi trung −¬ng. C¸i nhá nhÊt, thÊp nhÊt ®ã, hiÓn nhiªn cßn ®−îc minh chøng bëi quy m« diÖn tÝch, ®Þa giíi hµnh chÝnh vµ sè l−îng d©n c− mµ x· qu¶n lý. VÊn ®Ò lµ ë chç, c¸i thÊp nhÊt vµ nhá nhÊt cña cÊp x· kh«ng v× thÕ mµ ®ång nhÊt nã víi c¸i kÐm quan träng nhÊt, c¸i thuéc vÒ tr×nh ®é thÊp nhÊt so víi c¸c cÊp kh¸c trªn nã. Sù ®ång nhÊt, gi¶n l−îc nµy dï kh«ng bao giê thµnh v¨n nh−ng trªn thùc tÕ vÉn th−êng x¶y ra trong t©m lý, ý thøc, trong nhËn thøc cña kh«ng Ýt c¸n bé c¸c cÊp, c¸c ngµnh, kÓ c¶ c¸n bé cÊp trªn lÉn c¸n bé ë ngay c¬ së x·. Nã biÓu hiÖn ë t©m lý chñ quan, coi th−êng lÉn t©m lý tù ti, mÆc c¶m. Sù yÕu kÐm,tr× trÖ kÐo dµi cña cÊp x· do nhiÒu nguyªn nh©n, trong ®ã cã nguyªn nh©n võa kÓ trªn. C¸i nhá nhÊt kh«ng bao giê lµ c¸i Ýt quan träng nhÊt. L·nh ®¹o, qu¶n lý ë cÊp thÊp nhÊt còng kh«ng bao giê ®−îc xem lµ chÊt l−îng thÊp nhÊt, nghÜa lµ yªu cÇu víi c¸n bé c¬ së x· thÕ nµo còng ®−îc. Mét c¸ch kh«ng tù gi¸c, do yÕu kÐm vÒ nhËn thøc mµ chóng ta v« t×nh ®· m¾c ph¶i sai lÇm nµy tõ lóc nµo kh«ng biÕt mµ cho tíi nay ch−a ph¶i ®· thanh to¸n hÕt. Râ rµng lµ, tÝnh chÊt, tÇm quan träng cña mçi cÊp ®é qu¶n lý kh«ng ph¶i do ®Þnh l−îng, mµ lµ do ®Þnh tÝnh, do chøc n¨ng, nhiÖm vô cña nã quy ®Þnh. H¬n n÷a, c¸i gäi lµ “bé phËn”, “vi m«” cña cÊp x· ph¶i ®−îc quan niÖm mét c¸ch biÖn chøng chø kh«ng ph¶i siªu h×nh. X· võa lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña chØnh thÓ qu¶n lý nhµ n−íc vµ x· héi, võa lµ mét chØnh thÓ cña b¶n th©n nã. X· lµ mét chØnh thÓ trong ho¹t ®éng vËn hµnh, tæ chøc vµ ®iÒu chØnh nh− tù nã ®· lµ mét c¬ thÓ sèng, dï nã vÉn lµ mét tÕ bµo hîp thµnh toµn bé c¬ thÓ sèng cña nhµ n−íc, mét cÊu kiÖn t¹o nªn tßa nhµ x· héi. X·, trong mét chõng mùc nµo ®ã mµ xÐt, nã lµ vi m« cña nhµ n−íc vµ x· héi nh−ng còng ®ång thêi lµ mét c¸i vÜ m« cña ®êi sèng cña nã mµ nã tån t¹i mét c¸ch cô thÓ sinh ®éng víi mét m«i tr−êng, mét kh«ng gian x¸c ®Þnh, mét tËp hîp v« sè nhiÒu c¸c quan hÖ x· héi nhiÒu chiÒu, ngang - däc, trªn -d−íi ®an xen nhau v« cïng phøc t¹p. X· lµ mét ®Þa bµn kinh tÕ - x· héi - chÝnh trÞ - v¨n hãa, n¬i cã c¶ mét céng ®ång d©n c− hµng ngh×n, hµng v¹n con ng−êi sinh sèng. “C¸i x· héi” vµ “C¸i nhµ n−íc" thu nhá Êy, trong h×nh th¸i cña x· ®· lµm cho x· lµ vi m« nh−ng mang tÇm cña vÜ m«, khi nã hµng ngµy, hµng giê ph¶i lo chuyÖn an sinh vµ an ninh, ®ång Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn
  5. Hoµng ChÝ B¶o 31 thuËn vµ hßa hîp ®Ó ph¸t triÓn cho hµng ngh×n, hµng v¹n con ng−êi. X· lµ mét tÕ bµo, lµm nªn sù sèng cña chÝnh c¬ thÓ nã vµ ®em l¹i sù sèng cho c¶ c¬ thÓ lín h¬n lµ x· héi. LÏ nµo sinh lùc, néi lùc, tiÒm lùc cña x· l¹i kh«ng quan träng? §ã lµ xÐt tÇm quan träng cña x· míi chØ thuÇn tõ gãc ®é vµ quan hÖ qu¶n lý, nh×n tõ trªn xuèng. Cßn nÕu xÐt tõ d−íi lªn, x· chÝnh lµ c¬ së, lµ nÒn t¶ng cña nhµ n−íc vµ x· héi. X· víi t− c¸ch lµ c¬ së, ®ã lµ n¬i diÔn ra ho¹t ®éng sèng cña d©n, ë ®©y tr−íc hÕt lµ n«ng d©n vµ c¸c hé n«ng d©n. X· lµ n¬i tæ chøc cuéc sèng cho nh©n d©n, lµ n¬i b¾t ®Çu cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh, tr−íc hÕt lµ cung cÊp l−¬ng thùc, thùc phÈm nu«i sèng toµn x· héi, cung cÊp nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp, s¶n phÈm hµng hãa cho thÞ tr−êng. Nãi tíi c¬ së lµ nãi tíi d©n vµ cuéc sèng cña d©n. C¬ së chÝnh lµ c¬ së x· héi, cña chÕ ®é, cña c¸ch m¹ng, cña §¶ng vµ Nhµ n−íc. Sù æn ®Þnh b¾t ®Çu tõ æn ®Þnh ë c¬ së. §ã lµ tiÒn ®Ò cña ph¸t triÓn. Sù mÊt æn ®Þnh còng b¾t ®Çu tõ mÊt æn ®Þnh cña c¬ së. §ã lµ dÊu hiÖu ®Çu tiªn cña t×nh huèng mÊt æn ®Þnh trªn quy m« x· héi, ®iÒu ®¸ng lo ng¹i nhÊt cña chÕ ®é, cña sù nghiÖp chung. Th−êng th×, sù kh«ng b×nh yªn cña thÓ chÕ, x· t¾c b¾t ®Çu tõ chç lßng d©n kh«ng yªn. Quy luËt qu¶n lý cña mu«n ®êi lµ, cã d©n th× cã tÊt c¶ mµ mÊt d©n th× mÊt tÊt c¶. ThuËn lßng d©n, tøc lµ “nh©n hßa” ph¶i nh×n thÊy râ nhÊt, trùc tiÕp nhÊt tõ c¬ së qua th¸i ®é vµ hµnh vi ph¶n øng cña d©n chóng. Cho ®Õn nay, n−íc ta vÉn lµ mét n−íc n«ng nghiÖp. ë n«ng th«n, tøc lµ ë trªn d−íi 10.000 x·, ph−êng, trong ®ã sè x· lµ tuyÖt ®èi, cã tíi trªn 60 triÖu n«ng d©n víi 10 triÖu hé gia ®×nh n«ng d©n, chiÕm tíi 70% søc lao ®éng vµ 80% d©n sè c¶ n−íc. §¶ng cã trªn 2 triÖu ®¶ng viªn th× 50% sè ®¶ng viªn vµ 20% sè tæ chøc c¬ së §¶ng lµ ë n«ng th«n. §éi ngò c¸n bé c¬ së ë n«ng th«n - nh÷ng ng−êi mµ hiÖn nay ch−a h−ëng l−¬ng, chØ cã chÕ ®é phô cÊp vµ sinh ho¹t phÝ, nÕu tÝnh c¶ sè c¸n bé ë th«n, cã tíi trªn 2 triÖu ng−êi, mét n¨m nhµ n−íc ph¶i chi tõ ng©n s¸ch trung −¬ng vµ ®Þa ph−¬ng lµ 2.400 tû ®ång cho c¸c kho¶n phô cÊp nµy. VËy mµ, t×nh h×nh c¸c ®iÓm nãng chÝnh trÞ - x· héi ë n«ng th«n vÉn tiÕp tôc diÔn ra, hoÆc bét ph¸t hoÆc cßn ®ang tiÒm tµng, sau sù kiÖn Th¸i B×nh vµ T©y Nguyªn. HiÖn tr¹ng ®ã cho thÊy HÖ thèng chÝnh trÞ c¬ së ë n«ng th«n ph¶i ®−îc cñng cè, t¨ng c−êng nh− thÕ nµo. C¬ së x·, ph−êng, thÞ trÊn cßn lµ n¬i chøng thùc ®−êng lèi, chÝnh s¸ch, luËt ph¸p cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ®i vµo cuéc sèng vµ ®−îc triÓn khai nh− thÕ nµo? Dï ®óng ®¾n, hoµn h¶o ®Õn ®©u, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch, luËt ph¸p míi chØ lµ kh¶ n¨ng. Muèn cho kh¶ n¨ng trë thµnh hiÖn thùc, t¹o thµnh kÕt qu¶ tÝch cùc, thóc ®Èy cuéc sèng ph¸t triÓn, ®em l¹i c¬m ¨n, ¸o mÆc, nhµ ë cho d©n, tù do, d©n chñ, c«ng b»ng ®Ó d©n thô h−ëng th× ®−êng lèi, chÝnh s¸ch, luËt ph¸p ph¶i ®i vµo cuéc sèng, ph¶i ®−îc vËt chÊt hãa th«ng qua tæ chøc, thÓ chÕ, ho¹t ®éng cña d©n. CÊp x· vµ c¬ së nãi chung, do ®ã lµ cÊp hµnh ®éng, cÊp ho¹t ®éng, tæ chøc thùc hiÖn ®−êng lèi chÝnh s¸ch, nghÞ quyÕt cña §¶ng vµ Nhµ n−íc. C¸n bé c¬ së ph¶i lµ nh÷ng ng−êi cã n¨ng lùc giái, rÊt giái trong viÖc tËp hîp d©n, vËn ®éng d©n, t¹o nªn phong trµo hµnh ®éng cña d©n, h−íng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n hãa, x· héi t¹i c¬ së. Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn
  6. 32 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n VËy lµ c¬ së, trong ®ã cã vÞ trÝ næi bËt cña x·, lµ n¬i diÔn ra sinh ®éng viÖc tuyªn truyÒn, qu¶ng b¸ c¸c th«ng tin míi nhÊt cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ®èi víi d©n chóng, ®Ó “ý §¶ng” hîp víi “lßng d©n”, biÕn thµnh t©m nguyÖn, ý chÝ vµ hµnh ®éng cña d©n, thµnh viÖc cña d©n, tr¸ch nhiÖm lo toan chung cña d©n chóng. C¬ së, xÐt theo chiÒu c¹nh con ng−êi, trong quan hÖ víi d©n vµ cuéc sèng cña d©n, chÝnh lµ n¬i §¶ng, Nhµ n−íc, vµ chÕ ®é ta t×m thÊy ngän nguån cña mäi søc m¹nh vµ n¨ng lùc s¸ng t¹o, lµ ®Þa chØ quan träng nhÊt, lµ tÇng s©u nhÊt mµ mäi chØ thÞ, nghÞ quyÕt, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch ph¶i t×m ®Õn. §¶ng lµ mét §¶ng chiÕn ®Êu, ChÝnh phñ lµ mét chÝnh phñ hµnh ®éng, Nhµ n−íc lµ nhµ n−íc cña d©n, do d©n v× d©n. §oµn thÓ lµ tæ chøc vµ m«i tr−êng ho¹t ®éng cña d©n, thÓ hiÖn nguyÖn väng, lîi Ých cña d©n. Muèn ®−îc nh− vËy, tÊt c¶ ph¶i h−íng vÒ c¬ së, ®Õn víi d©n, thùc hiÖn tèt nhÊt sù ñy quyÒn cña d©n, lµm cho c¬ së thùc sù v÷ng m¹nh, thùc hiÖn d©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra, d©n quyÕt ®Þnh. Muèn vËy, c¸n bé ph¶i tËn t©m, tËn lùc g−¬ng mÉu, phôc vô nh©n d©n “thËt thµ nhóng tay vµo viÖc”, “nãi ®i ®«i víi lµm”, “biÕt vËn ®éng d©n cho ®óng vµ cho khÐo”, “kh«ng ®Ó sãt mét ng−êi nµo”, “ph¶i thùc sù ãc nghÜ, m¾t nh×n, tai nghe, miÖng nãi, ch©n ®i, tay lµm”®Ó cho “d©n tin t−ëng, d©n yªu mÕn, d©n gióp ®ì, d©n ñng hé, d©n b¶o vÖ ”(Hå ChÝ Minh). C¬ së quan träng nh− vËy. X· lµ mét c¬ së nh− vËy, lµ n¬i “chÝnh quyÒn ë trong lßng d©n”, nhê ®ã mµ chÕ ®é, mµ HÖ thèng chÝnh trÞ míi cã søc m¹nh vµ hiÖu qu¶ thùc sù. Tuy nhiªn, còng tõ ®ã mµ l¹i ph¶i ®Ò phßng vµ kh¾c phôc mét nhËn thøc kh«ng ®óng cã thÓ x¶y ra. Coi th−êng x·, c¬ së x·, c¸n bé x· ®· lµ kh«ng ®óng nh−ng ë mét cùc kh¸c, tuyÖt ®èi hãa tÇm quan träng cña c¬ së, giao cho x· ®ñ mäi viÖc, biÕn x· nh− mét c¸i tói ®ùng, mét c¸i phÔu, giãt vµo ®ã ®ñ mäi thø th−îng vµng h¹ c¸m, ®ïn ®Èy xuèng x· nh÷ng tr¸ch nhiÖm vèn kh«ng ph¶i cña x· mµ x· kh«ng thÓ nµo c¸ng ®¸ng næi... còng lµ ®iÒu kh«ng thÓ chÊp nhËn ®−îc. §iÒu ®ã kh«ng ph¶i ®Ò cao x· mµ l¹i lµ mét biÕn thÓ kh¸c cña viÖc coi th−êng, h¹ thÊp nã, kh«ng lµm cho x· m¹nh lªn mµ chØ lµm cho x· yÕu ®i. C¸ch lµm Êy cña cÊp trªn l¹i v« t×nh më ®−êng cho x·, khuyÕn khÝch x· noi theo ®Ó x· tiÕp tôc ®ïn ®Èy tr¸ch nhiÖm cña x· xuèng th«n, xãm, b¶n, Êp. X· tù biÖn luËn r»ng, “th«n lµ c¸nh tay nèi dµi cña x·”. HËu qu¶ lµ, nã tiÕp tôc kÐo dµi t×nh tr¹ng lén xén, lÉn lén chøc n¨ng, nhiÖm vô, l¶ng tr¸nh, ®ïn ®Èy tr¸ch nhiÖm, ho¹t ®éng ¸ch t¾c, tr× trÖ, kh«ng lÊp ®−îc mµ cßn më réng thªm nh÷ng lç hæng trong qu¶n lý, cuèi cïng, d©n ph¶i g¸nh chÞu mäi hËu qu¶, mäi thua thiÖt, do l·ng phÝ, tham «, quan liªu, tham nhòng, t×nh tr¹ng nãi nhiÒu, lµm Ýt, nãi vµ lµm kh«ng ¨n khíp víi nhau, d©n chñ biÕn thµnh “quan chñ”, d©n ñy quyÒn thµnh ra d©n kh«ng cã quyÒn g× ®Ó kiÓm tra, kiÓm so¸t, d©n ®−îc bµn nh−ng kh«ng lµm theo ®óng ý d©n, d©n lµm nhiÒu mµ h−ëng kh«ng ®ñ, kh«ng Ýt tr−êng hîp d©n kh«ng ®−îc h−ëng. NÕu c¬ së x· lµ nh− vËy th× th«n trong quan hÖ víi x· lµ thÕ nµo? Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn
  7. Hoµng ChÝ B¶o 33 Th«n cßn gäi lµ lµng, mét c¸ch phæ biÕn, th«n, lµng lµ nh÷ng ph©n thÓ cña x·, trõ mét sè rÊt Ýt ngo¹i lÖ cßn di tån m« h×nh “nhÊt th«n (lµng) nhÊt x·”. X·, do ®ã lµ mét tËp hîp cña c¸c th«n. NÕu x· lµ mét kh«ng gian lín, ®Þnh h×nh, nã cè ®Þnh víi vÞ thÕ cña mét cÊp qu¶n lý hµnh chÝnh, th× th«n lµ mét kh¸i niÖm rÊt n¨ng ®éng, nã còng lµ mét thùc thÓ, mét b¶n thÓ nh−ng sinh ®éng h¬n nhiÒu, Ýt tÝnh chÊt quan liªu, hµnh chÝnh hãa h¬n nhiÒu so víi x·, víi c¸c cÊp trªn. Th«n, lµng g¾n bã m¸u thÞt víi tõng ng−êi d©n ë n«ng th«n, kÓ c¶ ng−êi d©n ë ®« thÞ, trong tËn chiÒu s©u t©m lý, tiÒm thøc cña mçi ng−êi. Th«n biÓu ®¹t mét ý nghÜa kÐp. Víi s¾c th¸i qu¶n lý, nãi ®óng h¬n lµ khi th«n nhËn sù ñy nhiÖm qu¶n lý cña x· th× gäi lµ th«n. Th«n, theo ®ã mang ý nghÜa cña lèi ®Þnh danh hµnh chÝnh. Song mÆt kh¸c vµ ®©y lµ chñ yÕu, th«n lµ mét céng ®ång d©n c− võa theo ®Þa vùc, võa cã c¶ tÝnh huyÕt thèng. Th«n lµ tù qu¶n céng ®ång, ®©y lµ thuéc tÝnh ®iÓn h×nh vÒ chøc n¨ng, vai trß cña th«n. Th«n cã ®êi sèng riªng cña nã, cña sù g¾n kÕt céng ®ång tù nhiªn vµ bÒn v÷ng trong lÞch sö. §ã lµ mét céng ®ång x· héi mµ còng lµ mét céng ®ång v¨n hãa. Dï gäi lµ th«n nh−ng c¸i hån sèng ®éng cña nã l¹i lµ lµng, g¾n víi v¨n hãa lµng vµ ®ang phÊn ®Çu trë thµnh lµng v¨n hãa. Søc sèng m·nh liÖt nh− mét h»ng sè trong ®êi sèng v¨n hãa tinh thÇn cña céng ®ång lµng lµm cho th«n biÓu c¶m bëi lµng, nhËp víi lµng lµm mét, thµnh th«n lµng vµ lµng còng b¸m vµo x·, táa c¸i s¾c th¸i v¨n hãa lµng sinh ®éng, c¸ thÓ Êy vµo c¸i x· ®· cã phÇn bÞ s¬ cøng do hµnh chÝnh vµ quan liªu. Nhê thÕ, x· cßn th−êng ®−îc nh¾c ®Õn víi c¸i tªn lµng x·. X· vµ th«n ®Òu cã chung vÞ trÝ, vai trß cña c¬ së nh−ng x· vµ th«n lµ nh÷ng d¹ng c¬ së cã chøc n¨ng, vÞ thÕ kh¸c nhau. X· lµ cÊp c¬ së cña qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc. ChÝnh quyÒn x· lµ h×nh ¶nh ®¹i diÖn cña nhµ n−íc, cña chÝnh phñ ë c¬ së n«ng th«n, tøc lµ ë x·. Chøc n¨ng, quyÒn h¹n qu¶n lý ®ã thÓ hiÖn trªn ph¹m vi x·, do ®ã quyÒn qu¶n lý cña x· xuèng tËn th«n xãm, ë tÊt c¶ mäi ngâ, mäi nhµ, mäi hé gia ®×nh. X· cã quyÒn chØ thÞ cho th«n, chØ ®¹o th«n, ñy quyÒn cho th«n theo chøc tr¸ch, thÈm quyÒn nh−ng cã giíi h¹n. Trong khi ®ã, th«n lµ mét céng ®ång tù qu¶n, kh«ng cã chøc tr¸ch, thÈm quyÒn qu¶n lý, kh«ng ph¶i lµ mét cÊp hµnh chÝnh, kh«ng cã t− c¸ch ph¸p nh©n, kh«ng cã con dÊu. Bé m¸y cña x· h×nh thµnh nªn theo luËt tæ chøc chÝnh quyÒn, theo hiÕn ph¸p vµ c¸c ®¹o luËt kh¸c cña nhµ n−íc cã liªn quan. Bé m¸y ®ã do d©n bÇu nh−ng theo ph−¬ng thøc d©n chñ ®¹i diÖn. C¸c thµnh viªn Héi ®ång nh©n d©n x·, nh÷ng ®¹i biÓu cña d©n thay mÆt d©n bÇu ra chñ tÞch vµ c¸c chøc danh trong ñy ban nh©n d©n nh− lµ mét c¬ quan chÊp hµnh cña Héi ®ång. Trong khi ®ã, ë th«n, toµn d©n, thùc chÊt lµ toµn thÓ c¸c chñ hé d©n trùc tiÕp bÇu ra tr−ëng th«n. §©y lµ ng−êi ®¹i diÖn cho tinh thÇn tù qu¶n cña d©n, cïng víi d©n trong th«n tù qu¶n lý c«ng viÖc cña m×nh. §ã lµ d©n chñ trùc tiÕp. Th«n tù qu¶n ®ång thêi còng ph¶i thùc hiÖn mét sè nghÜa vô qu¶n lý do x· ñy quyÒn. X· qu¶n lý b»ng ph¸p luËt, chÝnh s¸ch, chÕ ®é, c¬ chÕ, cã bé m¸y hoµn chØnh, cã quyÒn, vµ lµ mét cÊp ng©n s¸ch (ng©n s¸ch x·). Trong khi ®ã, tr−ëng th«n cïng víi Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn
  8. 34 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n d©n th«n tù qu¶n b»ng h−¬ng −íc nh− mét tháa −íc tËp thÓ, kh«ng ®−îc tr¸i luËt, ph¶i tu©n thñ luËt nh−ng vÉn cã mét “kh«ng gian quyÒn lùc” cña m×nh qua h−¬ng −íc, do d©n th«n cïng tù nguyÖn cho phÐp, tù nguyÖn thùc hiÖn. X· vµ c¸c cÊp trªn x· cho phÐp th«n dïng h−¬ng −íc ®Ó tù qu¶n, ®ång thêi còng th«ng qua h−¬ng −íc mµ qu¶n lý th«n. Qu¶n lý kh«ng dõng l¹i ë x· mµ xuèng tíi th«n còng nh− tù qu¶n kh«ng chØ diÔn ra ë th«n, trong ph¹m vi th«n mµ cßn cã ë x· n÷a, trªn nh÷ng viÖc, nh÷ng ho¹t ®éng cô thÓ. Qu¶n lý ë x· mang tÝnh ph¸p lý chÝnh thèng, cã c¶ c−ìng chÕ, c−ìng bøc theo ph¸p luËt, lý trÝ, trong khi tù qu¶n ë th«n l¹i dïng thuyÕt phôc, ph©n c«ng, hîp t¸c tù nguyÖn giao l−u, khÕ −íc, tù nguyÖn theo “tËp qu¸n ph¸p”, theo “tháa −íc”. Qu¶n lý vµ tù qu¶n trong x· - th«n vµ trong th«n - x· kh«ng ®èi lËp, lo¹i trõ nhau, kh«ng chia c¾t nhau mµ dùa vµo nhau, hç trî, thóc ®Èy, chi phèi lÉn nhau. Th«n tù qu¶n theo sîi d©y liªn hÖ gi÷a c¸c chñ thÓ nh©n c¸ch: c¸ nh©n - chñ hé - tr−ëng th«n - tr−ëng hä - theo nh÷ng ®iÒu kho¶n cña h−¬ng −íc, quy −íc, ®ång thêi tu©n thñ ph¸p luËt. D− luËn x· héi trong céng ®ång th«n lµ mét søc m¹nh ®iÒu chØnh cña tù qu¶n céng ®ång. Tù qu¶n cßn cã søc hç trî cña ®¹o ®øc, kinh tÕ, t©m lý, lèi sèng. Cßn qu¶n lý lu«n quy chiÕu theo quyÒn vµ nghÜa vô do luËt ®Þnh, qu¶n lý øng xö víi con ng−êi theo luËt, theo c¸c thiÕt chÕ, bé m¸y, ph−¬ng tiÖn c«ng cô ®· cã. Qu¶n lý chÆt chÏ, nghiªm minh, cã hiÖu lùc sÏ t¹o ra m«i tr−êng, ®iÒu kiÖn ®Ó thóc ®Èy tù qu¶n. Tù qu¶n hç trî m¹nh mÏ cho qu¶n lý, lµm gi¶m bít g¸nh nÆng vµ sù qu¸ t¶i cña qu¶n lý. Qu¶n lý kh«ng thu hÑp, k×m h·m, gß bã, can thiÖp vµo tù qu¶n nh−ng tù qu¶n còng kh«ng v−ît qua qu¶n lý, kh«ng coi th−êng qu¶n lý. Qu¶n lý kiÓm so¸t tù qu¶n vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ®iÒu tù qu¶n sai tr¸i. Tù qu¶n cung cÊp cho qu¶n lý nh÷ng th«ng tin vµ kÕt qu¶ ®Ó thóc ®Èy qu¶n lý tèt h¬n, nhanh h¬n vµ hiÖu qu¶ h¬n, ®ång thêi tù qu¶n gi¸m s¸t qu¶n lý, tham gia vµo qu¶n lý. §©y chÝnh lµ quan hÖ d©n chñ vµ tËp trung - d©n chñ vµ kû luËt, kû c−¬ng, lµ quan hÖ gi÷a ph¸p luËt vµ h−¬ng −íc, quy −íc, quy chÕ ë x· - th«n hiÖn nay. §ã còng chÝnh lµ nh÷ng biÓu hiÖn chñ yÕu cña sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a qu¶n lý vµ tù qu¶n, cña quan hÖ gi÷a x· vµ th«n mµ mäi nç lùc ®æi míi cña HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së h−íng tíi nh»m thùc hiÖn quyÒn d©n chñ vµ lµm chñ cña nh©n d©n. 3. C¶i c¸ch chÝnh quyÒn cÊp x· vµ ®æi míi c«ng t¸c ®µo t¹o c¸n bé c¬ së ë x· vµ th«n lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó n©ng cao chÊt l−îng qu¶n lý vµ tù qu¶n ë n«ng th«n. - Gi¶i quyÕt ®óng ®¾n nh÷ng mèi quan hÖ nªu trªn ®ßi hái sù t¸c ®éng, phèi hîp ®ång bé, cïng chiÒu cña c¸c tæ chøc cÊu thµnh HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së, trong ®ã chÝnh quyÒn x· vµ tÝnh chñ ®éng cña céng ®ång th«n cã mét vÞ trÝ ®Æc Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn
  9. Hoµng ChÝ B¶o 35 biÖt quan träng. Song trªn thùc tÕ, ®©y l¹i lµ m¾t kh©u yÕu nhÊt vµ tån t¹i nhiÒu vÊn ®Ò nhÊt trong HÖ thèng chÝnh trÞ c¬ së. Trong t×nh tr¹ng h¹n chÕ vµ yÕu kÐm nµy, cã bao hµm c¶ sù yÕu kÐm cña ®éi ngò c¸n bé c¬ së, sù bÊt cËp cña c¬ chÕ vµ chÝnh s¸ch. Do ®ã, muèn ®æi míi vµ n©ng cao chÊt l−îng ho¹t ®éng cña HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së, muèn ph¸t huy ®óng t¸c dông vµ vai trß cña qu¶n lý vµ tù qu¶n ë x· - th«n hiÖn nay, cÇn ph¶i t¹o ra sù bøt ph¸ cña c«ng t¸c chÝnh quyÒn, sù ®æi míi c¨n b¶n c«ng t¸c ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé c¬ së, nhÊt lµ c¸n bé chñ chèt ë x· vµ th«n. - NghÞ quyÕt Trung −¬ng 5 (Kho¸ IX) ®· ®Ò cËp rÊt cô thÓ nh÷ng yªu cÇu vµ biÖn ph¸p ®Ó ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së, nhÊt lµ ë kh©u xung yÕu nµy. DÜ nhiªn, chØ cã thÓ ®æi míi, c¶i c¸ch c«ng t¸c chÝnh quyÒn vµ c«ng t¸c ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé c¬ së mét c¸ch hiÖu qu¶ nÕu g¾n liÒn víi nã lµ ®Èy m¹nh c«ng t¸c x©y dùng §¶ng bé, chi bé n«ng th«n, lµm cho tæ chøc §¶ng thÓ hiÖn tèt vai trß h¹t nh©n l·nh ®¹o, c¸n bé ®¶ng viªn thÓ hiÖn tèt vai trß tiÒn phong g−¬ng mÉu cña m×nh còng nh− x©y dùng c¸c tæ chøc ®oµn thÓ quÇn chóng thùc sù lµ nh÷ng tæ chøc cã søc l«i cuèn ®«ng ®¶o héi viªn, ®oµn viªn tham gia vµo qu¶n lý, thùc hiÖn quy chÕ d©n chñ, thÓ hiÖn ®−îc nhu cÇu, lîi Ých thiÕt th©n cña quÇn chóng. H¬n n÷a, nhiÒu vÊn ®Ò, nhÊt lµ vÊn ®Ò tæ chøc bé m¸y, c¬ chÕ ho¹t ®éng vµ chÕ ®é chÝnh s¸ch cho c¸n bé c¬ së l¹i ph¶i gi¶i quyÕt tõ c¸c cÊp trªn cña c¬ së, kÓ c¶ cÊp chiÕn l−îc quèc gia. Sù chuyÓn ®éng ®ång bé ®ã lµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho cuéc vËn ®éng ®æi míi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së lÇn nµy ®i tíi thµnh c«ng. - VÒ chÝnh quyÒn cÊp x· vµ céng ®ång tù qu¶n ë th«n, cã mÊy ®iÓm ®¸ng chó ý sau ®©y: + CÇn tæ chøc l¹i Héi ®ång nh©n d©n x· sao cho thùc sù biÓu thÞ ®−îc quyÒn lùc cña nh©n d©n, thùc sù lµ Héi ®ång nh©n d©n chø kh«ng ph¶i "Héi ®ång c¸n bé" nh− hiÖn nay. Ph¶i c¶i thiÖn thµnh phÇn cña Héi ®ång, cã thªm nhiÒu ®¹i biÓu lµ d©n, lµ quÇn chóng ngoµi §¶ng, kh«ng gi÷ chøc vô, lµ ®¹i diÖn cho tinh thÇn vµ n¨ng lùc tù qu¶n cña d©n tõ c¸c céng ®ång th«n. Tõ ®ã, t¨ng c−êng ho¹t ®éng, gi¸m s¸t, kiÓm tra cña Héi ®ång víi c¬ quan hµnh chÝnh (ñy ban nh©n d©n), t¹o ra sù chuyÓn biÕn chÊt l−îng c¸c kú häp cña Héi ®ång, tõ chuÈn bÞ v¨n b¶n ®Õn th¶o luËn, chÊt vÊn, quyÕt ®Þnh, tiÕp xóc cö tri. + Chuyªn m«n hãa vµ khoa häc hãa c¬ quan chÊp hµnh, tøc ñy ban nh©n d©n x·, nhÊt lµ bé m¸y vµ c¸c c¸n bé qu¶n lý chñ chèt. Thùc hiÖn c«ng chøc hãa bé phËn c¸n bé chuyªn m«n theo chøc danh hay theo nhãm chøc n¨ng, chøc tr¸ch, kÌm theo nh÷ng chÕ ®é ®·i ngé tháa ®¸ng ®Ó c¸n bé cã ®iÒu kiÖn lµm viÖc tËn t©m, tËn lùc, xøng ®¸ng lµ c¸n bé cña d©n, do d©n, v× d©n. + Söa ®æi, bæ sung quy chÕ d©n chñ, nhÊt lµ phÇn chÕ tµi ®Ó t¨ng tÝnh hiÖu lùc, tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn quy chÕ. + Kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®ïn ®Èy mäi c«ng viÖc, tr¸ch nhiÖm xuèng cho th«n, bu«ng láng qu¶n lý, xãa bá nh÷ng biÓu hiÖn lÖch l¹c: x· biÕn thµnh trung gian, th«n Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn
  10. 36 VÒ mèi quan hÖ gi÷a x· vµ th«n, qu¶n lý vµ tù qu¶n biÕn thµnh c¬ së, xa rêi tù qu¶n, sa lÇy vµo qu¶n lý vèn kh«ng thuéc ph¹m vi chøc tr¸ch, thÈm quyÒn cña m×nh. + H−¬ng −íc ph¶i tu©n thñ luËt n−íc, cã tÝnh hîp hiÕn, hîp ph¸p, ph¶i thùc sù ®−îc th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh d©n chñ, ®¶m b¶o ®óng tr×nh tù, thñ tôc ph¸p lý quy ®Þnh, chèng t×nh tr¹ng tËp trung qu¶n lý vµ tù do v« chÝnh phñ. §Ò cao h−¬ng −íc ®ång thêi ph¶i ®Ò cao ph¸p luËt víi tinh thÇn träng ph¸p vµ h−íng tíi ph¸p quyÒn. - VÒ ®æi míi c«ng t¸c ®µo t¹o c¸n bé ë c¬ së, cÇn chó ý nhÊn m¹nh vµo mét sè ®iÓm then chèt, thiÕt yÕu sau ®©y khi thùc hiÖn: + Më réng quy m« vµ ®èi t−îng ®µo t¹o c¸n bé c¬ së, tõ c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý chñ chèt cÊp x· tíi c¸n bé th«n. Cã nh÷ng líp ®µo t¹o, båi d−ìng riªng cho c¸n bé th«n, tr−íc hÕt lµ c¸c tr−ëng th«n, tr−ëng ban c«ng t¸c MÆt trËn th«n, c¸n bé hßa gi¶i ë th«n, ®éi ngò ph¸t thanh viªn, tuyªn truyÒn viªn ë x· vµ th«n. + Cñng cè, ph¸t triÓn vµ n©ng cao chÊt l−îng c¸c tr−êng chÝnh trÞ cÊp tØnh ®Ó h−íng träng ®iÓm ®µo t¹o cña tr−êng vµo viÖc ®µo t¹o c¸n bé c¬ së x·, th«n, x· ph−êng, thÞ trÊn. + Thay ®æi c¨n b¶n quan niÖm vÒ ®µo t¹o, thiÕt kÕ l¹i néi dung ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o, huÊn luyÖn theo h−íng: lý luËn c¬ b¶n hiÖn ®¹i nh−ng hÕt søc tinh gän vµ ®¶m b¶o thiÕt thùc. §Æc biÖt chó träng thùc hµnh vµ rÌn luyÖn kü n¨ng thùc hµnh, tËp xö lý c¸c t×nh huèng, tËp c¸c thao t¸c mÉu, nhÊt lµ c¸ch quan hÖ víi d©n, c¸ch thuyÕt phôc d©n, c¸ch gi¶i quyÕt m©u thuÉn trong néi bé d©n, c¸ch lµm chÝnh trÞ th«ng qua kinh tÕ vµ v¨n hãa. + Chó träng trang bÞ c¸c tri thøc vÒ ph¸p luËt, chÝnh s¸ch, c¸c hiÓu biÕt vÒ qu¶n lý vµ tù qu¶n, kiÓm tra vµ thanh tra, tæng kÕt thùc tiÔn, ph¸t hiÖn c¸c vÊn ®Ò vµ t×nh huèng... Tæ chøc m¹nh vµ c¸n bé tèt míi cã phong trµo c¸ch m¹ng s«i næi, míi xuÊt hiÖn nhiÒu tµi n¨ng vµ s¸ng kiÕn, míi cã m«i tr−êng ®Ó thùc hµnh d©n chñ vµ ph¸t huy tÝnh chñ ®éng cña quÇn chóng. §ã lµ vÊn ®Ò mÊu chèt ®èi víi HÖ thèng chÝnh trÞ ë c¬ së n«ng th«n hiÖn nay. Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

YOMEDIA
Đồng bộ tài khoản