Báo cáo khoa học: "XÂY DỰNG THÍ NGHIỆM ỔN ĐỊNH THANH BỊ NÉN"

Chia sẻ: Nguyễn Phương Hà Linh Linh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
41
lượt xem
9
download

Báo cáo khoa học: "XÂY DỰNG THÍ NGHIỆM ỔN ĐỊNH THANH BỊ NÉN"

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tóm tắt: Trước đây, bộ môn Sức bền Vật liệu đã có một máy thí nghiệm xác định lực tới hạn của một thanh chịu lực ở đầu. Máy thí nghiệm này chế tạo dựa theo mẫu đã được dùng ở các phòng thí nghiệm của Trung Quốc, Ấn Độ ... Tuy nhiên, việc đo đạc khó chính xác do đó kết quả phân tán, độ tin cậy thấp. Dựa theo lý thuyết tính ổn định cột của R. V.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo khoa học: "XÂY DỰNG THÍ NGHIỆM ỔN ĐỊNH THANH BỊ NÉN"

  1. XÂY DỰNG THÍ NGHIỆM ỔN ĐỊNH THANH BỊ NÉN GS. TS. VŨ ĐÌNH LAI TNV. VŨ NGỌC TRINH THS. ĐỖ MINH THU Bộ môn Sức bền Vật liệu Khoa Công trình Trường Đại học Giao thông Vận tải Tóm tắt: Trước đây, bộ môn Sức bền Vật liệu đã có một máy thí nghiệm xác định lực tới hạn của một thanh chịu lực ở đầu. Máy thí nghiệm này chế tạo dựa theo mẫu đã được dùng ở các phòng thí nghiệm của Trung Quốc, Ấn Độ ... Tuy nhiên, việc đo đạc khó chính xác do đó kết quả phân tán, độ tin cậy thấp. Dựa theo lý thuyết tính ổn định cột của R. V. Southwell [1], đưa việc xác định lực tới hạn về việc xác định hệ số của một quan hệ tuyến tính trong bài toán nén cột có sai lệch ban đầu đã thiết kế và chế tạo một bộ thí nghiệm dạng cột 2 đầu liên kết khớp chịu nén dọc trục với một độ lệch tâm bé. Thí nghiệm cho kết quả khá tốt so với kết quả lý thuyết trong khi đó không nhất thiết phải quan tâm đến sự mất ổn định của thanh. Kết quả suy ra do một phép hồi quy tuyến tính các số liệu đo được. Summary: Long ago, Mechanics of Materials Laboratory had a machine determining the critical load of a bar subjected to forces acting at ends of the bar. This machine was manufactured according to the pattern used to be applied in China, India etc. However, the experiment results are not converse due to the inaccuracy of measurement. Based on buckling theory of R. V. Southwell [1], in which the critical force is determined with the coefficient of a linear relationship in columns with initial deviation, the authors have designed and produced an experiment-kit for a two-hinge-end bar with small deviation. The experiment brings about results quite appropriate to the theory, whereas it is unnecessary to take the instability of the CT 1 bar into account. The results are derived from a linearly recurrent transformation on the measured data. I. TỔNG QUAN Bài toán ổn định là một trong những bài toán có ý nghĩa rất lớn Đồng hồ đo về mặt lý luận cũng như thực tế tính toán kết cấu công trình, trong đó chuyển vị việc xác định lực tới hạn (Pth) của một cái cột là bài toán xuất phát tuy đơn giản nhưng rất cơ bản. Tuy các bài toán ổn định đàn hồi hoặc ngoài đàn hồi được giải dựa vào các tiêu chí khác nhau, nhưng người ta luôn luôn muốn kiểm tra lại bằng thực nghiệm. Ở nước ngoài (thí dụ Liên Xô cũ, Trung Quốc, Ấn Độ) và ở Mẫu thí nước ta (các trường Đại học Bách Khoa, Thủy Lợi… và trường Đại nghiệm học Giao thông Vận tải trước đây) trong việc giảng dạy môn Sức bền Vật liệu, người ta đã xây dựng một bài thí nghiệm xác định lực tới hạn của một thanh thép. Trong thực tế, việc xác định lực tới hạn bằng phương pháp này Tải trọng thường không đạt được độ chính xác mong muốn và khó quan sát được thời điểm thanh bắt đầu cong. Hình 1. Phương pháp đã sử dụng để xác định lực tới hạn có sơ đồ như
  2. hình 1. Do nhược điểm này chúng tôi thấy cần phải xây dựng lại bài thí nghiệm trên hai mặt sau đây: i. Thay đổi cơ sở lý luận xác định Pth. ii. Tận dụng các thiết bị đo có độ chính xác cao đã được trang bị. II. CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Cơ sở lý luận của phương pháp thí nghiệm dựa vào tiêu chí sai lệch ban đầu, tức là tìm giá trị của lực tới hạn từ công thức tính độ võng của thanh bị nén dọc có độ lệch tâm nhỏ. Thí dụ có cột như ở hình 2. Ta có: P Công thức đúng: e e(1 − cos kl) f= (a) cos kl l P k2 = trong đó: EJ e là độ lệch tâm điểm đặt lực. Hình 2. Công thức gần đúng: Pel 2 1 f gd = (b) P TCT1 2EJ 1− PE Bảng so sánh giá trị 2 công thức: P 0.004 0.101 0,405 0,911 1 PE ∞ f 0,005e 0.1392e 0,8512e 13,12e ∞ fgd 0,0052e 0,1392e 0,8402e 12,82e Bảng trên chứng tỏ công thức gần đúng khá đúng kể cả khi P gần bằng PE (0,911PE). Do đó có thể sử dụng công P thức này trong thí nghiệm tìm Pth. Pth 2. Nếu dùng công thức (a) thì sẽ vẽ được đường cong như trên hình 3. e1 e2 e3 Việc vẽ đường cong như trên hình 3 để xác định đường tiệm cận, tức Pth rất khó thực hiện vì phải phải kéo dài đường cong, tức là f phải khá lớn. O f 3. Phương pháp đề tài áp dụng là dùng công thức gần Hình 3. đúng và phép biến đổi của R. V. Southwell. Để ý 1 thanh 2 đầu liên kết khớp bị nén có độ lệch tâm bé (hình 4). Đối với thanh này ta có công thức gần đúng tính độ võng:
  3. P Pel2 1 f= . , (c) e 8EJ 1 − P Pth l/2 f Sau một vài biến đổi ta đi đến một hàm bậc nhất của f theo f/P mà độ dốc của đường thẳng chính là Pth: l/2 f eπ 2 f = Pth . − (d) P 8 Việc đưa bài toán về phương trình đường thẳng để xác định độ dốc Hình 4. làm cho việc thí nghiệm được đơn giản hơn, không phải đưa P và từ đó f lên giá trị quá cao. Điều này chính là sự tài tình trí tuệ của phương pháp Southwell. f III. NỘI DUNG VÀ DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM 1. Nội dung thí nghiệm - Nén thanh thẳng 2 đầu khớp – thực tế không cần hoặc nếu cần tạo 1 chút lệch tâm (chủ động tạo ra e bất kỳ). - Tăng lực từ từ rồi đo f và P tương ứng . α - Chấm các điểm f và f/P tương ứng trên đồ thị (hình 5). O 2 eπ f/P - Dùng phương pháp bình phương cực tiểu (BPCT) để 8 điều chuẩn thẳng (lập phương trình đường thẳng). Độ dốc Hình 5. đường thẳng chính là Pth (Pth = tgα). CT 1 2. Thiết kế mẫu và đồ gá Qua quá trình khảo sát và vận hành máy thí nghiệm kéo nén vạn năng HFM – 500 kN, chúng tôi thấy có thể thực hiện thí nghiệm ổn định trên máy này. 1 Với hệ thống gá đặt hiện có của máy nhóm thực 2 hiện đề tài đã thiết kế và đặt chế tạo thêm bộ đồ gá chuyên dụng để có thể thực hiện thí nghiệm. 3 Sơ đồ tổng thể bộ gá và mẫu thí nghiệm như 4 hình 6 và hình 7. Trên hình 6: 1- Tấm truyền tải trọng và tạo liên kết khớp trên 2 - Đầu kẹp mẫu thử 3 - Vít điều chỉnh độ lệch tâm và cố định mẫu 4 - Mẫu thí nghiệm 5 5 - Tấm chắn 6 6 - Tấm truyền tải trọng và tạo liên kết khớp dưới 7 7 - Vít an toàn Hình 6. Hình 7.
  4. IV. KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM Hình 8. Biểu đồ quan hệ giữa tải trọng và chuyển vị ngang Bảng 1. Bảng 1 và hình 9 là kết quả của một thí nghiệm. f/P f Kết quả của hồi quy tuyến tính cho biết hệ số góc của đường thẳng 0.000775 0.155 0.000655 0.205 tức là lực tới hạn (Pth) bằng 3374 N. So sánh với kết quả tính theo Euler TCT1 0.000705 0.292 (PthEuler = 3112N) thì sai số là 8,4%. Trong thí nghiệm này lực lớn nhất 0.000808 0.412 đặt vào thanh chưa tới 50%: 0.000889 0.67 f 1472 0.000820 0.776 P= = = 1399N = 0,5Pth (e) f / P 0,001052 0.000800 0.88 0.000964 1.15 V. KẾT LUẬN 0.000987 1.283 Dựa vào phương pháp của Southwell, thí nghiệm mà chúng tôi thực 0.001052 1.472 hiện khá đơn giản, dễ đạt được kết quả mà lực đặt không cần cao lắm. Việc thí nghiệm hoàn toàn có thể tự động trong việc đo, ghi lực và chuyển vị. Việc xử lý số liệu thực hiện theo chương trình của máy tính. Tuy nhiên những B iểu đồ quan hệ f/P và f thí nghiệm thử với P vào khoảng 50% của lực tới hạn, kết f y = 3373.7x - 2.1231 quả thí nghiệm hãy còn chênh lệch với kết quả lý thuyết trên 1.6 dưới 10%. Tuy sai số không phải là lớn nhưng trong thời 1.2 1.4 gian tới, chúng tôi sẽ tìm cách hoàn thiện để cho hai kết quả Series1 1 thí nghiệm và lý thuyết gần nhau hơn nữa, thí dụ xem xét: 0.8 Linear (Series1) 0.6 - Độ lớn lực đặt P hợp lý nhất. 0.4 0.2 - Điều chỉnh các bộ gá trong đó có vít chỉnh để đạt 0 f/P được sự chính xác hình học có hơn v.v... 0.000 0.001 0.001 0.002 Hình 9. Tài liệu tham khảo [1]. R. V. Southwell: An Introduction to the Theory of Elasticity for Engineers and Physicists, Dover Publications, 1969♦

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản