59
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ ĐẤT Ở:
KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
Nguyễn Thị Minh Phương, Nguyễn Vân Bảo Ngc
Nguyễn Minh Châu, Bùi ThDiu
Khoa Marketing
Trường Đại hc Kinh tế Quc dân
Tóm tt: Giá đt và các yếu t ảnh hưởng đến giá đt là ch để nghiên cu ca
rt nhiu nhà khoa hc v đ được lut hoá. Rt nhiu nghiên cứu được thc hin
nhiu tnh thành Vit Nam đ ch ra các yếu t ảnh hưởng đến giá đt . Ni dung
đầu tiên ca bài viết là tng hp và làm ni bt các nghiên cu có liên quan. Tiếp theo,
nghiên cu tìm hiểu c quy định ca pháp lut hiện hnh để xem các yếu t nh
hưởng đến giá đt đ đưc lut hoá và áp dng trong thc tế như thế nào. Nghiên cu
cho thy, thông tin d liu v “các yếu t ảnh hưởng đến giá đt” sẽ các yếu t
quyết định đến mức độ chính xác v đáng tin cy của phương pháp so sánh khi định giá
đt, Tuy nhiên hin nay, mức điều chnh ca các yếu t này mt s tỉnh đ quy đnh có
mức đ chênh lch quá lớn, nên được xem xét k cng hơn. Cuối cùng, nghiên cu ch
ra vn đề v việc xác đnh các yếu t ảnh hưởng đến giá đt còn tn ti nhiu hn chế,
ng mc cn tiếp tc nghiên cu và hoàn thiện trong tương lại.
T khóa: Đt đai, Giá đt, Yếu t ảnh hưởng.
1. Đặt vn đ
Luật Đất đai (sửa đổi) năm 2024 đã được thông qua và đã bắt đầu s có hiu lc
t ngày 01/08/2024, trong đó quy định chi tiết các vấn đề quan trng v giá đất, định giá
đất; thẩm định giá đất và các phương pháp định giá và thẩm định giá đất. Phương pháp
so sánh hin nay vn là một phương pháp quan trọng đáng tin cậy khi định giá
thẩm định giá đất. Tuy nhiên, mức độ tin cy của phương pháp lại ph thuc vào các
thông tin được thu thp v các yếu t ảnh hưởng đến giá đt; mức độ chênh lch khi
so sánh các yếu t ảnh hưởng đến giá đất gia thửa đất cần định giá và thửa đất so sánh.
Mt khác, đứng góc độ khoa hc, Việt Nam đã rt nhiu nhà khoa hc
nghiên cu v các yếu t ảnh hưởng đến giá đất. Tuy nhiên, cùng vi s ra đời ca Lut
đất đai năm 2024 sự phát trin biến động nhanh chóng ca nn kinh tế, giá đất ti
Việt Nam cũng có những thay đổi đột biến với xu hướng tăng cao lên một cách rõ rt so
với trước kia và so vi tốc độ tăng thu nhp của người dân. Do vy, có không ít các yếu
60
t ảnh hưởng đến giá đất th chưa được nghiên cu mt cách toàn diện cũng như
chưa đánh giá hết được mức độ tác động ca các yếu t này đến giá đt. Mt s đề tài
được thc hin nhm mục đích khám phá đo ng mức độ ảnh hưởng ca các yếu
t đến giá đất đô thị ti các tỉnh thành như: Hà Nội, Hải Dương, Bc Ninh, Ngh An,
Cần Thơ…Tuy nhiên, do s khác bit v khu vc, quy mu nh hình phát trin
ca từng địa phương nên việc nghiên cứu đầy đủ các yếu t ảnh ng mức độ tác
động ca các yếu t đó đến giá đất vn còn nhiều khó khăn.
Do vy, thông qua bài viết này, nhóm tác gi tiến hành tng hp, phân tích các
công trình nghiên cứu liên quan đến các yếu t ảnh ởng đến giá đất đồng thi nghiên
cứu các quy định pháp lý hin hành v các yếu t ảnh hưởng đến giá đất ti Vit Nam
hin nay. Dựa trên s đó, đưa ra đề xut các nghiên cu tiếp theo v các yếu t nh
hưởng đến giá đất mt cách toàn diện chuyên sâu hơn, đồng thi xem xét mt cách
toàn diện hơn về các yếu t đang được điều chỉnh theo phương pháp so sánh.
2. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn (desk-
research). Nguồn dữ liệu được thu thập từ hệ thống các tạp chí chuyên ngành uy tín cũng
như các văn bản pháp luật hiện hành. Sau khi tổng hợp các nghiên cứu liên quan cả trong
ngoài nước, nhóm tác giả soát chọn lọc các công trình ý nghĩa với vấn đề
nghiên cứu. Từ đó, đtài tiến hành tóm tắt, phân tích, đối chiếu, so sánh các kết quả
nghiên cứu đồng thời phát triển thang đô mô hình nghiên cứu.
3. Tng quan các công trình nghiên cu v các yếu t ảnh hưởng đến giá đất ti
Vit Nam
Hiện nay, giá đất và định giá đất là một vấn đề khá phức tạp và nhận được nhiều
sự quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hoá diễn ra nhanh chóng. Trong khi đó, giá
đất luôn biến động do chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau: vị trí, hạ tầng
sở, chính sách pháp luật, tình hình kinh tế - chính trị - hội,…. Tại Việt Nam, đã
một lượng tương đối nhiều các đề tài nghiên cứu chỉ ra sự ảnh hưởng của các yếu tố đến
giá đất ở. Dựa trên kết quả nghiên cứu, các tác giả đã chỉ ra mức độ ảnh khác nhau các
nhóm yếu tố đối với giá đất:
Hồ Thị Lam Trà & cộng sự (2020) khẳng định nhóm yếu tố cơ sở hạ tầng có tác
động mạnh mẽ nhất tới giá đất trên địa bàn thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương với
mức độ tác động là 24,11%. Bên cạnh đó các nhóm yếu tố cá biệt, nhóm yếu tố pháp lý,
nhóm yếu tố hội, nhóm yếu tố kinh tế, nhóm yếu tố vị trí cũng những ảnh hưởng
nhất định tới giá đất tại thành phố Chí Linh với mức độ tương ứng là 21,18%; 11,18%;
61
10,76%; 19,43% và 13,34%.
Phạm Thế Trịnh & cộng sự (2020) nghiên cứu về Một số yếu tố ảnh ởng đến
giá đất tại huyện Ứng Hòa, thành phố Nội đã sắp xếp mức độ ảnh hưởng được 6
nhóm yếu tố đến giá đất theo thứ tự từ cao nhất đến thấp nhất lần lượt nhóm yếu tố
sở hạ tầng (20,4%), nhóm yếu tố pháp (20,24%), nhóm yếu tố vị trí (18,42%),
nhóm yếu tố cá biệt (14,23%), nhóm yếu tố xã hội (13,27%) và cuối cùngnhóm yếu
tố kinh tế (13,27%).
Trần Thái Yên & Nguyễn Thanh Trà (2020) đã thu thập số liệu từ các phòng,
ban, điều tra 181 người có liên quan đến lĩnh vực định giá đất ở và sử dụng mô hình hồi
quy tuyến tính để đi đến kết luận về các yếu tố ảnh hưởng giá đất ở tại thành phố Vinh,
Nghệ An. Mô hình đã chỉ ra giá đất ở thành phố Vinh chịu tác động của 9 nhóm yếu tố,
trong đó ba nhóm yếu tố tác động nhiều nhất là nhóm yếu tố cung - cầu quyền sử dụng
đất (17,23%), nhóm yếu tố vị trí (14,86%) nhóm yếu tố đô thị hoá (13,66%). Tiếp
theo các nhóm yếu tbiệt (12,6%), nhóm yếu tố kinh tế (12%), nhóm yếu tố hạ
tầng (10,62%), nhóm yếu tố pháp (7,72%), nhóm yếu tố môi trường (6,88%) trong
khi đó nhóm yếu tố xã hội có ảnh hưởng tương đối nhỏ (4,43%).
Nguyễn Thế Huấn & cộng sự (2021) đã thực hiện một nghiên cứu về các yếu tố
ảnh hưởng đến giá đất cho rằng, giá đất tại thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn từ
năm 2017 đến năm 2019 chịu ảnh hưởng bởi 5 yếu tố: vị trí; pháp thửa đất; quy hoạch;
cá biệt và yếu tố chính sách. Trong đó, yếu tố vị trí có tác động lớn nhất và yếu tố chính
sách có tác động nhỏ nhất đến giá đất. Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đã gợi mở
những vấn đề cần được nghiên cứu chuyên sâu hơn.
Trước đó vào năm 2021, cũng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, Phạm Thị Thanh Huyền
& cộng sự trong nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất ở tại huyện Lương Tài
đã đưa ra rằng 63,619% sự biến đổi về giá đất được giải thích bằng 25 yếu tố thuộc 6
nhóm yếu tố độc lập. Thông qua các phương pháp phân tích dữ liệu và mô hình hồi quy
đa biến, nghiên cứu đã cho thấy nhóm yếu tố vị trí (22,53%) có ảnh hưởng lớn nhất đến
sự biến động giá đất, sau đó đến nhóm yếu thạ tầng (16,63%), nhóm yếu tố pháp
(16,33%), nhóm yếu tố kinh tế (16,09%), nhóm yếu tố xã hội (15,49%) và cuối cùng
nhóm yếu tố ít ảnh hưởng nhất đến giá đất là nhóm yếu tố cá biệt (12,93%).
Phạm Thanh Thảo & Phan Trung Hiền (2021) đã xác định các nhân tố ảnh hưởng
đến giá đất trên địa n bàn thành phố Cần Tthông qua việc tiến hành điều tra 328
người người sử dụng đất trên địa bàn thành phố Cần Thơ kết hợp với ứng dụng mô hình
phân tích nhân tố khám phá hình hồi quy tuyến tính đa biến. Nghiên cứu đã chỉ
62
ra rằng giá đất trên địa bàn thành phố Cần Tchịu ảnh hưởng của 6 nhóm yếu tố độc
lập bao gồm nhóm yếu tố tự nhiên, nhóm yếu tố kinh tế, nhóm yếu tố xã hội, nhóm yếu
tố hạ tầng, nhóm yếu tpháp lý, chính sách Nhà nước và nhóm yếu tố khác. Trong đó,
nhóm yếu tố có tác động lớn nhất tới sự biến động của giá đất nhóm yếu tố tự nhiên
(12,86%). Các nhóm yếu tố khác, nhóm yếu tố kinh tế, nhóm yếu tố hạ tầng, nhóm yếu
tố pháp lý, chính sách Nhà nước nhóm yếu tố hội mức độ ảnh hưởng đến giá
đất lần lượt là 10,8%; 10,61%; 10,16%; 10,12% và 6,45%. Có thể thấy, khi so sánh với
các đề tài trước đó, nhóm tác giả này không xem xét nghiên cứu mức độ ảnh hưởng của
yếu tố vị trí đối với giá của đất ở ô thị.
Trần Văn Giang & cộng sự (2022) đã tiến hành nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng
đến giá đất đối với khu vực thuộc thị Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Đề tài sử dụng
hình hồi quy tuyến tính nhằm phân tích các yếu tố đánh giá mức độ ảnh hưởng
của các yếu tố đó đến giá đất. Kết quả nghiên cứu cho thấy, biến động của giá đất chịu
tác động bởi 22 biến thuộc 6 nhóm biến độc lập. Nhóm tác giả đã khẳng định, nhóm yếu
tố vị trí có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến giá đất (22,88%), các nhóm yếu tố còn lại như
nhóm yếu tố sở htầng, nhóm yếu tố kinh tế, nhóm yếu tố hội, nhóm yếu tố
biệt mức độ ảnh ởng lần lượt tương ng 22,39%; 17,50%; 12,85%, 11,28%.
Nhóm yếu tố pháp lý có ít tác động đến giá đất chỉ với tỷ lệ 11,11%.
Phạm Thanh Quế & cộng sự (2024) đã thực hiện đề tài nghiên cứu về các yếu tố
ảnh hưởng đến giá đất trên địa bàn huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai. Nhóm tác giả đã lựa
chọn các khu vực mang tính chất đại diện thực hiện phỏng vấn 144 hộ giao dịch
chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022. Bằng
việc sử dụng phương pháp phân tích nhân tkhám phá hình hồi quy đa biến,
nghiên cứu đã chỉ ra rằng 60,711% sự thay đổi của giá đất được giải thích bởi 25 yếu tố
thuộc 6 nhóm yếu tố riêng biệt, trong đó cần đặc biệt quan tâm đến hai nhóm yếu tố
ảnh hưởng lớn đến giá đất là nhóm yếu tố vị trí (24,76%) và nhóm yếu tố cơ sở hạ tầng
(21,79%) khi tiến hành thẩm định giá đất, tiếp đến nhóm yếu tố kinh tế (20,37%),
nhóm yếu tố cá biệt (12,92%), nhóm yếu tố hội (11,23%) và cuối cùng là nhóm yếu
tố pháp lý có ít ảnh hưởng nhất đến giá đất ở (8,93%).
Khương Mạnh & cộng sự (2024) đã xác định các yếu tố ảnh hưởng đến giá
đất ở thông qua nghiên cứu về thực trạng giá đất ở và các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất
tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Nhóm tác giả khẳng định rằng giá đất tại khu vực
này chịu ảnh hưởng bởi 6 nhóm yếu tố lớn bao gồm nhóm yếu tố vị trí, nhóm yếu tố
kinh tế, nhóm yếu tố biệt, nhóm yếu tố hội, nhóm yếu tố pháp và nhóm yếu tố
hạ tầng. Trong đó, nhóm yếu tố vị trí tác động lớn nhất đến giá đất với mức độ ảnh
63
hưởng 27,07%, tiếp theo các nhóm yếu tố hạ tầng (18,47%), nhóm yếu tố hội
(15,68%), nhóm yếu tbiệt (15%), nhóm yếu tố pháp (12,9%) cuối cùng
nhóm yếu tố kinh tế (10,88%).
Bảng 01: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất qua các nghiên cứu nêu trên
Năm
nghiên
cứu
Tác giả
Địa
phương
Vị trí
Cơ sở
hạ
tầng
Kinh
tế
hội
bit
Tự
nhiên
Cung
cầu
Đô thị
hóa
Môi
trường
Khác
2020
Hồ Thị
Lam Trà &
cộng sự
Chí Linh,
Hải
Dương
13,34%
24,11
%
19,43
%
10,76
%
21,18
%
-
-
-
-
-
2020
Phạm Thế
Trịnh &
cộng sự
Ứng Hòa,
Hà Nội
18,42%
20,4%
13,27
%
13,44
%
14,23
%
-
-
-
-
-
2020
Trần Thái
Yên &
Nguyễn
Thanh Trà
Vinh,
Nghệ An
14,86%
10,62
%
12%
4,43%
12,6%
-
17,23
%
13,66
%
6,88%
-
2021
Phạm Thị
Thanh
Huyền &
cộng sự
Lương
Tài, Bắc
Ninh
22,53%
16,63
%
16,09
%
15,49
%
12,93
%
-
-
-
-
-
2021
Phạm
Thanh
Thảo &
Phan Trung
Hiền
Tp. Cần
Thơ, Cần
Thơ
-
10,16
%
10,61
%
6,45%
-
12,86
%
-
-
-
10,8%
2022
Trần Văn
Giang &
cộng sự
Đông
Triều,
Quảng
Ninh
22,88%
22,39
%
17,50
%
12,85
%
11,28
%
-
-
-
-
-
2024
Phạm
Thanh Quế
& cộng sự
Kông
Chro, Gia
Lai
24,76%
21,79
%
20,37
%
11,23
%
12,92
%
-
-
-
-
-
2024
Khương
Mạnh Hà
& cộng sự
(2024)
Tiên Du,
Bắc Ninh
27,07%
18,47
%
10,88
%
15,68
%
15%
-
-
-
-
-
(Ngun: Tác gi tng hp)