
13
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN THỊ
TRƯỜNG BẤT ĐỘNG SẢN: BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
ThS. V Công Hậu, Nguyễn Tấn Thành
Trường Đại học Giao thông vn tải TP. Hồ Chí Minh
Tm tắt: Bài báo phân tích thực trạng và triển vọng phát triển thị trường bt
động sản Việt Nam, đồng thời rút ra các bài học từ các quốc gia phát triển như Mỹ, Úc,
Trung Quốc. Nội dung nhn mạnh sự cần thiết của khung pháp lý minh bạch và hiệu
quả, chính sách kiểm soát giá bt động sản, quản lý rủi ro và phát triển nhà ở xã hội
nhằm đảm bảo sự ổn định và bền vững của thị trường. Bài viết cũng đưa ra các kiến
nghị cụ thể cho cơ quan quản lý nh nước và các bên liên quan trong việc điều chỉnh,
phát triển thị trường bt động sản Việt Nam theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền
vững.
T kha: thị trường bt động sản Việt Nam, bt động sản, quản lý đt đai, nh
ở x hội, khung pháp lý
1. GII THIU
Thị trường bất động sản (BĐS) đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển kinh tế
của mọi quốc gia. Không chỉ là một phần quan trọng của nền kinh tế quốc dân, thị trường
BĐS còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến các ngành công nghiệp liên quan như xây dựng, tài
chính, và dịch vụ. Sự phát triển bền vững của thị trường này tạo ra điều kiện thuận lợi
cho các hoạt động kinh doanh, đầu tư, và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Trong giai đoạn 2022-2023, thị trường BĐS Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều
khó khăn, chủ yếu xuất phát từ các vấn đề pháp lý và sự chậm trễ trong việc giải quyết
các vướng mắc quy hoạch. Tuy nhiên, với sự thông qua của các đạo luật quan trọng như
Luật Nhà ở 2023, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Luật Đất đai 2024, thị trường
đang có dấu hiệu phục hồi và được kỳ vọng sẽ phát triển theo hướng bền vững hơn trong
tương lai.
Những tháng đầu năm 2024, thị trường BĐS đã ghi nhận các động thái tích cực
về cung - cầu, với nhiều phân khúc như căn hộ, bất động sản công nghiệp và bất động
sản thương mại cho thấy sự khởi sắc. Mặc dù vậy, tiến trình phục hồi vẫn có sự phân
hóa, đặc biệt trong phân khúc bất động sản du lịch và nghỉ dưỡng, khi lĩnh vực này vẫn
gặp nhiều khó khăn do các vấn đề pháp lý chưa được giải quyết triệt để.
Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước đã có những chỉ đạo quyết liệt để hỗ trợ

14
sự phục hồi của thị trường BĐS. Nghị quyết 41 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh việc
tháo gỡ các vướng mắc và khó khăn, đặc biệt là trong khu vực tư nhân – được xem là
động lực chính thúc đẩy nền kinh tế. Bên cạnh đó, Quốc hội cũng đã thông qua ba bộ
luật quan trọng, tạo ra khung pháp lý vững chắc và minh bạch hơn cho thị trường. Ngoài
ra, Bộ Tài chính cũng đã chỉ đạo việc điều chỉnh các quy định về tiền sử dụng đất và
tiền thuê đất, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp và hộ gia đình.
Việc này nhằm hỗ trợ và thúc đẩy quá trình phục hồi thị trường BĐS, đồng thời tăng
cường khả năng tiếp cận đất đai của các doanh nghiệp, đặc biệt trong phân khúc bất
động sản nông nghiệp và công nghiệp. Sự điều chỉnh này cũng góp phần quan trọng
trong việc giảm chi phí đầu vào, tăng tính cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong quá
trình phát triển kinh tế.
Mục tiêu của bài viết là phân tích kinh nghiệm quản lý và phát triển thị trường
BĐS từ các quốc gia có hệ thống quản lý thành công, nhằm rút ra các bài học quý báu
để áp dụng cho thị trường BĐS Việt Nam. Những kinh nghiệm này sẽ góp phần hỗ trợ
Việt Nam trong việc xây dựng khung pháp lý minh bạch và hiệu quả, từ đó thúc đẩy thị
trường BĐS phát triển theo hướng bền vững, giải quyết các thách thức hiện tại, và tận
dụng cơ hội tiềm năng trong tương lai.
2. TNG QUAN V TH TRƯNG BT ĐNG SN QUC T
2.1. Các mô hình quản lý bất động sản tại các nước phát triển
2.1.1. M
Thị trường BĐS Mỹ có sự phân chia rõ ràng và được điều chỉnh bởi các đạo luật
liên bang và tiểu bang, với sự giám sát chặt chẽ từ các tổ chức như Multiple Listing
Service (MLS). Đây là hệ thống thông tin trực tuyến cho phép các đại lý BĐS truy cập
dữ liệu về các giao dịch BĐS tại khu vực cụ thể. MLS cung cấp thông tin minh bạch và
chi tiết, từ giá bán, tình trạng tài sản đến các quyền lợi pháp lý, tạo nên một môi trường
kinh doanh minh bạch, giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Tại Mỹ, việc môi giới BĐS
được quản lý nghiêm ngặt, yêu cầu người môi giới phải có giấy phép hành nghề, trải
qua các khóa đào tạo từ 60 đến 120 giờ, và có kinh nghiệm thực tế.
Mỹ là một quốc gia có lãnh thổ rộng lớn, dân số hơn gần 4 lần so với Việt Nam,
nhưng lại không đối diện với những bất ổn hay bức xúc liên quan đến vấn đề đất đai.
Một trong những lý do quan trọng khiến thị trường bất động sản Mỹ ổn định là nhờ
chính sách quản lý chặt chẽ và minh bạch, giúp đảm bảo lợi ích cho nền kinh tế và toàn
xã hội. Việt Nam có thể học hỏi từ mô hình quản lý đất đai của Mỹ để giảm thiểu các
mâu thuẫn và bất cập đang gặp phải trong lĩnh vực này.

15
Thứ nht, chính sách thương mại tự do và quyền sở hữu bt động sản
Mỹ thực hiện chính sách tự do thương mại với đất đai và bất động sản rất cởi mở.
Bất kỳ ai, kể cả người nước ngoài, đều có thể mua bán và sở hữu bất động sản nếu đáp
ứng đủ các yêu cầu tài chính. Quyền sở hữu này được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt,
ngoại trừ những trường hợp vi phạm cụ thể. Chính sách này tạo ra một thị trường minh
bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và đảm bảo sự ổn định trong dài hạn.
Điều đáng chú ý là thị trường bất động sản Mỹ không có sự phân biệt giữa công
dân và người nước ngoài. Điều này khác biệt so với nhiều quốc gia khác, nơi quyền sở
hữu đất đai của người nước ngoài bị hạn chế. Trong khi có những lo ngại về việc nước
ngoài có thể chiếm giữ một phần lớn bất động sản của Mỹ, lịch sử cho thấy rằng điều
này không gây ra bất ổn đáng kể cho thị trường. Thập niên 1980, người Nhật đã mua
nhiều bất động sản tại Mỹ, nhưng sau đó họ đã bán lại do chi phí duy trì quá cao. Sự ổn
định của thị trường bất động sản Mỹ, kể cả trong những thời kỳ biến động lớn, là minh
chứng cho hiệu quả của hệ thống quản lý đất đai tại quốc gia này.
Thứ hai, vai trò của thuế bt động sản trong việc ổn định thị trường
Thuế bất động sản là một trong những yếu tố quan trọng giúp duy trì sự ổn định
của thị trường đất đai tại Mỹ. Mức thuế dao động từ 1% đến 5% tùy theo từng bang và
giá trị bất động sản. Chính sách thuế này không chỉ tạo áp lực lên những người có ý định
đầu cơ đất đai, mà còn khuyến khích người mua sử dụng đất một cách hiệu quả. Điều
này giúp ngăn chặn tình trạng tích trữ đất mà không có kế hoạch sử dụng cụ thể, một
vấn đề phổ biến tại Việt Nam.
Ngoài ra, thuế bất động sản còn là nguồn thu chính cho các chính quyền địa
phương, đóng góp vào việc phát triển các dịch vụ công cộng như giáo dục, cơ sở hạ tầng
và an ninh. Điều này vừa đảm bảo nguồn tài nguyên đất đai được sử dụng hiệu quả, vừa
nâng cao chất lượng sống của người dân trong khu vực.
Thứ ba, minh bạch trong quy hoạch và phát triển xây dựng
Quy hoạch và xây dựng tại Mỹ tuân thủ các quy định rõ ràng và công khai. Các
doanh nghiệp lớn thường xây dựng kế hoạch phát triển khu dân cư dài hạn dựa trên nhu
cầu thị trường thực tế. Họ chỉ bắt tay vào xây dựng khi đã chắc chắn về nhu cầu tiêu thụ,
điều này giúp giảm thiểu rủi ro từ việc đầu cơ đất đai.
Quá trình xây dựng tại Mỹ thường được tiến hành theo phương thức từng phần
(cuốn chiếu), nghĩa là chỉ xây dựng một phần nhỏ, bán xong rồi mới tiếp tục xây dựng
phần tiếp theo. Cách làm này giúp doanh nghiệp quản lý tốt rủi ro khi thị trường gặp

16
khó khăn. Chính sự minh bạch trong quy hoạch và cách thức phát triển xây dựng đã hạn
chế hiện tượng đầu cơ đất đai và giữ giá bất động sản ở mức hợp lý.
Mô hình quản lý bất động sản của Mỹ, với sự kết hợp giữa chính sách tự do
thương mại, thuế bất động sản, và quy hoạch minh bạch, là một bài học quý báu cho
Việt Nam. Sự bình ổn của thị trường đất đai đã góp phần quan trọng vào sự phát triển
bền vững của nền kinh tế Mỹ và tạo ra một môi trường sống an lành, ổn định cho xã hội.
2.1.2. Vương quc Anh
Dự báo đến năm 2024, quy mô thị trường bất động sản nhà ở tại Vương quốc
Anh sẽ đạt khoảng 360,27 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng, dự kiến chạm mức 476,46 tỷ
USD vào năm 2029, với tốc độ CAGR (tốc độ tăng trưởng hằng năm kép) là 5,75%
trong giai đoạn 2024-2029.
Vương quốc Anh có hệ thống quản lý bất động sản với các quy định pháp lý rất
nghiêm ngặt, đặc biệt là Luật Đất đai 1925. Các giao dịch bất động sản tại đây được
quản lý bởi các cơ quan chức năng của chính phủ nhằm đảm bảo sự minh bạch và bảo
vệ quyền lợi cho cả người mua lẫn người thuê. Các chính sách thuế và kiểm soát giá đất
tại Anh cũng góp phần ngăn chặn tình trạng đầu cơ và đảm bảo sự ổn định trên thị trường
bất động sản.
Với tư cách là một quốc gia phát triển, Vương quốc Anh đã xây dựng và triển
khai một hệ thống quản lý bất động sản hoàn chỉnh, không chỉ hướng đến sự công bằng
và minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho mọi đối tượng tham gia thị trường, từ
người dân đến nhà đầu tư. Các quy định pháp lý về đăng ký đất đai và quản lý giao dịch
bất động sản đã giúp hệ thống vận hành trơn tru và hiệu quả.
Thứ nht, khung pháp lý trong quản lý bt động sản
Tại Anh, các quy định về đăng ký đất đai và môi giới bất động sản là những yếu
tố cốt lõi trong việc điều chỉnh hoạt động mua bán và giao dịch bất động sản. Mọi giao
dịch bất động sản đều phải thông qua các văn phòng môi giới hoặc luật sư được cấp
phép để đảm bảo tính chuyên nghiệp và sự minh bạch trong giao dịch.
Cụ thể, chỉ có các luật sư được cấp chứng chỉ hành nghề mới được phép xử lý
các thủ tục liên quan đến chuyển nhượng bất động sản. Điều này bao gồm việc kiểm tra
giấy tờ, xác minh các yêu cầu pháp lý và hoàn tất các giao dịch. Việc tất cả các giấy tờ
liên quan phải được luật sư xác nhận đã giúp hạn chế các rủi ro về pháp lý và bảo vệ
quyền lợi của các bên tham gia giao dịch.
Thứ hai, mô hình Real Estate Investment Trusts (REITs)

17
REITs tại Anh được ra đời vào năm 2007, dựa trên Luật Tài chính 2006, nhằm
tạo ra một kênh đầu tư bất động sản hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. Các
REIT phải tuân thủ nguyên tắc phân phối ít nhất 90% thu nhập của mình dưới dạng cổ
tức cho các nhà đầu tư, đồng thời ít nhất 75% tài sản của họ phải được đầu tư vào bất
động sản.
Mô hình này đã chứng minh hiệu quả khi tăng cường tính thanh khoản cho thị
trường bất động sản và tạo ra nhiều cơ hội đầu tư hơn cho cả cá nhân và tổ chức. Đến
cuối năm 2009, tổng giá trị vốn hóa của thị trường REITs tại Anh đã đạt 37 tỷ USD với
22 quỹ REITs niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Tính đến tháng 6 năm 2022, số lượng REIT tại Anh đã tăng lên 53 quỹ, với tổng
vốn thị trường của toàn ngành đạt 83,5 tỷ USD, theo số liệu từ Hiệp hội Bất động sản
Công Châu Âu (EPRA). Từ năm 2020 đến 2021, vốn thị trường của REITs tại Anh đã
tăng 87,1%, nhưng sau đó giảm 30,5% vào năm 2022. Nguyên nhân của sự suy giảm
này chủ yếu là do các khó khăn tài chính gây ra bởi cuộc khủng hoảng năng lượng, cùng
với sự gián đoạn hậu đại dịch COVID-19 và các bất ổn trong cấu trúc kinh tế.
Mặc dù thị trường gặp nhiều thách thức, REITs đã trở thành một trong những lựa
chọn đầu tư bất động sản hàng đầu tại Anh. Một trong những ưu điểm lớn của REITs là
việc được miễn thuế doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản
trong phạm vi lãnh thổ Anh. Tuy nhiên, REITs phải tuân thủ quy định phân phối ít nhất
90% thu nhập miễn thuế của họ cho các nhà đầu tư trong vòng 12 tháng kể từ khi kết
thúc kỳ kế toán. Phần thu nhập còn lại từ hoạt động kinh doanh hoặc các hoạt động
không cho thuê sẽ chịu mức thuế 19%, mức này đã tăng lên 25% kể từ tháng 4 năm
2023.
Một điểm cần lưu ý là REITs tại Anh không phù hợp với các khoản đầu tư bất
động sản ngoài lãnh thổ quốc gia. Tuy nhiên, nếu các rào cản này được loại bỏ, thị
trường REITs của Anh có thể thu hút thêm nhiều nhà đầu tư hơn, đặc biệt là các nhà đầu
tư nhỏ lẻ và quản lý tài sản. Đây sẽ là cơ hội để thúc đẩy sự tăng trưởng thị trường trong
thời gian tới.
Với vị thế là thị trường REIT lớn nhất tại châu Âu, REITs của Vương quốc Anh
có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thị trường REITs toàn châu lục, và các xu hướng
tại đây thường dẫn dắt sự thay đổi trong lĩnh vực bất động sản châu Âu.
Thứ ba, chính sách thuế và khuyến khích phát triển bt động sản
Thuế bất động sản là một công cụ quan trọng trong việc điều tiết thị trường tại
Vương quốc Anh, đồng thời ngăn chặn tình trạng đầu cơ đất đai. Bất động sản tại đây

