39
THỊ TRƯỜNG KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN VIỆT NAM: THỰC
TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT
Nguyễn Thị Minh Phương, Lê Anh Đức, Nguyễn Lê Khánh Duy
Dương Thị Phương Trang, Phạm Linh Chi, Đỗ ThVit Hu
Vin Kế toán - Kim toán, Đại hc Kinh Tế Quc Dân
Tóm tt: Năm 2024, th trưng bt động sn Việt Nam được đánh giá nhiều
biến chuyn tích cc sau thi gian dài trì tr do ảnh hưởng của đại dch Covid-19, độ
linh hot trong giao dch ca th trường đang được điều chỉnh theo hướng tích cc, các
hoạt động mua bán sôi đng tr li. Tuy nhiên vn còn nhiu bt cp trong khuôn kh
pháp lý Nh nước, h thng tín dng, cho vay gây mt ổn định giá bt động sn trên th
trường. Trước tình hình đó, Nh nước đ tích cực đẩy mnh, trin khai mt s Lut,
chính sách mi nhm khuyến khích th trường phát trin ổn định, b sung sửa đổi
các quy định trong quy trình xây dng, chuyển nhượng d án bt động sản, đo tạo, bi
dưỡng dch v v đảm bo mạng lưới thông tin, đặc bit Lut kinh doanh bt động
sn có hiu lc t ngày 1.8.2024. Bài viết đánh giá thc trng th trường Bt động sn
6 tháng đầu năm 2024, một s điểm mi trong Lut kinh doanh bt động sn 2024, đồng
thời đưa ra một s bài hc kinh nghim quc tế. T đó, đề xut mt s gii pháp trong
h thng pháp lý, các chính sách pháp lut của Nh nước, ng dng các công ngh mi
phù hp trong vic qun lý nhm qun lý tạo điều kin cho s phc hi, ổn định và phát
trin bn vng ca th trường BĐS tại Vit Nam.
T kha: Đầu bt động sn, Kinh nghim qun lí, Lut bt động sn, Th
trưng bt đng sn Vit Nam
1. Đặt vn đ
Nn kinh tế ca Việt Nam được World Bank đánh giá đã có s chuyn biến tích
cc ấn tượng trong những năm qua, cải ch kinh tế chính tr của Nhà nước đã
giúp thu nhp của người dân dn ổn định tăng cao. S gia tăng thu nhập đó đã kéo
theo s gia tăng nhu cầu thu mua bất động sn vi các loại hình khác nhau cùng đa dạng
các mục đích sự phát trin ca các doanh nghip bất động sản trong nước. Chính
vy, ngành bất động sản (BĐS) là kênh đầu đầy tiềm năng trong các năm gần đây với
t sut li nhun cao. Mặc dù trong năm 2023, thị trưng bất động sn Việt Nam đã trải
qua trm lng nhiu phân khúc, tồn đọng rt nhiu vấn đề vốn đã “ủ bệnh” khá dài và
du hiệu “khởi phát” kể t tháng 5/2022. Các ng mc pháp ca d án cũng như
trong vn vay tín dng, phát hành trái phiếu, huy động vn nguyên nhân chính yếu.
40
6 tháng đầu ca năm 2024, thị trường đang c dn vào chu k mi, tr lại đầy mnh
m sau nhiều năm sụt gim mnh v khối lượng giao dch do chịu tác động bởi đại dch
COVID-19 các yếu t khác. Các d án mới đã đưc trin khai, khi công hàng lot
khiến ngun cung giá các loi hình bất động sn ci thin (Hình 1). Tuy nhiên, giá
các BĐS vẫn đang du hiệu tăng giảm bất thường, cùng s chm tr trong vic
“ngấm” dần các B Lut mi ca th thưng, mt s nguồn cung được rt nhiu các bên
quan tâm thì li không th đưa ra thị trường do còn ng mc các th tc pháp lý.
Ngoài ra, vic mua hoc bán bất đng sn thường mt rt nhiu thi gian sc lc các
bên trung gian và phi chu mc phí cao. Chi phí cao bao gồm chi phí liên quan đến s
chm tr v thi gian, công ngh li thời chế chia s d liu phc tp (Latifi
cng s, 2019). Chính vì vậy, trong giai đoạn mi th trưng bất động sản chưa thể phát
trin ổn định, bn vng việc đầu vào th trưng n nhiều khó khăn. Đ gia ng
kh năng thu li nhun và li ích cho việc mua bán S của các nhà đầu với các loi
hình khác nhau như chung cư, đt nn, nhà ph,... cn xem xét kh năng sinh lời ca
ngành bất động sản, nhà đầu cần nm bt được tình hình, xu hướng cùng các vấn đề
đang diễn ra ca th trường. Xut phát t mc đích đưa đến cho các nhà đầu nguồn
thông tin v thc trng th trường BĐS, hạn chế cũng như các vấn đ trong đầu bất
động sn nói riêng nn kinh tế đất nước nói chung, vic xây dng nghiên cu v th
trường BĐS nhằm đưa ra các giải pháp đ quản lý và đầu tư hiệu qu là cn thiết.
Hình 1: Các giai đoạn phát triển của thị trường bất động sản
t năm 2008 đến nay
Ngun: VinaCapital
41
2. Thc trng th trưng Bt đng sn Vit Nam
Nhìn li th trường S Việt Nam bắt đầu du hiu chng li vào na cui
năm 2022, hàng loạt các biện pháp liên quan đến trái phiếu doanh nghip, tht cht tín
dng, cùng vi vic mt s lãnh đạo doanh nghip b vướng vào các vấn đề pháp lý, đã
làm cho m lý th trưng tr nên e dè. Điều này dẫn đến vic các giao dch b đình tr
và nhiu d án phi tạm ngưng đang triển khai. Dưới bi cảnh đó, nhiu quyết sách
và ch trương đã được Đảng Nhà nước ban hành nhm tháo g các khúc mc h
tr cho th trưng phc hồi cũng như phát triển vng bền. Đặc bit, nhiu lut mới được
b sung như Luật Đất đai, Luật Kinh doanh BĐS năm 2024, Lut Nhà đã từng bước
ci thin th trường BĐS Việt Nam. Th trường BĐS 6 tháng đầu năm 2024 đã cho thấy
nhng du hiu phc hi tích cc. Ngun cung ca th trường BĐS Việt Nam được đánh
giá rất sôi động, vi 22.861 sn phm mi trong quý 2, lần đầu tiên đưc chào bán trên
th trường. Trong 6 tháng đầu năm 2024 có 27.361 sản phm mi, vi 89% thuc phân
khúc nhà 11% thuộc BĐS du lịch, ngh dưỡng.V khu vc, th trưng min Bc
ghi nhn du hiu phát trin mnh m nhất, sau đó miền Trung, khu vc phía Nam
vn gp nhiều khó khăn trong việc đẩy mnh ngun cung. V cơ cấu ngun cung nhà
(Hình 2), phân khúc căn hộ cao cp (CHCC) chiếm t trng ln nht, được đóng góp từ
các d án mi tp trung hu hết c phân khúc CHCC cao cp và hng sang. Mc
t trng ngun cung phân khúc CHCC bình dân ci thin, biểu đồ 3 cho thy phân khúc
này ch tăng khoảng 1% theo quý, ch yếu được đóng góp t các d án nhà xã hi ti
các tnh, thành cp 2,3.
Hình 2 : Cơ cấu nguồn cung Bất động sản qua các q
Ngun : Hi Môi Gii VARS
42
Giao dịch BĐS 6 tháng đầu năm đưc ghi nhn thành công vi 20.600 giao
dch, gp 3 ln so vi cùng k năm 2023. Trong quý 2/2024, 14.400 giao dịch thành
công, đạt t l hp th 52% , trong đó phân khúc căn hộ chung đóng góp vào đó 75%.
s tăng trưng mnh trong lượng giao dch phân khúc thp tầng đất nền, tăng
60% so với quý trước (Hình 3). Bên cạnh đó, các dự án căn h chung m bán đều
ghi nhn mức tăng trưởng tích cc, t l hp th tt, ni bt nht các d án ti khu
vc min Bắc như Lumi Hà Ni, Imperia Sola Park. V cơ cấu giao dch, căn h chung
phân khúc cao cấp (giá bán >50tr/m2) có kết qu giao dch tt nht, chiếm 42% trong
cấu giao dch q2/2024.Theo sau phân khúc thp tầng, đất nn căn hộ trung
cp, lần lượt đt 24% và 18% trong tng s các phân khúc. Qua các quý, tri dài t quý
1/2023 đến quý 2/2024, t trng giao dịch xu hướng tăng theo thời gian các phân
khúc căn hộ bình dân, căn hộ cao cp, căn hộ hng sang vi mức tăng lần lượt 2%,
13% và 7%. Ngược li, xu hướng gim theo thời gian được nhn thy phân khúc thp
tầng, đất nền căn hộ trung cp vi mc giảm 16% và 5%. Điều đó ngày càng cho
thy s ci thin v nim tin của khách hàng cũng như các nhà đầu tư, dòng tiền ngày
càng được lưu thông “suôn sẻ” hơn.
Hình 3 : Giao dịch BĐS nh qua các quý
Ngun: Hi Môi Gii VARS
43
nhiu phân khúc th trường S đang s tăng trưởng đáng k, vi mc tăng
giá rt nht phân khúc đt nn chung cao cp. Giá phân khúc thp tng dao
động ln, khong 16 - 227 triệu đồng/m2, trong phân khúc này tính thanh khon khu vc
min Trung tr ra tiếp tc ci thin tt, nhiu sn phm thp tng riêng l ghi nhận “cắt
lỗ”. Cùng xu hướng tăng, giá bán khong 12.6 - 150 triệu đồng/m2 cũng được ghi nhn
căn hộ chung . Trong đó, phân khúc đt nn có mức giá dao động khong 7-68 triu
đồng/ m2, phân khúc đất nn <2 t đồng ti mt s tnh min Bc ghi nhn mc giá tăng
nh t 5-10%. Giá bán các phân khúc cấp quý 2 tiếp tục tăng, do nguồn cung mi
ch yếu là các d án đã được hoàn thiện và định v mc tiêu chun cao. Mt s d án
căn hộ chung cư phân khúc trung cấp cũng ghi nhận mc tăng giá t 3-5% do s khan
hiếm trong phân phúc này. Các d án thp tầng, đất nn vn gi được mc giá khá phù
hp với người mua. Tuy nhiên, th trưng li chng kiến s phân hóa rt theo khu
vc gia giá đất nn, bit th / lin k s hng trong phân khúc th cp.
Phân khúc nhà hội đang mt vấn đề cấp bách, đặc bit sau hàng lot v
ha hoạn thương tâm xảy ra trong năm 2023 tại các khu chung mini nhà trọ, gây
thit hi nng n v tài sn, sc khe và đe da đến tính mng của người dân. Bên cnh
đó, trưc bi cnh giá nhà thương mại tiếp tc leo thang, chạm đến ngưỡng cao mi,
việc đẩy mnh phát triển phân khúc này được coi là gii pháp ti quan trng nhm tháo
g tình trng khan hiếm ngun cung nhà giá r hiện nay. Đầu năm 2024, phân khúc
nhà hội (NƠXH) vẫn xy ra tình trng va khan hiếm, va khó bán. Thc tế cho
thấy, nước ta đã hoàn thành 39.884 căn, đạt 9,3% kế hoch 2021-2025 và tăng 0,4% so
vi cui quý 1/2024. Bên cạnh đó có 128 d án được khi công, quy lên ti 115.379
căn. Số d án được chp thuận đầu 300 với quy 262.937 căn. Tuy nhiên vn
còn tn ti những vướng mc trong vic xác nhận đối tượng đủ điều kiện đưc mua,
thuê mua nhà xã hi khiến nhu cầu không được “khớp lệnh”. Do đó, cơ quan qun lý
Nhà nước cn xem xét, h trợ, đưa ra những bin pháp cho từng trưng hp c th bo
đảm tối đa mục tiêu an sinh xã hi, tránh vic lãng phí ngun lc đất đai.
Mc th trường BĐS Việt Nam 6 tháng đầu năm 2024 đang chứng kiến s
phc hi mnh m, nhng vấn đề khó khăn vẫn chưa được x lý triệt đ. Bn vấn đề ln
vẫn chưa đưc gii quyết là s mất cân đối cung- cầu, cơ cấu sn phẩm chưa hợp lý, giá
bất động sn tiếp tục xu ớng tăng sự bế tc ca các doanh nghip trong vic tiếp
cn v tài chính và phát hành trái phiếu. Trước tình hình trên các b Lut Bt đng sn,
Lut Nhà Lut Kinh doanh Bất động sản được gp rút ban hành nhm nhanh chóng
tháo g nhng khó khăn hiện nay, thúc đẩy s phát trin ca th trưng