Nghiên cứu và đề xuất khuyến nghị hoàn thiện mô hình sàn giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất tại Việt Nam

Thị trường bất động sản (BĐS) tại Việt Nam đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ với hàng nghìn sàn giao dịch BĐS được thành lập, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tính minh bạch và phát triển kinh tế. Mặc dù vậy, hoạt động của phần lớn các sàn còn đối mặt với nhiều hạn chế về quy mô, năng lực tài chính, tính chuyên nghiệp và cơ chế quản lý, giám sát. Điều này dẫn đến các bất cập như thiếu minh bạch thông tin, rủi ro cho người tham gia thị trường và khó khăn trong công tác quản lý nhà nước. Trong bối cảnh Luật Kinh doanh BĐS 2023 và Nghị quyết số 18-NQ/TW đang định hình lại khuôn khổ pháp lý, việc nghiên cứu và hoàn thiện mô hình sàn giao dịch BĐS là cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, đảm bảo sự phát triển minh bạch và bền vững cho thị trường BĐS và quyền sử dụng đất ở Việt Nam.

Các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến thị trường bất động sản và đất đai, các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, sàn giao dịch bất động sản, môi giới bất động sản, và các nhà nghiên cứu về lĩnh vực này.

Bài nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng và những bất cập trong hoạt động của sàn giao dịch bất động sản (BĐS) tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện mô hình này. Bối cảnh được đặt trong sự phát triển nhanh chóng của thị trường BĐS và vai trò quan trọng của các sàn trong việc tạo sự minh bạch và bền vững. Nghiên cứu chỉ ra năm điểm yếu chính: sự hạn chế trong giám sát và quản lý của cơ quan nhà nước, việc không bắt buộc giao dịch qua sàn dẫn đến thiếu minh bạch thông tin và trốn thuế, các điều kiện thành lập sàn chưa phù hợp với thực tiễn, năng lực chuyên môn của đội ngũ môi giới còn thấp, và tình trạng một số sàn hoạt động chưa chuyên nghiệp, gây nhiễu loạn thị trường. Để giải quyết các vấn đề này, bài viết xem xét sự thay đổi trong quy định pháp lý, đặc biệt là Luật Kinh doanh BĐS 2023, dù đã chi tiết hơn nhưng vẫn không bắt buộc giao dịch qua sàn. Nghiên cứu cũng thảo luận về mô hình trung tâm giao dịch BĐS và quyền sử dụng đất do nhà nước đề xuất, nhấn mạnh ưu điểm về quản lý thống nhất và minh bạch thông tin, nhưng cũng chỉ ra rủi ro tiềm ẩn về độc quyền và thủ tục hành chính. Từ đó, các tác giả đưa ra các giải pháp toàn diện: hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn thành lập và hoạt động của sàn giao dịch BĐS tư nhân, tăng cường quản lý chặt chẽ và công khai quy chế hoạt động, nâng cao trình độ chuyên môn của môi giới, và khuyến khích ứng dụng công nghệ. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thị trường BĐS Việt Nam minh bạch, hiệu quả, chuyên nghiệp và có sự quản lý chặt chẽ về quyền sử dụng đất, góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.