
99
THỊ TRƯỜNG NHÀ Ở TRONG BỐI CẢNH SỬA ĐỔI LUẬT ĐẤT
ĐAI, NHÀ Ở VÀ KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN
TS. Lê Thị Thúy Hà
Học viện Ngân hàng
Tóm tắt: Trong thời gian vừa qua, thị trường nhà ở đặc biệt là nhà ở cho người
thu nhp thp được Chính phủ quan tâm và tạo điều kiện. Tuy nhiên, dưới khung pháp
lý cũ, việc phát triển những điều kiện đó gặp rt nhiều bt cp. Trong số đó có thể kể
đến, nhiều dự án bị trì trệ hoặc bỏ bê, người mua nhà gặp nhiều khó khăn để tiếp cn,
đối tượng cần mua lại không đáp ứng được điều kiện nên vẫn không mua được nh để
ở trong khi nhiều căn hộ được mua để đầu cơ, nhiều chủ dự án phát triển nhà lợi dụng
kẽ hở pháp lý lợi dụng vốn và kinh doanh sai mục đích... Tính đến tháng 8.2024, ba lut
về đt đai, nhà ở, kinh doanh bt động sản đ được sửa đổi và thông qua giúp giải
quyết các nút thắt này. Nghiên cứu của tác giả dưới đây lần lượt phân tích, so sánh,
đánh giá sự thay đổi của 3 lut trên để thy được triển vọng của thị trường nhà ở trên
phương triển phát triển bền vững trong thời gian tới.
T kha: Bt động sản, Dự án, Nhà ở, Nhà phát triển, Lut bt động sản, Pháp lý.
1. Đặt vấn đề
Nhiều năm qua, nhu cầu ở của người dân tăng rất cao, nhất là ở các thành phố
lớn hoặc những nơi có khu công nghiệp. Tuy nhiên, giá nhà ở và bất động sản thường
xuyên tăng “chóng mặt”, làm những người có nhu cầu mua bất động sản, nhà ở khó có
thể có được mong muốn. Bên cạnh đó thủ tục phức tạp, bất cập. Các nhà phát triển nhà
ở cũng gặp nhiều khó khăn, nhiều dự án bị bỏ không. Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật
Kinh doanh Bất động sản được triển khai tháo gỡ nút thắt pháp lý, đặc biệt về thủ tục và
quy trình đầu tư dự án, giúp nguồn cung nhà đất dồi dào hơn, tăng tính cạnh tranh cho
thị trường, giải quyết được những vướng mắc chồng chéo, chưa thống nhất, từng gây
khó khăn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp. Thủ tục rõ ràng, thời
gian rút ngắn thì giá bán sản phẩm có cơ hội được điều chỉnh về mức hợp lý. Khi nguồn
cung dồi dào, các nhà phát triển nhà ở cũng phải tính toán lại giá bán để phù hợp với thu
nhập của người mua nhà. Hoàn thành việc chính phủ sửa đổi khuôn khổ pháp lý cho thị
trường bất động sản, các luật mới cũng sẽ giúp các nhà phát triển bảo đảm các phê duyệt
pháp lý cần thiết để phát triển và thương mại hóa các dự án mới, hướng dẫn các nhà phát
triển tài trợ cho các dự án của họ một cách thận trọng và cải thiện nguồn cung nhà mới
để đáp ứng nhu cầu thị trường.

100
2. Tổng quan nghiên cứu
Ba đạo luật vừa được bổ sung, chỉnh sửa và đi vào áp dụng từ 1.8.2024, cho đến
nay mới được hơn một tháng. Chính vì vậy, các nghiên cứu về tác động của các luật đối
với thị trường bất động sản nói chung và thị trường nhà ở nói riêng chưa thể có do cần
có thời gian để các luật được áp dụng, Tuy nhiên, các nghiên cứu liên quan chủ yếu về
thị trường bất động sản ở giai đoạn ngay sát trước khi các luật mới được thông qua và
áp dụng, chuẩn bị cho sự sánh tác động của các luật mới với luật cũ, đưa ra dự đoán tác
động của luật mới đối với thị trường.
Nghiên cứu “Bất động sản nhà ở Việt Nam 2023” của nhóm nghiên cứu ngành
bất động sản của công ty cổ phần đầu tư và phát triển Kirin Capital và các nghiên cứu
khác đựa trên số liệu khảo sát của batdongsan.com.vn có chung một kết luận
Năm 2022: Nguồn cung khan hiếm, chủ yếu là sản phẩm cao cấp và đầu tư.
Nguồn cung ra thị trường đạt khoảng 48,500 sản phẩm, tương đương 90% tổng lượng
sản phẩm chào bán năm 2021 và chỉ bằng 28% so với năm 2018 (180,000 sản phẩm).
Rất hiếm các dự án mới trong năm 2022. Trong số lượng hiếm hoi các dự án được phê
duyệt, không thấy sự xuất hiện của dự án nhà ở, chỉ thấy phê duyệt các dự án về dịch
vụ. Thị trường thiếu vắng hẳn các sản phẩm nhà ở phù hợp với “túi tiền” của số đông
người dân. Nguồn cung căn hộ cao cấp tăng mạnh qua các năm trong khi nguồn cung
căn hộ trung cấp và bình dân giảm lần lượt 90%; 79% so với năm 2019
Lượng giao dịch sụt giảm, đặc biệt là trong quý 4/2022: Tổng lượng giao dịch
của cả năm giảm 31% so với năm 2021, chỉ bằng 17% lượng giao dịch của năm 2018.
Từ cuối tháng 5/2022, lãi suất tăng, kinh tế bất ổn, hàng loạt các chính sách thắt chặt về
tín dụng, trái phiếu doanh nghiệp đã khiến tâm lý chung trên thị trường e ngại, mọi giao
dịch bị trì hoãn. Quý IV/2022, cầu đầu cơ gần như bị triệt tiêu, các sản phẩm biệt thự,
nhà ở liền kề đô thị gần như không phát sinh giao dịch. Những tháng cuối năm 2022,
cầu ở thực mặc dù lớn nhưng lượng giao dịch vẫn thấp do thiếu vắng nguồn cung.
Giá bán được điều chỉnh về giá trị thực: Đầu năm 2022, dòng tiền dễ đổ vào thị
trường, số lượng các nhà đầu tư F0 tăng mạnh, nhu cầu, nguồn cung hiếm đẩy giá bán
lên cao. Cuối năm 2022, thị trường bất động sản xuất hiện làn sóng “cắt lỗ” bởi ảnh
hưởng từ các chính sách tài khóa và các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế. Giá bất động sản
được điều chỉnh về giá trị thực, gần như nguyên trạng so với thời điểm cuối năm 2021
khi chưa xảy ra cơn sốt đất. Tuy nhiên, phân khúc nhà ở, đặc biệt là căn hộ chung cư lại
không nằm trong xu hướng giảm giá bán. Các dự án phù hợp với nhu cầu ở thực, đầy đủ
pháp lý, thanh khoản tốt có dấu hiệu tăng giá cùng với chương trình thanh toán linh hoạt

101
về hỗ trợ lãi suất hay ân hạn nợ gốc cũng như các khoản chiết khấu hấp dẫn nhằm thu
hút nhà đầu tư.
Năm 2023:
Thị trường bđs hà nội và miền bắc: Chung cư bán đầu năm 2023 mức độ quan
tâm giảm nhẹ so với 2022 nhưng giá tăng ở phân khúc trung cấp
Thị trường bđs tp.hcm và miền nam: Chung cư bán đầu năm 2023 mức độ đều
nhưng giá gần như đi ngang so với năm 2022.
Lượng tồn kho tập trung ở phân khúc trung cấp
Nhà ở gắn liền với đất: Nguồn cung mới dồi dào tại Hà Nội tới từ các dự án khu
đô thị
Giá bán thứ cấp: So với Hà Nội thì chung cư TP.HCM hiện có tốc độc tăng giá
và lợi suất cho thuê thấp hơn (46% và 41% tương ứng năm 2022, 43% và 41% năm
2021, 51% và 49% năm 2020) [4]
3. Cơ sở lý thuyết
3.1. Luật Đất đai sửa đổi năm 2024:
Luật Đất đai 2024 gồm 16 chương, 260 điều, tăng 02 chương so với Luật Đất đai
2013 (bổ sung thêm 01 chương quy định về phát triển quỹ đất và tách chương thu hồi
đất, trưng dụng đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư thành 02 chương), trong đó sửa đổi,
bổ sung 180 điều; bổ sung mới 78 điều, bỏ 30 điều (do gộp 13 điều; bỏ 13 điều và tách
4 điều).
Điều quan tâm trong nghiên cứu chủ yếu năm ở chương XI: Tài chính về đất đai,
giá đất (gồm 10 điều, từ Điều 153 đến Điều 162). Tại đây, luật giới thiệu một cách tiếp
cận định hướng thị trường mới đối với việc định giá đất và cung cấp các hướng dẫn chi
tiết để các nhà phát triển tuân theo và bảo đảm các phê duyệt pháp lý.
- Về khung giá đất: Luật đã xóa bỏ việc sử dụng đất khung giá trong định giá
đất, xóa bỏ cơ chế giá đất sàn - trần.
- Về bảng giá đất tỉnh: Luật quy định lại Bảng giá đất tỉnh được chính quyền địa
phương cập nhật hàng năm và áp dụng cho 11 mục đích sử dụng thay bằng 6 mục đích
sử dụng như trước đây
- Về phương pháp định giá đất: Luật Đất đai năm 2024 có bốn phương pháp
định giá đất cụ thể và ứng dụng tương ứng của từng phương pháp theo bảng dưới đây.
[1]

102
Danh sách các phương pháp định giá v trường hợp áp dụng của chúng
Phương pháp
định giá
Mô tả
Trường hợp ứng dụng
So sánh
Điều chỉnh giá các lô đt có cùng
mục đích sử dụng đt đ chuyển
nhượng trên thị trường
Áp dụng trong trường hợp có ít
nht 03 thửa đt có cùng mục
đích sử dụng đt v có điểm
tương đồng nht định.
Thặng dư
Ly tổng doanh thu phát triển
ước tính và trừ đi tổng chi phí
phát triển ước tính của lô đt
hoặc khu vực
Được áp dụng trong trường hợp
tổng doanh thu phát triển và
tổng chi phí phát triển có thể
được ước tính
Thu nhập
Ly thu nhp ròng trung bình
hng năm trên một đơn vị diện
tích đt chia cho lãi sut tiền gửi
tiết kiệm trung bình trong thời
hạn 12 tháng
Áp dụng trong trường hợp thửa
đt, diện tích đt phi nông
nghiệp không phải l đt ở,
hoặc đt nông nghiệp không đủ
điều kiện áp dụng phương pháp
so sánh nhưng có thể xác định
Thu nhp và chi phí từ việc sử
dụng đt
H s giá đất
Ly giá đt từ bảng giá đt nhân
với hệ số điều chỉnh giá đt
Áp dụng khi Nh nước thu hồi
đt trong trường hợp thu hồi
nhiều thửa đt liền kề, có cùng
mục đích sử dụng v được quy
định trong bảng giá đt.
Nguồn: Lut Đt đai 2024, Dịch vụ Nh đầu tư Việt Nam
3.2. Luật Nhà ở sửa đổi năm 2023:
Ngày 29/6/2024, Quốc hội đã thông qua và Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ ngày
01/8/2024. Những điểm mới của Luật Nhà ở 2023 khi được áp dụng:
(1) Căn hộ chung cư mini sẽ được cấp sổ hồng: Căn cứ Điều 57
(2) Không còn quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư: Cụ thể, theo Điều 58
(3) Quy định cưỡng chế di dời khỏi nhà chung cư diện phải phá dỡ: Căn cứ Điều 74
(4) Mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội: Theo Điều 76

103
(5) Sửa đổi bổ sung nguyên tắc bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội: Tai Điều 89
(6) Phát triển quỹ đất nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại: Theo Điều 83
(7) Ưu đãi cho chủ đầu tư nhà ở xã hội để phát triển mạnh hơn loại nhà ở này:Điều 85
(8) Xây nhà lưu trú cho công nhân khu công nghiệp: Theo khoản 8 Điều 2
Trong nghiên cứu, chúng tôi chủ yếu đề cập đến những điểm mới sau đây:
-Về Khuyến mãi chung cư: Luật mới sẽ:
+ Cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cho căn hộ mini đủ điều kiện theo
tiêu chuẩn quy định.
+ Miễn tiền sử dụng đất cho dự án cải tạo chung cư cũ
+ Quy định ưu tiên phát triển chung cư tại các đô thị đặc biệt và đô thị loại 1
- Về Khuyến khích nhà ở xã hội: Trong Luật mới:
+ Các chủ đầu tư được miễn thủ tục xác định giá sử dụng đất khi thực hiện các
dự án nhà ở xã hội.
+ Trong một dự án nhà ở xã hội, các chủ đầu tư được hưởng biên lợi nhuận 10%
cho việc xây dựng khu nhà ở xã hội và toàn bộ lợi nhuận từ khu thương mại, có thể
chiếm tới 20% tổng diện tích của dự án.
+ Xóa bỏ yêu cầu về tiền thuê 20% GFA vì trên thực tế, rất khó cho thuê được
GFA này.
- Về Hạn chế đầu cơ: Luật mới:
+ Thêm nhiều hạn chế về giá chuyển nhượng nhà ở xã hội phục vụ mục đích
thương mại trong vòng 5 năm.
+ Hạn chế phân lô đất (dự án đất nền) tại các đô thị đặc biệt và đô thị loại 1,2,3[1]
3.3. Luật Kinh doanh Bất động sản mới năm 2023
Những điểm mới của Luật Kinh doanh bất động sản 2023 áp dụng từ ngày
01/8/2024
(1) Chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán nhà ở tương lai: Căn cứ
Khoản 5 Điều 23
(2) Giảm số tiền thanh toán trước khi thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai:
Căn cứ Điều 25
(3) Chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản nhận tiền thanh toán

