1
CÂU CHUYỆN BÁO CHÍ
LỜI MỞ ĐẦU
Câu chuyện báo chí (Tiếng Anh – Newspaper story), hay còn gọi là “câu
chuyện nhân cảm” là thể loại báo chí, có quá trình phát sinh, phát triển nhiều năm
trên báo chí thế giới cũng như nước ta.
Trước Cách mạng tháng 8 năm 1945, thuật ngữ ‘Câu chuyện báo chí” được
dùng để chỉ những tác phẩm tự sự cỡ nhỏ. Nội dung của thể loại câu chuyện bao
trùm hầu hết các phương tiện của đời sống: đời tư, thế sự, hay nhân tình thế thái với
lối viết ngắn gọn độc đáo, bút pháp linh hoạt dễ cuốn hút người đọc. Trong báo chí
hiện đại, Câu chuyện báo chí thể hiện một kiểu tư duy mới, cách nhìn cuộc sống,
cách nắm bắt đời sống riêng. Câu chuyện báo chí với lối viết giản dị, súc tích có kết
cấu co giãn, đề tài gần với cuộc sống đời thường đã có ảnh hưởng lớn tới việc giáo
dục nhân cách, lối sống của mọi người.
Câu chuyện báo chí là một thể loại kết hợp cả yếu tố văn nghệ được coi là
yếu tố phụ trợ - là phương pháp truyền đạt một vấn đề thời sự mang tính báo chí.
Đó là sự kết hợp cả yếu tố văn nghệ và yếu tố báo chí, nó nằm trong miền giao thoa
giữa hai loại thể: báo chí và văn nghệ. Với vai trò qua trọng của mình trong hệ
thống thể loại. Câu chuyện báo chí là thể loại không thể thiếu được đối với công
chúng báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng.
Cũng giống như các thể loại báo chí khác, như tin tức, phóng sự, bình
luận,..Câu chuyện báo chí là một thể loại có khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin
xác thực và thông tin thời sự, có nghĩa là nó trả lời câu hỏi; ai? Cái gì? thế
nào?,..Mặt khác câu chuyện báo chí còn sử dụng cả bút pháp văn nghệ với ngôn
ngữ hình ảnh có sức biểu cảm cao, chi tiết cô đúc, cách hành văn mang nhiều ẩn ý
để tạo chiều sâu cho câu chuyện.
2
CÂU CHUYỆN BÁO CHÍ TRÊN CÁC LOẠI HÌNH BÁO
Do khuôn khổ hạn hẹp của bài tiểu luận, do hạn chế về vấn đề tài liệu, vì
thế mạn phép được bàn về thể loại này trên hai loại hình: báo điện tử và báo
in.
1. Trên báo chí trực tuyến
Do tuổi đời của báo chí trực tuyến còn non trẻ nên lẽ đương nhiên tuổi đời
của Câu chuyện báo chí trên báo trực tuyến cũng còn non trẻ và chưa thực sự được
chú trọng nhiều. Tuy nhiên những tờ báo điện tử có tiếng như
www.tuoitreonline.com, www.Thanhnienonline.com.vn ,
www.nguoilaodong.com.vn ,….thì đều dành một chuyên mục riêng cho Câu
chuyện báo chí. Tuy không được ưu tiên như thể loại phóng sự, nhưng Câu chuyện
báo chí cũng đang từng bước khẳng định vị trí và vai trò của mình đối với sức hấp
dẫn của một tờ báo.
Tờ báo điện tử của tờ báo in nổi tiếng thanh niên đã dành cho câu chuyện
báo chí vào ngay chuyên mục chào buổi sáng - một trong những chuyên mục được
chờ đón của tờ www.thanhnienonline.com.vn .
3
Trong chuyên mục câu chuyện thứ tư: có tác phẩm “ nghe và lắng nghe” của
tác giả Trần Bạch Đằng ra ngày 31/5/2997 thực sự đã lôi cuốn khán giả bởi những
thông tin mang tính thời sự và bút pháp nghệ thuật sắc sảo.
“tin vào cái đẹp”, ra ngày 5/11/2007 - “nếp nhà” số ra ngày 4/11/2007
www.vietimes.com.vn là một trong những chuyên san của Vietnamnet cũng
có những tác phẩm Câu chuyện báo chí sâu sắc mà thâm thuý, những câu chuyện
có thể viết về một vấn đề nhưng khái quát cho cả một thời đại.
4
2. Trên báo in
Những tờ báo như Tuổi trẻ, Thanh niên, công an nhân dân, an ninh cuối
tháng, hẳn không còn xa lạ gì với độc giả cả nước. Trong đó có những chuyên mục
dành riêng cho Câu chuyện báo chí.
- Chuyện khó tin nhưng có thật của báo an ninh thế giới cuối tháng.
- Nhịp cầu nhân ái của báo Công An nhân dân.
- Sau luỹ tre làng của báo tiền phong
Và một số Câu chuyện báo chí được đăng biệt lập trên tuổi trẻ, lao động,
người lao động,..
Thực sự những câu chuyện trên báo chí thu hút độc giả không phải chỉ ở bút
pháp giàu hình ảnh, ngôn ngữ cảm xúc, lời văn mượt mà, tính nghệ thuật đan xem
hoà quyện làm cho tác phẩm trở nên mềm mại, mà điều quan trọng hơn cả, đó là
độc giả có thể tìm thấy mình, nhận ra một phần của tâm hồn mình tính cách mình
trong đó, hoặc có thể nhận ra sai lầm của họ và tránh khỏi vết xe đổ mà họ đã trượt
phải. Đọc những câu chuyện báo chí, độc giả có cảm xúc thật như chứng kiến một
sự thực ở ngoài đời, mức độ chân thực đã lôi kéo sự quan tâm của độc giả. Chính vì
lẽ đó mà Câu chuyện báo chí xuất hiện ngày càng nhiều trên các loai hình báo chí.
3. Phân tích một Câu chuyện báo chí cụ thể
“ Tha thứ cho chính mình không phải dễ”
5
Câu chuyện thứ 62, trong chuyên mục “chuyện khó tin nhưng có thật” của
báo An Ninh thế giới cuối tháng.- số 75 tháng 10/2007.
(tác phẩm được trích trong phần phụ lục)
+) Cốt truyện
Cốt truyện là hệ thống sự kiện cụ thể được tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và
nghệ thuật nhất định, tạo thành bộ phận cơ bản, quan trọng nhất trong hình thức
động của tác phẩm văn học thuộc loại tự sự và kịch. Trong cốt truyện, câu chuyện
báo chí sẽ được sắp xếp theo nhiều cách khác nhau. Đối với tác phẩm này, tác giả
đã trình bày sự việc theo biễn biến: việc gì xảy ra trước thì kể trước, việc gì xảy ra
sau thì kể sau. Câu chuyện có mở đầu bằng việc tác giả( làm trong ngành công an)
đã bắn nhầm người dân vô tội. Cao trào chính là ở chỗ, tác gải đã bụoc một người
thợ săm bị oan phải vào ngòi tù thay cho mình. Bẵng đi bao nhiêu thời gian, tác giả
luôn sống trong mặc cảm tội lỗi, và càng về già, mặc cảm mắc nợ đó càng lớn và
dẫn đến việc ông quyết tâm phải trở về tìm lại bằng được gia đình người đã chịu tội
thay cho mình. đỉnh điểm chính là khi tất cả gia đinh đều biết sự thật ,và tác giả chỉ
còn chờ đợi sự phán quyết trừng phạt cảu gia đình nhà người thợ săn năm xưa,
nhưng cuối cùng ông đã được tha thứ và đó là một kết thức có hậu.
Tuy nhiên đây là cốt truyện không còn xa lạ gì với độc giả, người ta đã đã
được nghe nhiều nói nhiều. Cái đặc biệt của tác phẩm là ở chỗ, với chủ đề tư tưởng
đó, với cách khai thác đề tài đó, tác giả với sự hối lỗi thực sự và với bút pháp chân
thực đã phưoi bày hết gan ruột của mình, chính điều đó đã lay động lòng người sâu
sắc. Đó chính là điểm hấp dẫn của tác phẩm này.
+) kết cấu.
Kết cấu là yếu tố hình thức của câu chuyện báo chí:
Phần mở đầu: giới thiệu hoàn cảnh nảy sinh xung đột, đó là một chiến sĩ
công an bắn nhầm vào người dân lương thiện, do hèn nhát, và nông nổi đã không
dmá đầu thú và để một người khác chịu tội thay cho mình.