intTypePromotion=1

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình - Hà Việt Hùng

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
60
lượt xem
5
download

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình - Hà Việt Hùng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo nội dung bài viết "Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình" dưới đây để nắm bắt được quá trình biến đổi kinh tế xã hội, biến đổi gia đình, kết hôn, cấu trúc gia đình, vai trò gia đình,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình - Hà Việt Hùng

40 Xã hội học, số 3(111), 2010<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vµ biÕn ®æi gia ®×nh<br /> <br /> <br /> Hµ ViÖt Hïng*<br /> <br /> <br /> Giíi thiÖu<br /> H¬n 20 n¨m qua, tõ khi §¶ng ta khëi x­íng c«ng cuéc §æi míi vµ ®Èy m¹nh sù<br /> nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, nh÷ng biÕn ®æi kinh tÕ - x· héi to<br /> lín ®· vµ ®ang diÔn ra trong ®êi sèng x· héi. Lµ mét thiÕt chÕ chñ yÕu cña x· héi, gia<br /> ®×nh kh«ng thÓ kh«ng biÕn ®æi phï hîp víi nh÷ng thay ®æi tõng ngµy cña x· héi hiÖn<br /> ®¹i. CÊu tróc gia ®×nh vµ nh÷ng chøc n¨ng cña nã ®· chÞu t¸c ®éng nh­ thÕ nµo cña<br /> qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸? Vai trß cña gia ®×nh t¨ng lªn hay suy yÕu<br /> ®i trong ®êi sèng cña x· héi hiÖn ®¹i? Sù biÕn ®æi cña gia ®×nh ViÖt Nam cã thÓ cã<br /> nh÷ng kh¸c biÖt nµo so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ ThÕ giíi nãi chung?<br /> BiÕn ®æi kinh tÕ - x· héi<br /> Nh÷ng thay ®æi vÒ kinh tÕ - x· héi ®· vµ ®ang diÔn ra ®Æc biÖt nhanh chãng<br /> trong h¬n 20 n¨m võa qua. C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ph¸t triÓn nhanh cïng víi quyÒn<br /> tù do ®i l¹i vµ c­ tró cña c«ng d©n ®­îc b¶o ®¶m ®· thóc ®Èy lµn sãng di c­ gi÷a c¸c<br /> vïng miÒn, ®Æc biÖt tõ n«ng th«n ra ®« thÞ, ngµy cµng t¨ng. So víi nh÷ng n¨m tr­íc<br /> ®©y, hÖ thèng qu¶n lý hé khÈu vµ ®¨ng ký t¹m tró ®· ®­îc níi láng rÊt nhiÒu. Cã thÓ<br /> thÊy mét sè l­îng lín ng­êi lao ®éng tõ n«ng th«n ra thµnh phè lµm viÖc mµ kh«ng cã<br /> ®¨ng ký t¹m tró. N¨m 2009, sè ng­êi di c­ tõ n«ng th«n ra thµnh thÞ t¨ng gÊp ®«i so<br /> víi n¨m 1999. B×nh qu©n møc nhËp c­ ®· ®ãng gãp 57 % cho møc t¨ng d©n sè cña khu<br /> vùc thµnh thÞ (Tæng côc Thèng kª, 2010).<br /> Møc ®é di chuyÓn cña d©n c­ kh«ng chØ t¨ng lªn gi÷a c¸c vïng miÒn ë trong n­íc<br /> mµ c¶ trªn ph¹m vi c¸c n­íc kh¸c trong khu vùc vµ ThÕ giíi. Trong qu¸ tr×nh héi<br /> nhËp quèc tÕ hiÖn nay, víi cuèn hé chiÕu trong tay, bÊt cø ng­êi d©n nµo còng cã thÓ<br /> dÔ dµng ®i ®Õn nhiÒu n­íc trong khèi ASEAN nh­ In®«nªxia, Malaixia, Lµo, Philippin<br /> hay Th¸i Lan. Do nhu cÇu cÇn lao ®éng phæ th«ng ë mét sè n­íc trong khu vùc, viÖc<br /> qu¶n lý nh©n khÈu kÓ c¶ víi ng­êi n­íc ngoµi ë nh÷ng n­íc nµy còng ®­îc níi láng.<br /> VÝ dô, ë Lµo vµ Th¸i lan hiÖn nay, ­íc tÝnh cã vµi tr¨m ngµn lao ®éng ViÖt Nam lµm<br /> viÖc theo ®­êng di c­ tù do qua biªn giíi. Ng­îc l¹i, qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ vµ<br /> toµn cÇu ho¸ còng ®· ®­a hµng chôc ngµn lao ®éng n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam. ¦íc tÝnh<br /> hiÖn nay cã h¬n 35.000 c«ng nh©n Trung Quèc ®ang lao ®éng ë mét sè khu c«ng<br /> nghiÖp cña n­íc ta (Tuæi trÎ Online, 31/7/2009). Lao ®éng tù do tõ c¸c n­íc Ch©u Phi<br /> ®Õn thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ mét sè tØnh phÝa Nam còng cã thÓ lªn ®Õn hµng ngµn<br /> ng­êi.<br /> <br /> *<br /> TS, ViÖn X· héi häc, Häc viÖn ChÝnh trÞ - Hµnh chÝnh Quèc gia Hå ChÝ Minh.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Hà Việt Hùng 41<br /> <br /> <br /> Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ®· thóc ®Èy viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn hµng ngµn<br /> khu c«ng nghiÖp tËp trung, thu hót hµng triÖu lao ®éng ®Õn chñ yÕu tõ c¸c vïng n«ng<br /> th«n. Sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ®· tõng b­íc thu hÑp diÖn tÝch ®Êt s¶n xuÊt n«ng<br /> nghiÖp ë nhiÒu vïng n«ng th«n. §iÒu nµy gãp phÇn t¸c ®éng lµm cho hµng tr¨m ngµn<br /> n«ng d©n ph¶i chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp sang khu vùc c«ng nghiÖp hay dÞch vô. C«ng<br /> nghiÖp hãa còng thóc ®Èy qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ë n­íc ta. Tû träng d©n c­ ®« thÞ ®·<br /> t¨ng lªn kh¸ nhanh trong vßng 20 n¨m trë l¹i ®©y. HiÖn nay, tû lÖ nµy lµ 29,6 % vµ dù<br /> kiÕn t¨ng lªn ®Õn 40 % vµo n¨m 2020 (Tæng côc Thèng kª, 2010). Nh­ vËy, c¬ cÊu x·<br /> héi - nghÒ nghiÖp còng nh­ c¬ cÊu d©n c­ n«ng th«n - ®« thÞ ®ang cã nh÷ng thay ®æi<br /> lín.<br /> Kinh tÕ cña ®Êt n­íc tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1990 ®· cã tèc ®é ph¸t triÓn kh¸ cao víi<br /> tû lÖ trung b×nh hµng n¨m trªn 7%. Tû lÖ hé nghÌo trªn ph¹m vi c¶ n­íc ®· gi¶m m¹nh<br /> tõ kho¶ng 60 % trong nh÷ng n¨m ®Çu 1990 xuèng d­íi 30 %. Kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t<br /> triÓn ®· t¹o nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc l­u th«ng hµng hãa dÔ dµng tíi tÊt c¶<br /> c¸c x·/th«n vïng s©u, vïng xa trong c¶ n­íc. §êi sèng cña mét bé ph©n d©n c­, ®Æc biÖt<br /> ë c¸c khu vùc ®« thÞ ®· ®­îc c¶i thiÖn rÊt nhiÒu. C¸c dÞp nghØ lÔ dµi ngµy, cã thÓ thÊy<br /> hµng triÖu ng­êi tham gia c¸c chuyÕn ®i du lÞch ë c¶ trong vµ ngoµi n­íc.<br /> Mét sù thay ®æi to lín n÷a lµ sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña truyÒn th«ng vµ c¸c<br /> ph­¬ng tiÖn th«ng tin liªn l¹c. HÇu hÕt c¸c vïng trong c¶ n­íc cã thÓ xem ®­îc sãng<br /> truyÒn h×nh cña hµng tr¨m ch­¬ng tr×nh trong vµ ngoµi n­íc. Nh÷ng diÔn biÕn trong<br /> ®êi sèng v¨n hãa x· héi trªn ThÕ giíi ®­îc cËp nhËt liªn tôc. Mét ng­êi d©n b×nh<br /> th­êng cã thÓ liªn l¹c ®­îc víi ng­êi th©n cña hä ë kh¾p n¬i trong n­íc còng nh­ ë<br /> n­íc ngoµi víi chi phÝ chÊp nhËn ®­îc. Nh÷ng thay ®æi nh­ trªn ch¾c ch¾n cã ¶nh<br /> h­ëng tíi nh÷ng biÕn ®æi gia ®×nh trong x· héi cña chóng ta.<br /> BiÕn ®æi gia ®×nh<br /> Nh÷ng biÕn ®æi kinh tÕ - x· héi m¹nh mÏ trªn mäi khÝa c¹nh cña ®êi sèng kinh<br /> tÕ - x· héi ®· cã t¸c ®éng nh­ thÕ nµo tíi qu¸ tr×nh kÕt h«n, cÊu tróc gia ®×nh, sù tån<br /> t¹i ph¸t triÓn gia ®×nh, vai trß cña gia ®×nh vµ mèi quan hÖ t­¬ng t¸c gi÷a c¸c thµnh<br /> viªn trong gia ®×nh, gi÷a c¸c thÕ hÖ trong gia ®×nh?<br /> KÕt h«n<br /> Qu¸ tr×nh t¹o lËp gia ®×nh còng ®ang cã nh÷ng biÕn ®æi to lín so víi c¸c quan<br /> niÖm truyÒn thèng. Thø nhÊt, ngµy nay, trong x· héi ViÖt Nam, h«n nh©n dùa trªn tù<br /> do yªu ®­¬ng, do c¸ nh©n tù quyÕt ®Þnh lµ chÝnh. Bè mÑ Ýt can thiÖp vµo viÖc lËp gia<br /> ®×nh cña con c¸i.<br /> Thø hai, xu h­íng lËp gia ®×nh muén hay xu h­íng tuæi kÕt h«n ®ang t¨ng<br /> lªn. Tuæi trung b×nh kÕt h«n cña nam ®· t¨ng tõ 25,4 n¨m 1999 lªn 26,2 n¨m<br /> 2009. Tuæi kÕt h«n trung b×nh cña n÷ kh«ng thay ®æi trong cïng thêi kú vµ ë møc<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 42 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình<br /> <br /> <br /> kh¸ cao lµ 22,8. ë khu vùc thµnh thÞ, tuæi trung b×nh kÕt h«n cña c¶ nam vµ n÷<br /> ®Òu cao h¬n so víi ë n«ng th«n (Tæng côc Thèng kª, 2010). Tuæi trung b×nh kÕt h«n<br /> cña nam vµ n÷ cã thÓ sÏ cßn t¨ng lªn cïng víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa vµ ®« thÞ<br /> hãa ë n­íc ta.<br /> Thø ba, trong mét thÕ giíi mµ c¸c quan niÖm vÒ tù do quan hÖ nam n÷ ngµy<br /> cµng cëi më h¬n, quan hÖ t×nh dôc tr­íc h«n nh©n cã xu h­íng ngµy cµng phæ biÕn th×<br /> viÖc mang thai hay sinh con tr­íc h«n nh©n ngµy cµng nhiÒu. NÕu nh­ tr­íc kia, qu¸<br /> tr×nh h×nh thµnh gia ®×nh chñ yÕu ®i qua tuÇn tù c¸c b­íc lµ c­íi, mang thai vµ sinh<br /> con. Ngµy nay, c¸c b­íc nµy cã thÓ bÞ ®¶o lén nh­ sau: (1) ®Çu tiªn cã thÓ lµ mang<br /> thai, sau ®ã míi ®Õn c­íi vµ sinh con; hoÆc (2) mang thai, sinh con vµ míi tæ chøc c­íi.<br /> Cã mét sè cÆp vî chång, thËm chÝ sau nhiÒu n¨m cã con míi tæ chøc c­íi.<br /> Thø t­, lo¹i h×nh gia ®×nh nam n÷ chung sèng víi nhau nh­ng kh«ng ®¨ng ký<br /> kÕt h«n ®ang xuÊt hiÖn. Theo kÕt qu¶ Tæng ®iÒu tra gia ®×nh ViÖt Nam 2006, ­íc tÝnh<br /> cã kho¶ng mét triÖu cÆp vî chång ®ang sinh sèng kh«ng cã h«n thó. Lo¹i h×nh gia ®×nh<br /> nµy còng rÊt phæ biÕn ë c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn. C©u hái ®Æt ra lµ c«ng t¸c<br /> qu¶n lý nhµ n­íc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy thÕ nµo? Hä cã vi ph¹m ph¸p luËt kh«ng?<br /> Nh÷ng ®øa trÎ sinh ra lµ con ngoµi gi¸ thó hay kh«ng?<br /> Thø n¨m, sè phô n÷ kh«ng cã ®iÒu kiÖn lËp gia ®×nh (lo¹i cã h«n thó hay chung<br /> sèng kh«ng ®¨ng ký) nh­ng muèn thùc hiÖn quyÒn lµm mÑ vµ cã con còng cã xu h­íng<br /> t¨ng lªn. Cã nªn coi nh÷ng ®øa trÎ sinh ra cña nh÷ng ng­êi phô n÷ nµy lµ ngoµi gi¸<br /> thó.<br /> Thø s¸u, h«n nh©n quèc tÕ cã xu h­íng ph¸t triÓn m¹nh. Hµng n¨m cã hµng<br /> chôc ngµn ng­êi ViÖt Nam lÊy vî hoÆc chång ng­êi n­íc ngoµi. §Õn nay, ë Hµn Quèc<br /> cã kho¶ng 40.000 c« d©u ViÖt Nam (www.zing.vn, 5/8/2010). ViÖc ®i l¹i xuÊt nhËp<br /> c¶nh cña c«ng d©n ViÖt Nam còng nh­ cña c¸c n­íc kh¸c ®ang trë nªn hÕt søc thuËn<br /> tiÖn, ®· lµm t¨ng nh÷ng c¬ héi tiÕp xóc, giao l­u víi ng­êi n­íc ngoµi. §©y lµ mét yÕu<br /> tè quan träng lµm t¨ng tû lÖ h«n nh©n cã yÕu tè n­íc ngoµi.<br /> CÊu tróc gia ®×nh<br /> VÒ cÊu tróc gia ®×nh, cã nh÷ng biÕn ®æi ®ang diÔn ra nh­ sau:<br /> Thø nhÊt, tû träng m« h×nh gia ®×nh h¹t nh©n víi hai thÕ hÖ ngµy cµng t¨ng lªn<br /> so víi m« h×nh gia ®×nh më réng cã nhiÒu thÕ hÖ kiÓu truyÒn thèng. H¬n n÷a m« h×nh<br /> gia ®×nh chØ cã mét thÕ hÖ, thËm chÝ chØ cã mét ng­êi ®ang xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu.<br /> §êi sèng kinh tÕ ®­îc n©ng cao cïng víi nh÷ng gi¸ trÞ míi trong ®êi sèng x· héi hµng<br /> ngµy nh­ tù do c¸ nh©n, quan niÖm vÒ h­ëng thô, sù kh¸c biÖt vÒ nhu cÇu trong sinh<br /> ho¹t hµng ngµy, ®· thóc ®Èy phÇn lín c¸c cÆp vî chång trÎ t¸ch ngay ra sèng riªng<br /> hoÆc trong vßng mét vµi n¨m sau khi c­íi.<br /> Thø hai lµ, qui m« gia ®×nh cã xu h­íng gi¶m kh¸ nhanh. Møc sinh ë n­íc ta<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Hà Việt Hùng 43<br /> <br /> <br /> trong gÇn hai m­¬i n¨m qua ®· gi¶m rÊt nhanh. Tû suÊt sinh th« ®· gi¶m tõ trªn 30<br /> phÇn ngµn, n¨m 1989, xuèng cßn 17,6 phÇn ngµn, n¨m 2009 (Tæng côc Thèng kª,<br /> 2010). PhÇn lín c¸c cÆp vî chång trÎ, nhÊt lµ ë ®« thÞ chØ cã 1 - 2 con, thËm chÝ nhiÒu<br /> cÆp kh«ng muèn cã con. Møc sinh gi¶m liªn tôc, cïng víi tuæi thä ®­îc n©ng lªn, ®·<br /> lµm cho tû lÖ ng­êi giµ ®ang t¨ng nhanh. Tû lÖ c¸c hé gia ®×nh chØ cã hai «ng bµ giµ víi<br /> nhau hay thËm chÝ chØ cã mét ng­êi giµ, do con c¸i sèng riªng hay ®i lµm ¨n xa, ®ang<br /> t¨ng lªn.<br /> <br /> <br /> S¬ ®å 1: BiÕn ®éng møc sinh 1999 - 2009 ë ViÖt nam<br /> (Tæng tû suÊt sinh TFR - sè con /phô n÷)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Nguån: Tæng côc Thèng kª, 2010.<br /> <br /> <br /> Thø ba lµ, sè l­îng gia ®×nh khuyÕt t¹m thêi ngµy cµng t¨ng lªn, nhÊt lµ ë c¸c<br /> vïng n«ng th«n do mét trong hai vî chång chñ hé ph¶i th­êng xuyªn ®i lµm ¨n ë xa<br /> nhµ. Hä ph¶i tíi lµm viÖc ë c¸c khu c«ng nghiÖp, ra thµnh phè hay ®i lao ®éng ë n­íc<br /> ngoµi. Tû lÖ ly h«n cã xu h­íng t¨ng còng gãp phÇn lµm t¨ng tû lÖ c¸c gia ®×nh mµ ë<br /> ®ã con c¸i chØ cã mÑ hoÆc bè.<br /> Thø t­, lµn sãng di c­ ra thµnh phè lao ®éng cña thanh niªn ®· lµm cho nhiÒu<br /> th«n xãm c¸c vïng quª mµ ë ®ã trong c¸c hé gia ®×nh chØ cßn l¹i «ng bµ giµ vµ trÎ em<br /> ch­a ®Õn tuæi lao ®éng.<br /> Ly h«n<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 44 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình<br /> <br /> <br /> T­¬ng tù nh­ nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, tû lÖ ly h«n còng cã xu h­íng<br /> ngµy cµng t¨ng lªn ë n­íc ta. Theo c¸c sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª, tû lÖ nh÷ng<br /> ng­êi ®ang sèng ly h«n ®· t¨ng tõ 0,9 %, n¨m 2004, lªn 1,0%, n¨m 2009. Tû lÖ sè<br /> ng­êi ly h«n lµ n÷ nhiÒu gÊp 2,3 lÇn tû lÖ sè ng­êi ly h«n lµ nam. Sè ng­êi sèng ly h«n<br /> hoÆc ly th©n ë n­íc ta n¨m 2009 cã h¬n mét triÖu ng­êi (Tæng côc Thèng kª, 2010).<br /> Cßn theo kÕt qu¶ cña cuéc Tæng ®iÒu tra gia ®×nh ViÖt Nam 2006, tû lÖ ly h«n ë n­íc<br /> ta ë møc trªn 3 %. Nh­ trªn ®· nªu, tû lÖ ly h«n t¨ng ®· gãp phÇn lµm t¨ng sè l­îng<br /> c¸c gia ®×nh khuyÕt, chØ cã bè hoÆc mÑ, ë trong x· héi.<br /> Vai trß gia ®×nh<br /> Trong mét x· héi ®ang ph¸t triÓn, ®ang thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i<br /> hãa nh­ n­íc ta, còng nh­ nhiÒu n­íc ®· vµ ®ang ph¸t triÓn kh¸c, vai trß cña gia<br /> ®×nh ®ang cã nh÷ng biÕn ®æi c¨n b¶n.<br /> Vai trß gia ®×nh trong tæ chøc lao ®éng ë c¸c vïng n«ng th«n ngµy cµng bÞ h¹n<br /> chÕ trong nh÷ng ®iÒu kiÖn d©n sè ngµy cµng ®«ng, ®Êt ®ai canh t¸c ngµy cµng bÞ thu<br /> hÑp. Sù d«i d­ lao ®éng ngµy cµng nhiÒu ®· ®Èy mét tû lÖ lín nh÷ng ng­êi trong ®é<br /> tuæi lao ®éng ®i t×m kiÕm c«ng viÖc ë bªn ngoµi, ®i tíi c¸c khu c«ng nghiÖp hay ra<br /> thµnh phè. ë thµnh phè Hµ Néi hiÖn nay, ­íc tÝnh cã kho¶ng 80 - 85.000 phô n÷ tõ<br /> c¸c vïng n«ng th«n ra lµm nghÒ gióp viÖc gia ®×nh (Ng« ThÞ Ngäc Anh, 2010).<br /> Vai trß cña gia ®×nh trong tæ chøc sinh ho¹t cuéc sèng hµng ngµy ®ang ngµy<br /> cµng gi¶m ®i. NhÞp sèng c«ng nghiÖp ®· khiÕn cho c¸c thµnh viªn cña nhiÒu gia ®×nh<br /> Ýt khi ngåi cïng víi nhau trong b÷a ¨n hµng ngµy. Hä ph¶i ¨n ë n¬i lµm viÖc, ë ngoµi<br /> c¸c qu¸n ¨n cho kÞp giê lµm. C«ng viÖc bËn rén nªn nhiÒu gia ®×nh Ýt cã thêi gian h¬n<br /> cho viÖc ®i chî, chuÈn bÞ b÷a ¨n. HiÖn t­îng nµy kh¸ phæ biÕn ë c¸c ®« thÞ lín. Cßn ë<br /> nhiÒu vïng n«ng th«n, thanh niªn vµ phÇn lín nh÷ng ng­êi trong ®é tuæi lao ®éng<br /> th­êng xuyªn ph¶i ®i lµm ¨n xa. Hµng n¨m hä cã rÊt Ýt thêi gian ®Ó sinh ho¹t chung<br /> cïng víi gia ®×nh.<br /> Vai trß gia ®×nh trong viÖc nu«i d¹y con c¸i còng bÞ suy gi¶m. ë thµnh phè,<br /> nhiÒu bËc phô huynh cã rÊt Ýt thêi gian dµnh cho con c¸i. NhiÒu gia ®×nh ph¶i phã<br /> mÆc cho ng­êi gióp viÖc. PhÇn lín c¸c tr­êng tiÓu häc vµ trung häc c¬ së ®· tæ chøc<br /> häc b¸n tró c¶ ngµy, nªn hÇu nh­ viÖc häc hµnh, d¹y dç con c¸i tõ nhµ trÎ, mÉu gi¸o<br /> trë lªn lµ c¸c gia ®×nh d­êng nh­ giao cho nhµ tr­êng vµ x· héi. ë c¸c vïng th«n<br /> quª, nhiÒu bËc cha mÑ ph¶i ®i lµm ¨n xa nªn viÖc nu«i d¹y con c¸i th­êng ph¶i dùa<br /> vµo «ng bµ, bµ con hä hµng hay thËm chÝ con c¸i hä ph¶i tù lo cuéc sèng hµng ngµy.<br /> Vai trß gia ®×nh trong viÖc ®¸p øng nhu cÇu t×nh dôc râ rµng lµ gi¶m ®i trong bèi<br /> c¶nh x· héi ®ang hµng ngµy thay ®æi, kÓ c¶ trong n­íc vµ trªn ThÕ giíi, khi quan<br /> niÖm vÒ quan hÖ t×nh dôc tr­íc h«n nh©n vµ ngoµi h«n nh©n kh«ng cßn kh¾t khe nh­<br /> trong c¸c x· héi truyÒn thèng. Trong c«ng t¸c phßng chèng HIV/AIDS, c¸c nhµ qu¶n lý<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Hà Việt Hùng 45<br /> <br /> <br /> vµ chuyªn gia ®· ph¶i thõa nhËn thùc tÕ nµy ®Ó cã thÓ ®­a ra nh÷ng th«ng ®iÖp<br /> truyÒn th«ng phï hîp liªn quan ®Õn vÊn ®Ò sö dông bao cao su khi cã nhiÒu b¹n t×nh,<br /> thùc hµnh t×nh dôc an toµn v.v…<br /> T¸c ®éng cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ tíi biÕn ®æi gia ®×nh<br /> Theo c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ biÕn ®æi gia ®×nh ë c¸c n­íc trong khu vùc nh­<br /> Trung Quèc hay Th¸i Lan, hay nh­ cña mét sè n­íc ch©u ¸ kh¸c cã tr×nh ®é ph¸t<br /> triÓn c«ng nghiÖp vµ møc sèng rÊt cao nh­ NhËt B¶n hay Hµn Quèc, trong nh÷ng<br /> thËp kû võa qua, nh÷ng biÕn ®æi gia ®×nh ë c¸c n­íc vÒ c¬ b¶n cã nh÷ng ®Æc ®iÓm nh­<br /> nhau ®èi víi kÕt h«n, thay ®æi cÊu tróc gia ®×nh hay ly h«n. Tïy thuéc vµo m«i tr­êng<br /> v¨n hãa x· héi vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ë mçi n­íc, møc ®é cña nh÷ng biÕn<br /> ®æi gia ®×nh cã sù kh¸c biÖt nhÊt ®Þnh. ë nh÷ng n­íc cã tr×nh ®é ph¸t triÓn c«ng<br /> nghiÖp cao h¬n hoÆc thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa tr­íc, nh÷ng biÕn ®æi m¹nh mÏ vÒ gia<br /> ®×nh diÔn ra sím h¬n. VÝ dô, ®é tuæi kÕt h«n trung b×nh cao h¬n; tû träng gia ®×nh h¹t<br /> nh©n t¨ng cao h¬n; qui m« gia ®×nh nhá h¬n; tû lÖ nh÷ng ng­êi ®éc th©n cao h¬n, ®Æc<br /> biÖt ®èi víi ng­êi giµ; vµ ë c¸c quèc gia nµy cã tû lÖ ly h«n rÊt cao. NÕu nh­ ë n­íc ta,<br /> tû lÖ ly h«n hiÖn nay ­íc tÝnh kho¶ng 5 %, th× ë NhËt B¶n, tû lÖ nµy lµ trªn 30 %<br /> (www.divorcereform.org, ngµy 14/8/2010). C¸c nhµ nghiªn cøu vÒ gia ®×nh ®Òu cã<br /> nhËn xÐt lµ biÕn ®æi gia ®×nh lu«n lu«n diÔn ra song hµnh cïng víi biÕn ®æi x· héi.<br /> Tuy nhiªn, khi c¸c n­íc b¾t ®Çu thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa th× c¸c biÕn ®æi kinh<br /> tÕ - x· héi diÔn ra nhanh h¬n, vµ hÖ qu¶ tÊt yÕu ®i cïng víi nã lµ nh÷ng biÕn ®æi râ<br /> nÐt cña gia ®×nh víi t­ c¸ch lµ mét thiÕt chÕ chñ yÕu cña x· héi. Nh÷ng biÕn ®æi gia<br /> ®×nh ë ViÖt Nam d­êng nh­ còng n»m trong quÜ ®¹o biÕn ®æi gia ®×nh mµ c¸c n­íc<br /> c«ng nghiÖp ph¸t triÓn nhÊt ®· tr¶i qua.<br /> §Ó c¸c nguån lùc dµnh cho c«ng t¸c gia ®×nh ®­îc sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶,<br /> viÖc x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch vÒ gia ®×nh cÇn tÝnh tíi sù tån t¹i kh¸ch<br /> quan vµ ®a d¹ng cña c¸c m« h×nh gia ®×nh vµ nh÷ng nhu cÇu cña tõng lo¹i m« h×nh.<br /> Tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu rÊt ®a d¹ng cña c¸c gia ®×nh sÏ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn bÒn<br /> v÷ng cña gia ®×nh vµ gãp phÇn vµo thµnh c«ng cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn<br /> ®¹i ho¸ ®Êt n­íc./.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 46 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và biến đổi gia đình<br /> <br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> <br /> 1. Ng« ThÞ Ngäc Anh, 2010. Mét sè lo¹i h×nh gióp viÖc gia ®×nh ë Hµ Néi hiÖn nay vµ<br /> c¸c gi¶i ph¸p qu¶n lý. Nhµ xuÊt b¶n Lao ®éng.<br /> 2. Nguån internet: www.divorcereform.org, ngµy 14/8/2010.<br /> 3. Nguån internet: www.zing.vn, 5/8/2010.<br /> 4. Nguån Tuæi trÎ Online, 31/7/2009.<br /> 5. Tæng côc Thèng kª, 2010. Tæng §iÒu tra D©n sè vµ Nhµ ë ViÖt Nam n¨m 2009: C¸c<br /> kÕt qu¶ chñ yÕu.<br /> 6. Tæng côc Thèng kª, 2008. §iÒu tra biÕn ®éng d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh<br /> 2007.<br /> 7. Tæng côc Thèng kª, 2007. §iÒu tra biÕn ®éng d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh<br /> 2006.<br /> 8. Tæng côc Thèng kª, 2007. Tæng §iÒu tra gia ®×nh ViÖt Nam 2006.<br /> 9. Tæng côc Thèng kª, 2005. §iÒu tra biÕn ®éng d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh<br /> 2004.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2