intTypePromotion=1
ADSENSE

Đánh giá đất đối với doanh nghiệp cổ phần hóa: Thực trạng và khuyến nghị

Chia sẻ: AtaruMoroboshi _AtaruMoroboshi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17

21
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày về sự thay đổi và chuyển mình đó là quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đánh dấu một bước tiến mới về xây dựng nền kinh tế với sự cạnh tranh lành mạnh, thể hiện được việc phân phối lợi nhuận theo thành quả lao động và kết quả đầu tư, tuy nhiên, việc xác định giá trị quyền sử dụng đất của doanh nghiệp khi cổ phần hóa vẫn luôn là “nút thắt khó gỡ”. Mời các bạn cùng tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đánh giá đất đối với doanh nghiệp cổ phần hóa: Thực trạng và khuyến nghị

  1. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 305 ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ PHAN TRUNG HIỀN GVCC.PGS.TS, Phó Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học Cần Thơ pthien@ctu.edu.vn LÊ THỊ KIM LOAN Kiểm sát viên, Viện kiểm sát Tp.Cần Thơ - học viên cao học K27, Khoa Luật, Trường Đại học Cần Thơ loanm3420021@gstudent.ctu.edu.vn 1. Đặt vấn đề Nước ta đang trong giai đoạn đổi mới toàn diện, tất yếu là phải sắp xếp, cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, đòi hỏi các doanh nghiệp phải có sự thay đổi và chuyển mình đó là quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đánh dấu một bước tiến mới về xây dựng nền kinh tế với sự cạnh tranh lành
  2. 306 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ mạnh, thể hiện được việc phân phối lợi nhuận theo thành quả lao động và kết quả đầu tư, tuy nhiên, việc xác định giá trị quyền sử dụng đất của doanh nghiệp khi cổ phần hóa vẫn luôn là “nút thắt khó gỡ”. Chính vì vậy, cần phải hoàn thiện những quy định của pháp luật về định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước vừa đảm bảo hiệu quả việc sử dụng tài sản công vừa góp phần phát triển kinh tế đất nước trong thời kỳ hội nhập. 2. Cơ sở lý luận 2.1. Lý thuyết về định giá đất Giá đất là yếu tố trung tâm của hệ thống tài chính về đất đai của quốc gia, Luật Đất đai năm 2013 quy định giá đất là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất1 và phải được thể hiện bằng tiền2. Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, đất đai còn là nguồn nội lực, nguồn vốn để phát triển đất nước, nên “về bản chất, nó cũng được xác định là loại tài sản tồn tại dưới dạng vật chất”3, theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 quyền sử dụng đất là tài sản4 và trong nền kinh tế thị trường hiện nay việc định giá loại tài sản này là một nhu cầu của thực tiễn. Với đặc thù là loại tài sản mà bản thân không thể tự tạo ra giá trị nhưng lại phản ánh tác dụng thông qua khả năng thu lợi và các quyền được thụ hưởng nên quyền lợi của người sử dụng đất đến đâu thì khả năng thu lợi sẽ đến đó. Khác với các loại tài sản thông thường khi định giá đất cần phải xem xét toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp như: tính cố định không thể di dời; tính bền vững theo thời gian; tính khan hiếm theo vị trí độc lập của đất; kết cấu hạ tầng; điều kiện kinh tế - xã hội; yếu tố pháp lý… để xác định giá trị của đất. Thực tế, giá đất được hình thành chủ yếu từ thị trường nên khi định giá đất phải được dựa trên các nguyên tắc và phương pháp định giá cùng các dữ liệu của thị trường, tình hình giao dịch, quan 1 Khoản 19 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 2 Khoản 20 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 3 Phan Trung Hiền (chủ biên): Pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai ở Việt Nam, Nxb. Đại học Cần Thơ, 2016, trang 7 4 Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015
  3. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 307 hệ cung-cầu, xu hướng tăng-giảm trước, trong và sau thời điểm định giá để tổng hợp và định ra mức giá hợp lý nhất. Theo quy định tại Điều 113 và Điều 114 Luật Đất đai năm 2013 cơ sở gián tiếp và trực tiếp để tính giá trị quyền sử dụng đất là khung giá đất của Chính phủ được ban hành với định kỳ 05 năm một lần đối với từng loại đất theo từng vùng và bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành tại địa phương định kỳ 05 năm một lần. Như vậy, định giá đất có thể được hiểu là sự ước tính về mặt giá trị bằng hình thái tiền tệ đối với một diện tích đất tại một thời điểm nhất định cho một mục đích cụ thể. 2.2. Các phương pháp định giá đất Tại Điều 4 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất, thì có 05 phương pháp định giá đất bao gồm: Phương pháp so sánh trực tiếp; Phương pháp chiết trừ; Phương pháp thu nhập; Phương pháp thặng dư; Phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất. (i) Phương pháp so sánh trực tiếp: Là phương pháp định giá đất thông qua việc phân tích mức giá của các thửa đất trống tương tự về mục đích sử dụng đất, vị trí, khả năng sinh lợi, điều kiện kết cấu hạ tầng, diện tích, hình thể, tính pháp lý về quyền sử dụng đất (sau đây gọi là thửa đất so sánh) đã chuyển nhượng trên thị trường, trúng đấu giá quyền sử dụng đất để so sánh, xác định giá của thửa đất cần định giá. (ii) Phương pháp chiết trừ: Là phương pháp định giá đất đối với thửa đất có tài sản gắn liền với đất bằng cách loại trừ phần giá trị tài sản gắn liền với đất ra khỏi tổng giá trị bất động sản (bao gồm giá trị đất và giá trị tài sản gắn liền với đất). (iii) Phương pháp thu nhập: Là phương pháp định giá đất tính bằng thương số giữa mức thu nhập ròng thu được bình quân một năm trên một đơn vị diện tích đất so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm bình quân một năm tính đến thời điểm định giá đất của loại tiền gửi VNĐ kỳ hạn 12 tháng tại ngân hàng thương mại nhà nước có mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm cao nhất trên địa bàn cấp tỉnh.
  4. 308 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ (iv) Phương pháp thặng dư: Là phương pháp định giá đất đối với thửa đất có tiềm năng phát triển theo quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng hoặc được phép chuyển mục đích sử dụng đất để sử dụng cao nhất và tốt nhất bằng cách loại trừ tổng chi phí ước tính ra khỏi tổng doanh thu phát triển giả định của bất động sản. (v) Phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất: Là phương pháp định giá đất bằng cách sử dụng hệ số điều chỉnh giá đất nhân (x) với giá đất trong bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) ban hành. Để định giá đất một cách chính xác cần phải thu thập thông tin đầy đủ về giá đất đã chuyển nhượng trên thị trường, giá đất trúng đấu giá quyền sử dụng đất, giá đất trong cơ sở dữ liệu về đất đai, giá đất trên sàn giao dịch bất động sản, giá đất được xác định từ chi phí, thu nhập của thửa đất và phải bảo đảm khách quan, trung thực. Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất thì đối với đất của doanh nghiệp cổ phần hóa được áp dụng theo phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất. 3. Thực trạng định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Với ưu thế là doanh nghiệp của nhà nước, các doanh nghiệp có lợi thế rất lớn về đất đai khi được nhà nước giao hoặc cho thuê nhưng khi cổ phần hóa thì đất đai lại không có giá trị. Minh chứng cho vấn đề này là trường hợp giá đất tại số 4 Thụy Khuê, Ba Đình, Hà Nội của Hãng phim truyện Việt Nam (VFS), với diện tích hàng ngàn m2 nhưng lại có giá là “0 đồng”, trong khi “giá đất ở tại mặt đường Thụy Khuê được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định là 46 triệu/m2, nhưng thực tế có thời điểm giao dịch đã lên đến 250 triệu đồng/m2”5 nên việc xác định giá đất này đã làm thất thu ngân sách hàng trăm tỷ đồng. Chính vì thế, việc nhà nước quyết định “2 lô đất 5.443m2 tại số 4 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội sẽ được trả về 5 Thu Trang “Đất vàng Hãng phim truyện Việt Nam: Vật hồi cố chủ” trang tin an ninh điện tử http://antt.vn/dat-vang-hang-phim-truyen-viet-nam-vat-hoi-co-chu-291591. htm[Truy cập ngày 11/8/2021]
  5. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 309 cho VFS tiếp tục sử dụng”6 được sự đồng tình của toàn xã hội. Theo kết quả kiểm toán còn cho thấy, một số doanh nghiệp cổ phần hóa đã không nghiêm túc thực hiện việc rà soát quỹ đất doanh nghiệp đang quản lý dẫn đến một số diện tích đất, chưa lập hồ sơ thuê đất, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính nên không tiến hành định giá đất khi xác định giá trị doanh nghiệp7. Thậm chí trường hợp người có thẩm quyền lại thực thi không nghiêm quy định của pháp luật, lợi dụng việc sắp xếp nhà, đất của doanh nghiệp nhà nước để dần chuyển dịch hơn 6.000m2 từ nhà nước qua cho tư nhân trái pháp luật “trong dự án tại khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng của Tổng công ty Sabeco (là DNNN thuộc Bộ Công Thương, vốn nhà nước chiếm 89,59%), bà Hồ Thị Kim Thoa (cựu thứ trưởng Bộ Công Thương), ông Vũ Huy Hoàng (cựu bộ trưởng Bộ Công Thương) và Phan Chí Dũng (cựu vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ Bộ Công Thương)… đã gây thiệt hại cho nhà nước là “2.713 tỷ đồng”8. Do vậy, đất đai luôn là “miếng mồi béo” để các nhà đầu tư tích cực tham gia quá trình cổ phần hóa do các doanh nghiệp nhà nước sở hữu quỹ đất có vị trí đắc địa lại trãi dài từ nam chí bắc, song song đó sau cổ phần hóa các doanh nghiệp còn xin chuyển mục đích sử dụng đất “theo báo cáo của 37 tỉnh (đã gửi về Bộ Tài nguyên và Môi trường), có 9 công ty cổ phần từ doanh nghiệp nhà nước tại Hải Dương, Hưng Yên, Thừa Thiên Huế, Bình Thuận và Gia Lai chuyển mục đích khác so với phương án cổ phần hóa đã được phê duyệt, với tổng diện tích gần 193.720 m2”9 hoặc các doanh nghiệp xin chuyển đổi vị trí đất “trên địa bàn Hà Nội có 69 dự án với tổng diện 6 Thu Trang “Đất vàng Hãng phim truyện Việt Nam: Vật hồi cố chủ” trang tin an ninh điện tử http://antt.vn/dat-vang-hang-phim-truyen-viet-nam-vat-hoi-co-chu-291591. htm[Truy cập ngày 11/8/2021] 7 Phụ biểu 01/BCKT-QLSDĐ CPH của Báo cáo kiểm toán tại thành phố Cần Thơ 8 Đinh Chiến, ““Lỗ hổng” thoái vốn nhà nước nhìn từ các vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí” bị khởi tố vừa qua”, trang tin Pháp lý, https://www.phaply.net.vn/lo-hong-thoai-von-nha-nuoc-nhin-tu-cac-vu- an-vi-pham-quy-dinh-ve-quan-ly-su-dung-tai-san-nha-nuoc-gay-that-thoat-lang-phi- bi-khoi-to-vua-qua-a247384.html [Truy cập ngày 03/02/2022] 9 Hàn Tín, “Khó thu hồi đất đã chuyển mục đích sử dụng sau cổ phần hóa”, trang tin báo đầu tư https://baodautu.vn/batdongsan/kho-thu-hoi-dat-da-chuyen-muc-dich- su-dung-sau-co-phan-hoa-d139459.html [Truy cập ngày 04/02/2022]
  6. 310 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ tích 180 ha đất đã được chuyển đổi sang vị trí khác”10 nên nhà đầu tư được hưởng lợi ích rất lớn. Từ thực tiễn này, căn cứ trên cơ sở quy định của pháp luật về việc định giá đất doanh nghiệp khi cổ phần hóa bao gồm nguyên tắc, điều kiện, thẩm quyền, đối tượng, trình tự, thủ tục bài viết chỉ ra các vướng mắc, bất cập của pháp luật hiện hành về công tác định giá đất. 3.1. Nguyên tắc định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước  Định giá đất phải đảm bảo 04 nguyên tắc11: (i) theo mục đích sử dụng đất hợp pháp tại thời điểm định giá; (ii) theo thời hạn sử dụng đất; (iii) phù hợp với giá phổ biến trên thị trường của loại đất có cùng mục đích sử dụng đã chuyển nhượng, giá trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với những nơi có đấu giá quyền sử dụng đất hoặc thu thập từ việc sử dụng đất; (vi) cùng một thời điểm, các thửa đất liền kề nhau có cùng mục đích sử dụng, khả năng sinh lợi, thu thập từ việc sử dụng đất tương tự nhau thì có mức giá như nhau, các nguyên tắc cơ bản này được áp dụng để định giá đất khi cổ phần hóa và còn có một số bất cập như sau: Thứ nhất, về quy định phù hợp với giá phổ biến trên thị trường của loại đất có cùng mục đích sử dụng đã chuyển nhượng là thể hiện sự mong muốn giá đất khi cổ phần hóa tương đồng với thị trường quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, theo Điều 17 Thông tư số 92/2015/TT-BTC ngày 15/6/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn về căn cứ tính thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản quy định trường hợp giá ghi trên hợp đồng của bất động sản nếu thấp hơn bảng giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định thì tính theo bảng giá của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, còn nếu giá ghi trên hợp đồng của bất động sản nếu cao hơn bảng giá thì tính theo giá ghi trên hợp đồng. Tuy nhiên, do tâm lý muốn tránh thuế của các chủ thể chuyển nhượng quyền sử dụng đất nên quy định này chưa khuyến khích người 10 Phạm Vinh, “Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước: Nóng nhất vẫn là chuyện đất đai” trang tin làng mớihttps://langmoi.vn/co-phan-hoa-doanh-nghiep-nha-nuoc-nong- nhat-van-la-chuyen-dat-dai/ [Truy cập ngày 12/8/2021] 11 Điều 112 Luật đất đai năm 2013
  7. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 311 dân ghi giá trị thực của việc chuyển nhượng dẫn đến giá trị trên các hợp đồng chưa phản ánh đầy đủ giá giao dịch trên thị trường. Minh chứng cho vấn đề này là tại hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa vợ chồng Nguyễn M.X và bà Bùi T.L được công chứng theo quy định, ghi nhận giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất là 300.000.000 đồng12, tuy nhiên tại biên bản giao nhận cùng ngày thể hiện bà T.L giao cho vợ chồng M.X số tiền 3.640.000.000 đồng. Như vậy, giá trị ghi trên hợp đồng chuyển nhượng chưa phản ánh đúng giao dịch trên thực tế nên chưa thể xem đó là dữ liệu để làm căn cứ cho việc định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa. Thứ hai, về quy định giá trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với những nơi có đấu giá quyền sử dụng đất là khi nhà nước thực hiện quyền phân phối đất đai bằng hình thức giao đất hoặc cho thuê đất13 thì tùy thuộc vào vị trí đất, cơ sở hạ tầng, điều kiện kinh tế - xã hội, kết hợp với yếu tố khác thì đất sẽ có mức giá cao hơn, ngược lại các yếu tố tác động nêu trên không hoàn thiện thì đất sẽ có giá thấp hơn. Giá trúng đấu giá quyền sử dụng đất là một trong những cơ sở dữ liệu để định giá đất khi cổ phần hóa, tuy nhiên, tại khoản 2 Điều 15 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 chưa có quy chuẩn kỹ thuật để xác định “giá khởi điểm để bán đấu giá quyền sử dụng đất khi nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất” nên mức giá khởi điểm khi đấu giá chưa có sự thống nhất. Minh chứng cho vấn đề này là tại một vị trí thửa đất số 51 (Citimar) và đối diện là thửa đất số 12 đường Nguyễn Trãi, phường Tân An, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ được cơ quan có thẩm quyền xác định giá khởi điểm bán đấu giá của cả hai thửa đất này tương đương nhau là khoảng 104 tỷ đồng14, nhưng sau khi kết quả trúng đấu giá được phê duyệt (cao hơn giá khởi điểm bán đấu giá là 100 triệu đồng) thì tại một kết luận khác lại xác định giá khởi điểm bán đấu giá của thửa đất số 12 phải là 233 tỷ đồng15. Do vậy, cần luật hóa quy chuẩn kỹ 12 Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số công chứng 4646, quyển số 04 TP/ CC-SCC/HĐCN ngày 27/6/2018 được công chứng tại Văn phòng công chứng 24h, 383B Nguyễn Văn Cừ, phường An Hòa, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ 13 Xem thêm khoản 1 Điều 118 Luật Đất đai năm 2013 14 Quyết định số 28/QĐ-UBND ngày 05/01/2012 của Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ về việc phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất 15 Kết luận số 978/KL-TTCP ngày 22/06/2018 của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành pháp luật về việc chuyển đổi nhà đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác của Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ
  8. 312 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ thuật về giá khởi điểm bán đấu giá quyền sử dụng đất để làm cơ sở dữ liệu cho việc định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa. 3.2. Điều kiện định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Điều kiện định giá đất cụ thể như sau: Thứ nhất, việc xác định giá đất cụ thể phải dựa trên cơ sở điều tra, thu thập thông tin thửa đất; giá đất thị trường; thông tin về giá đất trong cơ sở dữ liệu về đất đai theo Điều 114 Luật Đất đai năm 2013; Thứ hai, giá đất cụ thể được xác định theo phương pháp hệ số điều chỉnh giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định một hệ số nhân với giá trong bảng giá đất theo khoản 2 Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 để xác định giá đất cụ thể của từng thửa đất. Đối với đất doanh nghiệp cổ phần hóa theo điểm a khoản 2 Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 thì áp dụng phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất để xác định giá trị. Tuy nhiên, theo khoản 5 Điều 4 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định phương pháp định giá đất bằng cách sử dụng hệ số điều chỉnh giá đất nhân (x) với giá đất trong bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành, nhưng thực tế bảng giá đất “chỉ bằng khoản từ 10% tới 70% giá đất trên thị trường”16. Minh chứng cho vấn đề này là “giá đất tại ba phường quận Hoàn Kiếm gần 188 triệu đồng/m2 thì thực tế giá đất tại các nơi này cao gấp 5 lần bảng giá đất mà Hà Nội ban hành. Cụ thể, phố Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang là ba phố nối tiếp nhau, cũng là một trong những trục đường chính của khu phố cổ Hà Nội. Tại ba khu phố này, giá thị trường mỗi mét vuông đất lên đến cả tỉ đồng. Tại phố Phố Hàng Ngang là phố một chiều,  giá mỗi mét vuông nhà đất mặt phố có giá dao động khoảng 640 triệu  đến 1,029 tỉ đồng tuỳ vị trí17. Do vậy, việc định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa áp dụng phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất là chưa thể đưa giá đất sát với thị trường, tiềm 16 Phan Trung Hiền (chủ biên): Pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai ở Việt Nam, Nxb. Đại học Cần Thơ, 2016, trang 33 17 Nhóm phóng viên, “Bảng giá đất mới năm 2020-2025: Giữ giá đất thấp ngân sách sẽ thất thu”, trang tin Lao động https://laodong.vn/bat-dong-san/bang-gia-dat-moi-2020- 2025-giu-gia-dat-thap-ngan-sach-se-that-thu-775722.ldo [Truy cập ngày 12/02/2022]
  9. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 313 ẩn nguy cơ gây thất thoát cho ngân sách nhà nước. Mặt khác, phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất chưa mang đầy đủ bản chất khoa học của một phương pháp định giá đất, bởi phương pháp này phải dựa trên các phương pháp khác và bảng giá đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mới đưa ra hệ số điều chỉnh cho từng thửa đất cần định giá. 3.3. Thẩm quyền định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Hội đồng thẩm định giá đất gồm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh làm Chủ tịch và đại diện của cơ quan, tổ chức có liên quan, tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất18. Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức việc định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, quá trình định giá đất cơ quan này thuê tổ chức có chức năng tư vấn về giá đất và trình Hội đồng thẩm định xem xét giá đất trước khi trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định giá đất cụ thể. Quy định về tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất trong việc định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa cũng còn có sự bất cập là tổ chức này thẩm định giá chưa thật sự bám sát vào sự biến động của thị trường, còn chịu sự tác động của “người được hưởng lợi ích”. Minh chứng cho việc này là tại cùng vị trí một thửa đất, tại một thời điểm nhưng hai tổ chức có chức năng tư vấn về giá đất lại đưa ra mức giá khác nhau và có sự chênh lệch rất lớn về mặt giá trị là 4.813.145.280 đồng19 và 7.013.743.000 đồng20, thậm chí trong một vụ án các cơ quan có thẩm quyền còn xác định “do không tuân thủ quy định về thẩm định giá, cấu kết với khách hàng để thẩm định giá trái pháp luật nên số tiền phí dịch vụ 364.114.000 đồng mà công ty HQ đã nhận là thu nhập bất chính, cần thu hồi để khắc phục hậu quả”21. 18 Khoản 3 Điều 114 Luật Đất đai năm 2013 19 Chứng thư thẩm định giá ngày 09/3/2021 của Công ty cổ phần thẩm định giá Thế Kỷ đối với thửa đất số 333, tờ bản đồ 47, diện tích 72 m2, đất tại địa chỉ đường B11, khu dân cư 91B, phường An Khánh, quận Ninh Kiều, TPCT 20 Chứng thư thẩm định giá ngày 09/3/2021 của Công ty cổ phần thẩm định giá Cửu Long đối với thửa đất số 333, tờ bản đồ 47, diện tích 72 m2, đất tại địa chỉ đường B11, khu dân cư 91B, phường An Khánh, quận Ninh Kiều, TPCT 21 Cáo trạng số 26/CT-VKS-P3 ngày 09/7/2018 của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ truy tố các bị can phạm tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”
  10. 314 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ Nguyên nhân của việc thẩm định giá không sát thực tế của các tổ chức này một phần xuất phát từ Luật giá năm 2012 quy định tổ chức này được quyền cung cấp dịch vụ thẩm định giá và nhận thù lao dịch vụ thẩm định giá theo giá thỏa thuận với khách hàng đã ghi trong hợp đồng22 nên giá trị thẩm định càng cao thì hưởng phí dịch vụ càng lớn và tổ chức này chỉ chịu trách nhiệm trước khách hàng về về tính chính xác, trung thực, khách quan của kết quả thẩm định giá23. Như vậy, dù được trao quyền lớn trong việc thẩm định giá của tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất nhưng Luật giá năm 2012, Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số 44/NĐ-CP ngày 15/5/2014 lại không có quy định tổ chức này phải chịu sự kiểm tra, giám sát trong và sau khi cấp chứng thư thẩm định giá nên dẫn đến sự tùy nghị khi tư vấn mức giá, từ đó đã làm thất thoát cho ngân sách hàng ngàn tỷ đồng đối với đất đai doanh nghiệp cổ phần hóa. Thứ hai, về Hội đồng thẩm định giá đất, Luật Đất đai năm 2013 chưa có cụ thể hóa quyền và nghĩa vụ tại bao gồm quy định công khai ý kiến về giá đất của từng thành viên của Hội đồng thẩm định giá đất. Hơn nữa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh làm Chủ tịch Hội đồng thẩm định giá đất nền chưa có cơ chế giám sát cao hơn đối với Hội đồng này trong việc quyết định giá đất cụ thể khi cổ phần hóa. 3.4. Đối tượng xác định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Theo Điều 30 Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 quy định đối tượng định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước bao gồm: Một là, diện tích đất được giao để sử dụng vào mục đích xây dựng nhà để bán và xây dựng kết cấu hạ tầng để chuyển nhượng hoặc cho thuê theo phương án sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; Hai là, diện tích đất đã được nhà nước cho doanh nghiệp thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê và diện tích đất do doanh nghiệp nhận chuyển nhượng có nguồn gốc là đất thuê đã trả tiền thuê một lần cho nhà nước, doanh nghiệp cổ phần được tiếp tục thuê đất trong thời hạn thuê đất còn lại. Về đối tượng định giá đất của 22 Điểm b khoản 1 Điều 42 Luật giá năm 2012 23 Điểm c khoản 2 Điều 42 Luật giá năm 2012
  11. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 315 doanh nghiệp cổ phần hóa còn tồn tại bất cập như sau: Thứ nhất, theo Thông tư số 03/2021/TT-BTNMT ngày 02/5/2021 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, quy định các doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm kê khai toàn bộ quỹ đất doanh nghiệp đang quản lý, sử dụng tuy nhiên doanh nghiệp cổ phần hóa chưa thực hiện đầy đủ quy định này. Minh chứng cho vấn đề này là theo báo cáo kiểm toán thì một số doanh nghiệp ở thành phố Cần Thơ khi cổ phần hóa đã không thực hiện việc rà soát quỹ đất doanh nghiệp đang quản lý nên có một số diện tích đất, chưa lập hồ sơ thuê đất, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính nên không tiến hành định giá đất khi xác định giá trị doanh nghiệp24. Thứ hai, pháp luật đất đai và cổ phần hóa đang bỏ sót đối tượng đất đai là quyền sử dụng đất mà doanh nghiệp có được do nhận chuyển nhượng từ khi doanh nghiệp được thành lập cho đến khi tiến hành cổ phần hóa. Minh chứng cho vấn đề này là một số doanh nghiệp đã cổ phần hóa xong tại thành phố Cần Thơ theo báo cáo kiểm toán ghi nhận trường hợp đất có nguồn gốc do doanh nghiệp nhận chuyển nhượng có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước nhưng không xác định giá trị khi cổ phần hóa25 từ đây dẫn đến đất doanh nghiệp không được định giá và không xác định vào giá trị chung của doanh nghiệp cổ phần hóa đã làm thất thoát ngân sách từ đối tượng này. 3.5. Trình tự, thủ tục định giá đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Tại Điều 28 đến Điều 32 của Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định các trình tự, thủ tục định giá đất cụ thể với quy trình như sau:(i) Lập kế hoạch định giá đất cụ thể; (ii) 24 Phụ biểu 01/BCKT-QLSDĐ CPH kèm theo Báo cáo kiểm toán số 52/KTNN-TH, ngày 01/4/2019 của Kiểm toán Nhà nước, “Về việc quản lý, sử dụng đất trong và sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2017 tại thành phố Cần Thơ”. 25 Phụ biểu 01/BCKT-QLSDĐ CPH kèm theo Báo cáo kiểm toán số 52/KTNN-TH, ngày 01/4/2019 của Kiểm toán Nhà nước, “Về việc quản lý, sử dụng đất trong và sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2017 tại thành phố Cần Thơ”
  12. 316 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ Chuẩn bị thực hiện định giá đất cụ thể; (iii) Điều tra, tổng hợp phân tích thông tin về thửa đất, giá đất thị trường, áp dụng phương pháp định giá đất và xây dựng phương án giá đất;(vi)Thẩm định phương án giá đất; (v) Hoàn thiện dự thảo phương án giá đất, theo đó giá đất cụ thể được ban hành đối với doanh nghiệp cổ phần hóa phải tuân chặt chẽ theo các trình tự, thủ tục này. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng cũng không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc là doanh nghiệp cổ phần hóa quản lý, sử dụng nhiều diện tích đất trên nhiều địa bàn khác nhau, nếu không có sự phối hợp đồng bộ sẽ làm kéo dài thời gian trong việc định giá đất ảnh hưởng đến tiến trình cổ phần hóa của doanh nghiệp. Mặt khác, khi Chính phủ ban hành danh mục các doanh nghiệp cổ phần hóa thì các cơ quan chuyên môn phải lập kế hoạch định giá đất cụ thể, căn cứ kế hoạch cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước của năm tiếp theo để trình Ủy ban nhân cấp tỉnh trước ngày 30/6, trong khi một số doanh nghiệp thuộc danh mục Chính phủ phê duyệt vẫn có thể xin gia hạn nên việc lập kế hoạch định giá đất cụ thể đối với các doanh nghiệp này là gây lãng phí về thời gian, công sức. Minh chứng cho vấn đề này là theo quyết định số 26/2019/QĐ-TTg ngày 15/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn (Agribank) là một trong các doanh nghiệp sẽ thực hiện quá trình cổ phần hóa đến hết năm 2020 nhưng Agribank vẫn xin gia hạn thời gian cổ phần hóa. Vấn đề gây trở ngại lớn nhất khi cổ phần hóa đối với Agribank chính là việc sắp xếp nhà đất với nguồn gốc đất đai rất đa dạng “không có giấy tờ hoặc được địa phương bàn giao chỉ bằng một tờ giấy, rồi trải qua qua hàng chục năm không thực hiện thủ tục lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”26 và Agribank được nhà nước giao sử dụng rất nhiều đất đai trãi dài khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Hiện nay “Agribank vẫn còn 76 cơ 26 Vân Phong,Vướng mắc đất đai khiến Agribank ‘lỡ nhịp’ cổ phần hóa, trang tin kinh tế Sài Gòn onlinehttps://thesaigontimes.vn/vuong-mac-dat-dai-khien-agribank-lo- nhip-co-phan-hoa/ [Truy cập ngày 13/02/2022]
  13. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 317 sở nhà, đất chưa được phê duyệt”27, trong khi công tác định giá ở nhiều tỉnh, thành sẽ kéo dài và có sự khác nhau về thời điểm thẩm định dẫn đến chênh lệch về mặt giá trị, ảnh hưởng đến giá trị chung của Agribank khi cổ phần hóa, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát rất lớn. 4. Kết luận và khuyến nghị Thời gian qua, Đảng và nhà nước đã liên tục cập nhật, sửa đổi, bổ sung và ban hành nhiều văn bản trong quá trình cổ phần hóa nhưng vẫn chưa đủ để đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, trong đó định giá đất đối với doanh nghiệp cổ phần hóa không phù hợp với giá thị trường, không công khai, minh bạch giá đất đang là nguyên nhân gây thất thoát cho ngân sách nhà nước. Do vậy, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về định giá đất trong hệ thống pháp luật đất đai về định giá đất doanh nghiệp khi cổ phần hóa là vấn đề bức thiết vừa tạo điều kiện thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa, vừa tăng cường chống thất thoát trong giai đoạn hiện nay. Qua việc phân tích, đánh giá các quy định về định giá đất doanh nghiệp khi cổ phần hóa, bài viết đề xuất một số giải pháp như sau: Một là, nhằm đảm bảo việc ghi giá trị quyền sử dụng đất trong hợp đồng chuyển nhượng làm cơ sở dữ liệu cho giá thị trường và để loại trừ những trường hợp cố ý ghi giá trên hợp đồng thấp hơn giá trên thực tế nhằm “trốn” một phần thuế thu nhập từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải nộp theo quy định tại Điều 17 Thông tư số 92/2015/TT-BTC ngày 15/6/2015 của Bộ Tài chính, đề xuất bổ sung quy định “sử dụng giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho tất cả các trường hợp liên quan tới đất”và “chỉ thẩm định giá lại khi có căn cứ chứng minh giá tại thời điểm sử dụng có giá thấp hơn so với giá thực tế trên thị trường” vào Luật Đất đai năm 2013. Đồng thời, cần cụ thể hóa các quy chuẩn giá khởi điểm để bán đấu giá quyền sử dụng đất tại khoản 2 Điều 15 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 để làm căn cứ xem xét giá thị trường ở những nơi có đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định tại điểm c khoản 27 Nguyễn Mạnh, “Sốt ruột chờ cổ phần hóa Agribank: Vướng ở 76 cơ sở nhà đất”, trang tin dân trí https://dantri.com.vn/kinh-doanh/sot-ruot-cho-co-phan-hoa-agribank- vuong-o-76-co-so-nha-dat-20211019140643255.htm [Truy cập ngày 13/02/2022]
  14. 318 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ 1 Điều 112 Luật Đất đai 2013 nhằm chống nguy cơ thất thoát khi định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa. Hai là, đối với phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất khi định giá đất doanh nghiệp cổ phần hóa chưa mang lại hiệu quả chống thất thoát cho ngân sách như kỳ vọng, bởi phương pháp này chưa mang đúng bản chất của phương pháp định giá đất mà chỉ dựa trên giá thị trường, điều kiện kinh tế - xã hội và bảng giá đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành để đưa ra hệ số điều chỉnh nhất định. Mặt khác, trong điều kiện nền kinh tế thị trường như hiện nay thì phương pháp so sánh trực tiếp là có nhiều ưu thế về sự tiếp cận với thông tin giá thị trường sẽ cho ra mức giá hợp lý hơn so với phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất đối với doanh nghiệp cổ phần hóa. Vì vậy, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về giá đất cụ thể đối với doanh nghiệp cổ phần hóa từ “phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất” thành “phương pháp so sánh trực tiếp”. Ba là, cần bổ sung chế tài xử lý để răn đe, phòng ngừa chung đối với tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất vào khoản 2 Điều 116 Luật Đất đai năm 2013 như sau: “Tổ chức có chức năng thẩm định giá đất phải bồi thường thiệt hại hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu giá đất của tổ chức có chức năng tư vấn giá đất đưa ra được Hội đồng định giá căn cứ vào mức giá đó quyết định giá đất cụ thể mà gây thiệt hại”. Đối với Hội đồng thẩm định giá đất, cần phải cụ thể hóa quyền, nghĩa vụ bao gồm quy định bắt buộc “công khai ý kiến về giá đất của từng thành viên Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể và trách nhiệm giải trình bằng văn bản trong trường hợp giá đất của Hội đồng thẩm định thống nhất mà có sự chênh lệch từ 20% trở lên so với kết quả tư vấn của tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất” vào Điều 114 Luật Đất đai năm 2013. Bốn là, cần phải xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả sử dụng đất của doanh nghiệp đã được nhà nước giao đất, thu hồi lại phần đất đã giao cho doanh nghiệp nhưng không được sử dụng trước khi cổ phần và doanh nghiệp phải có trách nhiệm kiểm kê đầy đủ quỹ đất đang quản lý bao gồm đất doanh nghiệp nhận chuyển nhượng trong bất kỳ trường hợp nào. Đề xuất bổ sung quy định “đất có nguồn gốc do doanh nghiệp nhận chuyển nhượng trong quá trình hoạt động phải được xác định vào giá trị chung của doanh
  15. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 319 nghiệp khi cổ phần hóa” tại Điều 30 Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 và Nghị định số 140/2020/NĐ-CP ngày 30/11/2020 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 126/2017/NĐ-CP. Năm là, cần cụ thể hóa các “bước” khi tiến hành cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và quy định rõ “thời điểm kết thúc ở bước này sẽ là thời điểm bắt đầu ở bước kế tiếp” nhằm phải đảm bảo quy trình liền mạch liên tục về mặt thời gian nhất là đối với các doanh nghiệp đang quản lý đất thuộc nhiều địa bàn tỉnh, thành khác nhau; bổ sung quy định mốc thời gian của quá trình định giá đất đối với doanh nghiệp cổ phần hóa như sau “mốc thời gian được tính từ khi bắt đầu xây dựng phương định giá đất cho đến khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định phê duyệt giá đất cụ thể”. Đồng thời, quy rõ “trách nhiệm các chủ thể có thẩm quyền trong việc định giá đất mà để xảy ra tình trạng chậm trễ làm cho giá đất có sự chênh lệch lớn từ lúc định giá cho đến lúc doanh nghiệp cổ phần hóa mà gây thất thoát cho ngân sách” vào Nghị định 44/NĐ-CP ngày 15/5/2014 và Thông tư số 36/2014/TT- BTNMT ngày 30/6/2014. Sáu là, bổ sung quy định công khai giá trị quyền sử dụng đất trong thời hạn 01 tháng trước khi giá đất đó được xác định vào giá trị chung của doanh nghiệp cổ phần hóa” vào Luật Đất đai năm 2013 hoặc các văn bản hướng dẫn thi hành nhằm ghi nhận sự phản ánh từ phía chính doanh nghiệp, người lao động, nhà đầu tư và công chúng nhằm đảm bảo công khai, minh bạch và điều chỉnh kịp thời một cách hợp lý. Đồng thời, bổ sung quy định “không cho phép các doanh nghiệp sau cổ phần được phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất sang đất thương mại, đất ở và không cho phép chuyển vị trí đất được áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp đã cổ phần hóa ở các giai đoạn trước không phân biệt tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ sau cổ phần hóa; Trường hợp doanh nghiệp xin chuyển mục đích sử dụng đất hoặc xin thay đổi vị trí đất thì nhà nước thu hồi đất lại và tiến hành đấu giá công khai” vào Luật Đất đai năm 2013 hoặc các văn bản hướng dẫn thi hành. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Văn bản, tài liệu khoa học 1. Bộ luật dân sự năm 2015 2. Cáo trạng số 26/CT-VKS-P3 ngày 09/7/2018 của VKSND thành phố Cần
  16. 320 | ĐỊNH GIÁ ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỔ PHẦN HÓA: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ Thơ truy tố các bị can về tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” 3. Chứng thư thẩm định giá ngày 09/3/2021 của Công ty cổ phần thẩm định giá Thế Kỷ đối với thửa đất số 333, tờ bản đồ 47, diện tích 72 m2, đất tại địa chỉ đường B11, khu dân cư 91B, phường An Khánh, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ 4. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số công chứng 4646, quyển số 04 TP/CC-SCC/HĐCN ngày 27/6/2018 được công chứng tại Văn phòng công chứng 24h, 383B Nguyễn Văn Cừ, phường An Hòa, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ 5. Kết luận số 978/KL-TTCP ngày 22/06/2018 của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành pháp luật chuyển đổi nhà đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác của Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ 6. Luật đất đai năm 2013 7. Luật giá năm 2012 8. Luật quản lý và sử dụng tài sản công năm 2017 9. Phan Trung Hiền (chủ biên): Pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai ở Việt Nam, Nxb. Đại học Cần Thơ, 2016 10. Phụ biểu 01/BCKT-QLSDĐ CPH ban hành kèm theo Báo cáo kiểm toán số 54/KTNN-TH ngày 01/4/2019 của Kiểm toán nhà nước về việc quản lý, sử dụng đất trong và sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2017 tại thành phố Cần Thơ 11. Quyết định số 28/QĐ-UBND ngày 05/01/2012 của Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ về việc phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất Trang thông tin điện tử 12. Chân Luận, “Các đại gia nhắm vào đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước”, trang tin Pháp luật, https://plo.vn/thoi-su/cac-dai-gia- nham-vao-dat-khi-co-phan-hoa-doanh-nghiep-nha-nuoc-951850.html [Truy cập ngày 01/02/2022] 13. Đinh Chiến, “Lỗ hổng” thoái vốn nhà nước nhìn từ các vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí” bị khởi tố vừa qua, trang tin Pháp lý, https://www.phaply.net.vn/ lo-hong-thoai-von-nha-nuoc-nhin-tu-cac-vu-an-vi-pham-quy-dinh-ve- quan-ly-su-dung-tai-san-nha-nuoc-gay-that-thoat-lang-phi-bi-khoi-to- vua-qua-a247384.html [Truy cập ngày 03/02/2022]
  17. HỘI THẢO KHOA HỌC «PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BĐS TRONG BỐI CẢNH MỚI» | 321 14. Hàn Tín, “Khó thu hồi đất đã chuyển mục đích sử dụng sau cổ phần hóa”, trang tin báo đầu tư https://baodautu.vn/batdongsan/kho-thu- hoi-dat-da-chuyen-muc-dich-su-dung-sau-co-phan-hoa-d139459.html [Truy cập ngày 04/02/2022] 15. Huyền My, “Giải pháp chống nguy cơ thất thoát đất công trong và sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và vai trò của Kiểm toán nhà nước”, Cổng thông tin điện tử Kiểm toán nhà nước Việt Nam, https://www.sav.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=1838&l=Nghie ncuutraodoi. [Truy cập ngày 10/02/2022] 16. Nguyễn Mạnh, “Sốt ruột chờ cổ phần hóa Agribank: Vướng ở 76 cơ sở nhà đất”, trang tin dân trí https://dantri.com.vn/kinh-doanh/sot-ruot-cho- co-phan-hoa-agribank-vuong-o-76-co-so-nha-dat-20211019140643255. htm [Truy cập ngày 13/02/2022] 17. Nhóm phóng viên, “Bảng giá đất mới năm 2020-2025: Giữ giá đất thấp ngân sách sẽ thất thu”, trang tin Lao động https://laodong.vn/bat-dong- san/bang-gia-dat-moi-2020-2025-giu-gia-dat-thap-ngan-sach-se-that- thu-775722.ldo [Truy cập ngày 12/02/2022] 18. Phạm Vinh, “Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước: Nóng nhất vẫn là chuyện đất đai” trang tin làng mớihttps://langmoi.vn/co-phan-hoa- doanh-nghiep-nha-nuoc-nong-nhat-van-la-chuyen-dat-dai/ [Truy cập ngày 13/02/2022] 19. Thu Trang “Đất vàng Hãng phim truyện Việt Nam: Vật hồi cố chủ” trang tin an ninh điện tử http://antt.vn/dat-vang-hang-phim-truyen- viet-nam-vat-hoi-co-chu-291591.htm [Truy cập ngày 11/12/2021] 20. Vân Phong,Vướng mắc đất đai khiến Agribank ‘lỡ nhịp’ cổ phần hóa, trang tin kinh tế Sài Gòn onlinehttps://thesaigontimes.vn/vuong- mac-dat-dai-khien-agribank-lo-nhip-co-phan-hoa/ [Truy cập ngày 13/02/2022]
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2