Dạy số cho con
Dạy số cho con vào lúc nào và bằng cách nào?
Bạn có thể giới thiệu khái niệm về những con số khi con được cỡ 12 tháng tuổi
bằng cách đếm những đồ vật nhỏ – như “Có bao nhiêu cái muỗng? Một hay hai!”
– và hát những bài hát hay những tiết tấu có đếm số như “Một, hai con chó con”,
“có ba con mèo kêu meo meo”...
Khi con bạn lên hai tuổi, bé có thể học cách đếm vẹt từ 1 đến 10, mặc dù có thể trẻ
sẽ chưa hiểu được khái niệm về số khi đếm các vật thể, và có thể còn đếm sót nữa
– “Một, hai, năm, sáu...”. Đừng lo khi trẻ đếm nhảy như thế – trên thực tế, khi trẻ
lập lại các con số có nghĩa là trẻ đang học những cái tên cho chính xác đấy. Lần
tới có thể trẻ sẽ học cách chỉ ra những vật thể và đánh dấu bằng những con số
(mặc dù các em làm không đúng). Tận dụng những cơ hội trong ngày để cùng đếm
với con mình, có thể đếm ở ngay bàn ăn như “Một cái chén cho mẹ, một cái chén
cho bố, một cái chén cho con! Một, hai, ba cái chén”. Lúc đầu có thể con bạn chỉ
nói là có ba cái chén cho dù bạn có đưa ra bao nhiêu cái đi nữa, nhưng đến một lúc
nào đó con bạn sẽ hiểu được số “3” là muốn nói đến số chén.
Khi trẻ lên 3-4 tuổi, các em sẽ hiểu được khái niệm cộng thêm các vật thể sẽ làm
tăng con số đã đếm (nhưng ngược lại lấy bớt các vật thể đi sẽ làm cho nó giảm đi
số lượng). Vì thế khi ông bà đến chơi thì sẽ bày thêm một cái chén nữa trên bàn,
va tổng số chén sẽ tăng lên thành 6 cái. Một cách khác để củng cố thêm khái niệm
về con số là đếm các vật thể xung quanh bé mỗi ngày – số búp bê hoặc số xe đồ
chơi mà bé có được – và ghi nhận điều gì sẽ xảy ra khi các vật thể bị bớt đi (có thể
do ăn bớt đi) hoặc thêm vào. Trẻ 3-4 tuổi cũng sẽ thành thạo hơn khi đếm các vật
thể nhỏ – “hai quả cam, bốn đôi đũa”...
Nói thì như vậy nhưng hầu hết trẻ em đều không thể nhận dạng được các chữ số
hay viết ra, mặc dù các em đã lên 4-5 tuổi.
Dạy trẻ biết khái niệm tiền
Rất ít, thậm chí không có trẻ nào được học cách thức quản lý tiền bạc một cách
chính thức mà thường là do quan sát từ những người lớn xung quanh mình. Trẻ
nên được dạy cách quản lý tiền bạc một cách có trách nhiệm bằng cách cho chúng
những kinh nghiệm thực tế. Khi trẻ được 6 tuổi, bạn đã có thể bắt đầu dạy bé về
việc quản lý tài chính bằng những hình thức thú vị tương tự như thế này:
Giàu và nghèo
Năm nay Hoa lên 7 tuổi, cô bé rất thích con búp bê Barbie của Nhung (bạn hàng
xóm cùng tuổi) và cứ nằng nặc đòi mẹ mua cho mình một con giống hệt như vậy.
Mẹ Hoa là công nhân xí nghiệp, còn ba của cô bé là thợ sửa máy và một món đồ
chơi đắt tiền như vậy thật là quá xa xỉ so với thu nhập của gia đình.
Vấn đề đặt ra: Việc giải thích cho trẻ hiểu được rằng những món đồ chơi vượt
quá ngân quỹ thì khó mà được đáp ứng, và rằng không phải bất kỳ đòi hỏi nào
cũng được chấp nhận. Bước thứ hai là giải thích sự khác biệt giữa những thứ mà
gia đình có thể mua được và những thứ khó có thể, điều này cũng giúp bạn giải
thích cho trẻ hiểu sự chênh lệch về tài chính giữa gia đình này với gia đình kia.
Giải pháp của mẹ bé Hoa: Cuối cùng Hoa cũng có được con búp bê Barbie sau...
hai năm. Mẹ Hoa đã thỏa thuận cùng bé, sẽ dành món tiền lì xì tết, phần thưởng
trong trường, và không mua các món đồ chơi khác để mua con búp bê này.
Phụ cấp hàng tháng
Lan cũng lên 6 tuổi, mỗi tuần nếu cô bé biết dọn dẹp ngay ngắn đống đồ chơi của
mình, mẹ cô bé sẽ bỏ vào ống heo cho cô 2.000 đồng. Lan rất quý trọng món tiền
nhỏ này của mình và nhất quyết không sử dụng chúng.
Vấn đề đặt ra: Những người biết tiết kiệm, dù cẩn thận đến đâu, cũng cần phải
biết đến chuyện phải dùng chính tiền của mình một lúc nào đó.
Giải pháp của mẹ Lan: Khi bà mua cho Lan một cái ba lô mới, giá là 45.000
đồng, bà đề nghị Lan "hùn" 5.000 đồng và cô bé đã vui vẻ và tự hào vì đã tự sắm
cho mình một vật dụng cần thiết.
Tiết kiệm
Năm nay Tuấn lên 10, chưa bao giờ cậu quan tâm đến việc tiết kiệm khoản tiền
mình có. Vào những ngày tết, sinh nhật, Tuấn được ông bà, chú dì cho một khoản
tiền. Tuấn dùng tiền ấy để mua những gì mình thích hoặc mua quà tặng bạn bè.
Mẹ Tuấn cho rằng Tuấn chưa thật sự hiểu biết về tiền bạc và muốn dạy cậu tính
tiết kiệm.
Vấn đề đặt ra: Cách duy nhất để trẻ cảm thấy thích trong việc tiết kiệm là biết
cách khuyến khích chúng. Nếu trẻ thật sự muốn mua một món đồ nào đó, bạn nên
nhắc con không nên phung phí hết tất cả số tiền mình có. Có thể yêu cầu con để
cha mẹ giữ tiền giúp hoặc bỏ ống heo.
Cách xử lý của gia đình: Cả nhà cùng đồng ý thay vì sử dụng tiền vào việc mua
quà, ba mẹ Tuấn sẽ giữ tiền và thêm vào để cả gia đình cùng đi du lịch Nha Trang
vào dịp hè. Cậu còn được mẹ cho một ít tiền để xài riêng trong chuyến đi này.
Không phải muốn là được
Bất cứ khi nào đi phố cùng mẹ, Dũng cũng đòi mua hết thứ này đến thứ khác.
Vấn đề đặt ra: Cha mẹ phải cho con biết: không thể đáp ứng tất cả những yêu cầu
của con.
Cách giải quyết: Trước khi đi mua sắm, mẹ và Dũng đã thỏa thuận: không mua
đồ chơi nếu nó không có trong danh mục mua sắm kỳ này. Nếu làm được điều này
Dũng sẽ được thưởng một món ăn hoặc một món đồ chơi không đắt tiền. Có khi
mẹ Dũng cho cậu được tự chọn mua một món đồ nhưng trong giới hạn cho phép.
Sau nhiều lần như vậy, Dũng đã đắn đo hơn trong việc mua sắm.
Khuyến khích tính độc lập
Hương 14 tuổi được mẹ cho 20.000đ/tuần. Nhưng cô bé hơi lúng túng với khoản
trợ cấp mới của mình vì không biết phải xài chúng như thế nào. Hương nói với mẹ
chỉ cần 5.000 đ/tuần là đủ nếu đem theo hết số tiền thế kia cô sợ mình sẽ xài
phung phí.
Vấn đề đặt ra: Cách tốt nhất để có thể nhận ra con bạn có phải là người biết cách
chi tiêu hay không là cứ tiếp tục giao số tiền trợ cấp hàng tuần. Điều bạn cần ở đây
là để trẻ được tự do thương thảo với cha mẹ về những khoản chi để trẻ có cảm giác
chính mình là người đưa ra quyết định chi tiêu như thế nào.
Cách giải quyết của mẹ Hương: Hướng dẫn Hương chi tiêu số tiền ấy như thế
nào, để ra một khoản dự phòng chi dùng vào những lúc cần thiết: gọi điện thoại,
giúp đỡ bạn bè đột xuất khi gặp khó khăn…
Khi mà việc cho trẻ được xài tiền là điều không thể tránh khỏi, cách tốt nhất là nên
hướng dẫn trẻ biết cách xài như thế nào mới là điều các bậc cha mẹ cần quan tâm.
